장음표시 사용
101쪽
Quaedam uero sunt cum ipsa fide,& eae sunt particulae fidei,quar in sumbolis co-
tinentur, eo modo, quo hic sumitur articulus. S i ergo dicatur,quod cognitio philosophica,quae est de Deo, quoniam omnipotens, est acceptio ueritatis de Deo, & tamen non est proprie articulus: Respondeo, quod illa acceptio,quae philosophica est,a nobis esse dicitur,quia per rationem naturalem inuestigatur. Illa uero,quae est articulus, a Deo cum lumine gratiae fidei infunditur. Et ad haec respiciens Hugo,dixit, quod articulus est perceptio ueritatis diuinae,& non acceptio: Qui percipit,per alium capit: no enim a nobis,sed per alium in nobis infunditur articulus. Iacobi primo: Omne datum optimum, & omne donum per 'um &c. Quando etiam subditur,aristans nos aci credendum , dico quod hoc aliter, & aliter dicitur de cognitione philosophica,& de Articulo, quia cognitio philosophica aestat per lumen rationum euidentium. Articulus uero,perlucem gratiae infusam. Cognitione philosophica,per rationem arctatur intelle-H istus necessitate. Articulo uero fidei,per fidem,& per lucem infusam aretatur affectus,ut uoluntarie assentiat ueritati diuinae propter se. Sed quia articulus sedimatus, prout definitur ab Hugone,est perceptio ueritatis diuinar,tendens in ipsam: ideo existens in mortali, proprie non credit articulum,sicut nec in Deum Articulus uero,de quo in proposito, ut scilicet est communis ad sormatum, &I informem,definitur a Ricar. ut dictum est supra. Quod est in diuisibilis ueritas,& hoc modo in peccato existentes credunt articulos. Quo uero ad tertiu principale, uidelicet in quo lumine articuli fidei cognoscantur, dicit Dominus Egi- dius ubi supra, consormiter ad Dominum Alexandrum Alensem . Quod Deus cognoscitur in triplici lumine, uidelicet per creaturas Pper scrjpturas, & peressentiam. Per creaturas cognoscituriliqumine intellectus agentis,sive in lumine nobis naturaliter inditor Per scripturas uero cognoscitur in lumine fidei sed per essentiam cognoscitur in lumine gloriae. Primo modo cognouerunt Deum Philosophi. secundo cognouerunt T heologi . tertio cognoscunt eum Beati. Credenda igitur non cognoscuntur in lumine intellectus agentis,sive in lumine nobis naturaliter indito, cum tale lumen non sufficiat ad talia intelligenda: nec in lumine gloriae,cum sit apertum,& clarum,& cognitio credendorum sit obscura, & aenigmatica. Relinquitur ergo quod cognoscantur in lumine fidei. Ad quartum dico,quod articuli fidei, computando illos secundum numerum duo
decim Apostolorum, sunt duodecim,de quibus infra,qui sunt actu indivisibiles, cum articulus sit indivisibilis credendorum ueritur aliqui tamen diuisibiles sunt potestate, ut iste. Passus sub pontio Pilato, crucifixus, mortuus, & s pultus. Ille uero uidelicet, Credo in Deum, est in diuisibilis actu,& potentia. De symbolo Apostolorum inquit Epiphanius, quod Marcellus scribens Iulio Episcopo Romano dicit. Hoc symbolum ab Apostolis fuit aeditum, quorum unusquisq; apposuit unam clausulam,quam appellant articulum,& cum fuerint duodecim tantum Apostoli, erunt secundum hanc computationem duodecim Articuli. Si igitur articuli reducantur ad duodecim apostolos, ita quod sint tantum duodecim articuli, sicut sunt duodecim apostoli, T unc dicere possumus,quod in symbolo numeratur unus articulus pertinens ad patrem,uidelicet. M Credo in Deum patrem omnipotentem,creatorem coeli,& terrae. Sex ad filium
scilicet, articulus,de generatione aeterna, ibi. Et in Iesum Christum filium eius unicum Dominum nostrum. Articulus de conceptionen natiuitate cum dici
102쪽
rilr. Qui conceptus est de Spiritu sancto, natus ex Maria Virgine. Articulus de passione, morte, &sepultura,cii dicitur. Passus sub Pontio Pilato &c. Articulus de descensu ad inferos,& de eius resurrectione, cum subditur. Descendit ad inferos, tertia die resurrexit a mortuis. Articulus de eius ascensione, clim dicitur. Ascendit ad coelos,sedet ad dexteram patris. Et articulus de eius aduentu ad iudicium ibi . Inde uenturus est iudicare uiuos & mortuos. Alii quinque spectant Spiritum sanctum, quorum, primus est de eius persona, cum dicitur. Credom S piritum sanctum.S ecundus de opere eius,quo unit,& sanctificat ecclesiam,a' . Sanctam ecclesiam catholicam, sanctorum communionem . T ertius de r missione peccatorum, cum subditur. Remissionem peccatorum. Quartus uero de resurreetione mortuo',cum subinfertur. Carnis resurrectionem. Vltimus de
retribui; one mortuorum, cum concluditur. Vitam aeternam, Amen. Horum
duodecim articulorum secundum Sco. et s. dist. 3.q. prima. Primum,posuit Petrus. 2. Ioannes. 3. subdidit Iacobus Zebedaei. . Andreas. 3. Philippus. Resurrectionem, Thomas. Ascensionem, Bartholomeus. Aduentum ad iudicium, Matthaeus. Personam spiritus sancti, Iacobus Alphei. Opus gratiar, dixerunt duo apostoli, nam S imon posuit effectum gratiae,quo ad collationem boni,sci
Sanctam ecclesiam catholicam, sanctorum communionem. IudaS Iacobi, quo ad mali remotionem,uidelice Remissionem peccatorum. Effectum gloriae posuit,Matthias, uel,secundu aliquos, T homas. Aliter tamen eosde Ο dinat Dominus Fridericus Nausea in sua symboli apostolorum expositione, quia secundum eundem, Primum Articulu posuit Petrus. 2. Andreas. 3. Iacobus Zebedaei. q. Ioannes. s. Philip mis. 6. Bartholomeus. 7. Thomas. 8. Matthaeus 9. Iacobus Alphei. Io. Simon. 1 I. Uddarus,sive Iudas Iacobi,apud enim Lucam 6. cap. dicitur Iudas, & apud Matthaeum. c. X. Taddaeus. Ultimum Matthias; &iste magis uidetur sequi ordinem apostolorum,positum Lucar. 6. dempto, quod ibidem Matthaeus praecedit T homam. S cotus uero sequitur ordinem,quo apostoli posuerunt suum articulum, secundum sententiam Domini Atriandri de Nes,in G. parte summae. q. 8a. memb. s. an. pri. Hi duodecim articuli figurati
sunt Iosue . . ubi dixit Dominus ad Iosue. Elige tibi uiros singulos,per singulas tribus, &praecipe eis, ut tollat de medio Iordanis alueo, ubi steterunt pedes sacerdotum, duodecim lapides, quos pones in loco castrorum, ubi fixeritis hac nocte tentoria. Verba ista sunt secundum eundem, Dei patris ad filium suum Iesum, qui elegit duodecim uiros, quos, & Apostolos nominauit: duodecim lapides durissimi,sunt duodecim articuli fidei, qui tolluntur de medio Iordanis
eo, si ' de media p-ditate scripturae, ubi steterunt pedes sacerdotum,
idest affectiones sanctorum patrum Patriarcharum,& Prophetarum. Ponuntur autem in loco castrorum, idest in sancta ecclesia, quae est ut castrorum acies o dinata , in qua nocte pnxsentis uitae, quae est speculum in amigmat figunt te
toria omnes fideles, ut diabolo resistant fortes in fide,primae Petri. s. De primo articulo,uidelicet. Credo in Deum. Cap. ILAEC tri secundum doctores, & praecipue beatum Augustinum in libro de Verbis Domini,non sunt penitus idem, uidelicet, credere Deum,credere Deo, & credere in Deum: Pro quo intelligendum , quod Deus,sive prima ueritas se habet ad actum crededi,tripliciter .
103쪽
R Primo,ut obiectum materiale quod creditur eo modo,quo credimus Deu esse, de quo beatus Paulus ad haebr. xi. Credere oportet accedentem ad Deum,quia est. Secundo,ut obiectum sermale, siue ut ratio credendi, sicut cum credimus aliquid ratione diuinae reuelationis. Et hic actus dicitur credere Deo reuelanti, quia ueristae credit quaecunq; ille in sacris suis scripturis,& oraculis tradidit, &reuelauit. Tertio,potest considerari Deus,ut se habet per modii finis iuxta illud Ioannis sto. Haec autem scripta sunt,ut credatis, & ut credentes uitam habeatis: Et ad lubri ubi supra,post illa uerba. Credere oportet accedentem ad Deum, B subdit Apostolus. Quia inquiretibus se remunerator sit:Et hic actus dicitur credere in Deu, quod est, omnem fiduciam,& spem nostram ex affectu dilectionis quo in eo tendimus in eo reponimus, & collocamus. Gentiles enim credunt Deum,licet non Deo, possunt enim cognoscere Deum esse per rationem natu- ratem, habendo aliquam notitiam de diuinis,ad Rom. primo .Quod notum est C Dei, manifestum est in illis, non tamen credunt proprie Deo, quia notitiam talem non accipiunt a sacra scriptura,quam inspirauit Deus, sed solum ex sensibus, & per res,quas creauit Deus. Accipiendo etiam credere pro fide adhibenda testimoniis sanctorum, per quos locutus est Deus, Gentiles non credebant in Deo. Fideles tamen peccatores, licet per amplius Deum credant,quam Gentiles, eo O persectiorem notitiam habeant,quam illi, & credant Deo, recipiendo testimonia scripturarum, non tamen credunt in Deum, quia sic credendo, non tendunt in eum tanquam in finem, nec proponunt sibi finem ultimum bonum
diuinum, sed aliquid citra Deum, quod est summa peruersitas,ut inquit beatus Ε Rupustinus,cum stuantur utendis . Fideles uero iusti, quia tria praedicta habent, ideo credunt firmiter Deum esse,omnemq; spem suam in eo reponui, smiliter& credunt omnibus reuelatis nobis in sacra scriptura, & quae ecclesia nobis tras didit credenda. Credibilium,secundum diuum Augustinum in lib. 8 3. q . tria sunt Senera. Quaedam semper creduntur,scut omnis historia,temporalia,& humana gesta percurrens. Alia uero mox ut creduntur,intelliguntur,ut OeS ratio
nes diiciplinarum, sicut sunt principi a Geometriae &c. Alia uero. primo creduntur,& postea intelliguntur, ut diuina,quae no nisi a mundo corde percipiuntur. Articuli,ut dictum est in praecedenti capite, distingutur dupliciter, uel secundia auctores,qui filerunt Duodecim Apostoli,de quibus in praecedenti capite, uel secundum credita,de quibus insta,quae secundum communem sententiam sanctorum,sunt quatuordecim,quorum Primus, ad unitatem essentiae, uidelicet, G Credo in Deum,pertinet. Secundus,ad personam patris, scilicet. Patrem Omnipotentem. Tertius,ad personam filii,uidelicet. Et in Iesum Christum filium eius. Quartus, ad persenam Spiritus sancti, ibi. Credo in Spiritum sanctum. Quintus,ad opus creationis,ibi. Creatorem coeli,& terrae. Sextus,ad credulitatEibi. Qui conceptus est de Spiritu sancto,natus ex Maria uirgine. Septimus, ad passionem,&mortem,ibi.Passus sub pontio Pilato, crucifixus, mortuus,& sepul-H tus. Octauus,ad descensum ad inferos,ibi. Descendit ad inferos, tertia die resum
rexit a mortuis.Nonus,ad eius ascensum in coelum,ibi. Sedet ad dextera Patris. Decimus,ad eius aduentum ad Iudicium,ibi. Inde uenturus est iudicare uiuos,& mortuos. Undecimus,ad opus recreationis ibi. Sanctam ecclesiam catholica,& apostolicam,sanctorum communionem. Duodecimus similiter,ad ide opus,
uidelicet. Remissionem peccatorum. Tertiusdecimus,ad opus glorificationis . . t i L ibi
104쪽
ibi. Carnis resurrectionem . Utimus,ad finalem retributionem, subinfertur. Vitam aeternam Amen. Et quia hunc ultimum ordinem sequuntur comuniter
Doctores, cum sit magis distinctus, & ordinatus, ideo secundum eundem de singulis sigillatim differemus in sequentibus. De duplici credibilium fide,& suscientia articulorum. Cap. VI. Octores catholic duplicem ponunt sidem explicitam scilicet,& im- Iplicitam,& secundu hanc distinctionem aliquis articulus, uel aliqua
ueritas explicite creditur,& aliqua implicite . Fides explicita est, actualis assensus catholicae ueritatis, ut assensus istius,&similium omne reuelatum a Deo est uerum. Fides implicita, est fides, seu assensus habitualis omnium ueritatum,quae in bona consequentia inserri possunt ex aliqua generali explicite credita, ex cuius cognitione implicite cognoscuntur omnia, quae in bona consequentia eliciuntur ex illa generali . Exempli gratia, assensus actualis huius ueritatis, Omne contentum in scriptura canonica est uerum, est
fides explicita,sed assensus omnium inclusarum in illa,quae formali consequentia elici possunt ex illa generali, ut assensus istarum In principio creauit Deus coelum,& terram: Deus fecit hominem ad imaginem, & similitudinem suam,
Christus lauit pedes discipulorem, & similium: est fides implicita, de quibus
etiam posset ene fides explicita ,si actualiter immediate,& particulariter cognoscerentur. Habes igitur fidem infusam, omnia credibilia credit implicite,ctiamsiactu nihil apprehendat, & careat usu rationis: ut infantes baptizati, imo stat, aliquem implicite credere aliquam ueritatem, & explicite ei dissentire. Vnde, si aliquis credat, sicut Ecclesia credit, & dissentiat huic: Abraham habuit inires uxores, credens ita Ecclesiam sentire, ille implicite credit istam: Abraham h buit plures uxores, quia sic credit Ecclesia, & explicite eam discredit. Haec igi- ctur fides implicita,qua fidelis credit quicquid Ecclesia credit, utilissima est catholico,qua ,si fuerit in corde, defendit eum ab omni haeretica prauitate, ut dicit dominus Ocham in tractatu de sacramento Eucharistiae c. I. Non enim ha reticari potest, qui corde credit, quicquid Ecclesia credit esse uerum, quoniam talis nunquam pertinaciter alicui errori fidei cotrario adhaeret. Si enim aliquid erroneum credit, postquam sibi ostenditur,contrarium credere Ecclesiam continuo corrigit errorem . Vnde Innocentius Papa in de officio missae cui alludit textus cum glo. in c. damnamus de sum. trin. & fide catho. V. si quis, & glo. in uers corrigenda, ita ait. In tantum ualet fides implicita, ut dicant aliqui, quods habens eam, falso opinaretur ratione naturali motus quod tres personae,sint tres ab inuicem localiter distantes, uel simile, non est haereticus, nec peccat: duynmst sh c errorem pertinaciter no defendat, eo quod hoc ipsum credat,
quia credit Ecelesiam sic credere, & suam opinionem fides Ecclesiae supponit. Imb quod amplius est ne dum haec fides implicita ab haeresi& peccato desendit, sed etiam meritum facit,& conseruat in eo,qui errans falsum opinatur, quia sc putat ecclesiam credere. Quod uerum est,si error fuerit inuincibilis: Unde siquis simplex,& ineruditus aussiret Praelatum suum praedicare aliquid contrariusidei, de quo non tenetur habere fidem explicitam, a inquisitione,quam potest & debet,putans sic praedicatum,esse creditum ab ecclesia,& ita captiuaret intellectum
105쪽
tellectum suum,credendo illud,propter Deum,putans hoc ecclesiam credere,i
lis, non modo non peccaret, sed etia sic credendo, mereretur: eliceret enim ades Propter Deum ex charitate, quae omnia credit, secundum Apostolum primarcor. I a. licet crederet secundum conscientiam erroneam: Peccat enim tantum ille,qui agit contra conscientiam culpabiliter erroneam: InuincibiliS aute error, qui manet postquam conscientia tantam inquisitionem fecerit,quanta debuit, culpam non habet. Pro adhuc clariori notitia dicendorum est notadum, gusta
fideles,qui sunt ecclesar mem Sm,sunt in duplici ait serentis,quia quadam dicuntur maiores in ecclesia, quidam minores. Maiores sunt, qui lunt in statu petr Gonis exercedae,& quibus incumbit ex officio alios purgare,illuminare, & perficere, similiter & alios reger ac docere uerbo ueritatis, & exemplo honellariis, ut pastores ecclesiae, Episcopi uidelicet,&curati . Minores sunt simplices, &lut diti,doctrina,& regimine indigentes,de quibus loquitur beatus Augultinus I . de Trinit. c. primo .Non enim,est,quicquid sciri ab homine potest,de rebus humanis, ubi plurimum superuacuae uanitatis,& noxiae curiositatis est, huic scientiae attribuo, sed illud tantummodo,quo fides saluberrima, quae ad ueram beatitudinem duci gignitur,nutritur, defenditur. & roboratur. Qua scientia non pollent fideles plurimi,quamuis polleat ipse fide plurimi. Aliud enim est scire, quid homo scire debeat propter adipiscendam uitam beatam. Aliud quemadmodum hoc ipso,& piis opituletur,& contra impios defendat,haec Augustinus. Vbi innuit duplices ecclesiae filios esse: Maiores scilicet,quorum interest, no modo credere,sed & fidem defendere,ac in eadem simplices instruere: Et minores, qui maiorum instructione in fide nutriuntur, ac roborantur. Sanctus Thomas x dist. 23. tertii .q.3 ar. 3. inquit, quod explicare articulos fidei contingit duobus modis Uno quidem modo,quo ad iplorum articulorum substantiam,secundum quam somo articulos distincte nouit :Altero modo,quantum ad ea omnia,quae continentur in articulis implicite,quae uidelicet,ex articulis inferri possunt, &ab impugnatione defendi. Ad primam totalem, & persectam plicationem, tenentur omnes,qui habent officium docendi fidem,sive ex gradu dignitatis, ut
Sacerdotes,sive ex reuelatione,ut Prophetar,siue ex ministerio,ut Doctores, &Praedicatores, & hoc quantum ossicium suum exigit,& requirit. Ad secundam se explicationem non tenentur aliqui in uia perfecte, & totaliter quantum explicari possunt,cum hoc tantum possibile sit in patria. T enetur tamen unusquisq;, cui incumbit officium docendi alios in fide, tantum scire de illa explicatione, quantum pertinet ad suum officium,idest quantum suificit ad instructione sibi commissorum salutarem secundum capacitatem eorum. Simplices uero, qui nullum officium docendi alios,nec ministerium habent in ecclesia, non habent nisi seipsos regulare, & ideo suis cit eis illos articulos explicite credere,per quos possunt propriam intentionem in finem ultimum dirigere. Et dic quod in H nere tria sunt,quae simplices,& minores credere tenentur, uidelicet, quod Deus sit, & quod mediator,similiter,& remunerator humani generis existat. De primis duobus dictum est in praecedenti capite, declarando,quid sit Deum cred re , de tertio habetur act. Vbi beatus Petrus loquens de Christo Domino nostro,ait. Non est in aliquo alio salus,neq; aliud nomen sub coelo datum est hominibus,in quo oporteat nos saluos fieri. Quae uerba, tractans beatus Augustinua ad Optatum, post multa ad hoc propositum conducentia, subdit. Proinde
106쪽
clim omnes iusti,siue ante sue post incarnationem, nec uixerint, nec uiuant nisi ex fide incarnationis, cum scriptum sit, non esse aliud nomen sub caelo, in quo oporteat nos saluari, ex illo tepore ualet ad saluadu, ex quo in Ada uitiatum est genus humanu. Articulus aut incarnationis psupponit articulum T rinitatis sis Icundum diuum Tho. 22. q. a. art. 8. ubi ait. Mysterium Christi explicite credi non potest sine fide T rinitatis,quia in tali mysterio hoc continetur,.filius Dei patris carnem assumpserit, et Oper gratiam Spiritus Sancti conceptus sit, &mundum renouauerit. Et ideo post tempus gratiae diuulgatae, tenentur omnes ad explicite credendum trinitatis mysterium, sicut omnes, qui renascuntur in Christo , hoc adipiscuntur per inuocationem Trinitatis. baptiantur enim in nomine Patris,& Filii,& Spiritus sancti. Quod sic uidetur intellisi debere eo momnes tenentur credere, * in deitate sit pater, filius & b piritus sanctus:&q, hi tres sunt unus Deus, sic generaliter: Non autem distincte, uidelicet, φ in uni- Ltate sit distinctio personalis. Et sanctus Bonaventura et . dist. 3.inquit,* simpliaces,illoS articulos credere tenentur explicite,quos non solum praedicatio manusinat,sed usus ecclesiae; ut est articulus de unitate, & trinitate, quem manifestat ipse actus consignationis,clim se quis consignet in nomine Patris,& Filii,&Spiritus sancti. Et articuli de natiuitate, passione, resurrectione, &c. quos ostendutipis solennitates: ab his ignoratis,nullus excusatur. Alios articuloS non ita manifestos, tenentur credere implicite,sicut eos credit uniuersaliter sancta Ecclena, haec ille. Unde sanctus Thomas in a 3. dist tertii q. . art.3. dicit. Fides explicita, Mad hoc necessaria est, quod in finem ultimum intentionem dirigit, ad quam reductionem quatuor requiruntur. Primum, quod propugnator noster institu returi. 1 cut raetum est in natiuitate. Secundum .. quod propugnaret, quod fecit in passione. Tertium, quod uinceret, ut Uctum est in resurrectione, quando aeternitatis aditum deuicta morte reseravit. Et quartum quod uictoriae luar oes suos participes faceret: quod erit in iudicio. Unde ista praecipue requiruntur, ut explicite credantur omnes igitur explicite,tempore gratiae,obligantur credere quae in sy mbolo continentur, ut inquit Magister dist. supradicta.S ed nota,quod Nlicet simplices, & minores, non teneantur circa singula credibilia particularia, explicitam fidem habere, tenentur tamen Omnes particulares errores, ne pertinaciter eis adhaereant, caueroeciim quilibet talis error faciat hominem haereticu, si ei pertinaciter adhaereat, & tollat fidem infusam, quae necessaria est omnibus
ad salutem Cauere autem errorem contingit bifariam . primo modo ne ei consentiatur. Altero modo ne ei pertinaciter quis adhaereat. Ad cauendii autem pertinacem adhaesionem erroris eorum,quae habentur in libris canonicis, necessaria
est fides implicita, quam si quis habeat, non potest incidere cui dictum est supra) pertinaciter in errorem, cum nunquam ita adhaereat errori, quin paratus sit
credere oppositum, si constat sibi, quod sit scripturae contrarius. Ex praemissis Opatet responsio ad secundam partem dubii, uidelicet, quod omnes articuli fidei in symbolo Apostolorum sulficienter sunt collecti, & ab inuicem distincti. Et ratio est, quia nullum est credibile in tota scriptura canonica, quin reducibile sit ad aliquem articulorum: Siquidem ad hunc articulum,Credo sanctam ecclesiam catholicam, omnes ueritates totius canonis reducuntur. Nam credere illa,
est credere eam sancte ,uere, & sine errore approbasse, quaecunque approbauit. Approbauit autem totum canonem talpturae, & ita omnia in eo contenta de s
107쪽
eramentis, praeceptis, historiis, & caeteris omnibus,ad hunc articulum reducuntur . Ad haec dico, quod licet Papa, aut Ecclesia non possit nouum fidei artic tum instituere, aut instituto derogare, bene tamen potest nouum symbolumn componere: & ratio est. Quia ordinando, uel faciendo nouum symbolum,sicut fustum est in Concilio Nicaeno, non facit propter hoc nouas ueritates catholicas, siue articulos, sed de nouo declarat ueritates aliquas fuisse, & esse catholicas . Pro adhuc maiori intelligentia dicendorum, dubitatur an ratio naturalis inducta ad ostendendum fidei ueritatem, diminuat fidei meritum, supposito, quod quaedam ueritates possint demonstrari, ut quod Deus uiuat,intelligat,&c. Respondetur,secundum beatum Thomam 22. q. a. art. Io. quod ratio humana H inducta ad ea, quae fidei sunt, dupliciter se potest habere: uno modo, ut praecedens, uerbi gratia, cum quis assentit ueritati fidei propter rationem conuincentem, alias non crediturus. Et hoc modo ratio inducta minuit meritum fidei,imo totum tollit. Nihil enim est meritorium , nisi uoluntarium, cum conuictus rationi assentiat, & non diuinae auctoritati, aut reuelationi. Alio modo, ut cons quens, cum uidelicet homo habet promptam uoluntatem credendi autoritati
diuinae, & diligit ueritatem creditam, super quam excogitat, si quas rationes ad hoc inuenire possit, non quidem ut firmius credat c siccniin humanam rationem diuinae auctoritati praeponeret sed ut credita magis intelligat, defendat, ac piis docendo opituletur. Hoc modo ratio humana non tollit meritum, sed est - signum maioris meriti. tollit quidem fidem acquisitam,& actum fidei, quia non
stant simul scientia, quam ratio humana gignit, & fides acquista in eodem, respectu eiusdem, licet stent simul scientia, & fides insus . De eodem primo articulo secundum supputationem paulo ante descriptam, uidelicet. Credo in Deum. Cap. IIII.
ICET enim de illo aliqua dicta sint supra in generali, quia tamen
nonnulla addenda erant conducentia ad notitiam omnium articulorum , ideo antequam de singulis articulis disseramus, uolui aliqua in praecedenti capite praeponere,tanquam necessaria, maioribus& snnplicibus in ecclesia. In praesentiarum praesuppono unum,quod tangit Magister senten. dist. a. primi. Quod de re sum ma & excellentissima cum modestia &timore agendum est, & attentissimis auribus, atque deuotis audiendum: quia nec periculosius alicubi erratur,nec laboriosius aliquid quaeritur,nec fructuosius
aliquid inuenitur. Proinde omnis qui audit, & legit, ea, quae de ineffabili, de inaccessibili luce diuinitatis dicuntur,studeat imitati, atque teruare, quod uenerabilis Augustinus in primo libro de Tri. de se ipso ait. Non pigebit me,inquit, sicubi haesito,quaerere, nec pudebit,scubi erro, discere, &c. & in fine concludit, quod illud summum bonum a purgatissimis mentibus cernitur: mentis enim humanae acies inualida, in tam mcellenti luce non figitur, nisi per iustitiam fidei emendetur. Sanctus Bonaventura in dubiis literae dist. praedicta,inquit, Quod mens ad hoc quod contempletur persecte Deum, indiget purgari, quoad intellectum, & quo ad affectum. Ideo dicit beatus Augustinus per iustitiam
fidei, idest,per fidem,quae facit iustum in opere, & per se purgat intellectum, &iustitiam simpliciter quae purgat affectum. Utriusque autem purgationis triplex
108쪽
est gradus: nam intellectus purgatus est, cum abstrahitur a sensibus, purgatior, cum mundatur a phantasticis imaginibus, purgatissimus, cum a phy sicis rationibus . Gradus purgationis affectus, sunt sequentes. Purgatus est affectus,cum mundatur a culpa, purgatior, cum a sequela, purgatissimus,ctim ab occasione rhoc autem possibile est fieri in uia:ideo dicit Magister,quod a purgatissimis mctibus cernitur. Dii fert tamen dicere,considerari, figi,& comprehendi. Consid rari potest lux diuina a mente non munda, ut a philosophis, sed figi non potest in illa, nisi mens sit a uitiis pura,Primum igitur quod de Deo credere debemus, est,quod Deus sit: est enim nobis h natura insita, atque ingenita cognitio esse il- ωαπευμ itertius. Dicit tamen Damast. primo lib.orthodoxae fidei. c.3. quod posteaquam naturae hominum prauitas tantum inualuit, ut quosdam in irrationabilissimum perditionis barathrum detruderet, ac dicerent non esse Deum quorum insipientiam detegens David psat.13. inquit: Dixit insipiens in corde suo,non est Deus pauca,quae nobis e prophetarum munere,& grati tradita sunt, Patrem, &Filii ,& Spiritum sanctum,primitus inuocantes,de hoc ipso esse,disseremus. Habetur enim Exod. 3. quod cum Moyses Deum interrogasset, quod est nomen tuum Respondit. Ego sum qui sum,haeae dices filiis Israel ,Qui est,misit me ad vos. Vnde elicitur,quod esse, seu qui est, ut distinguitur contra translatum, sit proprium nDei nomen, loquendo de ipso esse in sua omnimoda plenitudine, & infinitate, sic . n. abstractissime, simplicissime,ac persectissime cosideratu, li couenit creatori, ita quod coparatione illius increati, infiniti,ac perfectissimi esse.omne esse creatu,c quasi n6 esse. De hoc ci csse loquitur beatus Diony. Quod inter oes diuinae bonitatis participationes,primu est esse, & quasi principiti alioR unicum, licet minime determinatum, & limitatum, de quo Damasce. lib. I. c.I2' inquit. Videtur quidem omnibus principalius corum, quae de Deo dicuntur nominibus esse, qui est, quemadmodum ipse oraculo loquens Moysi in monte reuelauit,totum in seipso comprehendens, uelut quoddam pelagus substantiar, infinitum,& indeterminatum esse. Conuenit igitur ei maxime appropriate,& primo,& hoc respectu creaturarum, cum nulli sic possit appropriari. Et beatus Iob I .c.inquit. Quis potest facere mundum de immundo conceptum semines Nonne tu qui solus es Θ Idem,H iere.3. Qui creauit omnia,ipse est. In primo etiam Ti- xmaei Plato dicit. Quod Deo esse solum competit,iuxta ueram,sinceramq; ratio nem. Hoc esse ab aliquibus singulare uocatur, quoniam uni soli coueniens est,& a cunctis propria& superessentiali excellentia individuum,& separatissimum: quod potest etiam dici uniuersale,ratione suae summae, & generalissimae causalitatis, & ratione suae incontractissimae,& illimitatissimae persectionis, quoniam omnem persectionem, nobilitatem,eminentiamq; essendi in se, essentialiter, ac simplicissime comprxhendit, quae omnia in ipso sunt unum infinitum,& superpurissimum esse, ut inquit diuus Dionys in lib- de diuinis nominibus. De hoc esse beatus Paulus ad Haebr.H. ut dictum est supra inquit.Credere oportet accedentem ad Deum,quia est. Qui enim sacra recipit Euangelia, & epistolas apostolicas, quomodo inficiari poterit Deum esse ξ Neque plurimis Graecorum quod i Deus sit, in controuersiam uenit, quia philosophorum quamplurimi qui in Grmia, & potissimum Athenis floruerunt Deum esse indubitato confessi sunt,&ad auctorem omnium cognoscendum, ex pulcherrimo mundi opificio, ratio ius ductu, sunt subuecti,ut Pythagoras,Anaxagoras,Socr tes lato, Aristoteles, ue, &
109쪽
DE SYMBOLO& plerique alii, qui in piorum philosophorum, pieq; de Deo philosophantium
secta,numerantur. Contra uero,qui Deum esse negarunt,& diuinam prouidentiam curare mortalia, ut Epicurus Chrvsppus,Bion,Boristhenites, Protagoras,
impii sunt habiti, & e schola recte philosophantium explosi. Quia ergo nullus II credere potest in Deum, nisi credat Deum esse, ideo illud primo ostendimus.
Credere in Deum dictit in est supra, quid importet, cuius expositio est in symbolo Nicoeno, ubi dicitur,Credo in unum Deum: credere enim tenemur essentiae diuinae unitatem, secundum illud Deut. s. Audi Israel dominus Deus tuus unus est. & Deut. 32. Videte quod eso sim solus, & non sit alius Deus praeter me. & ad Eph. . Vnus Deus, unandes, unum baptisma. Per hunc articulum I nonnulli errores excluduntur. Primus quorundam gentilium, siue paganorum ponentium pluralitatem deorum , contra quos dicitur Exo. ao Non habebis deos alienos coram me. Secundus Manichaeorum, qui ponunt duo principiar unum, a quo sunt omnia bona: aliud, a quo omnia mala, contra quos dicitur EA 3. Ego dominus, non est alter sermans lucem, & creans tenebras, faciens pacem, & creans malum. Quia ipse secundum suam iustitiam insigit tunc malum poenae, cum csse conspicit in sua creatura malum culpae. Tertius est error Athropomorphitarum ponentium unum Deum , sed corporeum, contra quos dicitur Ioan . q. Spiritus est Deus. unde dominus Gregorius Nazianzenus deT heologia lib. 2.inquit Quod si Deus corpus esset, compositus esset: composi-L tio uero initium pugnae, pugna autem seditionis, seditio uero dissolutionis,dissolutio autem a Deo & prima illa natura alienissima est. Non ergo admittenduest ibi dissidium, ne destructio existat,neq; pugna,ne dissidio si locus, nec compositio, ne per hoc, & pugnae pateat aditus, ac demum, neq; corpus, ne uidelicet compositio obrepat. Damasce: ubi supra, necessariis cocludit rationibus, Deum ipsum in quem credere tenemur,esse omnium rerum opificem,increatu, ct immutabilem,cum citra Ueum omnia ab alio subsistant,creata sint, & mutabilia r Ex pulcherrima mundi ordinatione,conseruatione,& gubernatione, ida Damascentis,tanquam diuino quodam opificio,conuincit Deum esse, neq; a surde cum dicat Beatus Paulus ad Rom primo. Inuisibilia ipsius Dci a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta, conspiciuntur, sempiterna quoq; uirtus eius,& diuinitas. Certe enim omnia proclamant de Deo, Ipse secit nos, & non M ipsi nos, paulo autem post, colatat eos,qui temeritati, & sertuito casui attribu unt vim, & uirtutem producendi inudum :Inquit enim, si ipsis admittatur productio rerum a casu, temeritateq; esse facta, non poterunt illi,pulcherrimam rersi Ordinationem,quae in toto conspicitur uniuerso,casui ascribere. Nam,quod in ordinatum, in determinatumq; est, ut casus,quo poterit stabilem, & certis con stantem legibus ordinationem essicere Quod si adhuc concedatur, ordinatio rerum in hoc mundo a casu prosecta quemadmodum dixit Empedocles, igne casu supremo in loco,terram autem in imo collocatam asserens in a quo tandem erit sapientissima mundi gubernatio,& assidua conseruatio ξ Non enim haec erit N a casu quia quae temere fiunt, non semper,aut stequenter eodem cotingunt modo ,sed plerumq, dissimiliter,& raro admodum eueniunt. Mundi autem gubem natio , uni riniter, & suis uicibus, statutisq; temporibus, consimiliter fit. Non erit igitur ipsius mundi administratio,& moderatio a casu. Caeterum Deum cuaudis,ut ait beatus Cyprianus,aut alius quiuis auctor illius,in expositione s.
110쪽
substantiam intellige sine initio, sine fine, simplicem, sine ulla admistione, i
De eodem Articulo,& de quibusilam perfectionibus soli Deo
V S ste noster,qui unus est,& in quem credere debemus, naturaliter, essentialiter, totaliter, pure,ac infinite bonus est, imo bonitas hipla,& ex consequenti appetibilis. Natura enim Dei, Deo ipso,sum. .I me,& incomparabiliter extat amabilis,& amanda, complacetissima atq; superdilecta, imo ratio amandi quaecunq; alia,chm nihil aliorum amabile 1jt pisi inquantum aliquid diuinae bonitatis participa quin Deus ipse tantae co- sistit bonitatis, ut eius respectu nihil creatum sit bonum , quantumlibet in suo genere bonum dicatur. Vnde Marci. x. Nemo bonus, nisi solus Deus. Ideo ipse
solus infinite amabilis,appetibili'; consistit,& praecipue propter suam propria, 'puram, & incomparabilem bonitatem . Est & immensus, ctim ubiq; sit,praesentia maiestatis, & non mole corporis. Haec immensitas Dei quatuor in eo cople-hnfinitatem, quia cum in Deo idem sint potetia,& essentia, cum cssentia sit infinita,erit& potentia infinita, non negative solum per abnegationem finis,nec priuatiue, eo ς sit apta nata finiri, sed contrarie,chm habeat co-trariain dispositionem ad finiendum. Est enim Deus infinitus, non secundum dimenuuam quantitatem, quae in Deo non est, sed secundum quantitatem uir si tutis, perlectionis, & essentiae. Secundo, incomprehensibilitatem . cum a creatura comprehendi ,siue cognosci, eo scilicet modo, quo est comprehensibilis, non possit, est enim intelligentia nostra ad illam lucem,sicut uisus noctuae,siue Vel pertilionis ad lucem solis. Et sicut uisus corporalis tripliciter impeditur,uidelice per tenebras,per sellamucem,& per auersionem ξ re uisibili ,ita eodem P modo impeditur uisus spiritualis circa cognitione Dei .Primo per tenebras peccati, uel erroris, primae Ioannis. a. Qui secit peccam,in tenebris est. Et.2.cor. 3. Adhuc cum legitur Moy ses, uelamen positum est super corda eorum. Secudo, 'per filam lucem , quod fit, quando quis metitur aeterna secundum naturalia. Tertio pei auersonem a re uisibili, hoc est,quado quis spreto incomutabili bono, mutabilibus rebus adhaeret, talium oculis, cum sint aegri, odiose est lux, pullis': & mundis est amabilissima Gustu autem cognoscitur duntaxat a bonis, quibus cilcitur psal.38. , ustate,& uidete,quoniam suauis est Dominus. Cogno- dicibilium igitur,quaedam sunt infra rationem, ut quae sensu percipimus, sicut Sc- sibilia: quaedam iuxta,ut quae ratione intelligimus,sicut uera,filsia, iusta,& iniusta&c. quaedam supra, ut quae sola diuina reuelatione comprehenduntur, aut auctoritate scripturarum, uel Ecclesiae, creduntur. Tertio,comprehendit in circuiruct iptibilitatem,ciam I eus lit ubiq; , & tamen nusquam est, quia nec abest Fulli loco,nec ullo circuscribitur loco. Vnde Hier. 23. Deus omnia implet,cum sit intra omnia, & ubiq; praesens sit, & extra omnia,quia omnia continet, nec iis ii ualet coarctari. Vnde haec praepositio extra dicit non modo adtualem praesentia ad locum, sed di potentialem, quae est Dei immensitas, cum infinitos mundos . D implere