장음표시 사용
351쪽
xyo CAR. SCRIBANI INSTITUTIO nata cogitem. Ex te selo integros, nullo prouinciae sensu,educo excrcitus,inuictum peditatum,cqttitatum nulli secundum. Non decurro ad laecta lac seris, quibus omnium ubique populorum sortillimi Galli, omnium Gallorum sortis simi Belgae. teliis ipsam et nune mihi Gallia, testis Germania tota, testis Hungaria,Bohemia, Italia, Hi si ania, testis India, qua oritur, qua sol occidit, omnis, Africaque mihi & Asia restis, & quidquid orbe toto barbarum audit, barbarum
loquitur,Belgicosque sensit animos & ferrum.& quis Orbis angulus non sensit Z Vrbium vero elegantia, nitore, diuite &concinna supellectile, roboreque S numero,quidquid ubique regnorum est, vincis. Plures sane ambitu non magno tuo urbes complecteris magnas, locuplete undique populo
insessas, quam qua latissime patent Italia & Gallia simul, qua Anglia, Scotia, Hiipania simul qua Germania quaqua
Omnis, qua Hungaria ,Bohemia, POsonia simul, qua AEgyptus,& Graecia tota. Quid quod Principi tuo annue eas. pendere opes possis, quibus nullum Europaeoru regnorum maiores;vte te selo annis singulis,octo facile auri milliones sperare Princeps possit. pone tantum odia, & inimicum in. amico & coianguineo populo ferrum. Clatsem etiam quin gentarum bellicarum nauiuin, non magno molimine suppeditabis inee destitues interim ratibus maria, non flumina. Quinquaginta, & quod excurrit annoru ciuilia bella tulisti, potentistimorum omnium Regum ac Principum, & Europae prope uniuersae opes, Vires, ferrum; S sertare tamen e iam num cum florentissimis, & aeterna pace fruentibus, regnis & imperijs potes. ita si quis quaquaversum agrum intueatur tuum, nulla sensisse bella credet, nullia vicisse; sed neque Quidquam aut hominu,aut opum decessisse; &,quod magis sors mirandum,nihil amoenitatum. atque hoc post tot domestica sanguinum flumina,tot exercitus in Germaniam, Italiam, Galliam,Bohemiam, Hungariam faecundo sinu es.susese ut , si numatim recenseas, credas in Arabiae alicuius
352쪽
solitudinem tuisse prouinciam ; si incolarum, dum haec scribo, multitudinem copia se opprimentium, putes integros regnorum accessisse populos, emissum neminem. ita mortubus tuorum faecundior exsurgis, tanquam si sanguis semen tibi foret diuite culmo foenerandum. De Fouinciae totius robore nihil dico ; res loquitur, cum sirsutas prope urbes ita
natura & arte munitas videamus, ut nescias natura artem, an ars naturam vicerit, aemula ubique in roborationem concertatione. Vincuntur sane hic regna omnia. nequc dissit
ri hoc quisqua sine verecundia audeat, sine rubore &mendacio possit. De ficunditate quid dicam potuisse unam prouinciam,domestico quinquaginta annorum bello, tot exemcitus Germanicos,ibericos, I talicos,Gallicos,Anglicos alere nulla depaupcrati agri, 'rbium, pagorum denudarionoe, quae polleritas credet' tot vulturibus escam tot annis corpus V num praebuisse s & quae credet, in vicina remotaque regna, in medijs bellorum ardoribus, depraedationibus, varium ubique com mcatum profudisse quis Hispaniam, Italiam, Oceantqtie non postremas insulas, non semel integris sactibus frumentatas Z quis tot exercitibuS equoS, curru'arma,
tot classibus ligna reliquaque suppeditaste 3 Iam, si non dix
ro biferas oues,led quinque uno partu prolium ciuem Vnam matrem stare, non pro miraculo erit 3 si dixero, curiosa subdiustione, unam Hollandiam prouinciarum non maximam, tot lactea annis singulis implere mulctralia, quot Gallia tota vini dolia, quis non inclamet, Beatam uberum faecundit xcmὶ tantum lachci d cpluere roris prouinciam e septemdecim unam, quantum Gallia uniuersi Vini, pro portcnto esse
otest. De piscibus hoc audeo. nulla maria orbe toto, nulla umina tam pistola. vincunt numero dc delectu quidquid ubique piscium est. Quis deinde non obstupesca Belgium unum, orbem prope uniuersum diuitissima sinea supellectile, superbisque ad omnium retro faeculorum inuiuiam au-haeis, te materiam pretiumque superante, diuit arci Et quod
353쪽
regnum nobilissimarum in omni genere Belgicarum piissurarum ignarum estit Orbcm implevimus, incertum doctio re penicillo, acti, calamo. Vt latis iam ubique ad laudem sit, e Belgio munus vcnisse,ὶBclgica, virili, auterudita muliebri
De mercimonijs taeco. nihil enim orbis totus, ne si mentiri quidem velit, si inite ostendat. Vincuntur in illis regna omnia,irurehendi,cuehend dispertiendi martiam, fluminum, felici oportunitate, hominum industria, inueniendi facilia tale,cxcquendi promptitudine. a quibus paucis retro annis, orbis non semel enauigatus. I aliis gentibus pro portento fuit, unum flaculo uno repertum,qui auderet. nunc ludus apud Relgas est enauigatus orbis nouos quaerunt,enauigaturi, si concesserit nouos Deus; & nescio,an non caelum ipsum, si e nauigari caelum posset. tantum corporibuS animorum,. tertia tanta. Altius prouectus sum. dabit hoc veritati, dabit amori meo lector dabit iusto ciuilium bollorum dolorib& aeternam mecum , positis armis, Votiebit pacem prouinciarum regnorumque adeo omni tun nobilistuno. Redeo assis editiones, SI ad illarum remedia. o./ishmg Caussa tollenda. In Duce cst Za se romedia petat. in loc rumasperitate inhospitalitare mutanda bulli sedes. in com meatus inopias occurrendum inopiae;& Dux prouidus c uebit,ne in hanc necessitatem compellatur.in stipendiorum maligna solutionc di prouidendu ante omnia hula malo est: neque enim quidquam magis pronum seditioni concitandae. nec opus inginti hic molimine, rationem tantum cum
aerario suo belli Dux ponat. exhausit ξ praedas ex hoste permittat; aut Glutionis spe, magnis sponsionibus alat. imperanda etiam hostili agro,cxsoluendis militaribus stipendijs,
pecunia est. 13. Ducis etiam liberalitas, licet in re tenui, plurimum aue tendae seditioni prodest; si videant, nec sibi illum, nec suis parcer modicisque contunsum Vlucre, Mobuijs ac leui pa-
354쪽
xabilibus.benignitas etiam comitasque,& vltronea militum, maxime instriorum,compellatio. Initijs deinde occurrendum . inualescit mora malum &medicam omnem artem superat ubi inualuerit ut decurrendum scrumque ad ferrum & ignes sit, remediorum cxtre- ma. qua sere medicamenta in ipsem insurgundRempubl. - Danda vero in primis opera iub initium ae coalescant. si tricosuerint,enitendum ut coetae dividantur. cadent animis,
si feceris. factum a Dionysio feliciter . OEchs dein demorendi, si admirtant monita, si Ducis. R. aut alterius consecetum, aut alicuius sibi grati colloquia. quae mollibus si sint reserta verbis, ςulpamque minuant, &in paucos delictum coniiciant, amin isque & beneuolentiae. plurimum ostendant, dolorisque & commiserationis mul tum,non leui ad meliora incitamento crunt. factum a Sci- .pione, a Germani eo ,.ab Ottone, ab alijs, felici successu. Spe etiam veniae & impunitatis prouocandi. in quo co- vLnandum, ut, cum dclicti magnitudinem lutcllexerint, periculumque,in quod Remp. coniecerunt,impunitatem altius inanimum demittant fortiusque bcneficium agnoscant. Fortiteri etiam Dux ipse aliquando opponat. Factum L VIs Pompeio,a Caesare,a Germanico. scd magno hic opus robore,constantia, fiducia Vt inter minas & ferrum, & barbaras, voces interritus persistat Nemo prospero hoc secccssu fa- ciet, nisi magna ulum auctoritas,gratia, aut ingens militaris scientiae opinio tueatur. Addidit ad haec reprenensionem acerbitate & saeuitia plenam,variaetiam exprobratione resertam Magnus A lexander. parem mihi si concesseris, parem orationem suasero. Roboris etiam plena fuit Pompeij, Caesaris,Scipionis,Cerealis. Cauendum hic tame ne se temere in discrimen Dux coni j ciat.. Seditionum auctores, si conueniri possunt, indemnitatis VIII.& praemiorum De molliendi, SI ad meliora ducendi. Committendi inter se setauios, aut seditionum auctores
355쪽
α' CAR. SCRIBANI INETIT UT Oauroque &sponsionibusauro grauidis, in mutuum prouocandi serrum,dissidentiam mutuam.
Magnis propositis pramaijs excitandi, vi seditionum
auctores ferro aut quacunque realia susteserinta armandi
proinde promissis sech in socios; urbesque vicique, quorum terro seditio extincta, ingentibus donandi praemio s.
Seditione composita, nulla militaris muneris praerogatiua seditionum auctores donandi,ne praemia eant in audaciae exemplum: inuicemqdisiungendi, & per varias turmas dio triendi seditiosi, ne leui caussa, praeteritorum spe allecti. iungantur animis&armis,qui corporibus iunguntur. Vt vexo a seiunctis periculi minus, ita a coniunctis iustior metus
est. mutuo se venenaaffridant,adeoque& Venenant mutuo.
ita a vicinitate improbitas crescit, rariorque probitatis coalitio est. tacundiora nimirum malorum lamina sunt, bonorum facilius exarescunt: illa latc luxuriari videas, haec recenter spargi. Amet in bcllo pacem, & per arma Dux pacem quaerat. Hoc volo, Vt non ad internecionem partium pugnet, scd tanquam pacem amet, Z per bella quaerat. non thiopum more, quos nudis prope odiis, internecina committere prae ita accepimus, tanquam malo pugnatum sit, si quis praelio niuatius 1 ipersit. Nother fugientilaosti viam sternet, & aperiet. nam ab ultima desperatιone praeda nulla, laus exigua sporanda, singuisque mutuo dandus, isque fortissimi cuiusque & manu promptissimi. a desperatione namque in furorem itur. furor vires & arma ministrat, ac tigrium more caeco impetu ruit in ferrum; nec quid patiatur, intuetur,sed quid faciat : tamque prompto hilarique animo taaguinem fundit, quam hauriat . prodigus sanguinis dc vitae, alienae dc suae,furor est. furori cede. N eq; carere veteres omni voluere hoste;cum hostili metu ciues in ossicio contineri arbitrarentur. at, ubi formido illa montibus decessit, lasciuia& superbia, quaa sccundae res amant,animos incessunI. EI nonrooo-
356쪽
re suo, in nimis alta pace & diuturna regnum destituiturὶ ubi
enim uniuersim reuant arma, ad ignauiam ithir, S pro robore mollities succedit. ita fit, ut, si qua necestitas ingruat, hostibus regnum pateat, alienum dominatum accepturum si arma senserit. Prima tam in Duce, quam in milite Dei cura. Nulla sine s . Numine pugrin ante signa Deus,&in ipsis. ante pugnam delictorum poenitudo, ne mors improuidum occupes, ne in putatu. medio sce)ere succidat vitam,ne anteuertat doloFe ne prς-
si indat tempus,&folifcrae nimium,& non profuturς poeni tentiae locum relinquat.Scio in pari corporis vulnerum ac mortis periculo,bonos ac improbos versari; sed ut ignaui dc fortes,in pari licet periculo, fama tamen impari cint, ita impari exitu boni & mali finiunt hanc vitam: aut, ut venus diacam,alia atque alia aeternitate vitam hane claudunt. Quid
quod Vna pietas omni aetate & gente, nobilissimos de impijs
hostibus triumphos duxerit. Nimis orbi nota Mosis pietas, nimis Iosue, nimis verae pietatis triumphi in Amalecitas &Amorrhaeos. &Icrlahuntina moenia tubaru sonitu sepulta,
quid aliud loquuntur uid I ordanis aquae,quid scissa maria, quid penduli nuctus Ilraeli in salute, AEgypto in interitum
nimis etiam in Davide noti Moabitς, Ammonitae,Syri, Philistari; in Ezechia Sennacherib; in Gedeone Madian , in Machabaris Gorgias, Ly sias, Timotheus,Nicanor, Apollonius. Et quis in Christianis ignorare potest nitantinum in Maxentio Gallicanum in Licinio; Theodosium in Eugenio,& Maximo; Heraclium in Cosroe; Belisarium in mandatis 3c Persis vi selem in Totila; Catacalum in Saracenis i Ladi-slaum & Bolesiaum in Russis; Henricum in Hungaris Ioannem Comnenum in Scythis; encessaum Bohemum in Radissao; Pelagium, Alfonsos, Ramirum, Ferdinandos in Mauris,Pietas his omnibus, & in Deum fiducia, non ferrum triumphos dedit. Et quid magnorum horum Du- cum hostibus contulit ferrum pietate exarmatum Anim OS .
357쪽
certe una illis pietas dedit,una armauit,audere docuit, fidere vincere. numero, robore, militari petitia, ferocia, prosperrimarum rerum felici successit, locorum oportunitate,comis meatu bellico apparatu,longe superior nostes una pietate inferiores.Discat ab illis militiae Dux, quanta si erare possit, quanta caelo debeat. & imitetur pietatem, qui pares ab ho- Ribus victorias amat. sequentur paria Vota, mores, Preces effectus pares.Idem Deus est, qui dedit; eadem pietas sit,quq impetret: & spondere paria, & maiora etiam audeo. Quid
quod jondeat ipse Deus,qui nec fulcre, nec falli potest. C A P V T XXV,
reuibus modis milites a Duce monendi, animovi, terrenii
Magna νώ A G N A vis in Ducis oratione. qua una non raro visa - Pης L Aria,inclinatis omnino rebus, stetit, erecti militu animi, a fuga retracti, vincere edocti qui victi erant. Qua in re veteres imitetur exercitus Ductores. multa apud Historicos fortia 5: praeclara in hoc genere inucniet. Iruatur inuentis.
pauca hic de variis dabo,e Curtio, Liuio, Tacito, Sallustio, primis scriptoribus. ne pudeat summos imperatores seaui. empla Vulneribus suis, At profuse fortiter unguine sitos in pu- . , bis accendit Alexander. Nonpo Iulare se visortiter capesse- sanguim, rent prαbum, tris Vsi caeteris fortisurinis fuisset exemplum ,st ante
ρρ μ' ' prima signa dimicaturum prose. quot cicatrices, totidem corporis decorascire ses, rimum paene se praedae communis exortem, in illis colendis ornandisiue Minurpare Uiptoriae praemia. Hac sortibus mirudicere. Vetus dictum, lene dicere infacere, magnoru e r. Vtrum-quc in magno hoc Rege. Et vero dignis lima hcc magno Duce & Rege verba sunt, exemplo suos prouocare,cicatricibus 8c vulneribus praeire, nulli fuso sanguine cedere. Sed neque is vllum diadema cicatrice in Duce nobilius.
358쪽
Alibi exemplo stio impellit. -- vulusu accepi, ram equo taeotus sum,non pedibus ingress sed mesequi vultis, leo amici. satis viritim ese ad toleranda inta .aut,si adest Nisae meae sim quo laudem opere melius extinguar' Magni animi dictio magna. Quid potentius poterat in sequelam adferri Z necdum a vulneribus sibi redditus,vale si prςeuntem sequitur miles. integit gloria vulnera, sistit decus sanguinem. Praemijs tuos ad grandia prouocat. P .ihil tam aste natura Pr minconstituit,quo virtus non possit emtι. Excedite in cacumen. praemium erat ei, qui pramum occupauerit merticem,talenta decem: e Uno minus accipiet,qurproximum ci tenuit: eademque ad decem homines seruabitur proporti/. Prudenter. quid non postulat in milite prae-iniaῖ non lentit dirrum auro armatum,adeoque mollis mors cli auro succincta. ac in plebeio plurinriim milite, plus aurum quam gloria potest. vilis cnim huic vita est auro coronanda.
Commemoratione verὰ fortium ante factorum suos a- Πνt oram nimat. Non ignoro,mitiles,multa, qua terrere spossent, ab inco-ί, Indiae per hos dies de industria esse iactata sed non es improusa memor Iobis mentientium Nanitas. nunquam ad liquidum fama preduci- tisu . D r. omnia, ilia tradente,maioraseunt Nero. Obm herculefugissemiti ex Asia,sinos sabuia debelgare potuissent Eadem manita copias pedι- tum equitumque numerat. acflumen,quo latiusfusium vi, hoc placidius flagnat , quippe anglictis ripis coercita, in angustiorem a ueum eua,torrentes aquas inuehunt: contra statio alueisegnior cursus eH. Sero sane boritum legiones numerare coepistis,postquam solit aenem in Asia vincendosecistis: cum per Hede pontum nauigaremur, de paucitate uoma cogitandum Iuli. Nunc nos Scythae sequuntur,
Paemana auxiliaprae sunt. nec tamen algi turbae confido. v iras manus intueor, venisam Nirtutem rerum,quas gessurus sum, dem praedemque habeo. . amdiu mobsecum in acu stabo, nec meos, nec hostium exercitus numerauero. Nos modo animos m/hiplenos alacriatatis ac siduciae adhibete. Nolit quodpigri agricole faciunt, maturos fructuster inertiam aMittere e manibus. maior seunt periculis prα
359쪽
193 CAR. SCn IBANr INSTITUTIOmia. itaque non tam ad gloriam rvos duco, quam a raedam Ale andro dignis lima oratio, fiduciae in suos plena. terrorem minuit, hostilem abitergit metum, summa omnia militi suo tribuit, sibi nihil. fortia illorum facta animosque dum recenter,ad maiora vocat , praedamque Ostentat periculis ma
timui. bo. Obiicite me hominibus cm bellias, isiis gentibuae, quarum no--na borretis. inueniam , qui desertum v Nobis sequantur. S tb Bactrium erunt mecum. Ilespaulta antsi nunc milites noriri. Mori praestat, quam precario ιmperatorem esse. Ite reduceo domos,ite deste to Rege ovantes. Ego hic a 'Doris desperata Cinctoriae , aut honestae. morti locum inuentam ι neminem teneo. Liberase oculos msos ingratissimi cives , tita Dos excipiant parentes bberique, sine vestro redeuntes. obuiam ibunt desertoribus transfugisique.ttriumphabo mehercule de fuga et e Ira,' 'Ubicunque ero, expetam poenas, hos, cum quibuου me retinquitis,colendo praeferendoque vobis .fam autem sci tis,in quantum sine 'Rege valeat exercituso quid opu In me inos t. Valida haec non oratio est, nouacula es pectoribus scindendis, securis est animis secandis. Quid non haec tanti Regis verba possint apud militem orbis domitorem: 'nec poterat quidquam generosis animis durius accidere contemptu hinc militarcs lacrymae fccutae,pudor, nactus,obsequia. Animat etiam tuos Darius,maiorum exemplo,spc post ritatis & victoriae,suo denique exemplo. Ite alacres, Ulliriminplevi, 'Ut,quam gloriam accepi Issa maioribus , posieris relinquatis D dotris moris iambbemta rem,opem, lem futura temporis geritis-sfugit mortem, qui uis contemserit: timidissimum quemque cons
quitur. 20e recuso, quo minus imiteminι me,siue fortitudinis exemplum,siae gna- sivero. Fere Ducis siti vestigiis insiliit milesά
fortibus hortis, ignauis ignaum κωκiud Scipio vero tenero suos assectu incendit. nihil coniuge liberis,patria tenerius.Vnuiqui quest non corpussuum, sed conis
360쪽
iugem ac liberos paruos armis protegere putet . nec domesticae Lim agitet cinas .sed identidem hoc animo reputet nostas nunc intueri manus Senatum populumque Tomanum. qualis nostravis Ninusis fuerit, talem deinde fortunam illius trias ac Romani imperijsere' Magnum incitamen tu, cuna uniuersam pop.Romahi fortunam, orbis imperium,in suorum robore & manu ponat.' Hannibalis autem ad suos anccessitate exhortatio fiducia flplenillima. ocunque circumtuli oculos, plena omnia vidio any morum ac roboris. I erimus bestum,insisti uesignis descendimus m iamia. fabam, tanto audacius sorIrusique pugnaturi, quanto maiori si maiorque animus ιnsierentis es mim,quam arcentu. Nihil que nobis renestum in , nisi quod armis mindicauerimus. Agis timidis ignauis licet esse, qui receptum habent: quos Mersisus, quos sua terra per tuta es pacata itinera fugientes accipient. motis necesse es siortia sus miris esse, omnibus inter iitam mortemque certa de per rione abruptis, aut vincer aut, si fortuna dubitabit, inpraebo potiusquam in siuga mortem oppetere. Hocsi bene fixum omnibus destinatumque ιn animo est, ιterum dicam, Vicistis. Nudum incitamentum omina ad minc ndu ὰ Diis immortalibus acrius datum et f. Ueru mest. nihil neces litate ac desperatione quadam rerum potentius,ut mi illima etiam ingenia exasperentur despcratione. arbitreris ceruis leones nasci. arma nimirum & vircs desperatio suggerit: animos & audaciam necessitas lubministrat cimori etiam luctua dum cst, Ninter ben scia numeratur,
cum fugere non liceat. Nobiles fine victorias triumphosci; desperatio dedit. Breuiter de fortiter in re ardua Sc dubia, & desperationi Α, ipsa 4
proxima L. Martius. Scio avidax iideri consilium: sed in rebus a-
steris es tenuibus fortis a quaeque consiba tutissima sunt. quiasitnoccasionIs momento, cuius praetervolat oportunitas, cunctatuspau
Ium suems,neqmquam mox omissam queraris. Reliquiae promati exercitus crant. quid non potest oratio' impulit in arma, di victores hostiles exercitus, perexigua quae fugae 5 caedibus superfuerat manu,prostrauit.