장음표시 사용
321쪽
rco CAR. SCRIBANI INITI TvTIo Militam Laudo animos,non probo surores. caecus omnis furor est; in μηδε tem inimicum terrum ferarum more ina Providus ruit, dum noni pati possit,quam quod inferat malum considerat. Corbulo, Numantius, Scipio, Caesan, AEmitius Paullus imprudentes suorum ardores temperabant mora. quin adeo de Sertorio illud accepimus,cum nimium suorum aestum 61-stere non posset,caedi pallium fuisse, ut obsequi disceret; subuenit tamen cedentibus. Simile habes in Fanio, cuius prudentita caede & fuga Minutiani milites retracti, 'to Si in commotam inciderit militarem multitudinem is nunquam se toto corpore opponet ; nec imitanitur ba baros allos, qui corporum Ooiectu fluctus se sistere, a μυρης aliὁ ste ficie posse sperabant: non fatuos naucleros, & i expertos maris, qui Vcntis & fluctibus contra eunt , & irata in caput suum exasperant maria obnitendo. scd peritorum potius nautarum more, declinabit fluctus, & saeuientium ventorum rabiem, &,cum prora non possit, lateribus nauigabit, perquc prudentes circumductiones, cautus portum petet, quem regia tenere Via non potuit. imitabituri; Menenium Agrippam,non Postumium layidibuwbrutum,non Claudium Appium,sub quo, cum posset, noluit milcs vinc re; non Voleronem, sub quo fracti consulares fasces. Cedet proinde ferocientibus, & mitigabit mollibus minas.Non mitescunt mutua collisione lapides, flammas euomunt, &mutuo illisu franguntur: puluillo si exceperis, non metues damna. Aliquid etiam temporis largiendum. Gla non raris mora feritas mitescit. In ipsa commotione, cὐm nullam furor rationem admittit,omnem excludit, stimulatione opus, donec remiserint se illi venti &ssuetus. Fidem militi datam struet; memor Postumh Romani faetat
is, quem negantem quas promiserat praedas, is seditione, lapidauit. Sed neque viIius quidqρυμ a. quam dat fidcm fallere.degeneris &inglorij animi est. Et consequitur hoc datae sumes iaci fraudator, ut omni omni-
322쪽
no fide excidat,etiam cum vera denunciat.semper enim fallere voluisse sibi persuadenticum semel fraude expcrti. atque
adia semel fraudasse, semper voluisse putant. Quid Z quod &hosti fides seruanda. Nobile Sext.Pompeij factum in Augusto & Antonio.occidere poterat, & imperare: fidem dederat , seruauit. imperio excidit: excidere maluit; etiam vita, quam fallere. magnu virum, &magno patre hoc solo facto non inferiore t Dignissimu id etiam calamis in Regulo. ba baro mortis genere cadere maluit per tormenta mille,quam non redire Carthfinem. Vsellic datam non semel ndem Hannibal,maxime apud Nucerinos &Acerranos. fefellerut Carthaginenses in Xantippo Lacedaemoniorquem, cum simulassent se domum reuehere, in alto merserunt, ne victoriae contra Romanos obtentae, secius & Dux superesset. nec impunita diu violata fides stetit.Sic aemula de orbis imperio deicta iacet Carthago, solo nomine nota, quam nequidquLin cinere suo quaeras . sic Hannibal veneni sui victima procumbit; & Brennus SenonumDux Romana perfido sanguine suo purpurat moenia. sic&Fabij apud Alliam & Cremeram iacenta damnata etiam Ser. Galbae in Lusitanos perfidia, Cn. Domitij in Betulcum Arvernorum Regem, Seruilij Caepionis in Viriatum.
Secrctorum fidissimus custos sit. pendet ab hac re una re- 11gnorum incolumitas.& quid aliud prodere seruanda,quam perdere est equanta nunc starent regna, si stetisset lingua,&calamit proditrix domini sui lingua facta est. credidit militiae Dux amico rem tacendam,credidit thori sociae; & hostibus ludibrium iacuit,& spe magna sua excidit, fortunis, honoribus. Prudenter Tarquinius filio nuntianda, non inter nuntio aut litteris, commisit signis, cum papauerum capita demessuit. fortiter Pompeius, dum cremandum digitum praebet, Gentio Regi spem tormentis Senatus consilia cognoscendi excussit. fortiter etiam Zeno Philosophus,qui cum habere se secreto indicanda Nearcho tyranno, a quo ad a-
323쪽
perienda consilia torquebatur, dixisset, aurem illius morsu corripuit,nec ante dimisit,quam & ipse uua, &illi corporis parte priuaretur. Fortius etiam Anaxarchus, qui ne prode rei tacenda, dentibus abscissam lingitam in Nicocreontem priorum tyrannum ampuit. Par illi Theodorus, quem nulla Hieronymi tyranni verbera, fidicul laminae aci prodenda .commissa adducere potuerunt. Notauit Imperato riam hanc virtutem Lampridius in Alexandro Seuero: T. aesia ruar secreta berurum. Imitetur hoc in omnibus quae obesse possim similitiae Dux Chri nus, nec se vinci ab alta illa
gentilitate patiatur. &cum intello. ante tunicam iniiciat flammisconssiliorum seorum consciam, quis seruata pro dat. Nulla virtus magis virum suum loquitur, nulla magis
constantiam S animi robur prodit, quam tacendorum cu-s odiar nullum vitium magis feminam suam testatur, quam
Hostilium consiliorum serius indagator sit non pecuniae hi Gnon laboribus parcat. plus sepe M victoriam tui conscium inimicorum consiliorum fuisse, quam praeualidum duxisse exercitum. Starent regna & respublicae, si hostilia studia tic molitiones cognitae fuistent. non sciuisse, periisse fuit. n quidquam facilius, quam praescita auertere mala,& malis occurrere venientibus: nihil dissicilius , qu n igno- satis mederi. Ita in medico, sciuisse aegritudinon, prope superasse est. perimit,qui ignorat. etiam c leuibus morbis ignoratis mors nata. quod in medico, hoc in Repub. & exercita. Profundat proinde in hanc rem pecuniam, quisquis magna sperat. Nec magni moliminis erit,intima ctiam Regum per noscere. 'cuoque aurum aula admittin proditrix consiliorum domini sui est. Et quae non admittit Z aut quae repellat,plena si manu aduoleUQuanti vero referror hostilia consilia nosse, ab Epaminonda habemus, cuius illud est hul in Duce laudabibin, quam bomum conseba nasse.
Nunquam laostem contemne. contemptus neglectum parit.
324쪽
parit.inde clades,®na iam nulla. Quidὶquia a cuniculis, πικρο- adeoq; & formicis,subuersas ciuitates accisimus. quid fiet ab armata manu,etiam imbelli comemplisse, arma subministrasse, antinos exacuisse est. Quid mollius stillicidio' & atam molli elemento sina exeduntur & rupes: & quae ferrum
de chalybem excusserant,atam tenero illapse ingloria iacent. Eadem mutingunt homini. nec ulla re masis norentissima ac validissima olim regna orbi fabula facta sunt, & cinis audiunt. scintilla quantas contempta flammas dediti hora alti quando vix Vna1ntercesila inter urbem magnam, & nullam. Deteriora a contempto hoste euenerui. Noli robori tuo nimium fidere, aut hosti dissidereo prudentiam viribus misce,& tuta etiam time. timor prudentiam acuit, & rationes iubministrat robori,SI m crarur vires, ne belluarum more ita nocitura ruant. cogita tecum tacitus quidquid cuenire potest,& grauissima quaeque propone, ut occurraS consilio, S parata sabeas quae irruentibus opponas. praeuid iste, pros; vicisse malum est. Hostibus vero fugientibus laxandam viam, pontemque sternendum aureum Scipio monet. Secuti monentcm Tu- Bombistor & Sabinus, qui aperiendam viam Vitellianis putarunt, ne desperatione, metucndi redirent in praelium. faehum hoc Caetae contra Tenci heros & Germanos, ab Antigono contra AEtolos, ab Agesilao e traThebanos, a Themistocle contra Xerxem . cuius praeceptum est, non esse fortiter iustandum fugientibus,quo faciluis alias fugerent. a Pyrrhoetiam,cuius eadem, quae Scipionis vox auctor vero Graecis Enciliades fuerat,ne everterent pontes,per quos Xerxes reditum in Persidem parabat. sciebat acres desperationi vires esse, & ab ea sola non raro victoriam partam. Ostendit exemplo hoc suo LA artius, qui perexigua desperabunda manu duos Carthaginensium fudit exercitus, quibus paullo
ante duae consulares Romanς acies impares fuerant.Pro an
mo nimirum lc ferro desperatio estMonuit olim huius I Oabum
325쪽
bum Abner: An neseu quodpericulossit dejeratio'Exemplum
in Manlio habemus,qui cum ad omnes portas opposito milite viam hostibus clausisset,in rabiem magis quam in aud clam Thuscos accendit. ac nisi legati rapto cassi Consulis corpore, hostibus qua erumperent viam patesecissent deleri Romanus poterat. Sed ε dum via fugae Volscis clausa, magna Romanis illata clades, Consule ac Dictatorcsaucio. ac, ni per prostratorum corpora ita ad Volscorum castraMessio patuisse maiusacceptum damnum seret. Quid ZMὀd ipsaenadeo ignauiam necessitas acuat. Et fere desperatio bene gerendae rei caussa est. Apparatum vero bellicum magnaante bella uidustrias ret,commeatumque omnem.ctarei ut prespiciat, nihil, si fi-ιὸta eri possit, hostile post se rclinquat. rusticosbene habeat, &r' siti, babes curet,ne fuga sua & commeatus spem adinrant,& n cessariarum rerum inopia exercitus laboret. Prima proinde Ductorisxura sit, ad ea loca suos deducere, in artibus certa comme ius spes affulgeat, quam nec intercludere hostis possit, oecserdere. .cui rei oportuna loca quaeroada sunt. praemiique magnitudine ac quaestus vicini circum populi alliciendi sunt Cauendum dein scrio, ne rπum inopia pres sus, iniquo loco, S numero inferior in pugnam trahatur. Laudati in hoc genae Marius, Scipio,Caela Pompeius ante omnes. Nicerat ante Pharsalicam commeatus inopia Caesarem, si vincere a suis pomissius fuisset- tribuerunt quod erat prudentiae, socordiae: pugnauit, non suo, sed suorum impulis iv. victus a Caesaris exercitu est, cui tartam propn omnium egestas animos addiderat.1ν Fuit hoc sempo magnorum imperatorum, ut locorum,tii. .is' montium, Viarum, nembrum,rerumque aliarum ι.Diti. Omnium cognitionem haberent, neuc hostilia a tergo pro-Pνς ης pugnacula intacta hosti relinquerent, intuta recemui, incommoda.commeatui,impedimento auxiliis submittendi nuntijs destinandis. Quare,ut securitati per omnia exercitus
326쪽
consulerent, hosti bene gerendae rei clammoditatem adim
rent, pericula auerterent, suotque extra metum ponerent,
tra spem aduersarios ; nihil pote hostile patiebantur,me
mores magna ex his damna non semel data. Monet huius rei Ottonem magnus militiae Dux Suetonius Paullinus, da Datque hoc nomine Vitellium Tacitus,damnat Varum. De Caelare vero illud Suetonij est: Exercitum neque per insidisse itinera duxit Ῥuauam,nisiper peculatus locorum sitin. Illud a Duci ous obseruatu, ut certus aliquis locus receptui commodus designaretur, qui aegris eti in solatio esset, commeatui oportunus. fecit Cisar: Noviodunam erat oppi- reu tutio dum AEduorum ad ripam Ligeru, oportuno loco positum. Hue ccisar omnes obsides balli frumentum, pecuniam pubi cam, uorum atque
exenitus impessimentorum magnam partem conluserat. d.
iam receptui, si qua necessitas cogere scruabatur. quarest γ' mo illa loca praesidio tenebantur in tutelam. Speculetur deinde perperitos fidosque itinera, per quae r ducendus exercitus. recludat vias, patefaciat aditus,t tua dat itinera. praeoccupet,siqui collessinsideat,si qua nemora: ι .di nec in angustum se duci aut trahi patiatur. Pcccatum in hac, re a Postumo Consulo,unde natae Caudinae furcae. Studiosissime verὐ locorum angustias, sicubi essent,& ρος α'sent,occupabant Veteres, fortunaque ad pugnam tempora. Factum a plurimis; a Metello contra Iugurtham,ab Hannibale apud Trasimenum 5 Cannas, a Mario contra Cimbros di TeutonaS Hoc etiam aperiti stimis traditum,ne hostilem agrum ingressi, copias diuidcrent: sed integro exercitus robore in ho-
1tem irent. P cccatum In hac re a Caecinna, qui coplaS dum ne dat. per interualla ducit,ab Octavianis caesis est. L. etiam Apro- , nitis apud Frisiones. de quo Tacitus: Satis αυab Ho emel inc su sient; per interualtam aduentantes, nec constantIam addi uraturbatu, patines ientium ausirebantur. Viici lius etiam dum
327쪽
exercitu venienti se Vespasiano opposuisset.diuisit copias,&periit. Ita fere flumina in varios deducta alueos minus ha- Dent roboris. Diuisos ctiam aggressus Martius, parua manu vietores exercitus f idit. Coniuncti vero Nero & Salinator Asdrubalem cum exercitu straucrunt. Brutus &Cassius dum copias diuidunt, infelici errore cadunt. P.&Cn. Scipio Hannonis &Asdrubalis,dum iunctis exercitibus pugnant,victores,postquam Punica fraus disiunxit, inferiores. Manilius de Caepio, dii in disiungunt exercitus, a Cimbris &Teutonibus vincuntur: qui cum se disiungunt, a Mario caeduntur. Paetus etiam,dum a Corbulone decedit, funditur. Perraro in colloquium mutuum Duces exsicitus veniant,m rarius Reges. non solent congressus illi felices exitus sponori .uis dere. Ita infortunatus Henrici Castellae cum Ludovico XI. aduersario congressus fuit, Caroli etiam Burgundiae Ducis cum Frede- - ' ' rico Imperatore Treuiris, Carolique cum Eduardo Angliae Rege in D. Paullo. Et maior serc Ducibus Regibu sque admiratio in absentes, contemptus in praesentes, cum plerumque absentia miremur,laud cmulque non vita. nam in praesentiabus facile aliquid occurrit non haudandum , non Vcncrandum,non amandum,non timendum i vcrum illud ut plurimum sit, Minuit praesintra famam. Neque alterius miscricordiae se exponat militiae Dux . Ω- ρ u. i Scipio DC apud Syl hacem dc Mallinissam, Manlio a diast via pud Tectosages;aVespasiano,cum Agrippam ad Gameli en- pq r. 1es mittit;ab Augusto & Antonio, cum la Sex.pompeio credunt; a Iugurtha, cum se temere Boccho committit, a quo vinistus Mario per Syllam traditur; a Ionatha, cum se Tryphoni Sc Ptolemensibus credit., Periculis se nec ultro, nec gratuito exponat, neque in caseo , iis omnium sertunas Vitamque temere proiiciat . nolo eris,l M- timidum untrepidum inter pericula volo, interritum in act-itate duis. temerariu tamen nolo.audaccm amo, dum res & Reip salus deposcit . extra quae non abiiciat salutem suam, aquarch-
328쪽
POLITIC CHRISTIANA. 2Dreliquorum salus pendet. Quod si quae maior vis coegerit. ne dubitet Decios patrem & filium imitati,non Epantino dam post Leuctra & Mantineam; non apud Nervios, in
Phariaticis, & in Hispania Carsirem, non Iunium Brutum in Aruntem;non Codrum Atheniensium Regem, cuius in te .itu factum, ne Athenae occiderent; non Magnum Alexam. Mum inter pericula quis pocula hilariorem; non Leonidam apudThermopylas pro patria stante occumbentem,siosque trecentos toti Asiae obiectos nouo more animantem e. Sic prandete commιbtones tamq/-m apud inferos eaenatur i. paruerunt, tamquam victoria esset promissa. non Marcellum fortiter in Gallorum Regem apud Padum procumrentem; non Cornelium Cossum in Fidenatium Ducem proruente, Vtrumque Victorem; non Scipionem is milium, non Othryadem Spartanum , quo uno crepta hostibus vi- ehoria, patriae qhic decus sanguine rcdditur; non Scipionem Nasicam, tu ultro fe Ducem obtulit Gracchanae seditioni tollenda . Disciplinae militaris tenacissimus sit obseruator.nusquam ar
illani impune infringi patiatur, memor Rupilij, qui nec
genero pepercit, cuius negligentia Taurominitana arx perierat. C. Cottae, qui P. Auresum Nume tibi iunctu virgis caedi iussit, quod eius culpa aggcr incensus, & tantum-non castra capta forent. Q. Fuluis Flacci Censoris, qui Fulvium fratre Senatu mouit,quod legione, cui praeerat, iniussu Consilis domum dimisistit. Postumi j Tuberonis, qui filium sita sponte praesidio progressis, victorem securi percuti iussit. Manlij Torquati,qui filium etiam ignaro patre Cons leprouocatum a Tusculanorum Duce Metio, victorem, abripi a
lictore,& machari imperauit. L. Quincti j Cincinnati, qui L. Minutium consulatu amouit, quod castra ipsus hostes obsedissent.Papyrij Dietatoris,qui in abium Equitum M a gistrum,Samnitium victorem, virgas cxpediri itistit, quod aduersum impctium exercitum in aciem duxisset: neque pinis . Ll 1 nam
329쪽
nam Senatui, nota parenti,non generis nobilitari,sed populis Romano, &Tribunitiae potest ali concessit. Seuera haec sunt; fateor. Et tamen, li alterutrum delisendum, rigorem magis quam indulgentiam probem. Nolo icueritatem ire in cru delitatem. non amo Syblas de Marios crudeles; non Manlios&Postumios in litos lupra parentum clcmentiam, seueros: sed neque Mancinos amo & Albinos, quorum indulgentia exercitus in Hispania S Africa, luxu SC otio perierunt. Mediocritatem amo magis tamen inscueritatem, quam in indulgentiam pronum velim militiae Duccm. non magna ab illa timori damna,ab hac maxima possunt,&tabent. Quies quod mediocris seueritas certiorem semper victoriam pro mittat, validosque procreet mi lites larere discet, dc maior bus obscqui, ac quamda in hostes larociam imbibet durioribus allucitis. patientes dein laborum, viriorumque inexpertos seuerior Diix dabit. Et certe in illa hominum vitiorumque colluuione, si mollicicm & lenitatem admoueris, neqii id quam labores. gen crosioribuS medicamentis opus, ferro nimirum & ignibus. Ordinis maximam curam habeban Tveteres. nec mlium. Quis enim nesciat quantos leuis etiam ordinum turbatio cxcrcitus perdiderit Z quam validas vero& numerosas acies impcritus militaris ordo prostrauerit; Xerxes in Grςcia,Cimbri& Teutones in Italia, Syphax in Africa, Antiochus, Mi thridates, Tigranes in Asia docuerunt L. Iam in instiuonda acie quantum momentum sit, primi
Omnes orbis terrarum bellator , &euentus docuerunt.
magnum nihil liic praescribo: scdiaeque praescribi certi quidquam po-
omm --rerum varietate, tam sibitis, & incogitatis fortuitisque calibus. Prud cntiae proinde gubernatoris pleraque hic committenda. Saepe consilium, bladiatorum more, in arena capiendum. Nobile Scipionis factum cst: cum enim cornua cx auxiliaribus constituisset, mediam aciem c Rota manisi pugnae dic ordinem mutauit, in cornibus Romano
330쪽
iussit esse, mediam aciem auxiliaribus concessit. quae res victoriae caussam dedit. cdm summa celeritaterrocurrere iucsisset cornua, tardiusque reliquos insequi, factum Vt veter nus miles Romanus, Carthaginensium cornua, quae ex at xiliaribus constabant, porrumperit; nec magno cxinde ne- 'gotio mediam veteranorum aciem loco pelleret, cum c Ve-
teri disciplina auxiliares fere cornua implerent. Exemplis haec suis Cerealis,Germanicus,Fabius,reliquiquh prope Romanorum docuerunt. Hannibal, ut primum Romanorum
impetum susciperent, ferociam frangerent, auxilia in capite statuit, pro clypeo & vallo auxiliis usus: ita omnibus prope
in Italia praeliis, Gallico & Hispanico sanguine triumphos sibi parauit.
Vsitatissimum vero Romanis triplicem acilam instruere, is Vt mutuo si iccurrcrent, lassitque subducentibusque sceentes integrique succedorent. Factum a plerisque impera fl=kre. m. toribus. Caesar etiam in Pharsalico bello quartam instruxit manu Maci cm quae illi victoriam dedit. neque ego plures damnem, imo probem in magno potissimum numero . e validisti misquoque certos sibi non uno praelio Caesar dc legit, tum ad uibita& inexpectata pericula Iropulsanda, tum ad occursandum hosti extraordinem procurrenti.. Equitatus autem, nunc claudebat exercitum tamquam xycornibus,nunc uno se latcre continebat,nunc per aciem dis pergebathita; nunc totus iungebatur, nunc per turma&diuide-ρWrix batur,Vt autuniuersus procurrcret, aut turmatim ; idque vel
pro locorum natura,vel rci eventu,vel hostili constitutione. Frequentarum dcinde a Romani maximc in periculis,& so frequenti hostili equitatu,ut morbem acti se tutarciatur Factum a L. Pompeio contra Perseum, a militibus Sempronij, a se Caeseris in Anglia, de contra Labienum tu Africa. feliciter plurimum. Cauendum tamcn hic, ne ab hostium multitudi nccingaris. fecit Scipio, qui cum in orbcm pugnantes Hispanos perrumpere non. posset, exercitum circumduxit: