장음표시 사용
331쪽
quod facile illi ob hostilem paucitatem; & ad intemeri
nem non sitne suorum sanguine Meuit. Doceat sitos Dux oportuna castris loca capere, mire nocte dieque consilio, ac, si res poscit, manibus etiam obnitatur, & armis. cibo assuescat fortuito, laborantibus siccu rat, strenuique mittis simul ac Ducis ossicia exequatur. Occurru pauentibus,S ubi plurimus labor & pericurum, Dux ipse & mila,consilio,manu,voce. laudem veris strenuis, invalidis Alatium,trepidantibus animos,exemplumomnibus ostendat. nihil deinde apud suosremissum, nihil vero apud hostes tutum patiatur. caueat autem studiose, ne hosti ullo aut loco aut tempore oportunus fiat, memor post gloriam inuidiam sequi. Solenne apud Romanos, exercitum sessa, Vallo, propugnacalis claudere; in hostili agro noctibus etiam singulis: tum ne nudos hostibus obiicercnt, tutioresque ab insidiis eΩsent, tum ut laboribus miles assuesceret, ne otio paullatim difflueret. Si qua necessitas quacunque causa nata, annonae, pluuiarum, frigoris, morborum,hostili numerositate,cogat agmen retrocedere;imitctur magnu Duces . paret receptui omnia; animos inde addat si iis,consilia tegat,praemia spondeat, o dine sitos militari pedem referre cogar,quadam vultus, fiantis, oris constantia, tanquam aliquid meditetur in hostem .
caueat vero,ne aut pr propera celeritateordines turbet, metum iniiciat, aut nimia lentitudine recipere sitos ad tutiora ii non possit. Exempla desumet a Pompeio Brundisij, a Caesare apud Dyrrhachium a Luctatio Consule in Cimbros, ab Hannibale contra Neronem & Fabium, a Mithridate contra Pompeium. mi dZ quod pecuniam &sarcinas Tryphon spargat, ut, dum praedae Antiochi exercitus incumbit,tutum . receptui locum inueniat. Sertorius etiam per varia suos loca dispersit,ut Metello insequendi spem adimat. factum idem la Viriato. Iphicrates aute tantum non in Thracia obsessus, plu-
332쪽
plurimis excitatis ignibus,tiostem fallit, se suosque peri cu lis
eximit; incautumque hostilem exercitum a tergo invadit, caedit, victor ex obsesso factus. - . Fusam etiam non raromilitiae Duces ostentarunt, ut ho- 34stem fallerent,&praefidentem traherent in insidias. factum a Caesare dc Labieno in Cingetorigem,a Parthis in Crassum, sinaul in ab Hamilcare & Hannonem Sicilia, a Tomi rids in Cyrum, ab Hannibale in Minutium, Marcellum, Sempronium, Flaminium. In bellorum maxime initiis sedulus in primis sit,non igna- 3srus initia maxime bellorum expectari,famam in caetcra esse; primique euentibus metum aut fiduciam gigni Sed neque nimium trahat, bellaque ex bellis serat, moraque falsi- dium ac tcporem militi immittat. neque improuida celeria rate, &suorum aestu, rerum summam in discrimen adducat. meminerit militem fere periculi, quam morae patici tiorem esse. ingrata nimirum illi, quae tuta, & ex temeritate vulnera & sanguis,auiditate praedae pensantur. Mitigabit nimium hunc calorem Ductor. satis enim cito incipiet victoriam,vbi prouiderit ne vincatur. Temperadus ergo praecox militaris aestus prudentia; cum fere nimia velocitas iuxta formidinem, cunistatio propior constantiae sit. modo lentia tudine sua victoriarum oportuna non negligat. nam cum in celeritate non raro spes omnis positast, ut praeoccupasse, hostem vicisse sit; tum improuida acceleratio spes magnas euertit. ac licet gloriam aliquando ex culpa temeritas inuenerit, non obiiciet tamen tam incertis se suosque exercitus ductor. In qua omni re Ducis prudentia magnum momentum habet: qui hic celcritatem, ibi moram iniiciet. Quod si post haec omnia fortuna illum magis, quam animus &virtus deseruerit, fortunam in decus vertet, & mori se sortiter posse docebit. aut, non nisi suorum armis destitutus, meliori se fortunae seruabit. Neque interim quidquam certim celeritate,& mora prae- 36,
333쪽
Nib Ionii scribi potest. nunc enim celeritatem res deposcit, tardit prascribi iem alias. Hac Hannibalcm Fabius fregit, insolentem vi-Duccm: illa Nero Asdrubalem, cum se incrcdibili
suo potust. celeritate Salinatori coniunxiset. periit tamen hac, morae omnis impatiens, magnus omnino belli Dux Marcellus, nihil Hannibale inferior, qui primus hunc vinci posse docuerat; insidii tamen inferior, cum virtute par esset. Magnum interim Romanorum plerique in celeritate momentum posuerunt. testes mihi Scipio,Lucullus, Sylla, Marius, Pompeius , Caesar in Germania, Gallia, Belgio, maximeq; post Pharsalicos triumphos. de quo tame illud Suetoni j: Hic nili tempore extremo ad dimicandiam cunctatior factus ect,quosepius vicisset,hoemini.s experiendos eastu opinans, nihilq; se tantu acquisituro victoria, quantum a pree calamitasposset. Et sane, qui diu fortunam habuit fauentem, timere potest, & tardius ad pugnam ire.
quam nouus,& minus eam expertuS. Celeritate vero ante omnia opus ad primos ciuilium bellorum motus, antequam coaluerunt vircs quae criminualuerint mora, sola pros e partium internecione finiuntur. Neque quidquam facilius, quam obruere hostem incogitantem. paratum maiori molimine vinces; longe ctiam maioria victoriis recente: quem mora magis, quam armis franges. Sed &militem non raro interiecta mora, cum Γmilio Paullo,accendes ad arma. dum enim convcmptum quemdam tuorum inieceris, dc e contemptu discis linae apud hostem neglecthim, facile erit incautum,& nimia fiducia sui tumentem frangere.,ν Illud etiam a plerisque obscruatum, Vt, antequam se Vni- committerciat, leuibus hostiles vires velitatio-s kmνi, , nibus tentarent. Factum a Caelare contra Pompeium in υπω-. Cimpis Pharsalicis, in Belgio etiam. 'otidie enim equemibus praebis,quidhoms tirtute possent, in quid nostri auderent, pericurabatur. ut suorum nimirum& hostium animos, vires, fetiacitatem experiretur: Utque ex his, antequam acie tota concurreret, disceret quid sperare posse siquid deberet.
334쪽
Maturitatem,prouidentiam,consilia amabit. temerarim ιη ausus,ut in nauigando scopulos, vitabit,quisquis se & Rempublicam saluam volet, qui squis posteritatis memoriam cogitabit. nec tam felices quosdam fortuitos successus ic-ritate natos, quies infelices numero plures, &funestis r gnorum internecionibus maximos recensebit.Meminerit eportentosis aliquando parentibus ingenuos nasci. at hoc portentum priore maius est. Et quis ideo monstra parentes
delissiquiae talibus nonnunquam felices partus ' quin ad- eis cum viderit monstra fere mositis nasci, vitabit, si potestimonstra. Idem in mediorum delectu dico. non committet tautem decusque suum fortuitis Dux prudens. Scio magnis Ducibus,temerarijs conatibus fortunatos respondisse euentus. fuit hoc felicitatis a Deo concessae, prudentiae non filii. Illam quis sibi arrogabit e caelo venit. & quam paucis re
sbonditi e millibus fors unum,aut alterum enumerabis.Ca
sarem unum seuos Adriatici maris fluctus scapha proscindentem; Alexandrum unum,qui admotis ad Oxydracorum Opidum scalis, cunctantibin caeteris euadu in murum. addit Curtius: Iamue Lua qua et eum adictin circumferebat,iasseuerat, ctimantibus amicis, eviatilipses descenderet , flabantque exceptura. eam ille rem seu ineria bilem atque in ditam, multoque magis ad famam temeritatis, quamgloriae insignem. namque in urbem M-Dumplenam, praecipitisat semetipsum immisit. id potest addi ad hanc regiam temeritatemὶ aut quid tam fatuum, quod huic conferatur cessit feliciter. felicitatis cuiusdam fuit: prudentiae non fuit. Ac nescio, an temeritas haec minor: Γ -- gabavi omnium per quae serebantur ignari, quantum inde Messes mare,qua gentes colerent,quam piacliam amnios,qiam patiens longarum nauium esset, anceps o' Mea aestimatio augurabatur. Humerat temeritatis solamin, perpetuastaritas. -rit Oceanum Alexander, Oceani ignarus, viae, loci, fluminum, hostium ignarus. intemeritatem gloria impulit: felicitas periculo cri- pulta sortunae fuit, prudentiae esse non potuit. Vt bene Cu M m tius,
335쪽
2 4 CAR. Scro 3 ANI INsTIT UT 1 otius, post enumeratas magni Regis virtutes: Fatendum eat men, eum p imum virtuti debuerat, pl- du e ortuna, quam flus ommum mortabum in potestate habuit. quoties iliam a monere-eamtZ quoties temere in pericula ruentem perpetua selisitate μremty Haee qui cogitauerit, feliciorem quam prudentiorem fuisse inueniet. At quis selicitatem hanc sibi promi retZ non est temeritas felicitatis mater. prviantia plurimita felicem facit. neque enim certior selicitas illa, quam ratio peperit, uit, auxit. hanc sibi prudens Dulabit. Non respondet prudentiae felicitas 3 seret vir prudens, & ratione se selabitur: laudabitque prudentes conatus selicitate sua destitutos ; damnabit fatuos felicitate sua laudatos. & cum prudentia sic
nobilissimum animarum ornamentum, tum fellaitas non raro ab aliena manu venit,& extra nos plurimum est, riviatorum secta, frequentem; stolidorum socia conatuum. Temerarios proinde ausus vitabit vir prudens,in fontinatis magnorum casibus edoctus;Flaminij, Varronis,Manlij,Caepi nis,Hostilij Mancini,Calpurnij Pisonis, Crassi,aliorum orbe toto notissimorum. Dispiciat proinde sngular nec in pericula se suoque vitia proij ciet. vitabit ignes & praecipitia, si
potest. non potest i interritus calcabit & cum in illum locum deductus fuerit, ut solis pedibus salus paranda sit, ante solum, Machabaei exemplo, generose signabit sanguine, quam fuga. Gloriosa plerumque militi morsiuga nunquam fuit.non proh ciet se tamen caeco impetu in venabula, fer rum more vitabit, si Potest. negauit fortuna non inultum hauriendum hosti dabit sanguinem, audebitoe cum Leonida Sparianor me prandete commilitones,tanquam apudinferoscaenaturi: apud caelites,dicet Christianus aut cum Vibio A
celo, Valerio Flacco,Pedanio,Praefectis & Centurionibus in hostile vallum signa mittet inferetile; aut cum iuuentute Romana equo delabetur, & recolligendi se pediti locumdabit;aut denique, cupandum ubi designauerit tumulum, addet, Non dico, ut redeam. sequetur praeccdentem miles
336쪽
27s Ducem. Factum in Caesare: timuiapugnanti in
scutum detraxu, eoque te LM acerramὰ praeliari carpit. via erum etiam immulae fugae gratia iam conuersum n contrariampartem de axit, dextramp ad b Iem tendens: quorsum tu inquit/ibutige. sunt, eum qinb M aemicamus.'manibus quidem mmum mustem, ad natione merotam acri, omnium legUnumire stitionem corrom minoque paratas incere docuit. Fortiter. imitabitur militiae Dux. Audacissimum omnino factum Hecdicij: cita A vernorum urbem a Gothis valide undique obsessam,ut suis re & consilio adesset, intrare vellet, nec via reliqua illi, Per confertos hostes audaci conatu armatus perrupit. describi Sidonius, o more, docte& eleganter. Non teri quam
riuuspectoribus elati, quem te quantumque nuper omnis aetaX, o do ,flexus, e Iemirutis murorum aggeri u in adtiersum perambular c mix duodeviginti equitum sodalitate comitatus,at quot mi ha Vothorum , non minus die quὰm campo messio squod di desiepoud tas creditura) transisti, ad nominis tui rumorem, personaeque eo sectu exercitum exercitat um stupor obruitrita eisprae admiratione nescirent duos partis ιnimica, quam se multi, quamque te pauci eomitarentur .subducta est tota protinin acies in sivercilium ostis abrupti: quae cum prius ansicata esset oppugnationi, te viso nom. est expiscata congressui. Interea tu caesis quibusque optimis, quos nouissimos agmini non ignauua,sed audacia fecerat, uinis tuorumce tamine ex tanto desideratis,solus, planitie quam patentissima potiebare,cum tibi non daret tot pugnasocios, quoisolet mensa conuiuac
rene iam per otium in rurbem reduci, abiud tibi obuiam proceleris
Horum,plausuum, lituum, gaudiorum, magis tentant mota a ijcere, quam merba resera . quidem rememe era refert se ac
mae imus atriis, iliam ipsam felicissima tipati reduus sui ouationemdum alii osculas putierem tuum rapiunt, alijsanguine ac stumis pinguia nasi scipio ali selgarum equesbium madbsacta siudoribuae sustra resupinam, alij de concavo tibi ea dis exituro flexitium lumi
337쪽
ran alii easim atq; puncti raminatos circulos Aricarum Hotubuscentibus meriuratur. Acilices. temeritate fors suasit ad extrema deductus,animos ab audacia di necessitate mutuabitur;& cum erubescet de temeritate, de sertitudine laudem cum Crasso sperabit. Neque ideo tamen temerarius eris, ut sertis esse possit. neque enma deerit etiam in prudentia sertitudini sua materiae maiorque, quam a temeritate;quia duplici laude digna,prudentiae,&roboris.Neque magnum est temer rium esse. stolidorum hoc sere est.magnum est prudenter
esse,prouidum,circumflectum, Paratum. Omnia tamen 6
biprudens Dux circum exerit, si prudentibus consilijs non responderit euentus; sertiter feret, & serendo cum Attilio, Scaevola, Zenone Elcate , Anaxarcho, Theodoro ostendesse virum esse Δ aduersis fortiorem. Prudentiam vero omnium virtutiam maximam Duci vo- , i g. ueo. nequc alia magis bello necessaria. magno proinde in re .urit . bellica delectu utatur. nec noua omnia damnet, nec vetera probet omnia. nec sidcm adhibeat Omnibus, nec deroget Omnibus. matura seriaque tu re omni dcliberatione opus , vs neque celeritate tamquam flamna a se suaq; amburat,nequc nimia tarditate tanquam fiigore dc glacie concrescat. Sed de
mala vittaq; sua prudenter tegat. Singula denique dispiciat,
hostium vires, animωs, pugnandi genuS,peritiam,industria,
mores, prouinciam in qua Versatur suorum etiam vires,ani mos,morcs,ingenia,asseelus,quibuSanimentur,cxcitentur,
erigantur quibus dehciantur & ignaueseant, quibus etiam ad indignationem prouocentur, ad misericordiam sectantur,in vindictam serantundio uor an opibus eapian rur, spe aut metu agantur. Illud clium prudentiae magnae, nihil pati deesse milici,non armorum,non c1bi potusque,Vzanteprouida cura quidquid bello necessariumprouideat militiae ductor, cum, quidquid euenire possit, serio ante cogitauerit, singulisque de remedio prospexerit, Vt paratus in fortunam inem excubeia in ossi damno aductia excipiatac susti
338쪽
neat. aduersus hostiles insidias mentem paret, fraudesque fraude depellat.Videat,ne ad iniquiora ducatur loca, ne ad commeatu destitui ad valetudini aduersantia, ad palustria
aut arentia,ad aquarum inundationibus oportuna.
Cauta in Duce consilia probo, & stratagemata veterum 4 more inuenta, nouo peracta. Pulcrum illud Camilli, qui Senones Gallos imparatos circumuenit, cecidit , mam sibi fia ν, reddidit, liberam e captiva. Illud etiam Neronis, qui mira celeritate Salinatori se nocte iunxit;quoia stum, ut non ante se cum duobus consularibus exexcitibus Asdrubal pugna--να
re reseret,quam ab utrisque prosterneretur. Et illud Hanni- balis,qui in Cannensi pugna prouidit,ut Solem & puluerem aduersos haberet;fugam dein simulauit, quo facilius incautos opprimeret; ransfugas emisit, quo Improvidos in ardore pugnς a tergo caederet. factum,& secuta vietorialc caedes omnium prope quos Roma tulit maxima. Eadem arte contra Sempronium apud Trebiam usus, cum seos ignibus oleoque prius fouisicio eadem apud Trasmenum,cum nebula & palustribus virgultis tectus eques,pugnantium Romanorum terga inuasit Fabium vero Maximum quis ignorare potest qui saluberrimis cunctationibus Hannibalis ardorem tepefccit & fregit ; & sela mora , nullo sanguine, vinci posse docuitὶ Iam Caesar in Pharsalicis, consilio magis,qutini
viribus vicit.&Marius cum in iambros ducit, Hannibalem secutus, artemque Cannarum, primo nebulosum nactus diem,ut hosti inopinatus occurreret;tum Ventosum, ut pulsis in ora & oculos ferretur;acie dein conuersa in Orientem, vi,quod ex captiuis cognitum est, ex splendore galearum ac repercussu,quasi ardere caelum videretur Et non Punica arte & fraude,in ipsa sua victoria P. & Cn. Scipiones oppressi equanquam dc arte fisa Victores a L.Martio exigua manu fusi Et quanta clades apud Caudinas furcas accepta,cum clausiis per insidias intra saltum Romanus exercitus sib iugum a
339쪽
Latinos,qui iuuenes duos specie decora armis fulgentes immisit in equos carulidos, cum inclamasset Castorem & Pollucem auxilio venisse. creuit hoc uno animus Romanis,&secuta victoria est. Et illud M. Curij,qui cum multitudine vin- creetur, Δ circumueniri a Pyrrho posset, angustum delegit pugnae locum .Factumidem a Ponteio in jubania: in Cappadocia vero eminentem elegit; a quo magno impetu in Mithridatem procurreret. secerat id ante Lucullus in Tigranem dc Mithridatem. factum idem a Caesiae. Ventidius in Parthos non ante eduxit militem, quam vicinus hosti esset, quo facultatem illi adimeret eminus iaculis agendi, quo unico pugnae genere plurimum Parthi poterat. Africanus etiam
alta in no e densis tenebris Asdrubalis do Syphacis castra
incendio delet, victoremi secutus flammam,ingentem exercitum nulla suorum clade fundit. Epaminondas autem copiosum,submis equitatu, pii luerem excitat, ne videri a Lacedaemon ijs potat; inde, circumducto exercitu, cum a fronte expectaretur,a tergo hostem inuasit, & victor redhi.
Elegans illud, cum inuuebri veste milites induit, qui cum reliquis mullaribus in hostilem urbem admissi, portas occuparunt, aditumque suis dederunt. Pulcrum etiam illud eiusdem,cum clam noctu armis templo detractis quosdam e suis induit, pugnaeque tempora indixit, quo fidem reliquis faceret Deos auxilio venisso Cleomenes vero Lacedaemonius cum ab A theniensibus equitatu superaretur, praecisis arboribus locum instrauit, quo procurrendi facultatem equitatui adimeret. Sertorius veris scrobibus ductis hostilem equitatum a se suis, e arcuit. simulatist Uetiam munis Ducibus simulatio, ctam certo itiae z u. expectatem bostem,alio aggressi sunt.Factum a Qui ctio Flaminio contra Philippum Maccdonem,a Glabrione contra Antiochum,ab Hannibale in transitu Alpium, a Periese in bello Peloponnesiaco,a Nicostrato contra Epirotas. Caesar vero dum metum simulat, incautum hostem fiducia suis
340쪽
KI, Romanorum contemptu secit. omnibus deinde nonis peditem equitemque in non expectantes immisit, in fugam vertit. secit idem Labienus in Induciomarum,&Furius Consul. Marius veris de Sulpitius calones equis i possitos, in medio ardore pugnae e vicino monte descendere in se bstratam puniciem iusserunt. qua noua exercitus specie hostem terruerunt, iugarunt. Ingeniosum omnino fuit Pisistrati fa- ctum: remat namgia Athenissimilite compleuit: facie decepti Aegarenses,tanquam suis, in successurenangantibo
eo ob ,inermes oppressi sitar. Se illud Cononis. Meta classerim
mbuae ad hostem nauigauit:.Perse, quia or namgia, θ' habitumsuperflant mscebant, nil cauerunt. subito itaque oppressi, eodem Hen ab pede ipxab M IV t. Aristippum narrant Tegeam occupassc,cum iumenta frumentariis siccis onerasset, militesque negotiatorum habitu immisisset ; Thebanos etiam Sicyoniorum portum occupasse, clausis naui militibus,
cum tabulata mercibus onerassent ;Antiochum aute Suendam Occupasse, stumetitariis occisis, quorum vestibus cumsitos frumento onustos induisset,castello potitus est. Consulto omnia Dux agat. eos me in primis audiar, quos o nga militaris experientia docuit, quosque aetas ad maturi- N . tatem composuit: quique non sperare tantum, sed & meruere prudenter didicerunt. calida, ic tanquam a torculari mustea & spumantia adhuc. ngenia & conlilia fugiat: temperata sequatur ic securae nec supra vires audeat, nec infra illas sis abhciat emor nimis arduis praecipitia adiacere, vilibus c6- temptum. non credat nimiihn audentibus,& quos non tam animus &audacia,quam fatua quaedam opinio sui in nocitura impellit. Nimis semper caro temeritas auctoribus suis stetit. Varro&Flaminius,& apud Germanos Varus mihi testis. Illud etiam Atheniensium praeproperum, cum a nobis Essima victoria redeuntes Duces suos damnarunt, quod mih tum corporainter saeuientes Oceani fluctus, sepulturaenota