장음표시 사용
241쪽
ara in Winckel m. Mon. inedit. no. 37. Plures Scyllae qpocios uno Iocti expressit Panerari Antichitri Sibilia ne p. 4.
A poetis fere canes memorantur , eaeque Verae ac terrestres. Dubitari tamon vix potest , eos, qui primi fabulam commenti sunt, rumdo monstro marino narrar ni hselluas quoque marinas ei adjunxisse. Etiam Homerus l. l. , ubi Seyllam exertis capitibus praedari ait eirca
scopulum aquatilia τε narrat κυναe τε κου ελνσι
Κητος. Probabile itaque iit de Phoca eum cogitasse t quam vitulum marinum jam veteres appellarunt, qui idem etiamnum modo eanis modo lupi marini nomine venit; phocam Pusillam Linti. eam haberi audio. I Onom et description in vituli marini videas ap. Rondeletium do Piscibus marinis lib. XVI, c. 6. Majorem horum amphibiorum olim in mediterraneo mari sesequentiam suisse constat; ad fines AEgypti
desertos notas Porum s des novimus ex Odyss. δ, ubi de Proteo agitur. Narrant nostris quoquo temporibus canum marinorum circa promontorium Scyllaeum insontem conspici copiam . multo magis hoc ita se lia Imit antiquioribus tomporibus, cum et thytinorum Piscatioci rea Scyllaeum belluarum istarum opera exercer tur I). Duxere quo- qno viri docti nomen Scyllae uti iisdem; est enim , σκυλλος , Interea in artis Priscae operibus, non magis quam in Poetis, alia
quam verae canes expressae osse videntur , saltem quatitum ex onrumupographis assequi Possum ; unum est fragmentum in Μari n. Oxora. P. I, CXXXII, in quo os canis proi,ius fit ori hostiae aquatilis. Lucretius V, 89o rabidis canibus succinctas semimarinis corpori bus Sextias dixit: ibi tamen non canes sed Scyllae sunt gemimarinis corporibus :quas pro una Scylla semimarino corpore dixit, respΡctu caudae. Lusor veteres artificos in forma belluarum e ScIlla nascentium v. c. Dictur. IIerculari. Tom. III, pag. iis , modo in caudis, quae in serpentes exeunt in Monumentis Etruscis. Novat quoquo in Scyllae forma Schol. Apollotiit IV, 8as. dum ei canes prodiro ait ex lateribus et pectore.
In Cod. Vatie. Vircilii ad lib. VI AEneidis in inferis Scylla picta est hippocampo si,nilis. In ipso illo numo Agrigentinorum , quem Paullo
unte memoravi, alterum caput canis an lupi, alterum hydrae est. t Cf. Strabo lib. I, p. 43 H. e Po- καἰ καὶ κυναζ ybici : qui tamen canes de alio piscium Etiam Oppian. Halleui. V, 395. 37ssedere accepit: Οἰς γαλεώτας , ους canes et phoeas distinguit.
244쪽
An Georgica facetum illud ac molle, quod peculiari
aliquo Musarum munere Virgilio conccssum esse ΗOratius memorat I , proprio quodam modo spe lare videtur. Mollitudo quidem ex eo Venit, quod, cum exquisito aliquo et numerorum et orationis cultu omnia elaborata et expolita sint, nihil duri, scabri et horridi, quod in divino Inicrotii carmine offendit, aspersum est; nihil, quod otiose vacet aut utilius absit. Nec modo verborum dilectu et junctura, Verum etiam sententiarum Veritate, lumine ac
naturali facilique et apto nexu, ingenii artisque insignis aliqua felicitas, quae in Virgilio erat, ei secit, ut leni ac facili cursu omnia defluant. Habent porro decus et excultam aliquam elegantiam, uti Quinctilianus a) istud facetum Horatii interprolatur; Cum scilicet in argumento tam tenui et humili, quod ad
rusticam 'orationis asperitatem tantoporo non modo patebat, scd et deflectebat et inclinabat, omnia sint scite, hon te et liberalit r tractata, ut Politiam, Di gans et urbanum ingenium ubique facile agnoscas. Ad juncturam adeo verborum lonem ac mollem et numerorum artificium, linunt lust Carminis nitorem, et ad cultissimae orationis verecundiam et venusta-
245쪽
lcm referendum nobis esse videtur elogium illud, quod tam variis, incertis saepe et Obscuris, modis a viris doctis versatum esse videas. Magnificam autem
ot praeclaram esse illam Virgiliani carminis praedicati nona, quis non vi doli Est scilicet summa laus, quae in id carminis genus cadere possit, quod di fac
tictim appellare solemus. Cum enim rius natura in eo posita sit, Mi sit' e notio aliqua, si 'e sententia, siue sententiarum, etiam Prince 'torum dc quacumque sit escientia sive arte, aliquis complexus eo Sermonis stener exponatur, quod quam maxime ad Permulcendum υο-luptate aliqua animum vim habeat: voluptatem illam non tam ab ipSO argu monto, qυamquam in rius dilectu ot hoc videndum ost, Di Dc injucundiam sit, quam ab ejus tractatione et Ornatu ex P Ctandam Psso facile apparet. Nam cum neque factiιm aut rcs steSta, atat actio, ne lite animi aliqua affectio, voluntatis inclinatio aut vehementior impulsus montis ot Pei turbatio, quae et ipsa cum actione aliqHaritum CDN-jun Cta sunt, in sto carmino tractentur si ; quo ipso sero rius a reliquorum carminum natura diversa in dolos continetur; in re cxponenda et ornanda Carmen di lacticum tanto majus artificium requirit, quo minorem vim res ipsa ad dolo tandum habere potest, quoque magis cavendum poetae est, ne ad stibii lem
i) Utique non sic, ut carminis
titant. Alioqui enim fiati l illit,io etiam per narrationem Carmen ili-dacti cum ite exi Ρosse, Praeclaro, in ipso Venoris et Gratiarum pon- tubsernio elaborato carmino, Musamon inscripto, docuit ingeniosissimus inter venustiores poDtas Vielandus nostras.
246쪽
uJlpraeceptionem, qua nemo facile delectatur, aut ad meram rerum descriPlionem carmen hoc revocet, qua animos nostros non diu cum voluptate teneri satis constat si . Itaque ex toto materiae apparatu ea deligenda sunt, quae cum aliqua voluptate audiri, aut, si per se nihil suavitatis habent, ornari et nobilitari ab arte possint; quaecunque autem tractanda Solog ris , ea rerum facie cluasi ac vultu coque coloro exhibenda sunt, quo maxime niteant, hominumque animos ad cognoscendam rem ct contemplandam alli- hiant et invitent. Tum perspicuitas a lucido, non autem dialectico, rerum ordine, argumentorum dilectu, dispositione et expositione ad animum tonendum accommodata, arcessenda est. Tenent autem animum ea quae non modo nihil molestiae ei crcant, dum Cognoscuntur, verum etiam, dum leni ac facili cursu in animum influunt, non horrida ali tua ac jejuna subtilitate cxarescunt, sed eo Corpore aC Color Succoque expleta sunt, quo ad impollendos sensus I OStros animumque aliquam vim habeant. Quo fit, ut in ornatu summa hujus carminis posita Videatur.
Ad Ornatum autem Omnia referenda Sunt, Cum ea, sine quibus ille recte osse nequit, verborum Dum ror in qu r Cta, clegans ac Suavis ratio, tram rerum argumentorum Ve, quae, quod ornatum capere videbantur, ad exponendum Seposueras, Da elocutio et rcPraes ritatio, quae ad animum continua gratarum rerum, imaginum ac sensuum vicissitudine tenen
247쪽
23a PROOEMIUM dum quam maxime sit idonea. Quod quidem iis
maxime assequi videare, si, iis exceptis, quae nullum ornatum admittunt, et breviter ac simpliciter exp nenda sunt, cetera Verbis ac sententiis locupletibus, Variarumque rerum similitudinem ac colorem in animum revocantibus, expressa Sint; ea Vero, quae
universo dici poterant, ad factum aliquod, idque
unum et actionem Singularem e multis revocata, ad
vivum repraesentata, descriptione oculis subjecta , exemplis et comparationibus illustrata, sententiis gravibus sint distincta, Omninoque ita tractata, ut non tam animus doceri se sentiat quam delectari: ut non magna animi intentione ad Cognoscendum Opus sit, scd ut satis sit, modo animus recipiendis impulsibus variarum imaginum sensationumque Paleat; ut Praecepta et sententiae quasi corpore aliquo inductae sensibus subjectae ante oculos incedere palpariquePOsse Videantur, utque, dum in rerum ipsa tractatione et usu versari te existimes, Sine omni molestia, putes te adsuescere potius rebus agendis quam di cendis. Jam res aliae naturali aliqua seu dignitate seu suavitate se commendant, in quibus poetae jam salis parata laus, modo ne eas oratione deterat; sufficit, ut sequet: sin amplificet et augeat, id vero ad tanto majorem ingenii eommendationem facere necesse est: aliae autem res aut natura Sua tenues et jejunae, aut opinione humiles, et nullo suo decore insignitae sunt; quas si Poeta cum per se grato aliquo habitu induero, tum externarum rerum, in Primis digre
248쪽
sionum, Virtute satis ornare potuerit, in eo vero summam poeticae facultatis et artis laudem conso
quitur. Digressionum itaque ad ornandum hujusmodi carmen inprimis magna laus habenda si). In iis autem Virgilii ingenium inprimis commendat
hoc, quod consilio et argumcnto carminis ea et dialectu et ornatu accommodata sunt. Est utique in iis liberalior ornamentorum materia, majorque Splendor, pro indole tamen et natura carminis; ars quo que mirifica in junctura horum locorum et in transitu redituque a digressione ad praeceptionem; Porro in praecipiendi formulis mirificaque earum varietate, quam magna ex parto Arato et Nicandro debere eum videbimus : tandem in venustate, proprietate, Copia orationis et dictionis, in qua Lucretianum carmen ante oculos habuit, sed emollitum et expolitum ad Poetarum Alexandrinorum elegantiam: quibus rebus
efficitur delectatio illa, quam poeta sibi habere debet
Atque haec illa sunt, a quibus Virgilii laus, si a judicio aliquo profecta videri debet, inprimis reP tenda est. Est is proprius quasi Virgiliani carminis
character, ut, si ingenium Homericum in invenien-
transitus ad eas tanquam parum
ilicism cap. I ext r. Sed confudit Vir Ill. genera orationis et scriptionis inter se diversissima, majoremque , quam pro poetica ratione, subtilitatem, nullum vero poeticae seu artis seu scientiae sensum , in hoc aliisque judieiis adhibuisse videtur. Disputavit ad versus eum perdocte Io. Iac. Net- xker, Pros. Gymnasii Thorunci sis, in commentatione de Geo*icorum
249쪽
dis rebus desideres, si Theocriteam simplicitatem, et
nativam aliquam venustalem, qua animi, inani nostrorum morum suco nondum contaminati, tantoporo capiuntur, frustra in eo quaeras, elegantiam tamen Cultumque, Dundemque rectum, purum, pridicum
ac decorum, simulque elaboratissimum ei exquisitissimum, facile agnoscas. Inveniendi quidem sollemtiam, si animi sensa libere eloqui fas est, non majorem in G cor Iicis quam in reliquis rius carminibus deprchendi miis. Ad umbrata fere omnia, depromta et hausta, plurima fere ad verbum conversa sunt et transsumta ex aliis si vo Graecis si vo Romanis Poctis ac scriptoribus. Ut enim suis locis indicabimus, nonnulla ex Hesiodo, multa ex Lucretio; locum de peste ex eodem et Thucydide; alia, inprimis doctrinam de arborum cultu, ex Theophrasto, doctrinam dc apibus ex Aristotele, locum de serpentibus, inprimis do
chelydro si), ex Nicandri Theriacis, locum de Pr
I tosticis totum ex Arati Dioscineis a), nonnulla ex Xenophontis oeconomico, magnam Praeceptorum Partem, inprimis de pecudum cura, ex Catono et Varrone transtulit. Cujus rei quanto manifestiora habituri essemus indicia, si antiquiores auctores de
Re Rustica et sinigulis ejus partibus 3), praecipue qui
Versibus eas illustrarunt, omnino lue poetae AlcXandrini, pluros supcrstites essent, inprimis Nicander,
i) Ge. III. 432 sqq. Plinio m morata vilicas , quae a) Cons. Macrob. V, 2. Congesta sunt ab L rsivo Virgiliis δ) Mtilla eorum t Iliaana no- collati Pri trina a Varrone, Columella, et
250쪽
tae nostri ingenium satis in se materiae ad exquisitiorem aliquem Ornatum ac nitorem carminis habuit; Orat enim illud naturae aliqua indulgentia ad praeclarae cujusque pulchritudinis sensum natum ac factum, inque vita illa per literas Graecas et urbanitatem Bomae sub principe Augusto, et consuetudino Cum elegantissimis et urbanissimis hominibus , cximie
cultum et politum : variarum tamen rerum Compa
ratione ct indagatione progressi hoc nobis animad- Verti Aso videmur, ox Alexandrinis inprimis poetis Virgilium nostrum profecisse; his eum naturalem
illam et parum Operosam, cum tanto tamen cultu, Ornatu et dignitate conjunctam, venia statem dotiere arbitramur. Sed ea do ro alio tempore accuratius
disputandi erit locus. Quid ' si alios, o quibus singu-
lOS Versus, mutUOS Sumtos aut expressos a Virgilio,i; rammaticorum cura nobis servavit, Ut En Hiram,
Lucilium, Varronem Atacinum , integros haber muS ; an non multo plura irrigati fontibus alionis ingenii vestigia ossemus deprchensurit Non itaquet cinero posuisse videbimur illud, quod paullo ante Commemorabamus, defuisse Virgilio divinam illam
i uinctilianus Inst. X, , 56 Nicandrum frustra sequuti Macer atque molitus p Ε Do-morrilo Poctum norm illa stiriasisso I liniuς mortuit. vid. ad G Org.
I, 336. Ex Erato thono liari, latri filo us Ge. I, 233 sqq. e I arth Ilio versus Ge. I, 437. Servius uil Ge. I, 43 Sane sciendum , M- non 'hontem scripsisse unum librum eonomicum , Ctestis Paratallima agriculturam continet : de qua Parte multa ad suum hoc opus
Vimilius transtulit; sicut etiam de Geomicis Magonis Ayri, CHO-nis , Varaonis , Ciceronis quoque libro tertio OEconomicorum , qui