장음표시 사용
301쪽
ret ea , qua scatet oleos a uligine. Nos autem potius opinamur, usium omenti genuinum adhuc esse incompertum I S omento quamvis rescisso, diu vivere dicuntur animalia , ejus tamen structura elegans adeo nequaquam foret, nisi quid aliud in corpore humano vitam habente adhuc praestantius exequeretur. Non defuit iccirco, qui omentum descripsit, tanquam Orga num praecipuum , ut per glandulas minimas sevum a sanguine secernat; quod , vel in cellulis omenti membranaceis concrescit, vel fusum a cellulis per din tus adi poses ad reliquas partes humani corporis vitam habentis fluit. Existimant alii, sacculis suis adipem excipere a reliquis partibus perductus adiposbs , ut exinde fusius, calore sive sanguinis , quo alluitur, sive intestinorum , absorbeatur in omento ab ipso reduce sanguine, ne sanguis acris valde factus plurimu-ν
Nomine lienis, sive splenis , id visceris carnosi . Describitur
desgnant Anatomici , quod in corpore humano V 'secto, plantae ad instar pedis oblongum , sese perhibet aspectui in imo ventre ad epigastrium,in hypochon. drio sinistro , statim subdiaphragmate, e regione hepatis in latere adverso, usus admodum incerti. Ejus color recens natis rubicundus , obscurior adultis , valetudinariis plumbeus. Inter costas inferiores spurias,& faciem ventriculi siti stram inseriorem delitescit . Hinc facies illius, quae costis aptatur, gibba est, VeleOΠVexa , quae ventriculo adjacet, cava, vel potiussima.
302쪽
a88 ' LIBER II. SECT IT CAP. V. Splenis cava facies , sive interior, alligatur
omento, ac per omentum ventriculo, renique linistro. Gibba, vel exterior, diaphgramati quandoque' ad nascitur . Substantia, carnea licet videatur ubique sibi similis, est nihilominus membranacea , Ualde dissimilis, cellulisque reserta . Duplici contegitur tunica. Exterior tenuis splenem ab volvit, adeo tamen laxe , ut, sanguiferorum ramulis, quibus hic, atque illic tunicae alligatur interiori, recilis, facile avellatur. Pex hyTς Tunica interior variis implicatur fibris: &sesedulae henates. Immittens per lubitantiam lienis interiorem , In ceIlulas pene innumeras per lienem unde quaque aptatur. Cellulis insunt glandulae minimae ovales , sngulis aut septem , aut octo; quae racematim suspenduntur a teriolis , aeque ac nervis extremis capillaribus; ibique, uti opinor, humorem exudant acidum , qui sanguini in cellulis immixtus , in causa est , ut sanguis ibi contentus nonnihil concrescat, acescat, atroque satur
Arterias sbi comparat lien a ramo coeliaco sinistro . Uenas a ramis splenicis , qui eduruntur a porta Nervos, quamvis obtusus sit lienis sensius, nanciscitura plexu quodam nervorum sub fundo ventriculi,
qui splenum nuncupatur a Villiso . Hic quippe lienem ingreditur una cum arteria coeliaca . MOx in v rias minimas effunditur fibras capillares, quae per arteriarum parietes exteriores mirum in modum implicantur, atque explicantur . Minima lymphaticata, in canibus maxime adhuc viventibus sectis, deteguntur statim sub tunica exteriori, sub qua trunculis suis admodum conspicuis, circa v a sa sanguifera luxuriantibus, varie ludunt . EOrum nexus rete erantexit
tenuissimum , cujus foraminula intercepta sese proserunt admodum inaequalia . Lympha , sive humor,
303쪽
qui per vascula hujusmodi vehitur, non deprehendi- . tur de catus , & limpidus ita , ut in reliquis lymphaticis; sed flavus , ad rubicundum vergens; qui liene per omentum ad capsulam chyli communem
Si sanguis in cellulis lienaribus stagnans exprima i 'vi
tur omnino , atque abluatur , substantia lienaris eX ehi Iuli, lihhis, rubicunda, & atra, candidissima fit. Postmodum , dehistunt. si venis constrictis, sive compressis , aer per arterias in trudatur, cellulae omnes illico intumescunt. Ex quo
inferre debemus , vasa praefata sanguifera aliquibus saltem propaginibus suis in cellulis dehiscere; adeo ut
sano uis , qui a corde per arterias coeliacas sinistras e funditur in cellulas lienares , absorbeatur a venis splenicis, ut pereas in truncum corri vetur communem venae portae , ac per portam in hepar affundatur. Splene prorsus exempto, diu quamvis vivere s Lienis ussis. possit animal, experientia teste, opinari tamen nequaquam debemus, viscus fore prorsus inutile ad oeconomiam animalem. Et genuinus splenis usus plane licet lateat adhuc; non latet profecto ,ob miram sui structuram aliquid saltem muneribus praecipuis vitae animalis obeundis praestare . Quapropter Veteres splenem habebant alii veluti receptaculum melancholia: commune. Sibi suadebant alii, alterum parvum jecur esse, quod ex ea chyli portione , quem, adeo Tum mentem, exugunt ab intestinis venae splenicae, sanguinem conficeret. Neque desuerunt, qui splenem , officinam esse humoris acidi , qui a splene , ad
eorum mentem, eructatur per Vas breve in ventriculum , sami excitandae, crediderunt; tametsi vashreve nil aliud sit, quam venarum fasciculus, quae a truncis ventriculi ve nolis in ramum splenicum sanguinem deserunt a Nobis longe tamen pobabilius vide- Tom. II. O O . -
304쪽
styo LIB. II. SECT. IV. CAP. VI.tur in cellulis lienaribus ob acidum, quod a glandulis insudat lienaribus,sanguinem ita immutari,ut advectus in glandulas hepaticas, ibi facilius bilem exoneret.
CAPUT VI . . De inpatis inflammatione, sise inpatitide.
HEpar, lien , & panzreas, viscera sane peculiaria, de quibus sese verba jam fecimus , affectionibus peculiaribus , non secus ac reliqua viscera , quum sint obnoxia , variis in modis identidem oeconomiam animalem turbare possunt. Ea quippe, modo inser-cta, modo inflammata, febres varias, tum acutas, tum chronicas , tum continuas, tum intermittentes progenuerunt . Quinimmo et, suppurando, abscessiis fecerunt insanabiles, ulcera sordide depascentia &c. Inflammatur hepar, ejusque inflammatio in abscessum conversa universam hepatis consempsisse substantiam traditur. Id non modo Galenus, Sennertus, Il-danus, & reliqui , Verum etiam Forestus testatur; qui σ) de hepatis apostemate, inflammatione praevia , exorto, in ulcus subinde depascens commutato, quod hepatis carnem atrociter exederat, mentionem fecit. mpatuis, tametsi quamlibet aliam, citra inflammationem , hepatis aegritudinem hac voce designaverint alii, insammatio Besatis a quibusdam dicitur. Talem inflammationem ab aliis affectionibus non ex facili dignosces; quippe quum hepatis faciei gibbae
insederit, ea excitare consuevit symptomata, quae veram pleurit idem mentiuntur.Quum cavae inhaereat,ita iscera torquet, ut a cardialgia,& colica hepatitidem
in distinxeris A pleuritide tamen differt,quia in plearitide
305쪽
ritide acutior ut plurimum est dolor, spirandi labor major, & priesertini inspirando, tussis vehementior,& non raro humida . At, hepate inflammato , tussis mitior , eaque sicca , neque adeo molesta deprehen , ditur . Ad haec hepar inflammatum, & mole proinde nonnihil majus, gravitatis sensum infert hypogastrio;& diaphragma, cui suspenditur, deprimendo, expirationem difficiliorem adhuc, quam inspirationem , facit. Hypochondrium dexterum sere semper intumescens , palpantibus manibus duritiem , & renixum priese fert. A cardialgia , & colica hepatis inflammationem difficilius quoque dignosces; quum nausea, vomitus , singultus , animi deliquium, & reliqua,
in singulis hisce affectionibus promiscue occurrant, praeter febrem tamen acutam , tantumque spirandi laborem; quae tum in cardialgia, tum in colica, nisi inflammata sint viscera , sere semper desunt. Hepar non aliter inflammari credendum, quam C vis:
pulmones, & reliqua viscera; ideoque quicquid de hac re jam ante diximus, sufficiens fore pro jecoris
inflammatione rati, non est cur sermonem hic ulterius protrahamus.
Hepatis inflammatio plurimum habet periculi, Prognose.& necem plerunque insert. Mitior, quae partem hempatis gibbam duntaxat incendit, quam quae caVam ,
censetur . Facies enim hepatis cava inflammata , quum ventriculo proxime adhaereat, ventriculum item aut
incendit, aut graviter afficit. Hinc vomitus movet lethales , cardialgiam , syncopes creberrima , alias que perincommodas affectiones, quae animalem oeconomiam interdum landitus evertunt. Si animo frequenter delinquat aeger e si sudor ex collo, ac facie praecipue profluat algens et si praetermodum intumes
cat alvus: si pedes indesinenter frigeant, id mor-O o a tem
306쪽
192 LIBER IL SECT IT CAP. ULtem imminere indicat. Non semel talis discutitur inflammatio , prout et ipsi quandoque observavimus, suppurando : tum videlicet, quum sanies per choli- dochum ad intestina provecta, aut per alias vias in vesicam delata, vel per alvum , vel per urinam ex
cernitur .cvx xio. Ut pleuritis , ita et hepatis inflammatio tracta da videtur . Nec aliud inter affectiones praefatas , ramtione curationis , intercedit discrimen; nisi quod in hepatitide ex truncis potius infernis sanguinem ducere oporteat , qui , quum parti affectae propinquiores sint, juxta illud Hippocratis , proximum Pentrem se ca : ventrem proximum, sanguinem ex partibus infernis educendo , plane secabis . Ulterius in pleuritide alvum solvere, uti diximus, res est profecto periculi plena. In hepatitide quodammodo convenit potius, modo tamen leniter fiat, clysteribus simpli . cibus , aut oleo per os propinato; quod materiam in hepate concretam, ibi tu e stagnantem solvere , eamque ad intestina aut deducere, aut saltem invitare potest
' η oriolanus Sardus quidam miles, mense Aug
praestare consu- . sto vino postquam extra Urbem in taberna
evimus , historia V .d . . . . . sdeclaramus. non pepercerat, Varus conviciis a comm 1litonibus i
cessitus, atque iracundia vehementer percitus, ense protinus exempto, eos immaniter invadit. Hos atque illos vulnerat, ac tandem rixando surens, atque insudans quum enormiter debacchatur, lapidis ictu in hypochondrio dextero ruditer excepto , reapinuSconcidit ; ac semi expirans animam propemodulata, agit. Accurrunt omnes; balsamo, atque aceto eum adeo
307쪽
adeo recreant, ut pene reviviscens insurrexerat. Ad aedes domesticas convertitur; per multas horas placide obdormit ; pacatus omnino expergiscitur ; nec
aliud deinceps sibi sensit incommodum , nisi quod dolore quodam valde obtu Q e regione hepatis jugiter
infestaretur . Diebus viginti circiter exactis , mense proximo Septembri horrore quodam per universum corpus inopinato correptus, vehementer exinde se-brire cepit. Febriens afluat, delirat insomnis tu Gsit, ac tussiendo nihil excernit s acriter sitit, spiritum , expirando praesertim , perquam aegre ducit. Dolor , & ardor in hypochondrio augetur; qninimmo et ex obtuso acutior adhuc evadit. Uenter imus e latere praecipue dextero intumescit , obmurmurat, durus sit, ac flatibus hinc inde vagis quam saepissimhtentatur . Nisus accedit irritus vomendi. Stipatur alvus. Urinas rubicundas, ac pene ignitas, easque perpaucas mingendo excernit. Pulsus durus est , contraitus , ac Varius. Flavescunt oculi, & amarities quaedam ori jam insederat permolesta . Ad septimum , & vigesimuin aeger nondum aetatis pervenerat annum, modicae staturae, ac habitus gracilis erat; calido , siccoque, aut biliosio temperamento praeditus , sortis, vegetus , atque in omnibus pridem bene se habens. Postmodum tamen ita aegrotans in Nouocomio Regiae Domus Hispanorum Urbis, Dei parae semper Virginis Montis Serrati nuncupatae, nobis tractandum sese scommisit; atque in eo sedulo, solerterque in omnia inquirentes,hepatitide labore Coriolanum abunde conjecimus. Enemate iccirco ex oleo simplici communi cum spermate ceti prius indito, quod bis alvum commode concitavit , ac vena postmodum in pede soluta , libram sanguinis eduximus. oleum exinde
seminum melonum recens eX tractum cum caphura,
308쪽
a94 LIBER II. SECT. IV. CAP. UL& spermate ceti , ita ut legitur in A, paratum, quo venter blande solutus suit, statim sumendum ei con- secimus. Fotus interim emollientes, & inummones cum omento vervecino , ita ut videre poteris in B, oleo persu se adhibuimus . Postridie , quoniam inflammatio vigebat adhuc, alteram sanguinis libram ex altero pede extraximus . Sanguis ater fuit, fung sus , ac sero propemodum exhaustus . Ideoque decoctiones , & aquas antipleuriticas, ut large potaret , enixe curavimus . Praeterea bis in die , mane videlicet summo, & inclinato die, bolos hosce cum oleo seminum melonum recenti , ita ut exponitur in C, ad septimam usque diem praebuimus. Sub finem diei tertiae modice Iaxatur alvus, urinae meliores fiunt, febris nonnihil remittitur, & facilius respirat. Verunt men nec obdormiverat hactenus unquam , nec ullo pacto leniebatur dolor. Quapropter sanguinem hirudinibus ex ano ad aliam sere libram imminuimus ;& laudanum liquidum ea ratione, quae in D indicam tur , ei propinavimus . Victus erat tenuis , quinimmo et perquam tenuis , prioribus saltem morbi diebus, humectans , refrigerans , coctuque facilis . Cutis universa ad revocandum sudorem saepesepius in die defricabatur- Clysteres quotidie non procul a prandio lenientes , anodyni , eluentesque , ita ut Iegitur in Ε, submittebant nr . Hac methodo , sopD- reconciliato, placide tandem Obdormivit, & se bredie nona plane deleta, omnino , nisi durities quaedam in hepate restitisset, a morbo convaluisset. Quocirca , ut tantae aegritudinis reliquiae prorsus eximeren
tur , semicupia ex aqua simplici per dies quindecim ei praescripsimus; & aquam postmodum villensem ea
ratione, qua sequitur in F, potandam pervices tres propinavimus. Aquam hanc optimo cum successu CC-riolanus s
309쪽
I ae deteriaci m sertiam diem repetatur A Diebus intermediis locis aquae via sis , O meu GH. tantundem bibat aq- nucerin. cum unciis duistis cirrupi stolaumiolaceiis
310쪽
A MIMADVERSIONES AD CHIRURGIAM
Iesur, quod an- T Iro cuidam Hispano annorum triginta circiter in te suppuraverat AEdibus Regiis S. Iacobi Hispanorum Urbis , ine . Vestici NOsbcomio videlicet, hepatis inflammatio, qua perplures dies atrociter ante jam laboraverat, postremo suppuravit. Jecori saniem plurimam intus collectam inesse ex indiciis abunde conjecimus. Ad tabem extremam aeger proinde jam declinaverat, languens, nauseabundus, irrequietus, sibique metipsi praeter modum exosus. Praesidia omnia , quae a primo ad ut timum adhibuimus, in irritum cesserant. Hinc Victorius Masini, de quo alias mentionem fecimus, peri tissimus, aeque ac inclytus Chirurgite Prosessor, sua dentibus nobis, ac permittente aegroto, eoquod ejus salus deplorata plane videretur, paracentesim seli cissime tentavit . Jecore igitur alte vulnerato, sa niem faetidissimam, eamque pessimam ad libras plures extraxit. Non multum post mirum sane )aeger con valuit. Is Romae fortis, vegetus, atque incolumis,
adhuc commoratur; vulneris atrocitatem, non mi
nus quam beneficium, quod vitam potius quasi dele tam , quam afflictam sanitatem ad punctum, ut ita . dicam, temporis sibi restituit, apud omnes ubique commendans. Nos igitur, item et alii eo in casu hepatis substantiam laesam intus et vulneratam non m do , verum etiam laceram , atque exesam palam vi dimus. Jecinoris carnem recisam palpavimus. Pus, quod prietermodum istebat, atro saturabatur colore.
Ad libras plures amurcae adinstar profluxit Rc. Quae res maximam nobis procul dubio admirationem fecit;