장음표시 사용
271쪽
tubulos nimis extendat, atque adeo vesiculas pneumonicas angustiores faciat M . Pulmones remote laedunt, ubi humor peccans musculos thoracis assicit , quos aut convellit, aut specie quadam paralysis stupefacit. Non raro ex mala thoracis consermatione veluti organicum consurgit asthma. Interdum abd
minis viscera obstructa , vel ob molem praetermodum adauctam, quae, diaphragmate proinde se blevato , thoracis cavum Occupant ἱ Vel ob adauctam gravitatem , deorsum nimis eodem diaphragmate adducto, th racis capacitatem constringendo, asthma producunt . Praeterea item fieri quandoque potuit, ut lympha ex tubulis in proximo effusis in idem thoracis cavum exudans, ibique collecta speciem quandam asthmatis pro ereaverit, quod pectoris Odrops nuncupatur, & de quo ex professo inserius . Tussis, quae asthma combtari utplurimum Elet, ob causas varias, quibus excitatur, Varios quoque producit essectus . Modo enim sit cum excreatu, modo, quin aliquid vel minimum excernatur , pulmones concutit; quod tum maxime Contingit, quum ea tussis ab humore quodam perquam tenui procedat, qui nervos irritando pectoris
creberrimas convulsiones excitat: pulmones nimirum, aut thoracis parietes convellendo identidem contrahit. Unde asthmatis alia exorta est distinctio, qua asthma humilisn differt a seeo. Humidum dicitur,
ubi asthmaticus aliquam materiam tussiendo egerit. Ubi vero aut non tussit, aut tussaendo, vel nihil omnino; vel nihil propemodum excernit, asthma dicitur siccum; quod autem quum utplurimum evenire seleat tum , quum asthma a contractione quadam convulsiva procedat, hinc sit, ut id asthmatis genus passim
Asthma , prout ipse nos semper docuit experie* Prognosiu
272쪽
GR LIBER II. SECT. IIL CAP. V.
tia , est affectio pervicax, chronica videlicet; quae periodice etiam recurrit, ac per varios Lunae motus, ac per varia anni tempora , plurimum variare , & reo crudescere selet , Sub aequinoctiis , item et solstitii potissim tim aut revertitur, aut recrudescit. Non est tamen , quod Qtito vehementius aliquando haud aegrotos insultet, & morbus evadat perquam acutus . Quoniλm, respiratione lasa, metus suffocationis imminet, nunquam citra periculum asthma impense invadit . In senibus pene semper in Qlubile . In aliis non ita. In omnibus tamen, quum altas egerit radices,
dissicile solvitur . Amplexiam , phthita , cacbexiam, aliasque pessimas affectiones non semel accersivit . Si cum syncope , puIssi languenti, qui crebro intermittat , & procul ab omni lege intermicet, paroxysinu Singruat, aegrotantem actutum effert iaProut variae extent cauis , quae asthma producunt, varia quoque eligenda su ni praesi dia , quibus eas vel amovere , vel destruere, vel saltem lenire, studere debemus. Hinc si a materia crassa , glutin saque, quae obstructiones secerit , extet asthmia, , deobstruentibus ei occurrendum videtur. Quo in ca sit mirifice conserunt rha barbarata, terebinthinata, martialia , amaricantia , & reliqua , de quibus inserius , ubi de ob muctionibus ex professo sermonem babebimus.Si aut convulsivum sit,aut cum tussi sicca, tum emollientia , Oleosa , eaque omnia , quae pleuri ridi resolvendae jam ante propositimus , mirum in m dum prosunt. Si sanguis in asthmaticis redundet, tum diaeta, & victu prauertim perquam tenui, humidoque, eum vena secta , imminuendus . bi serum , aut lympha tenuis exuberet , diu reticis potius , quam di phoreticis leniter egerenda. Si aut non congrue I
spondeat aletus, aut si sertas plurimae , vel ex nimiae
273쪽
DE ASTH MATE.' ' ab repletione, vel ex prava ingestorum qualitate, vel
ex mala eorum coctione , stomachum , & intestina, im tus cumulatae , pergravaverint, blande solvenda aut clysteribus, aut etiam lenioribus catharticis; quae hisce praesertim incalibus parare convenit ex oleo tum communi recenti, ac optimo , tum amygdalarum dulcium , tum seminum melonum &c, de quibus fushin praecedentibus verba jam fecimus . Ex ulcere vetusto in cruribus praecipue intempestive exiccato asthma extitisse pervicacissimum quam saepissime vidimus . Quo in casu vescantia, & sonticulos , quos in partibus praecipue infernis praestripsimus, ad id generis ast lima discutiendum mirifice conduxisse sere semper observa-
mimus . Idem serme experti sumus, quum humor , ut podagram procreare musuevit, asthma secerit, Asthma , quod vere convulsivum diutinum licet fuerit extenuatum omnino in sexagenario nuper vidimus usu aquae nuceriae, quam ab ipso sonte non procul,& abunde diu quotidie hausit, atque in balneis alte nis sibi adhibuit ..
CLelia virgo nobilis decem , '& quinque annos na
ta , optime constituta, plurimo, ut ex roseo , quo antea florebat, conjici poterat faciei colore , scatens sanguine , staturae procerae , xenu sta, elogans, nonnihil pinguis, :atque .in omnibus non ita pridem optime valens; postquam ex improviso , quin vellevis ulla interfuerit manifesta occasio, mensum consuetae purgationes et defecerint ., decolor fit, ac Tent E, Taro admodum licet, identidem tamen procul ab omni periodo febri re cepit. Ad oblata, ratione victus , non aegre se habet , non sitit, nec ullam aliam , prae--- . Κ k a aer
274쪽
α6o LIBER II SECT. III. CAP. V.
ter enarratas , adhuc persenserat molestiam . Paulo
post virium supervenit languor, & levis quidam spirandi labor ; qui sensim in dies subinde semper adeo increbuit, ut intra mensem in asthma mani sestum cesserit. Asthma principio simplex videtur dyspnoea,
mox in Orthophnoeam convertitur; etenim non modo sibilando spiritum ducebat , verum etiam, ut ut recumberet, nonnisi elata cervice respirare deinceps
haud amplius poterat, quin ipsa sibi penitus suffocati
viduetur. Mensis erat Novembris, quum eam n his sese tractandam commisit. Pulsius tum languens erat. Tussis aderat perquam molesta , qua noctu potissimum vexabatur , quaeque , plurima glutinosa ma ne summo pituita egesta , demum evanescebat . Ur,nas perexiguas, easque tenues, & subalbidas a morbi exordio ad id tempus semper emiserat. At allatis adstricta tertia quaque die , tametsi non parce v sceretur , vix respondebat . Quapropter, eam laxare Eande prius aggressi, id solvens A ex oleo, & melle hispano statim sumendum ei consecimus. Quod qu tuor horis circiter exactis ventrem leniter concitavit. Ut vero intestinorum sordes magis adhuc eluerentur , quum primum concita Verit alvum , jusculum insulsum chalybeatum, mellitum, ac modice tartarisatum 1
ad libras prope quatuor in plures vices distractas 'ei propinavimus . Hoc in urinam omnino quasi egestium effecit, ut urinas Clelia copiosiores , crebri resque subinde semper emitteret. Pro diebus inle-quentibus serum caprillum chalybeatum , & ita , uti Iegitur in B, medicatum quotidie in Aurora potandum praescripsimus ; & vena interim in brachio prius , mox in pede sect a , Iibram circiter sanguinis ex utraque parie, plurium dierum inrercedente spatio, extrax
mus ἡ quae Omnia multum sane lieet profuissent, r dicituS
275쪽
dichus tamen morbum haud quaquam eatenus subduxerant. Hinc ad decoctionem hanc C ex corticibus res nosis ligni juniperini consectam, atque ad usum thὶ diebus 1ingulis epotam confugimus. Decoctionem hanc, postquam ad dies quindecim circiter jejunis faucibus ingesserit, mensibus de more redeuntibus ab asthmate protinus mast. A OL amra. duis. ree., ct s. ign. extrata tinc. B., meli. h Pan. opt. unc. V., ag. cinnam. drach., m. , O cap. in jnre ut m. B l . Hor. NM., mala. , m. auhe. contus. Jol. impinei., matri c. onaget.j., ser. cap. I I, , ct in eo extingue ter , aut quater ferrum eandeUS. Colet. , O adde cvsal. moni. praep. draeh.j, mell. hissan. unc. , cap. γω. in A. per dies xxx. eirciter. C Cortu. resinosar. ligni junis. drare., Q. chalyb. s.f., int ,'macer. eis. ealiae S. A.BHLDpit., colet. , or blasan. unc. j. cap. suos. in A. calidam ad usum thΘ.
UT asthma , quod humidum est , discutiatur ,
tum maxime, quum seri copia in corpore affecto redundet, urinam blande provocare juvat. vi dicimus , ad improbandam eorum praxin , qui fortioribus eam movere contendunt diureticis, spiritum ex . gr. salis, sulphuris , vitrioli, salis armoniaci, pulveres mille pedum ,-reliqua ejusmodi passim propinantes; quae fundendo, irritando, contrahendo, & violenier exprimendo, haud quaquam humores crassos , atque effaetos, qui asthma movent, Verum lympham tenuem, quae eos solvit, per urinam egerunt.
Improbatur a usus in diuretieis . emeticis, ac alvum laxa tibus sortioriis bus ad asthma extenuandum spropinandis .
276쪽
a 6a LIB. II. SECT. III. CAP. V.
Quo sit , ut vi Ceribus universis iccirco lacessitis, atque humoribus magis magisque intus proinde concrescentibus , spirandi labor in asthmate , tussis , &reliqua exasperentur. Quadere histe in casibus urinae ciendae tutiores , ac leniores existimamus, quibus propterea frequentissime utimur,decoctiones emollientes, oleosa, mellita. ante alias decoctionem ex corticibus iuniperinis resinosis in usum the, si ve casse propinatam , cui vice sacchari mel hispanum iniicimus .. Id urinas , item et sudores leniter movet, pectoris ex cretiones adjuvat, alvique sordes em talit,& discutit; tum praecipue, quum flores aut malvarum ., aut violarum , aut borraginis sub finem ebullitionis addideris . Terebinthinam quoque, nisi ad si febris, aut capitis dolor, in formam syrupi cum ovorum vitello redactam in eundem finem commendamus. Ni febritio dolor eapitis , diximus, ad it; in utroque quippe
casu terebinthinata universa , ut edocuit usus , plumrimum nocent. Quicquid diximus de diu reticis Q tioribus , multo magis tum de emeticis, tum de Ia-xpntibus alvum, dicendum ducimus, quae aut nequaquam propinanda siunt, aut ubi necessitas id exigat, leniora sint necesse est . Quinimmo et eadem manna, utpote quae praefatam lympham tenuissimam praeter- modum subducat, nobis suspecta est. Ceteru n asthma,
re prauertim siccum, lactis usu. tum asinini , tum ovilli, tum caprilli, tum etiam vaccini non semel delevimus. Τum siccum , tum humidum , :ubi factum suisse conj cimus in podagra affectis ex podagra aut retropulsa saut ad partes infernas non delapsa , quod quamsaepissime contigit, sonticulus iisdem partibus infernis i
277쪽
- ANIMADVERSIONES PATHOLOGICAE.
Uomam in hoc tractatu , de tussi quam sepissi- si si
me mentionem fecimus , & quoniam tussi S tan- tetitia, progno
quam symptoma perquam molestum plerasque, alias affectiones humani corporis vitam habentis comitari solet, quid sit tussis, cur excitetur, quid in se rat mali, & quomodo medicis praesidiis ei occurren- . dum sit, exponere tum rationi, tum inceptae methodi legibus consonum videtur. Quicquid tussim descri-;bendo protulerint alii, paucis tubis estoe dicendum existimavimus, crebriorem, O pehementiorem expi 'rationem, garic cum sonitu erumpit, spartibus respirum do in servientibus irritatis exortam. At quia aer , qui a pulmonibus tussiendo per tracheam extruditur, ma . teriam quandoque vaIde consipicuam secum abripit, atque excernit, quandoque nihil prorsus , quod sensiis saltem attingat, inde factum est, ut duplicem tuse sis speciem habeamus , quarum altera sicca , altera autem humida est.. Humida dicitur, quum materia, quam tussis excernit, sensibus deprehenditur ἔ sicca istautem nuncupatur, quum praeter aerem Vehementer& praeter naturam expiratum, nihil aliud , quod sensus nostros moveat, egerit. Quicquid acre aut fibras, aut membranas, aut nervos, si ve substantiae pneumonitae, sive bronchiorum, sive tracheae musculorum , aliarumque partium adjacentium mordicare, irritare, aut alio quovis pacto stimulare valet, ido- , mne tussi concitandae perquam idoneum censendum est . Quoniam tum vehementer aut contracti, aulieompressi pulmones aerem jam ante insipiratum valide impellentes violenter exprimunt , extruduntque, in de tussis: intercisa nimirum expiratio, thoracis con cuc
278쪽
aM LIBER IL SECT. III. CAR Meuiso , & initus. Ex quo liquet, tussim quam lapisi
sme ex aliarum partium con rtio etiam extare, in qui bus nervorum propagines affectat, contractio nes , sive potius concussiones thoracis, atque ac pulmonum spasimodicas, aut convulsivas, sympathice , ut ita dicam, progenerant. Hinc tussis tanquam symptoma aliis passim adiicitur affectionibus, ulceribus praesertim interioribus, aliisque lasionibus organicis, de quibus sese diximus, &, Superis adjuvantibus, susius quoque dicturi sumus . Tussis, quae contumax suerit, altasque radices egerit,minime contemnenda; pulmones quippe , sive sympathice, sive idiopathice tussi diu concussi labefactantur, & labefactati,aut inflammantur, aut exulcerantur, aut saltem obstructi asthma faciunt, aliasque aegritudines, quae universam quandoque Oec nomiam evertunt animalem: haemoptysn videlicet, phthisin , vomicas, empyema , pectoris hydropem&c. Sicca plerunqne pejor , quam humida , nisi tamen excreatus aut cruentus, aut purulentus adsit, qui plurimum semper habet periculi. Quum ex humi da in siccam convertitur , tum profecto pessima , ex eo praecipue si pectoris gravitas subinde succedat, quum id, materiam peccantem in pulmonibus restiti sise , ibique cumulatam sere,abunde indicet. Praeter sic eam, humidamque, de qua hactenus recensuimus, tus, , sim,alia occurri t species,quae ab immanitate,qua corpus universum concutit, ferina nuncupatur . At enimvero , quum pueris lactantibus , ac steminis hysteri- ea affectione laborantibus frequens ea sit, de hac Deo dante in sequentibus, ubi de Mulierum, atque In .santum morbis ex prosesso agendum erit, dicendum ducimus. Ad tussim , cujustunque sit generis , exte nuandam , ea omnia apprime conducere videntur
quae diluunt, humectant, emolliunt , de quibus
279쪽
universis verba jam ante secimus. Id tantum adnotandum superest , tussim , cute inter sudandum refrigescente, atque expirationibus peream compressis, pervieacissimam quam sepissime concitari, quam proinde defricationes exteriores , - ventosie extrinsecus admotae, balinea modice tepentia, solus , & alia hujusmodi, quae cutem emolliunt, distrahunt, subigunt, detergunt, atque expirationes praefatas adju-Vant, tuto , citd, ac blande selvunt.
ANIMADVERSIONES AD THERAPEUTICEN SPECTANTES.
UT tussis radicitus eximatur , potiones calidae id
neae quamvis videantur, inficiari tamen non auderem , frigidissimas quoque , & gelu prope concretas, eam interdum substulisse; quod potissim sim in convulsiva, hysterica , serina, & hypochondriaca, tum maxime, quum ardente Sirio per calores aesti vos concitetur, contigisse observavimus. Observavimus insuper , tussim - pervicacissimam crapula tandem subm. ctam penitus cessisse ; in quibus tamen id imprimis adnotandum , ne id auxilii genus tuis laborantibus temere adhibeatur; quippe quum , vel adsit febris, aut immineat inflammatio, aut pectoris hydrops , aut ab
ulcere pulmones exedente, aut a vomica fiat &c., geli, lida non minus, quam crapula tussim exasperare,& tu Dsentem citius interimere valet. De gelidis, quo pacto convulsiones cohibeant, aliasque nonnullas affectiones evincant, nostram in superioribus sententiam exinposuimus. De crapula vero , qtne tussim vel humidam maturare quandoque valet, vel siccam eluere, ex dicendis eduritur . Victus in crapula testi ve ingestus , tum quantitate, tum qualitate, alacritatem plerunque Tom. II. LI susci-Nonnulla exisponuntur a quae ad tussim sistetiadam miris
280쪽
. 266 LIBER II. SECT. In CAP. VI.
suscitat , qua organa universa blande concitata vigent, ae mirifice agunt. Hinc ea sane in conviviis par, quae animos erigit, argutias provocat , & siles inter convivas acuit, hilaritas. Hinc iucunditas, hinc lenitas , hinc celeritas, promptitudo , . loquendique ardor, & reliqua , quae vel citra ebrietatem , epulando, experimur . Istud idem, quod tum intus omnia commovet,eoctiones item adjuvat, secretiones promo-Vet,sermentationes excitat, viscerum secultates recreat universas, humores peccantes excutit, irritationes iustit , ac tussim tollit.
INter morbos, quibus resipiratio laeditur, non inj
ria is quoque considerandus venit, qui anginae nomen sibi naetus , voce ipsa morbi naturam luculen ter indicat. Angina dicitur ab angendo affectus ille, qui frigoribus praesertim hyemalibus , Regionibus sibrem nostris, solemnis, spirandi laborem molitur , deglutiendique, ob inflammationem faucibus inhaere tem quae proinde intumescentes maximas faciunt a gustiaS. Quapropter anginam dicere possumusθι--di, deglutiendique, faucibus insammam, atque intumescentibur . eum fra mptarim acuta , persu molestam esse laborem. Cum febre , diximuS, βωσο , si quippe non seme , ut angin1 citra febrem angamuri Hinc duplex extat penes Practicos anginae species . AN era est cum febre acuta, & dicitur vera, live legiti-ms . Altera aut sine febre , aut levissima cum febre,& nuncupatur notha, spuria, si ve illegitima Sunt qui post Hippocratem, varia nomina a musculis, mem