장음표시 사용
121쪽
cta. - inquit Imperator de illis in Epist.
su procubuerunt in facies ct preces fuderunt ad ignotum mihi D E UM , descenderum de coelo , in nos q-dem flaid si riu imber, in nostros vero hoJes , grando mx fulminibus,utsine mora sentiremus, praesto esse invictam opem DEI potentis m. C A P V Τ VI
Artic. I. De Origine Hentorum. '
VEntorum causam Solem innuit Aristotelest a Meteoror. cap. -, humorem, qui per summa terrae residet attrahentem, & terram ipsam calefaciendo exsiccantem. Non placet sententia Ddiato. Nam terra irrigata & exsiccata, parca est Ventorum materia. Terra enim non plus imbibit pluviae, quam ut suam expleat sitim, & in siccam permutet naturam ; inde nulla exhalatio. Ex eodem demenso, in pluvias abire permittit, ejus non parva copia. Quid igitur pro. ingentibus relinquitur ventist Internus ergo substituitur calor. Et certe temporibus hybernis, fumosam terra exspirat exhalationem: ex nivibus in Australibus partibus oriuntur venti: ex paludibus restagnis aura assurgit; ex mari quamvis tranquillo procellae. Vnde nisi quia emalat terra vaporem , qui per profundas aquas foras erumpit Rem hanc Chymicorum ostendit instrumentum, quo loco follis utuntur. Sennert. lib. Epirom c.I. Paratur ex cupro globus, ita ut aqua repIeri, claudi repletus pollit. Fistula angusti orificii, exima paratur parte, aqua igni admovetur repletus , fistula alteri loco foliis. Vbi globus incales cit,& aerescit aqua, continuo aer exspiratur, redonec aqua tota absumta sit, sollis loco fungitur. Procreantur autem tum venti, cum Calor madidam urit terram. Sol exsiccatione poros aperit, aer agitatione accedit. Si vero in mari oboritur,
122쪽
mare primo tranquillum secum murmurans, exinhalationem venti materiam jam tum in viscerubus ejus glani significat, pisces nonnulli lasciviunt, ad saxa se affigunt nonnulli: tum parum . in mescenS mare, exhalationem modo genitam
exitum moliri ostendit e post bulliens aci superficiem usque penetrasse , sed parva adhuc mole a tandem si iblatum ante se fluctum, flatuum irruptiones toto insemientes impetu veutum atquis tempestatem faciunt. ruet. ΙΙ. Degenerudius o essectis Remorum. A VIta vero Ventorum genera , quae navigati' praecipue invenit; secundumque statuum proprietatum diversitatem , operationes. Nubes ad L trahit Caecias , Circejus ne plantarum OdΟ- re misceatur Aquilo, impedit; 3c tanta ei vis, ut hominem Cataphractum facile prosternat, naves ab aquis extractas in sublime tollat, molendinacum lapidibus, tecto &- hominibus alio transporis
e. 3 In Iapo iam h Sinarum regione naviganti bus tantas ciet Typhon procellas , ut nonnisi mi raculo effugiatur naufragium. In regione S. Vi centii, sylvas extirpat: in Hispaniola ad stadii intervallum , sublatos transsere nomines. In Insula Ormutio si excitentur, servore interimunt iobvios, occisorumque carnes, quod aqua ferventi fieri videmus, ad ossibus disiungunt. Periculum ut effugiant, corpora in aquis occultantur ad caput. Overan. L6. Polus .r, c. s. Ob AES Austro genitalibus mire afficiuntur foeminae libidine , Boream generationi Percommodum produnt; quo fit ut morientes spiritu excitare credatur. Rhodg .r ,c. , o lib. 1s,e.r 3. In Lesbo apud Mytilenem Austro stante aegrotant homineS, CO-ro tussiunt, Septentrione in integrum restituuntur. In Tercera serrum & lapides arrodit, Berru in Geographia. Inter caeteros sunt & Etesiae, sed
praelitagnis modestiae venti. Singulis annis bidu', Post
123쪽
xos ADMIRANDA post exortum Caniculae stirare quadraginta dis hus selent. Moderantur flatu suo calorem , aestatem frangunt, & 1 mensium ferventissimorum gravitate defendunt. A tertia diei oriuntur hora: s unde semniculosorum nomenὶ noetii desinunt. Gigni h calore magno nives in locis Septentrionalibus adhue reliquos colliquante, verssimi Ie videtur. Verisimile exonerataS nive terras retectasque spirare liberius. Antiqui Sacris placabant ventos. Structum Boreae apud Ilimum a Graecis Templum, autor est: Herodotus. Boreas mos Athenis nuncupabant, qui Borex sesta du Cerent. Romae aedem tempestatis fuisse. P. Victo ri credimus. Rhodigii .a o, c. a X. CAPUT VII.
Ayy rum subter in terrarum .pavernis una
dantium, fluctibus terram moveri, antiquis simi existimabant: inde Neptunum ε-οσω οὐ καὶ σχισίχθονα appellavere. Alii ventum in superficie terrae, in ejus refluentium concava concutere. Alii solem vapores intra Terram Concludere, hos quaerentes exItum, grassari, Cum non invenerint. Contra ratio statuit re experien
tia. Est in oceidentali Hispaniae parte visendae
mons altitudinis, multis concavis specubus. Sc L . Exere. 3δ. Tanto in iis aquae praecipitantur Bagore, ut quinque milliarium senitu impleant spacium , nihil tamen terrae motus ibidem. Nec ventus aut aer tamen subiens multus est ἔ per ea, natium amplitudinem , & diverticula dissipatur, longius provectus impetum admittit. Ostendunt id metallicae operae. Immanes enim fabricaniux folles; ut aerem attrahant, ne pigro ius centur. Pugna ventorum nil facit. Illa namque ad latus
Potius tendit, aut sursum sua levitate aspicit; act
124쪽
ME TE ORO R 'VN. 1 os . priniumque obstaculum turbinis instar 1 terra re- liliunt. Mare an occludat meatus,incertum Rarae
tantae ad maria cavemae:Nec unico impetu illud ingredi potest , quin iterum emittat. Sol non facilius vim suam in terram exerere potest, & ex halationem progignere , quam elicere progenitam. Radii enim Solares non agunt absque resistentia. Dum siccant & calefaciunt, aperiunt eadem,quia sortius in propinquum exhalationes ascendunt. Vua, ratione continuitatis , sequitur alteram. Quin quoquo modo ingres , , terram facillime regrediuntur , facillius quam ut Concutiant. Nam & in cuniculis , ubi minimam pulvis rimam invenerit,accensus frustraneam facit operam. Exhalatio igitur ab igne subterraneo genita, terrae coercita visceribus , terrae motum ca
satur. Id vel signum ostendere potest. Futuro te rae motu Puteorum aquae non modo ebullire, sed di turbidiores fieri incipiunt, sulphurei emantur odores. Vndet Similes in terrae cavernis vibra tur Spiritus. Plin. fib.2. Art. II. Te Terrae motuum loco em re, estis. OBnoxia sunt Terrae motui, quae ventum facile possitnt capere. Solida eum non recipiunt, facile aissi int arenosa limo concreta , receitaculis carent venti capacibus; carent Campestria
verniS. Tota tamen terra nunquam concutitur.
Spiritus enim inclusi nullatis ad ejus globum'
proportionem habent. Si accideret, divinae ad-mficiendum revera potentiae, quod natura si1bi vendicare videtur. Durationem si spectes, diver sam diversa facit resistentia. Pauci Spiritus citius discutiuntur, tardius copiosi, diutiusque tumultuantur. Senec. Naruria. I. 6,cap. 3ο. Campania perplures tremuit dies. Principio anni quo L. Comnelius & Minucius Consules fuerunt, tam Crebros terrae motus fuisse tradit Livius ut non
tantum rei ipsius , sed 3c seriarum ob id indictarum taederet homiues.Idem narrat per dies duo-F dequa
125쪽
Iro A B M I R A N D Adequadraginta terrae motum misse, biennd duravisse spacto , & repetitis rediisse vicibus testantur alii. Iis. l. ., Met-.c. δ. Pbn.L a ,e .st a. Effectuum talis est conditioint terrorem auditoribus incutiat , spectatoribus mortem. Saepe non solum domus aut urbes singulas avr famUM haurit ,sedgentes totvi regionessue sub'eristit, o modo rumis opprmut , modoin altam voraginem condit; aene id quid m relinquis, ex quo appareat quodvum est,saltemfine. Senec. t. o naturi col. inpra
nobilissimas urbes, sine uIlo vestigio prioris habitus solum extenditur cum nimirum impulsae, quassataeque spiritu , maximae terrarum cavernae corruunt. Saeee in mari patefacto hiatu aquae absorptae sunt, in terra stumina,ut pisces & naves in eadem constiterint. Saepe contra terra in tumorem elevata; in continenti montes, in mari produxit Insulas. Fluviorum interdum mutatur cursus, sublato ea in parte,in quam antea fluebat, humore. Calamitatum plenae historiae. Supremo Neronis anno prata oleaeque intercedente via publica , in contrarias,in agro Marrucino transi- vere sedes. L. Marcio, Sexto Iulio Coss. in agro Mutinensi duo concurrere montes , maximo as. si illantes crepitu. Plin. La, ct l. r 6, c. o. Multae tum elisae viIlae, animalia quae itura fuere, exanimata sunt. In Parthia locus est 1 rimis dictus. Ibi multa oppida & pagorum duo eversa
sunt millia. C etae in Italia mons est ad meridiem, 'Cujus partem sic quondam terrae motus divisit, ut arte nominum essecta videatur diyisio, sub eo magno fertur mare sonitu. Agricola inris. quae es'. ex terra. Helices & Burae oppidorum in sinu Corinthiaco aedificia in alto ape uerum. In IEnania Insula ita haustatin est oppidum , ut ne vestigium quidem apparuerit. Non longe a Ptolomaide fluctus maris in altum sublati, adeo se erexerunt, ut montis excelsi prae se senem speciem: qui postea ad terram devoluti, Tryphonis exercitum submersere. Cnclo Octavio,& C.Scii
126쪽
honio Consul. pontes amnis velini disturbavit, ripas ejusdem fluminis in aquas conjecit, saxa
uibus fori istum stratum erat, discussit; in oppio & in agris sedes sacras commovit, quae paucis post diebus conciderunt. Τerrae motu Lac daemoniorum urbs , cum mons Taigetus rumpe- fietur, tota corruit. Bello Mithridatico ad Apamaeam Phrygiae urbem, lacus, paludes, fontes resuvii rerrae motu emerserunt, plerisque Veterum abserptis: & ex his unus salsus innumeram pisicium & ostrearum effudit copiam. Cum tamen Apamea longe absit a mari. Meolausa amasset . Bello vero Punico secundo tanti in Liguria & finitimis extitere motus ad Tyrrlienum mare , ut numina in contrarias fluxerint partes. Maxime mirandus terrae motus, qui in Agliae Provincia Heresordina, anno salutis post seculum decimum quintum,septuagesimo primo accidit a Cambdeno his verbis desci ibitur. Anno salutis post seculum decimum quintum,septuagesimo primo,x II Cal. Martii, vesperi hora sexta, in orientali Comitatus parte terra decessit, monsque cum subjecta cauis tingenti mugitu primum & stridore
ut a vicinis exaudiretur 2 tanquam si ex diuturano somno consurrexisset,la extulit, Sc insuperiorem locum, relicto cubili profundo, ascendit, secum una deserens arbores infixas , caulas & vium greges. Arborum quaedam terra obrutae ja-Cuere, aliae monti accedendo. adjunctae, ita coaluerunt , ac si eo lisco primum radices egissent. Quo loco discesserat, niatum qo pedes latum, longum M ulnas reliquit. Ager omnis Io 1ugerum plus minus erat; inter eundum Sacellum obvium evertit. Taxum in coemiterio sitam ab Occidente in orientem transtulit. Eadem vi publicas vias cum caulis, bibus & arboribus insitis protrusit. Ex culta pascuam , ex pascua rursus Cultam effecit. Terram eminentiorem, Cui Dbviam occurrit provolutam , & vi majori actam, in montem cel rem, tanquam aggere facto re-F a degit.
127쪽
IIa ADMIRANDA degit. Ita cum a Vespere die Saturni, usque meridiem die Lunae obambulasset, substitit. G mis terrae motus Physici vocant. Huc denique refer, terrae motum in Apulia, qui anno I627 contigit. Patuit supra ducenta milliaria,ω maximam partem urbis. S. Severo, Sarrae, preolae, Dragonorae, S. Lyandri Procinae evertit. Corripuit Assolum,Bovinium, Trojam, Andriam, Tranium, Foggitam, Campum marinum, Remiatium Itistonium, Francam villam, Alanum, Con silinum &c. I denique hominum interfecit milulia. Non praesentia autem tantum serre mala CENtum est: 1ed & futurorum esse prodromos. Nur quam Romam tremuisse, ut non futuri eventus alicujus id praenuntium esset. scripsit Pirmus L a, αδ-, discordias in. religione portendere reliquit Socrates. Quapropter quod Romani olim ferias edicto imperando faciebant, id nos faciamus. Metuendum illis erat, ne D E v Μ alium pro alio nominando , falsa religione populum alli garent: notus nobis est D E V S, cujus movetur terra potentia. CAPUT VIII.
DE PLUVIA.MAgna pluviarum in copia, tempore &
liis diversitas, maximeque miranda. Non minor certe quam in diebus varietas:majorem fere, extraordinaria si inspexeris , conspicies. Non pluit per triennium Achabi tempore, nunquam in Cyrenaica. Ea ibi ista messis est,ctuae celeritate proventus per naturam SoliS aut aeris, ventorum casu evadere selet fertur a die seminis tricesimo maturescere. M Olus colloquis t. I xta Frabam novi orbis urbem, maxima parte anni descenditi hinc perpetuo stillicidio arbores visuntur. Hispall. Nunquam lapud Tartaros hyeme, saepissime aestate. In regione vero mxicaua tanto impetu guttae ruunt, ut homines . interfi-
128쪽
Interficere dicantur. Substantiam si spectes aqua in communi est: id ejus fert materia: alterius tamen fuisse saepius generis, exempla demonstrant. Sanguinem aliquando pluisse in Borussia, Thuan. La . In Insula Pelagia aurum ; Ferrum in Lucaonia,ante bellum Parisicum,quo Crassus est occisus. Ommanu . II. Annonam in Carinthia horarum duarum spacto,ad duo amplius milliaria; ex qua panis pinsebatur. ThuamM L s, de amo Is P. Lapides ovorum Gallinaceorum magnitudine,ii quibus hominum vultus & diademata. tantur. ad meis. amo, Cinerem tempore Leonis, quiplimae minoris altitudine in tegulis jaculta Νι-- Lrs .a o. In Sylvis Nectolem serream mas. sim recremento fimilem ex aere decidisse ; sunt qui affirmantiemque multorum pondo, adeo ut nec deportari propter gravitatem , nec curru deri
vehi propter invia porruerit. ri U.Metae αδ- In AEgypto perparvulis guttis , ut plurimum pluit.Mures ex illis nascuntur, ut spicas circumrodere , & segetes succindere solent. Lσ, c. o. Quin & in Thebaide , cum grandine pluit.
mures In terra apparere dicuntur , qui partim Coenosus existunt limus, partim carnis possident
rum, modo non sit sabulosum, quod Olaus L 1δ,8c Zimenu in Nomegias de Septentrionalibus. Et ex illis S figer Exerc. Ista, sis. s. Lemo bestiola, in quium, quadrupeder,sorio mag/--me; piae varia
per tempestates σ imires decidunt, incompertum an ex rematioribus Insulis,an ex nubsim faeciam . Statim atque deciderint , reperiuntur in eorum vistersim herba crudae nondum eo octa. Ha more loeustarum depastunt omnia virentia. V it hae pestis donee nongustaυeris hembam renaram. comeniunt gregariis quasi hirundines evolatura , stare tempore, ais moriuntur ut ab aliis ,
pista Lesar consumuntur. At in Amelandia,quae ranam nullam patitur, ranis pluisse , ex Praeceptor. nostro clarisimo Domino Menelao Hinsemio Mea. D. m alma Frisiorum Prosesi. accepimus. In Velauniis
129쪽
rr4 ADMIRANDA denique tantum erucarum una nocte decidit de coelo , ut eas in domo reptantes , biduo toto acri censa palea, urere necessum fuerit; vix ad id sufficiente hominum mulierumque turba.-hamp. ad La Plin. e. s6. Semenin animalia quae ex putredine gigni possunt,uel ex materia aliqua pluviis irrigata gigni,vel in terrae Cavernis latentes evocari existimat: persectiora & lapides aliunde venire'; ad superiores tamen causas plurima ex his reserenda esse arbitratur.
DE NIVE ET GRANDINE.INgens Hyeme Nivis apud nos copia ; nulla in
alto mari. PM.,Lao ros. nec ejus in kthiopia quicquam ; reb. At massor in Septentrione. Obicctis aliquando summis a boribus , in ramis tota continud consistit, & ne aer ad inseriora descendat, impedit, fornicatam quasi faciens porticum. Urbem obtrivisse dicitur in Dostiniorum montium attacta cacumine : pilae primo referens formam , ingentis tandem globi
acquisivit vires. Olavis l. Is, cap. 1s, ct l. c. I R.
Vix pauciorem Caucasi montis habent vertices. Hyeme enim adiri non possunt e praecipue in
Cambirena tanta ejus condensatur quantitaS, ut hominum opprimantur catervae. Strabo LII. Eadem Armeniorum ratio. Nam per montana pergentes repente montium cooperiuntur grumis,ur
non emineant: id vcro tauiente bruma. Rhodig. I. 1δ, cap. as. At in Τartaria aestate etiam ingruit. Immensum frigus, densissimae nives; a Vento abripiuntur omnia. Histri. p. cap. 2 3. In eadem, campestria Pamer, adeo ingens frigus alunt, ut ignem reprimar. Nec enim ducere potest, nec eo coqui aliquid. Porus L 2, c. 28. In Moscovia vero ubi h specula aqua demittitur, congelatur priusquam attigerir. Sur,inada . ISO I. Rubentes in Armenia inveniuntur. Id loca seu minio
130쪽
ΜE TE OROR, M. Irpιcatentia faciunt, inde vi exhalationites inficiuntur. Nec hoc absurdum: Sanguinis enim copia reni reddit cruentum. Factum apud Trojam indicat Homerus cum qὐιδας ἀμ εω - dicit. Ex eo hirta pitis & rubida producuntur animalia, Vermes nancupat Apollonius, Theophanes tereώdines montanos. Humor in illis concipitur, ii Poru gratus gentibus. S a
mm. Cognata nivi grando de qua nihil habemus, magnitudinem si excipias. Nam valentis tem-rre lapidibus magnitudine inusitata similis deώscendit Constantinopoli. Gerae. hφ. Eccles. I. c. r o, Urbe ab Alarico capta , saxis manuariis major& octonarum circiter librarum pondus h hens,deferri visa est. in canuul. In Gallia Pas ali Pontifice, unum fi ustum Ia pedum de , cidit longitudine.-Apud Augustodunum 36 longitudine, 7 latitudine , altitudine duorum. Seebertus. Vix minor Bergomatis tempore. ovo enim Struthionis comparatur, & unciariin, Ia. fuisse scribit Bin nu. Trium librarum pondere Bomelae in Geldria die duodecimo Iunii, hujus anni cecidisse Hunt. Aliquando miras formas prae se tulit. Humanas anno I 9 S exhibuit fa- Cies , viriles cum barbis , muliebres cum peplis& crinibus. Christi Cremonae anno Iasso, cum crucis signo. Sed saepe fallimur, & imaginatio existere fatetur, quod recta negat ratio. Mirabilia interim opera DEI. C A P V T T.
Ros ex tenui oritur vapore, frigiditate noctis in aquam reseluto. In Plantarum foliis& storibus , levibus inerimis & spissis , invenitur & inrerdum ultra duos vix elevatur cubitos. Iovis & Lunae quidam fingunt filiam