장음표시 사용
61쪽
48 ANi MADVERSIONES INVERS. q. Ei autem qui operatur, merces non imputator secundamgratiam, οἰαί si' το Beza , sed est ex δε-buo. Ellipticam esse orationem statuit , neque verbum λογκε utrique membro applicandum. Id Vulgatus, Erasmus, Syrus & Arabs non observarunt. Nec dubium
est , quin duas hic statuat Apostolus imputationes. sibi
invicem oppositas. quarum una fundamentum habet in eo cui fit imputatio , altera in voluntate imputantis. Si quis operetur ea quae lex praecipit, merces justitiae ei imputatur secundum debitum: fundamentum enim habet in seipso. at si quis non operetur , sed transgres iis legem credat, ei merces justitiae imputatur secundum gratiam:
fundamentum enim extra se habet in Christo. quod pro bat Apostolus vers. seq. quia credit in eum qui justincat impium. Si enim imputatio hic facienda esset secundum fundamentum quod est in ipso , peccatum imputandum esset ad reatum. est enim impius. at jam fides imputatur etiam impio ad justitiam, Ergo longe alia haec est imputatio ab illa prioria fundamentum habens in gratia imputantis. quod pergit deinde confirmare ex Psal. 32. vers I. 2. eX quo loco colligit imputationem justitiae quae fit sine
operibus, quaeque conjunctam habet non imputationem peccati. Si sine operibus, ergo sine fundamento in nobis. si cum non imputatione peccati, ergo cum contrario fundamento in nobis. Ubi observandum, imputationis vocabulum adhiberi, etiam in re quae fundamentum habet in nobis, atque ita usurpari, ubicumque fit mentio imputationis peccati. ut 2 Sam. I9. vers I9. 2 Tim. q. V. I 6. &c.
si quis transgressus sit legem, imputetque ei Deus peccata, imputatio fit secundum debitum ejus quod est in ipso. Contra igitur, si quis legem non transgrediatur, sed operetur secundum eam, ei imputatur justitia secundum debitum ejus quod est in ipso. At talis imputatio non est facta Abraha-
62쪽
EPIs T. AD ROM. CAP. IV. 4, Abrahamon. fides enim ejus ipsi est imputata in justitiam. Ergo non habuit fundamentum justitiae in se, sed in gratia ustificantis , ad quam fide respexit: neque tanquam operator, sed tanquam transgresibr legis est justificatus , per non imputationem peccati, Δ imputationem justitiae quae secundum gratiam fuit. Syrus Interpres
habet, Et qui operatur autem, non imputatur ei merces
Gia, tanquam per gratiam, sd tanquam cui debetur. quae paulo aliter, nec satis ex Syriasimo interpretati sunt Trem.& Boder. in Parisiensi. V E R S. s. Τω ἐσαθμενω, mςδ ον &c. Syrus &Arabs praesentia haec in praeterita verterunt. deinde, opposita haec esse, sic ut remotis operibus sola statuatur fides, optime viderunt, reddentes, rari vero non es operatus, sed tantum credidit. τ λκουουνίι τ άσεβῆ. Syrus & Arabs in plurali peccatores. Collective enim acceperunt. anm se δεκαοα- , Arabs ich ab εl est,
utique fides ejus cse verificatio ejus imputatur ei ad jugi riam. explicuit actum fidei justificantis, qui est veri arcid est veram , ratam certamque habere promissionem gratiae in Uhristo.
titatis declaratio. At Vulgatus, Syrus & Arabs, Beatitudo ergo haec. Laudo. nam S: supra vers 6. ita usurpavit, dicens, Δαβὶδ λεγή μακαυσέον ζ ἀνθρωπου, David dicis beatitudinem hominis, quod recte Beza, declarat beatum eum hominem. Seci notio declarationis non est in nomine μον, seci in verbo Nec aliter nomen illud accipio ad Galat. 4. vers is . ubi vide. Glossarium, beatitudo.
63쪽
so ANIMADVERsro NEs INVERS. II. Καὶ σημειον ελαβε etsi Dis. Syrus om iri cita. ta a Signum enim accepis ci eumcisionem. ut indicaret, non hic aliud esse signum, aliud circumcisionem. sicut quum dico, hederam esse gnum venalis vini, aliud est signum. aliud vinum sed ut quum dico, signo hedera indicari venale vinum , idem signum, idem hedera. est ergo πιεῖον Mm is constructio, qualis vim Euphratis, urbs Hierosolymor Scin Scholiastes Syrus verba Interpretis sic citat, im et is lilli . , signum enim accepit Dem circumcisionem. quasi αζε aci Deum referatur, quod rectius videtur ad Abrahamum referri. Si ad Deum, sensus est, Deus accepit Abrahamo, id est acceptum dedit. quo sensu Taccepit, saepe usurpatur apud Hebraeos. Addit Scholiastes, . mo
fides non est, vanum e guum.id est, nisini Abrahami prςputio praeexstitisset fides, vanum fuisset signum Circumcisionis. itaque vel eo quod signum ei fuit datum, colligitur jam ante habuisse eum fidem.
rum qui incedunt per vestia fidei. Boderianus, eorum qui perfecte insunt usi, dei. verbum pro perfici, compleri, usitatum est. Sed pro incedere, auiperfecte in Gre, non arbitror usurpari. sepe autem signincat consentire. consentiendo convenire, ut illi faciunt qui pacem inter se colunt. undeta is, i α pade. sic sumitur Rom. Z-Vers 1I. Luc. 22. 16. de alibi. atque ita hoc loco verte
64쪽
EPIs T. ADR M. CAP. IV. si Tem, istis, qui consentiunt vestigiis fidei CAbrahami, qui licdem vestigiis cum ipso conveniunt. parallelus locus est
ubi Trem rursus, qui juxta hane semitam incedunt, sensum
potius quam verba interpretans. Boderianus minus bene. qui hansmita erficiunt.transitivam enim hanc significationem habet in pael, non in peat,ubi tria significat, I. Pe fici nisi. t. spirare. 3. Consentire. qua postrema significatione verterem, o fui huic via consentiunt. viam vocat Syrus, quod Apostolus κανώχ. consentire autem,quod Apost.
nis, Convenientiae & consensus aliquam significationem, quam Syrus per expressit. Hezych. --ενω eounio. Arabs vertit qui sequvnrur --
ham per promissionem factus haeres mundi. Respondet Cl. Beza, per mundum intelligi omnes nationes, quarum pater Abraham per fidem est constitutus. adeoque esse, totum mundum habere pro filiis, & hac ratione quasi universo mundo potiri. At id minus conveniens videtur, quia eadem haereditatis mundi promissio dicitur quoque facta semini ejus. & versu seq. dicuntur haeredes omnes fideles. Quod enim Cl. Beza excipit, eo mutuam solummodo patris & filii relationem innui, qua fit ut, quum Abrahamo pollicetur, fore eum Patrem multitudinis Gentium, simul polliceatur multitudini Gentium, fore ut Abrahamum habeat pro Patre e adeoque haeredes dici vers. I . qui censentur inhaereditate Abrahami: id non fit verisimile. Haeres enim est qui possidet: atqui in haeredi-G 1
65쪽
late censetur, is postidetur. Abraham haeres potest dici
Gentium , quatenus earum pater possidet eas. at Gentes
quatenus possidentur ab Abrahamo, non sunt haeredes, sed ipsa haereditas. deque videmur sane infra, 8. II. haeredes Dei dici correlative, quia Dei sumus haereditas cum Christo, sed quia Dei tanquam patris nostri bona omnia possidemus ut haereditate in . Ad cxplicandum itaque hunc locum, confero cum parallelo, qui est ad Gal.3. scutenim hic dicit, promissionem factam esse Abraham de semini ejus, ita ibi v. i6. Abrahamo dictas esse promissiones& semini ejus. Et sicut hic dicit, promissionem esse de haereditate, quae inanis futura sit, si ex lege si haereditas, ita& ibi versis. Si ex lege est haereditas, iam non esse expromissione. Unde colligo, quae hic haereditas mundi dicitur, eandem esse quae ibi simpliciter haereditas. Et hanc dicit esse ex promissione ortam, eaque Abrahamo & semini ejus facta. quae quia non erat una, dicit promissiones factas esse Abrahamo S semini ejus. erant autem potissimae duae. Una ipsius foederis Gen. i7. 7. Ero Deus tuus, ct
feminis tuipes te. Altera post foedus data, ab eoque dependens, Gen. 22. i 8. In semine tuo benedicentur omnes Gentes. quod enim ante foedus Gen. I 2.3. dixerat Abrahamo,
In te benedicentur omnes Gentes, id post foedus semini addixit, Insemine tuo benedicentur. Hinc jam necessariosequitur haereditas mundi. sicut enim peccatum, eo ipso quod nos a Deo separavit, ejusque maledictioni subjecit,
extorrcs nos & cx haeredes fecit, adeo ut non vel in minimam creaturam spirituale ac filiis Dei. dignum jus dominiumve haberemus: sic contra, eo ipso quod Deus fit Deus noster, nosque ipsius benedicti, restituimur tanquam filii in jus& dominium omnium paternorum bonorum, quum que praeter Deum& mundum nihil sit, haeredes mundi simus terrestris,caelestis,prq sentis, futuri.Unde i Cor.3. tu
66쪽
Omnia vestrasent. & inter ea omnia nominatur vers. 22.
mundus , & quaecunque in eo sunt, praesentia se futura. Hinc est, quod quum terrena beneficia promittuntur fidelibus, dicantur fore haeredes terrae, Psil. 2s. 13.& 37. 9. Matth. S. I. quum rursus caelestia, haeredes rerni caelorum. Matth. 2s. 3 . ubi primum vocantur o λοροτοι ἔπικας, inde jubentur κληρονομο. plane ut Apostolus C. 3. ad Galat. εα ρ κ λογιας FAI3ρμάμ deducit His κληρονοριιο . atque hujus quidem totius mundi haereditatis symbolum , arrha.& pignus erat haereditas terrae Canaan. Adde quod Hebraeis ino mundus, seculum, specialiter pro futuri mundi aut seculi beatitudine interdum usurpatur. Tale est illud Thalnaudicum in Beraclioth, cap. n n. in fine Gemarae
rus tibi est Deus in futuro seculo, videbis dum adhuc vivit. atque ita haeres mundi, esset haeres aeternae beatitatis. Verum scrupulus hic tollendus videtur, quod Galat 3. v. I;quum Apostolus dixisset, factas esse promissiones Abrahamo & semini ejus, ad solum Christum semen illud restringat. Hic autem ad Romanos, quum promissionem haereditatis mundi Abrahamo & semini ejus, non perlegem, sed per justitiam fidei datam est e ait, Christus per semen intelligi nequeat. Sicut enim fide non est juhstcatus, ita nec per justitiam fidei factus est haeres. Cui difficultati fortassis medebimur, si dicamus , in foedere cum Abrahamo inito tum Abrahamum , tum semen ejus dupliciter venire considerandum. Et Abrahamus quidem, primo quasi ions quidam benedictionis, qui continuit in se eum a quo benedictio ad caeteros dimanavit, secundum dictum, In te benedicentur. Et quasi dux quidam foederis,
cui primo dictum est Ero Deus tuus, deinde es seminis tui
67쪽
fost te. Secundo, idem Abrahamus cum reliquo fideli s
mine in idem comprchensus corpus, consideratur quate,
nus Musdem cum illis foederis ac benedictionis particeps, quippe qui cum caeteris & caeteri cum ipso benedicuntur, Gal.3.MSimili tersem- brabe est vel primarium vel secundarium. Primarium est unicum Ac singulare, quod caput foederis S fons benedictionis a Deo est constitutum, ubi dixit, In tuo semine benedicentur omnes Gentes.ex Cujus plenitudine & Abraham ει omnes ejus filii, tum circumcisi tum praeputiati benedictionem suam hauriunt, cujusque diem videre gestiit Abraham. Secundarium est. reliqua credentium turba, quae cum Abrahamo in eandem foederis gratiam ac benedictionis participationem admittitur. Priori modo Abrahamum de semen ejus co siderat Apostolus Gal. 3. rct posteriori, & Abrahamum de semen eius, Rom. . . I 3. Esse enim Dei foederatum, Deique benedictum, adeoque haeredem mundi in Christo, communia sunt Abrahamo, & reliquo secundario ejus semini , neque aliter quam per justitiam fidei habentur. Aeesse patrem Christi, ac propterea benedici in se omnes Gentes: similiter esse primarium semen Abrahae , in quo
tanquam in primario omnium haerede omnes gentes benedicuntur, peculiares sunt Abrahamo & Christo praerogativae, quaeque non per justitiam fidei, quae Christum datum sequitur, sed per oeconomiam beneplaciti divini, quod Christi dationem antecedit, quo & Abraham &Christus ad hoc fuerunt electi, sunt concessae. Quod tamen justitiam fidei non tantum non evertit, sed dc stabilit. Si enim nec Abrahamo, nec primario ejus semini privit ma illa aliter quam pergratuitam beneplaciti divini promissionem sunt donata, fide gratiam illam amplecti opo get,ut quae ibi continenturIustitia, benedictio & haereditas
68쪽
EPIs T. AD ROM. CAP IV. st Porro ε-γγελία non est hic ipse promittentis Dei actus, sicut quando Gal. 3. s. dicitur haereditas esse expromissione. sed id ipsum quod promissum erat. ideo non
dicitur. ἡ h-γγελ α ζειναν, vel εἰςτο - ut sit, sed το ειμι αλτον κληρονορον FGσμου, nempe esse haeredem mundi. Haec promissio, inquit Apostolus, non per legem τω Α'βοάμ, η- απερμαῖ α . elliptica est oratio. Erasinus supplevit contigit. Beza, cessit. alii data est. Ego simpliciter verbum substantivum ἐώ es subintelligo, quod cum nominativo rei Si dativo personae constructum significat hahi, & totum versum sic verto, non enim per legem Orbraham aut semen ejus promissonem habet, nempe esse haeredem mundi, sed perjustitiam ei. atque ita particulδη rectius proprie pro disjunctiva, quam, quod voluit Syrus, & ex eo laudat Beza, pro copulativa se sumitur. sensus erit, sive Abrahamum spectes, sive semen ejus, nec illi nec his contingere potuit, promissione haereditatis mundi frui aliter quam
V E R S. Iq. Ei οἰ - νομου &c. Ustata haec est phrasis Apostolo. Sic supra cap. a. 8. dixit τοῖς ευ θεέμ. quod idem nobis videtur atque πιις ινις ευθείας. sicut contra Eph. 2. a. ψῖοίας idem nobis videtur atque οἰ ἐξ ἀπ - θώας. ii innuuntur, qui vitiorum illorum indole ita sunt imbuti, ut quasi eorum filii & ex iis nati videantur. Ita qui ex lege sunt, sunt filii legis, qui eam quasi matrem profitentur, ex qua sint quod sunt. sunt autem duorum generum, nempe aut per nativitatem , aut per studium. Per nativitatem ex lege erant omnes ac soli Iudaei, quia per specialem legem foederis cum eo populo initi & circumcisione confirmati nascebantur Iudaei, legique obstricti. cujusmodi etsi per nativitatem essent ex lege, poterant tamen iidem per regenerationem esse ex fide. de quibus agitur infra versis. Per studium autem ex lege erant, quot quot
69쪽
16 ANIMADVERSION Es IN quot animo ac studiis se legi dederent, ab caque sic pen. derent, ut spes eorum fiduciaque ex ea nasceretur. quod& iis contingere poterat, qui per nativitatem non ex lege,
sed gentilismo orti erant. atque de his, sive Iudati m e gentiles essent, hic agit Apostolus.
VERS. II. ούμ ta εα Syrus δε .l Trem. ac Boder. quum enim non estex. Verte, ubi enim &c. significat quum at s Z ubi. ide Act. Io. 23. Rom. s. ro. Sequitur apud Syrum, Plati in 1 vocalis super Ain collocanda super Beth, Z legendum transiresso. alioqui est
transirediens. VER s. i 6. Vtfrma sit promissio toti semini, non ei tantum quod ex lege est, sed etiam ei quod ex fri brahae es. lntelligitur procul dubio semen fidele. in aliis enim non potest firma esse promissio. nam ne ad cos quidem pertinet.
Duplex id semen facit, aliud quod ex lege es, aliud quod ex side Abrahae. prius genus Iudaeos, &quidem solos continet, non tamen eos qui e lege salutem petebant, quo sensu supra vers i . haec phrasis usurpata fuit. sed qui per nativitatem filii erant legis, Sex ea quasi nati. Nam naturacos homines, at lex Iudaeos, foederatos & ad populum Dei pertinentes ab ipsa nativitate gignebat. 5 quamvis jam in Christum crederent, non tamen ea fides gignere eos demum Ecclesiae incepit, sed genitos per legem foederis ac
circumcisionis, perfecit. Alia ratio gentilium erat, qui Rom. 2.27. vocantur εκ φυσεως distinguunturque eo a Iudaeis, qui dici possunt ἡ εκ φυαως et sm . etsi cnim talii in circumcisi nascerentur,lex tamen circumcisionis una cum foedere ad ipsos pertinebat, ita ut ab ipsa
70쪽
Epas T. AD ROM. CAP. IV. s nativitate filii circumcisionis censerentur. Ionge diversis. sima erat gentilium ratio, quos natura & homines genuit,& a foedere alienos, quique legem non habentes, ut supra cap. 2. I . dixit, non aliunde quam a fide geniti Ecclesiae fuerunt, indeque primam spiritualis nativitatis originem traxerunt. Ideo speciali quadam ratione hic ex fide braha esse dicuntur, opposite ad Iudaeos, qui tamen & ipsi vestigiis fidei Abrahae insistebant. quia nempe Iudaei a nativitate populus Dei erant, υσή Ἀλειοι, ut loquitur Paulus, natura Iudaei, quae eos vi legis Ecclesiae inserebat: At Gentiles a nativitate peregrini, sola fide Abrahae foederati. Iudaeis Abrahamus pater erat, primo jure naturali, quippe carnalis eorum pater. qeinde jure legali, quippe pater Circumcisionis. Tertio, si crederent in Christum , jure
fidei, quippe pater fidelium. At Gentilibus solo jure fidei. quippe quae sola eos filios Abrahae reddidit, & quasi ge
Ambrosium,pro credidit, legisse perperam credidissi. Moneo Syrum & Arabem quoque sic legisse, eaque lectione tolli parenthesim quae clauditur ante i in . , a que inde usque ad finem versus continuari sermonem Dei ad Abrahamum. quam lectionem, sive interpolationem potius, non aliunde ortam puto, quam a quibusdam qui
de parenthesi non cogitantes, nescirent cum quo καπινο 2 Connecterent, quemve sensum ei darent. adeoque nr-ςκ π in δε εοσας mutarunt, ut cum proxime antecedentibus, continuato Dei ad Patriarcham sermone, Cohaer ret..At quia continuationem istam Hebraeus textus plane ignorat, Graecaque exemplaria & vetus Interpres Latinus per praeteritum legerunt, necessaria est parenthesis,
aptissimaque connexio, quam Cl. Beza bene expressit. Se-FI quilui,