Pratum, lacus, arundinetum

31쪽

dine baculi,austera gustui. Caueto autem ne pro trifolio tripoliora

proferas,habent enim ea duo vocabula noris nihil inter se vicinum: veru tripolion nascis tur In maritimis, ubi allidit unda, interimqretro comeat: Folia habet isatidis, arida sed Crassiora , caulem palmo alium,in mucrone diuisium,huius flores tradunt ter in die mustari,candidos mane, purpureos merIdle , Pus niceos sole occidente conspici: Caeterum ras

dice est alba,odorata, alidi gustuS. Trifolium aliud est ex satyri, generibus,ita

appellatu a foliorum numero satyrium autedietiim, quod eius radix venere stimulet, naherbas prope omnes venere stimulates Graesci satyrij voce cognominarunt. Ea herba in nostratibus pratis Interdum nascitur,& tria

humi folia spargit, rumici vel lilio similia:

caulem gerit laeuem,cubitalem, nudum: florrem albo lilio similem,radicem geminorum bulborum, exterius rufam, intuS candidam, corticem radicis gracilem, intus albu quididam continentem quod sapore siit dulci,gus stantibus Iucundo: rura nostra eam herbam testiculum 1acerdotis appellarunt.

Verum quando in satyri, mentionem incidimus,aequum est ut eius genera ac differenstias paucis hic perstringam etsi de hoc no, nihil iam in sylva a nobis dictum fuerit. Satyriorum genera, testiculorum nomea

habent,quos Graeci ortales appellarunt, Ub

32쪽

PRATVM.

ces,quiddam cum testiculis habere simile videanzur.Vt Igitur ea genera facile pernoscas haec perdiscito. Orchis serapias foliis est porri,oblongiS alioribus,pinguioribus, ex alarii simu emicantibus & inflexis, caule palmeo, flore purpureo,radice testiculis sinuli: quos rum alter flaccidus quodammodo appareat, alter ad inferiora inaequali quadam produs ctione vergat. Quibusdam autem huius gesneris plantesiS testiculorum loco radix,veluς ti manus cuiusda expanss figuram gerit,quapropter vulgo man' Christi appellata. Alijs veto cu radix sit testiculis similis, ita ite reliquis similia,flore tame gerunt Variu, n spe ex albo nigricantem,spicatum tamen omnes. Quinetia inter eas quae purpureo sunt flore,quaedam flosculos habent in spica macgis congestas,nihil odorantes, aliae magis se. cretoS,Heq; Ita numerosos, Nophyllo ipso odore referetes,Caetera satyrio similes:Veruis odor cofestim deperit: Sut qui ob id quod Ita ipiret, si , colore purpureo S suave rus beta,hyacinthum esse contendante dictat nelcio quid ad Dioscoridis descriptione conuenire:cui sententiae nullum addiderim cal. Cuium.Ιtaq; satius fortasse fuerit id genus satyrion odoratum appellare. Satyrion minus,& testiculum canis vocat

vulgo, herbam eam qua Graeci cyno2rchin appellarunt, quamque in vineto iam autea

33쪽

descripsimus. Ea est selijs paruis,ternis isdeetiam trifolium dici potest semipedalibus,

radice formam testium caniS referete, altersnis annis intumescente,ac residente.

Satyrion indicum,bucheiden Syrivocant, herbam apud eos frequente,radice candida ac dura,comedatiore quo crassior, rugosior, atq, albior fuerit: cuius effectum talem esse aiunt quale ei herbae,quam ait Theophrasstus concitare Venerem usque ad septuagesis

mum coitum. 1

Satyrion erythrococcon Plinio,semine est viticis,paulo tamen maiore, laeui,dura radis Ce,cortice rubro, intus album quidda inclu, dente,sapore subdulci. radix ipso contactus venerem stimulat,magis autem si epota nesiit.Atq; haec de satyrio quae in hanc sentetistiam adferre potuImuS.

Nostris pratis quemadmodum & alijs Ioscis prς humidis,quibus aquam subesse iudicenmus,frequetissimus est ranunculus, qui Graescis batrachion appellatur, ab eo quod ranae in pratis aut locis riguis instillantes sese sui per hac herba frequentissime conuolutent: quapropter etiam quibusdam apium ranaruappellatur, alijs strumea,quod experimenuo compertum fuerit,eam herbam strumis mesderi,praesert1m equorum,id enim veterinaria nostri quotidie satis experiuntur . nonnulli ex vulgo nostro a florum similitudine bacis

nulO1 vocantinabent enim nes o quid sunt

34쪽

lositas Gaesus

num aliqui qui a foliorum serie atq; incisuo

ra pedem cominum nominarunt.Apium autem non sine ratione vocatum est, tum nos

stratibus, tum etiam veteribus: habet enim folia ad apium accedentia. quamobrem etiaea ranunculi venenata species, in Sardiniacvnde Sardoa Salustio dicta fiequem,quaeq; Coenosis locis iuxta aquas apud nos Crestit, apium risiis appellatum est, alijs apiastrum, quasi sylvestre aptu dixerint. haec ora homisnu,ac rictita cudolore contrahit,ut quasi ridentes interimat. Vnde prouerbium: Sardos nius risiis. Apium rusticum quidam vocant apud nos lanuginosis est aliquatulum foliis, foetidis,apium suboletibus, gustu acerrimis, caule alto, semine, ac flore veluti cuiustam apij:radice capillata,coeno delibuta dum exstrahitur,in defluuijs fontanis prouenit, 3ue aquis quiestentibus ac coenosis . Ea Utuntur veterinari, nostri ad stabiem equorum mes dicandam. Complura ranuculoru gna statuit Diostos rides,quibus olbus vim acre & exulceratoria inesse censet. Nos vero nam tantu speciem nouimuS,admodum acrem, & radice potiusquam Blijs : licet etiam folia vim habeant causticam.Nam quae flore simplici atque ausreo in pratis nostratibus frequens conspicisur,caule gracili, bitum alto,radice parua,

35쪽

amara,Candida,multis capillamentis fibrata,

ea certe vim usqueadeo exulceratoriam non

habet,aut paruam admodum: qua Carpo adsalligata tuntur nostrae matronae ad febrem ut aiunt abigendam. Mus Vero polyanthes mos graecis dicitur,ea vulgus nostru bacinuelos duplices vocasiautumnoq; praesertim cospici solet: reliquis anni temporibus non ite, aut salte paruula, neq; nascitur in praehumis dis pratis,sed siccaneis,folio ac caule breuios re,flore conduplicato,non ita luteo, interdusubrubro,radice bulbosa,candida,qua si quis gustarit acerrimam persentiet. Ea certe vices ra excitat,foliis quidem contritis, magis austem ipsa radice,qus vel etiam quinq; linteos rum voluminibus Implicata, vim suam exesrit,vesiculasq; ac febre excitat, haud minore ardore,q si fimo colubino aut faece vini usta cauterium alicui corporis parti admoueres. Ea est qua sanguine draconis macerata, sus ras aut femora illinere solet nebulones quis dam mendici, quo facilius nobis imponant, quapropter nonnullis herbarus ulceraria ac laeserata Qtet appellari.

Sanicula vulgo dicta, ranunculi species est, ita enim & folio & flore esse deprehenditur, tantum ipsa radice dissidet, quae oblongior est, & quodammodo nodosa,ssilia item con

trita,myrrhae strauem odorem spirat.verum

de hac in sylva satis dictum est. - Bellius, siue bellis,aut bellio sic enim πισ

36쪽

P R A T v Μ.cat Plinius flos est pratis admodum pecualiaris,quam margaritam Vulgus nostrum aps pellat,herbari, conssilidam minimam, quod dicant recentia vulnera,eius herbae admotu consolidari.Duorum est generum,maioris &minoris discrimine insignium. Μinor, flore est albo,aliquatenus rubente,nempe In silmsmo, quinquagenisquinis barbulis pastillica, tibus coronato inquit Plinius quanq quiniquage S ternas non quinas Barbarus dicat 1e inuenisse: lio pingui,in terra iacente, in rotundum oblongo,leuissime serrato, sylves stris floris calyculis,simplici illorum ambis

tu,emaculato candore.

Maior bellus,pcerior assiirgit sello,a prior re non admodum diuerso, altioribus latum crenaturis laciniato, auliculis tenuibus, ser, culosis, cubitum altis, flore priori non dissi mili,paulo tamen maiore: paucioribus tans tum barbulis,medium luteum in orbem concinnἡ cingentibus ait Ruellius rura nostra grandem margaretam vocant, herbari, cons

iolidam mediam. . .

Odontides, fruticosa herba: dicta graecis, quod dentibus medeatur, vulgus nostrum Denariam vocat:prouenit ubi & Qenu,triangulis flagellis,geniculatis,nigro articulorum nodo,selijs polygono longioribus,hordei sesmine ab alarum sinu erumpente. Nihil hac herba frequentius in pratis, flore est purpu reo, pusillo,multifido,tumetibus in caule ars

37쪽

ticulorum nodis. Plinius inter foeni genera

connumerat.

Dauco Cretico prata siccanea plerum scastent:est autem foeniculi similitudine, minos ribus & candidioribus Elijs,caule semipedasti, pitibus rotundis,ut coriandri: flore cans dido, umbellato, in cuius medio semen est purpureum, quod digitis vulsum ac tritum, cocci cnidi, similitudinem habet, odoreque atq; adeo ipso contritu nescio quid naribus refert,quale & granum tinctorium, quo nos strates pannos omnium delicatissimos infiuciunt. Radicem gerit, digitali crassitudine, longitudine dodratali,pastinacam Odore res ferente:Vnde Latinis, gallica pastinaca dicis tur,vulgo nostro,sylueltris Carmia. Est 3e .laucus Asininus herbarijs vulgo disctus,pastinacae non dissimilis, opacante fastigium anethi umbella, semine oblongo,odos ratu grani, sapore ut cuminum acri. Tertiuest aliud dauci genus apio simile,serues,acre, gustanti odoratum. eterum qui apud Crestam quam hodie Candiam appellant nascis tur daucus, is est multo vehementioris odos ris,propter regionis calorem,quam qui apud nos: cuius umbelis tenues starculi, duriores sunt ac robustiores,qui desiccati una cum ipsa umbella C Venetias deportati,cium densvifriciorum praebent. Caetera quae ad pastis nacp descriptionem pertinebat,in horto e

plicata stat.

38쪽

PRATVM. δ'

Betonicam alteram plerisq; pratis nostris succrescere vidi .Ea est quam Ruellius ait vulgum nostrum detritis duabus literis tonicam appellari ta ossicinis Q herbariis,ac meo dicis.Radicem habet rubram, odoratam, ita porracea,stamine quo medium diuidatur

puniceo,Vel rubente,Cum recto calamo trias gula foribus in vertice purpureiS. Betam pratensem vulgus V at,quam graeci Limonion, Plinius betam sylvestrem. Ea betae similis est, verum tenuioribus Sc minos ribus est folijs,decem,interdu pluribus: Causte tenui,recto,altitudine lilioru,pleno semis

nis rubri, quod gustu lingua astringit. Haud talia frequens est in nostratibus pratis , apud

Italos ac Germanos frequentior.

Achilleas syderitis,ab Achille Chironis di. scipulo inuentore dicta: herba in pratis semquens, quam nos Galli, Chiliophylli graeca

nomenclaturam sequuti simul & ipsam se liorum multitudinem, millessilium appellas uimus . Est enim staticosa,scapo in capillas menti modum utrinq; folioso, longe breuio ribus exilioribusque quam foeniculi villis:ab imo hirsiita,cubitali altitudin vertice ex cadido in puniceum vergente flosculorum mistura. Α latinis quibusdam supercilium Veneris dici,resert Dioscorides. Nastitur quibusdam pratis praesertim risguis herba milleselio no omnino dissimilis, nisi latioribus. esset selijs,eupatorio magis C.iij.

39쪽

dine baculi,austera gustui.

Caueto autem ne pro trifolio tripolion proferas,habent enim ea duo vocabula non, nihil inter se vicinum: veru tripolion nascis tur in maritimis, ubi allidit unda, interimm retro Comeat: Folia habet isatidis, arida sed Crassiora , caulem palmo alium,in mucrone diuisum,huius flores tradunt ter in die mustari,candidos mane, purpureos meridie, puet niceos sole occidente Conspici: Caeterum ras

dice est alba,odorata, alidi gustuS. Trifolium aliud est ex satyrij generibus,ita appellatu a foliorum numero:satyrium autedietiim, quod eius radix venere stimulet, naherbas proph omnes venere stimulates Gratuci satyrij voce cognominarunt. Ea herba in nostratibus pratis interdum nascitur,& tria

humi folia spargit, rumici vel lilio similia:

caulem gerit laeuem, bitalem, nudum: flos rem albo lilio similem,radicem geminorum bulborum, exterius rufam, intus candidam, Corticem radicis gracilem, intus albu quido dam continentem quod sapore sit dulci,gus stantibus iucundo: rura nostra eam herbam testiculum sacerdotis appellarunt. Verum quando in satyri, mentionem incidimus,aequum est ut eius genera ac disserenstias paucis hic perstringam etsi de hoc no, nihil iam in sylva a nobis dictum fuerit.

Satyriorum genera, testiculorum nomen

habent,quos Graeci orchies appellarunt, ob

40쪽

Isid potissimum,quod earum herbarum radisces,quiddam cum testiculis habere simile videanzur.VL Igitur ea genera facile pernoscas

haec perdiscito. Orchis serapias foliis est porri,oblongis,latIOribus,pinguioribus, ex alarusinu emicantibus & inflexis, caule palmeo, flore purpureo,radice testiculis simili: quos rum alter flaccidus quodammodo appareat, alter ad inferiora inaequali quadam produ; et iove vergat. Quibusdam autem huius gesnecis plantulis testiculorum loco radix,veluς ti manus cuiusda expanss figuram gerit,quapropter vulgo man' Christi appellata. Alijs vero Cu radix sit testiculis similis, ita ite reliquis similia,flore tame gerunt variu, nemope ex albo nigricantem,spicatum tamen omnes. Quinetia inter eas quae purpureo simissore,quaedam flosculos habent in spica macgis congestos,nihil Odorantes, aliae magis se. ICIOS,Heq; Ita numerosos, Nophyllo ipsi, odore referetes,Caetera satyrio similes:Veruis odor cos estim deperit: Sut qui ob id quod ita ibiret, iitq; colore purpureo & suave rus bet hyacinthum esse contendant: dicant neicio quid ad Dioscoridis descriptione convenire .cui sententiae nullum addiderim cal.

culum.Ιtam satius fortasse fuerit id genus satyrion odoratum appellare. Satyrion minus,& testiculum canis vocat

vulgo, herbam eam qua Graeci cynoQrchinappcllarunt, quamque in vineto iam autea