장음표시 사용
101쪽
tum bivaluibus universi diluvii testibus abundat Silesia . quod Autor docet I 3i ct sequentibus. Pars secunda sequitur . quae agit de mineralibus & metallis Silesiae, primo quidem capite demetallis & mineralibus generatim Autor disserit, atque minarum Silesiacarum origines prodit. Secundum de auro est,quo dives olim admodum Silesia. oppidis & fodinis nomina indidit, nunc parcius effoditur ct arena eluitur. In sequentibus G. litibus metallorum, mineraliumque species recenset,& singuorum naturam explicat, atque suae Silesiae Autor vindicat quae in primis terrae sigillatae varietate & abundantia luxuriat, neque mineralibus aquis thermisque suis caret ; laudanturque capite XIV. Uritae sepulchrales adnumerantur ab Autore subterraneis. dc cap. XV describuntur, quales varii generis in Silesia magno numero effodiuntur, quod a doctis viris passim iam o, servatum es f. Quae vero in urnis vetustate insignibus iae pereperiuntur filamenta, quaeque ab eruditorum aliquibus habentur pro lineis filis ex linteis quibus involuti cineres fuerint, majore veri specie Autor esse fibras natas judieat ex humore in ossa succo adhuc aliquantum madida influo, quia in ossium conservatorum medio non modo reperiuntur, sed & urna ruinlateribus firmiter adglutinata sunt. ut avelli integra nequeant. Ex quibus dictis abunde cognoscitur, Cl. Autorem nostrum de sua Silesia non minias mereri bene, quam alios, qui sitae patriae similem praestiterunt operam, illud saltem verendum est, ne, si alii eadem agere iudituria pergent, saepius dicta iterum repetantur atque iterum.
RECUBIL DE DIVERSES PIECES SUR
coLLECTIO DIVERSARUM SCHEDA-rum de Philosophia, Religione naturali, Historia, Mathes se. toribus LEIBNITIO, CLARXIO, NE in TONO es aliis Viris cel
102쪽
MEusIS FEBRUARII A. M DCC XXI. sty
stelodami, apud Da villardum ct Changuionium.
. Tom. I plag. 24 Tom. l I plag. ry. Tomus prior idem est cum Collectione schedariim, qua ii Londini r i 7 in 8 editarn in Actis A. IIII p. 4 o αseqq. recensetinus, nisi quod schedamina Leibullianarum textus authenticus di Clarkianarum versio Gallica tantum suecini re. tenta, & scripta Anglica controversas de libertate continentia ae instar appendicis subjuncta in Gallicum itidem idionia translata. De versione illarum Germanica earumque per Cl. Thum-migium facta accessione diximus in fictis anni superioris p. 2& seqq. Misso itaque Tomo primo, ad secundum propera
Tomus ergo posterior primo loco sistit literas eontrois iversiam de inventione fluxionum ct calculi disserenitalis con- cernentes, a Leonitio potissimum atque Me tono conscriptas. qifarum praecipuae appendicis instar tutontimae quidem ilio. mate Anglicano exaratae) jam subjunctae fuerunt Historiae fluxi- Onum,quam parum elaboratam nec a studio partium alienas n Londini A. i7is ediderat Josephus Raphsen. Equidem cum lites detestemur, praesertim si nimio cum fervore, qui viros ingenio ac prudentia pollentes dedecet, seruntur, controversiam a Scoto quodam de primo inventore methodi fluxionum seu ealculi differentialis sutata tam silentio prorsus praeterire decreveramus, atque adeo a recensendis Commercio epistolico D. Johannis Collisi & aliorum de Analysi promota. jussit Societatis Regiae in tricem edito Londini R. I 12 in 4. & modo commemorata Hictoria fluxionum, quae, si titulo fidem habemus.
originem & progressum istius methodi brevissimo eompendio& quasi lynoptice exhibet, consulto abstin utimis : fieri tamen haudqvi aquain potuit, ut, Vel nobis maxime inviti multa huc spectantia passilii irrepserint. Quod si quis legere libuerit vae eam in rem in Actis A. ITI4 p. I 3 3, A. Iri 6 p. 292 & sqq. itemque p. 296 ct seqq. A. III 8 p. ψ ψα seqq. A. IT 19 p. I72. I73l. 2i 6 ct seqq. p. 2s 6 dc seqq. tandemque A. II Op. seqq. dicta sunt; plura de his altercationibus vix desiderabit. M Sulla. Digiti orale
103쪽
suspeeerit Itaque annotasse, Abbatem quendam Italum de cimti, Nobilem Venetum, de quo admiratione digna sibi praescripta esse ab Hermanno fatetur Leonitius, cum ex Gallia in Angliam trajecisset, Mediatoris vices in se suscipere volitisse, at que litetas Newtoni ad Lennitium deserri curasse, Leibnitianas cum Newtono communicasse. Maximum momentum responsionis Leibnitiana in eo stum est, quod nullo argumento hactenus probaverit Nemtonus cum asseclis, se habuisse calculum differentialem, verum tantum Ostenderit, se, invento ac publieato ealculo disserentiali & cum successit inexpectato ad problemata dissicillima applicato, methodos suas in calculum dis ferentialem tandem transformasse. Sane in Commercio epi- solico, in quo omne robur collocant Neli tonus & Nelatoniani. de calculo disserentiali ne verbulum quidem occurrere: unde non mirum, Bonoullium in his Actis professum esse . quod Nelutonianorum ai gumentis persuaderi non posset, Lesbnitium a Netotono hausisse calculum disserentialem, etiamsi ipsemet Angliis esset. Desideravit Leibnitius, ut probet Mintonus , se habuisse veram characteristicam ct algorithmum infinite sim, lium, non quod habuerit methodum tangentium di quadraturarum, ad quam calculus disserentialis & summatorius applicari potest: id quod hoe simili illustrat. Habuit olim Apolyiniurtheoremata, quibus continentur atquationes curvarum; sed non ipse in caleulum curvarum Carteisi, lenitimas characterinica eo algorithmo quantitatum seu magnitudinum. Similiter Mi. tonus habuit theoremata tangentium c c quadraturarum generalia, sed non calculum genuinum pro iis, destitutus vera chaaractetistica ct algorii limo insnites imalium. Idem adhuc nostro jud eio evidentius ostenditur, si calculum Surdorum ante
usitatum, qualis e. gr. apud Cluvium occurrit, cuin ealculo in derno compares. Nimirum Clarius ignorans veram characteis risticam irrationalium more tune temporis adhuc usitato ealiseulum surdorum arctioribus limitibus eoarctavit quam paterat, ct per ambages praestitit, quod verae characterissi eae ope multo compendiosus obtineri poterat: atque similiter Ni reo. rus, tandem veram characteristicam iusmitesimalium adopta.
104쪽
uit. & methodorum suarum limites produxit pariter atque ipsas methodos compendiosiores reddidit. Qui notionem aristis characteristicae generalis & algorithmi distinctam habent, iis satis superque perspectum est , multum omnino momenti in characteristica situm esse , ct idem a posteriori probat non
modo Analysis Mathematicorum, verum ipsa etiam Arithmetica vulgaris. Eni invero per nos unusquisque natuat,quod sibi visuin si ierit, nec a nobis expectet . ut terram contentionis cum ipso reciprocemus. Excerpimus itaque alia potius,quae iaiisdem literis notatu digna occurrunt. Taxat Leibnitius in prisina ad Abbatem de tanti epistola Newtonum, in Philosophia gravitatem tanquam qualitatem occultam admittentem neque agnoscit cum Newtonianis vacuum , gravitatem universalem αatomos, ab ipso demonserata. Metaphysicam Anglosum valde limitatam, Mathesin communem ae superficiariam judicat, etsi maximi iaciat meditationes physieo - mathematicas Nebntoni. Discipulos Ne pioni parum egregii praestitisse; non esse nisi repetitores, adeoque non assentitur Abbati, quod literae nunc in gis floreant in Anglia, quam alias. Thisonum nusse in bono tramite ; sed perverto zelo in transversuin fuisse abreptum. Ex Sedulo aureo Angliae solos superstites esse Fumstedium & κυ-ronum. Materiam esse ait non substantiam , sed substantia. tum, phaenomenon bene sundatum, quod non fallat, si ratiocinantes observent Ieses ideales Mithineci , Geometriae & Dy
Sequuntur literae Lesinitia maximam partem ad Remandum, fratrem Remondi de Μοnmori, Autoris Λ lyseos de ludis sortuitis, perscriptae, una cum aliis quibusdam opusculis, quae sent Animadversiones ad Loc ii Tentamen de intellectu humano. observationes ad Λbbatis de S. Petro consiliuin de pace perpetua procuranda, examen principiorum Malebranchii finimadversones ad libellum Anglicum de enthusiasmo , Autore comite de Masibuυ, judicium de operibus ejusdem Autoris Λ. i ii se, titulo Characteristitas se. publieatis, Responsio ad animadversiones Balii in syhema harmoniae praestabilitae, quae contineatur in secunda Dictionarii ejus Autoris editione Eno-
105쪽
tabimus hine inde, quae nobis notatu digna videntur. Platonis dogmata sublimia ae solida vocat Leibnitius. Se multum eidem debere satetur,nec parum de genere humano meriturum, qui dogmata Platonica in systema redigat. Se demonstrare posse confidit veritates ab ipso nude propugnatas. Cartesum contra nimis festinanter progressum in dogmatum maxima parte, multumque obsuisse eidem ignorantiam verarum regularum motus ab IIugorio prii num animadversarum, quamvis imperfecte, cuin Metaphysicam aspernaretur. Monades solas pro veris substa litiis habet; res materiales nonnisi pro phaenomenis, sed belle landa tis& connexis. Compositionem continui sieri labyrinthum Philosophorum, propterea quod materiam & spatium
tanquain substantias concipiant. Partes. in quantum non notantur in extensione per phaenomena actualia , non consistere
nisi in possibilitate, nec aliter inesse lineae, nisi ut fractiones insunt in unitate. Quodsi vero omnia puncta possibilia tanquam actu existentia in toto concipiantur, quod dicendum foret, si uidem totum esset aliquid substantiale ex omnibus suis ingre-ientibus compostum, nos in labyrinthum inextricabilem necessario detrudi. Quemadmodum materia ipsi non est nisiphaenomenon ex monadibus resellans, ita etiam ejus inertiam nonnisi pro phaenomeno habet, utpote phaenomeni illius pro prietatem. Necesse esse ut appareat,materiam esse rem motui resistentein, ne effectus sit potior causa, id es, ne in satu se uenti plus virium insit quam in antecedente. Si materia esset ibstantia , quemadmodum. Vulgo concipitur, sine miraetulo, Lei nitio judice,non posset obserVare regulas convenientiae,&. Ghi relicta tantum observaret certas quasdam leges Brutas,anecessitale quadam mathematica dependentes. Si quis desideret integrum systema Me aphracae Leibnitianae, istum cnm Theodicaea conjungere debere, quae in Aetis Eruditorum, in Diariis eruditorum, Paris no, bano & Bamagiano leguntur. O. TOLIum adoptasse quaedam ipsius placita, sed, cum paruin aut niIitIde Philosophia cum ipso communicaverit, non habere sententiarum sitarum notitiam, nisi quatenus in publicum proflant.
Apparet adeo, quando in Meditationibus suis Metaphysicis
106쪽
dogmata Lesinitiana in clariore luce posuit,&alia multa ab iis non abhDrrentia addidit, ac singulas Veritates cum singulis connexas in systema geometrico similli in mi redegit. id quidem ipsum de suo sedisse. Atque idem etiam No ut ipse jam publice professis est, quemadmodum monuimus in Actis A. I pro p. 43. Cum Leibnitius Viennae esset, in gratiam Serenissimi Principis Eugenii. Herois maximi, conscripsit discursum de Milosophia sua, cujus cum literis d. 26 Aug. Λ. I7Iψ datis participem fecit Remondum. Rus, ut videtur, cura in Diario Gallico. quod sub titulo Europae Literatae in Batavia prodit, Mense Novembri A. i7I8 lucem publicam adspexit sub titulo Principiorum de Natura & Gratia in Ratione tundatorum, Ec idem circa
sinem anni superioris a Lachlaram Germanicum idioma ex Apographo Gallico, quod Viennae a Leibnilio acceperat, translatus& Muna lologiae titulo insignitus. Quoniam Leibnitius confidit, lioc scriptum apprime sacere ad Philosophiam Lain seii Metaphyscam reliquas enim Philosophiae partes vix attingit rectius intelligendam; id ipsum integrum his Actis inserere nulli dubitabimus. Mentionem iniicit Leibnitius in literis ad Remondum cujusdam Anal eos speciose generalis, quae dubio procul
eadem est cum arte characteri lica combinatoria, cujus jam olim
in literis ad Oldenbiι iiιm Tom. 3 operum Talusii mentionem secit. Hactenus praeter nudum nomen nihil hujus artis dedit sed sedaturum eandem c sidebat, si quidem fuisset minus distractus, aut magis juvenis, aut sociis non delii tutus. Huius artis notionem distinctius evolvit, quomodo sit invenienda aperuit, cur hactenus nondum sit in potestate ct quae ante sint detegenda docuit. leges quasdam generales monstravit, & plura se in opere
philos ,phi eo Latino de ea daturum promisit Tes Atum in Meditationibus suis Mesa physicis, tum in Ratione Praelectioniam sua nim de quibus diximus in Actis A. i pro p. 3 7i ct A. I7i9 p. Ii8. Leibuitius iudical L cIium liat 1sse specie in quanda in Metaphysicae sumi fietariae, sed methodum ignorasse Mathematicorum. Dolet. Pascalium ingenii mathematici pari r ac meta- physiet, studi is theologicis &austeritate vitat Iro peditnm, 'imminus plura dareet se dc scipivia digna. Danielis Jel uitae iter
107쪽
per mundum Cartesi ipsi non satisfacit. Opera Suisseti, ut MDihesin ad Philosopli iam Seholasticam applicavit, profunda vocatec lectione digna. Nihil se contemnere ait praeter artes divinatorias, quas fraudes meras esse agnoscit. Se reperisse aliquid, quod aestimari debeat, in arte Lusiit: quale vero id sit. non docet, nisi quod addat, D gestum Sapientiae P. Ives Capueini sibi valde placuisse, quod repererit medium generalia Lusiit ad particu .laritates utiles applicandi. Cartesium praesert Gassendosum hune in omni eruditionis genere apprime versatum, non diffiteatur. Λgnoscit, Ethicam cum Metaphysica sororio vinculo inter se connecti, quemadmodum Physica cum M.tthesi oonnectitur: id quod re ipla ostendit II opus .qui primus theoriam ae praxin moralem cum principiis metaphysicis arctis sine connexam dedit, quemadmodum monuimus in Aetis hujus anni p. 36 seqv. Me- tempsychosin rejecit, tanquam sine saltu in ordine Natui ae haud uaquam admittendo minime explicabilem. Operae pretium ju-ieat, siquis Plinio adderet a recentioribus detecta: cui labori
imparem judicat Harduinum,parem vero Fontenellium. In ta siporthi systemate intAllectuali desiderat meditationem tanto operi convenientem. Cum vacuo & atomis omnem Philosophi.am Mistoni corruere arbitratur, quamprimum principium rationis sufficientis conceditur. Equidem non deessent plura notatu digna, quae recenseri mererentur: sed memores promissi Iroxima Sectione Supplem. subjungemus potius Principia phi-osophiae Leibnitiana, quae Vir summiis summo cum studio lite ris mandavit, cum Viennae esset, quemadmodum nos certiores secit Reblerus, testis oculatus, qui eadem patrio idiomate sub Mona lologia nomine edidit, quemadmodum supra notatum est. Praemittemus autem nunc non nulla de hae eorundem versione.
Theses de Mona lologi nec non exist Ira-attributis dia
108쪽
Mllus Is FEBRUARII A. MDCCXXI. o
viris, mente item humana Ic. una cum ultima defensione fustematis Harmoniae praestabilitae adversus objectiones Baetii, ex Gallico in Germanicum verse ab H
Furis Candidato. Francos & Lipsiae,sumtibus viduae Ioh. Meyerid72o,8
in theses ipsas supplem. T. VlI Seelione XI proxime inteis
gras exhibituri simus,non opus est,ut summatim de iisdem dicamus Monet Cl. Interpres in praefatione ad eas rectius intelli. gendas multum conducere Meditationes Metaphysicas imi Quod defensionem sysleuiatis harmoniae praestabilitae attinet. Lethnitius eandem Λ. r7r suseepit, cum Viennae esset. Continetur autem notis in textum Balii, qui ideo ex ipsus Dicti nario ab interprete una exhibetur. Subjungitur epistola a Lia nitio ad Augustum Rudolphum Ducem Brunsvicensem& Lune- burgensem iubauspicium A. i 697 perscripta, ubi creationem ex nihilo per arithmeticam dyadicam tu nummo repraeli tari suadet.
Appendieis loeo subnectit CI. Interpres discursum de lumiis
ne naturae, cujus ipse Autor est. In eo est ut ostendat,veritates ex notionibus distin stis re principiis evidentibus aliis, non vero quaslibet promiscue opiniones ac hypotheses ad naturae lumen referri debere: unde methodum mathematicam medinin ad hoc inen perveniendi esse predicat. Esse autem lumen naturae ex numero reliquiarum imaginis divinae atq; adeo a Deo,idem cum detrimento religionis Christianae contemni. Eidem non repugnare mysteria ipsius, etsi rationem transcendant; dari potius eonsensum luminis naturalis cum supernaturali. Supernaturali inmine adjutum magis proficere in naturali, quam i stodestitutum.
concion. Aia Sax. AElocutio ad eruditos Epistolica,qua ipsis consilium de noua operum o OHANNIS DA DIAEI editione exponit. i Budisi
109쪽
Budissae, sumptibus Davidis Richteri, IT 2I, Plag, SI, CUm in firmandis fidei capitibus , quemadmodum qnter
omnes constat,Pontificii Patrum sanctiorisque Antiquitatis autoritati nimium tribuant magni omnino illa facienda sunt ser,pta, quibiis,quodnana veterum Doctorum ex justitiae lege statu.endum sit pretium, quidve illi de doctrinis variis, aut ritibus. senserint & tradiderint, solide luculenterque commonstratur. Magnum autem hac in re prae celeris nomen jam pridem est conlectitus Iohannes Daltius; cujus quo utiliora sunt ad devincendos adversarios montinenta, eo laudabilius S. Reverendi Λutoris consilium cst. qno singula ista, sparsa hucusque rariusque obvia, in unum redigere corpus, atque ex Bibliotheca sua instructi silina communicare dentio cum eruditis sibi proposuit. Idruod institutum fuit in Allocutione hac Epistolica indicandum
uxit, multa de meritis laudibusque incomparabilis Dalladii praefatus. Fatetur equidem, inclutum hunc Doctorem tiam a fidei suae sociis Maresio,ssevcregio,& aliis, in vindicatam divinae gratiae universalitatem,tum a Papientis, quibus senestam inflixisse cladem videbatur, convitioriun plaustris suisse oneratum; cavillatoribus tamen istis sagaciorum aequiorumque elogia opponit , ac commentarium de usu Patriam, primum licet ingenii scetum. reliquis omnibus palmam praeripere ostendit. Consilium igit ut eo tendit,ut singula Dallaei scripta latina,quorum indicem tradit. secundum annorum, quibus primum fuerunt edita, seriem, in ii- num compingat Volumen, operique Praesationem de Vita αScriptis illius praemittat. Ceterum varia quoque in hae Ali cutione occurrunt notatu digna, Ita p. 8 in Martini Cheinnitii laudes excurrit; p. IO Joh. Ger hardum Doctorum circomiis cu-
inulat; p. ret judicia Eruditorum de A. Riveto affert; p. I 3 de Chamiero; p. 18 de G. Beveregio; p. 2O. de Canonibus Apost licis; p. ri de N. Alexandri Historia Ecclesiastica; p. 23 de L. Morerii,&p. 2 de P. Baelii I iistionariis erudite commentatus; imprimis vero & Seri venerii Marestique adversus Dallae-
lm Uitatas controversas describit.
Prosat Salem. Tomi VII Sectio X.
110쪽
cilendis Martii Anno M D CC XXI. COMMENTARIUS IN LIByUM PROPHE-tiarum Mai sutore CAMPEGIO VITRING .Pari posterior. . Leovardiae, apud Tr. Halma. I72o, sol. Alph. II pl. 7. CUm operis huius eruditi & ardui priorem partem rea censeremus Supplein. Tomo VII Seth X p. 41ν sq.
diligenter praefatum diximus Celeb. Autorem de instituto ejus di rationibus . simul de laboribus Interpretum clarissimorum in Esaiam . nec non de hujus aliarumque prophe. tiarum antiqui infrumenti interpretandarum vera methodo ;& per easdem interpretationis vias, quas nuper iniverat re ut meliores probaverat, in hac quoque posteriori parte incessit. Λd grammaticam autem ct historicam Scripturarum Pr phetiearum interpretationem requiritur ex mente Λutoris, ut hypotheses interpretandae prophetiae prudenter iacias. α adhibita λοικίσει perspicias, ae oemonstres, cui subjecto, Ioeo. tempori praedictio conveniat juxta sensuin sancti Spiritus. Nam si in hypothesi prophetiae fallaris, erras tota via, dum deflecti, a seopo: hine inpriinis dispiciendum . num criteria prophetiae omnia Ottributa videlicet subjeeli, δακριτικαὶ in eventu . co. lnoscendo ex historia, lileraliter demonstrari queant,siquidem prophetiae literate requirant implementum, inprimis cum Spiritus S. viros sanistos olim a se inspiratos se sari sectili dri eventibus Ecclesiae antiquae. aut de populis quibusdam, aut reis