장음표시 사용
81쪽
Jiulae in libris tum Regum, tum Paralipomenon exstat. libros illos non iuxta seriein capitum exponeret, sed caput eligeret. quandoque e libris Regum, quandoque e Chronizorum, prout bilioriae ordo requireret, ct cventus accuratius in his vel tu illis
narrantur. Tereium, ut nonnulla capita Scripturae Sacrae plane omitteret, qua in re varias Ecclesias, ct in primis Ecelesiam Anglicanam, praeeuntes habuit, cujus rationes non cognitu difficiles verbi gratia, canticum canticorum omittitur, monetur tamen mutuum Christi & Ecclesiae amorem in eo adumbrari. Apocalypseos septem priora capita expenduntur, capita 8-t 3 praetermittuntur. Rursus capitis I verius I ad ιδ ponderantur, capita vero i6 ad I9 silentio praetereuntur. Tandem tria ultima
capita 2o,2 I. 22 ad examen revocantur. Rationem hanc ipse
reddit Celeb. Autor in prooemio suo in Apocalypsim. In hoc Libo, inquit, capita satis perspicua reperiuntur, sed G insunt visones es Prophetia obscurae, quia nondum impletae fuere. Ea de causa varia hujus libri capita in publiea lectione omini possunt. Patet igitur, non hic quaerenda quae ad Criti eam sacram ἰaut ad controversas Christianorum faciunt, sed ea solum,quae plebi christianae ad totius Scripturae intellectuin & usum iniur-vire possinit. Id tamen dictum nollemus accipi. quasi periti
res nullum ex eo fructum decerpturos existimaremus. Dum enim doctissimus Autor literalem sensiun constituit , non par vani multis locis, vel obscuris, vel prave communiter intellectis lueem affundit; unde dc eruditus Lector ansam habet profectus, si concionatores durem viae in concionibus suis dirigenis dis. Ut taceamus, quemvis Lectorem satis emolumenti inde reis portaturum, si pondere rationum fidem nostram probantium. aut ad veram pietatem impellentium se permotum senserit. Utinam ct nostrorum temporum homines, minus in scrutandis B bliis curiositatis, plus vero desiderii in cognitione di amore
rerum caelestium proficiendi adferrenti Ut facilios autem concipiatur, quam presse & conesse, quam dilucide & perspicue , quam consulte atque sapienter, quam vervose ac pie plurimum Reverendus Autor, longa ex- . peri Disitirco by GOrale
82쪽
perientia & usu rerum exercitatus, utpote qui annum aetatis jam superavit, fuerit loquutus in opere e manibus Christi norum nunquam excutiendo, huc illius initium di finem trans.seremus. Genesios caput I. Liber senes Os,fie dictus fuit, quia in eo rerum omnium oriis gines descriptae. Incipit a creatione Μundi. cs ad mortem usiaque Ja ephi provehitur. Spatium itaque annorum circiter bis milis quadringentorum complectitur. Historia creationis primum occupat caput. Meditamenta. Primum Geneseos caput primam Religionis veritatem nos docet; nempe Deum dari, caeli, terrie, ct omnium quae iis infimi conditorem; omnibus creaturis naturae qualitatum, quibus singulae sunt praeditae, diribitorem, mirique ordinis in reis
cum universitate elucentis, propria Voluntate conservatorem.
Inprimis ex hoc capite discimus. Detun condidisse hominem ad sui imaginem, illique dominium in ceteras creaturas, ut re animum spiritualein, immortalem, atque sui creatoris cognitionis di amoris capacem impertitum suisse. Nostri ergo est omeli agnoscere & adorare potentiam, magnitudinem, & sa. pientiam Dei, quae in omnibus & singulis ejus operibus conis spiciuntur; bonitatem illius in nos celebrare, ipsique sine imtermissione gratiarum actionem, amorem dc Obsequiuin tam iuste debita tribuere.
Apocalypseos caput XXII. S. Iohannes pergit in describ/nda gloria ta beatitudine Hie- L I. s. ro Imma caelesti. geritatem Propoetiarum in hoc libro com- II, 6 I r. prehensurum Irmar, N eas promulgandi mandatum sol ab An-III, 11.i .geti datum refert. Afrit.Je Gripum brevi venturum ad excipiendos in suam floriam sanctos, maior vero poenis debitis assciendor, exprimit arrirem, quo fideler ultimum hunc sui
Servatoris adventum evetunt.. Meditamenta.
Caput istud Apocalypseos, imo totius Seripturae Sacrae ulti. mum , rerum omnium finem di consummationem nobis ob 1 3 oculos Di iligod by GOoste
83쪽
oculos ponit. In eo perspiciinus quanta sutura si gloria. quanta selicitas, quibus electi in aeternum coram Deo, or Je. su Christo suo Servatore gavisuri sunt. Ex eo etiam discimus, neminem ad hanc beatitudinein admittendum . praeter eos qui ad eam adspirant . mandata Dei terVando; impuros vero uecquosvis malos eadem in sempiternum tempus excludendos. En sortem tam bonorum, quam maloriam olim futurunt Euquae Deus in fine mundi peragenda sibi proposuit. Ea perpetuo attendamus. quandoquidem de iis verbis adeo liquidis nos admonere voluit. Recordemur haec omnia certissima esse. Deum ea revelasse sancto Johanni. jussisseque ut in hoe libro eonseriberentur. ad instituendam dc aedificandam citiuscunque suturi seculi Ecclesiam. 2. Dicitur in hoc capite , quum ianctus Johannes ad pedes Angeli . qui ipsum suerat allocutus. remque procul dubio Dominum ipsun esse existi inabat. lo. i provolvisset, Angelum ipsi dixisse. cave m facias .sum enim
tuus, ut es tuorum fratrum conservus, Deum adora. Hinc colligere est, nunquam licere alium praeter Deum adorare, quocunque id fiat modo, itaque cultum religiosum Angelis aut sanctis exhibitum, summo crimini vertendum fore. 3. obseri vandum est. Angelum Johanni dicere, veritatibus hujusce libri. homines non eadem ratione afficiendos ; malos magis ac magis sese morum pravitati ct impuritati addicturos. justos vero & sanctos magis ac magis sanctificandos. Id quotidie fieri videmus . sed in memoriam revocanda Domini hac de re admonitio, eiusque adventus ad iudicandos tam bonos quam malos. iiii ipse declarat in fine hujus libri, quum ita essatur, ecce Cento cito, ta merces mea nucum es, ut reddam unicuique se eundum sua opera, Speremus continue hune adventum. Ex- ectemus eum. perseverantes in boni. Operibus . ct una cum ponsa, Ecclesia nempe, occinia Omnibus ejus genuinis filiis di. centes: Veni cito. Ita Domine Jesu, veni. Amens Hie finis est N. Testamenti. Det Dominus. ut, quicquid in eo vel legimuς. vel audivimus, in rem nostram vertamus. meditemur. & actu proficiamus in Dei Patris nostri gloriatu. &salutis nostrae pro
motionem l Ita fiati Gratia Domini nostriJesu Chrisi fit nobis.
84쪽
Hunc articuIum oportune claudet elegantissinum Epigramina a Celeberrimo Samutae Mereum o , Basileensi Prosessore, Autoris nostri imagini ex aere excusae subjoctum, & a Cl. Ostervaldi filio & Basileensis Ecclesiae Gallicae Pastore nobiscuus
Hie Olletinudi est levis umbra; o viva Ioquensque Illius emies Pastor ubique foreti Desineret causas corrupti quaerere mundi Λntor, forte tuum supprimeretque librum.
COLLATIO CODICIS MX PUINTILI Mnei, i in Bibliotheca Gothana asservatur, cum cap. I lib. X editionis novi nae, a G. PETROBIRMANNO adornatae, instituta-
Fdem jam Iiberamus, exhibentes lectiones variantes Codieis
Gothani Institutionum Oratoriarum Quintiliani, quas ex eapite potissimum IV libri X nos excerpturos esse, nuperrime recepimus. Factum id a nobis tanta reIigione tantoque studio, ut verendum nobis sit, ne fluctus in simpulo movisse nonnuIlis ct magno conatu parum egisse videamur. Sed si alterutrum n cesse est, eo nomine reprehendi. quam negligensiae sepinae accusari maIumus. Adspersimus hic illic observationes quasdam inter ipsa in contendendi verba scripta ct impressa laborem natas, ne una ista ac perpetua vocum male cohaerentium re-eenso lectores ab his perlegendis deterreret. Plures subjun- , gendi neque occasio deerar, neque facultas, sed tenendum putavimus modum, quod id non agebatur nunc. ut Commentari. um in Quintillanum scriberemia o
Reprehendere id collocandi genusJ PIurimi Codd. praeter
rationem: vel costicandi genus. Sed Gothanus cum vetustis,quos Turnebuq nominat ibri&consentit,in quo est is cossocandi genus. Q i si id demum naturale Goth. Qui id demum naturale, perinde in Voss. see. & mox simili ratione tota his ara pro rota haee ars dc Dbvertitur pro subvertetur. Quae scriptura ut in se nihil habet vitii , ita prioribus non satis apte cohaeret. Nect Diuiligoo by GOoste
85쪽
Nectetur antem, si legas quorum vel ex quibur, qῶ idd. n. m. Neque tamen non praeserenda lectio vulῖata, si Codd. autoritate firmatur.
- Neque enim loquuti sunt Cod. Goth. locuti sumus.
Nec prooemiis praepare, docere expositione, argumentis probare,ailectibus commovere scierunt) Ita ex iligenio restituit Regius. eum antea legeretur: Nec Prooemiis praeparare, docere,exponere. Expositione, inquit, vel refragantibus exemplari. bus legatur hoc modo: docere expositione. Non refragatur Cod. Goth. sed prorsus consentit probatque, Regium utique rem acu tetigisle. Nee domibus quidem casas&e. Corrupte Goth. Vt celeri , ne hominibus quidem cases aut vesici pellium tegmina, aut urbibus montes ae silvas mutari oportuit.
Quid non cultu nitescit Recte id praetulit Cl. Burmannus. tametsi, qui ita legeret, codicem nullum vidit. Nam quod nonnulli innitescit habent , unde lectionem suam elarillimus Vir tuetur, id ad scripturam mitescit propius aecedit. Sed est in Cod. Gothano manifeste nitescit, unde de levionis ejus veritate nulli dubitamus. Fortius vero qui Golli.fortius vero quid. Nec si parvi pedes vim detrahant rebus)Ita & Gothan.
sed literae a posteriori in voce retrahanti puncto notatae, de tendaeque adeo imposita est litera u. Recte, ut nobis videtur. Conjunctivus enim ille dubitantis est; at vero quis dubitet,parvos pedes vim rebus detrahere. Galliamborum Goth. Callimachoriam. Mox & pro qu 1 undam habet quorum, Tanto quae connexa est )Primus vidit Regius. ita leget, dum esse, cuin antea tantoque editum esset, nullo sensu. Goth. Codex: tanto qua prorsiis ut Regius restituit, cui oc idem eo lex
suffragatur. quando pro fuerit oluit legendum contendit. Naincteain ibi lectionem deprehendimus. Qui furit voluere seriis hi, eos similitudo vocum fuerit ac furit decepit. Quando nec ulla res) Goth. res nec ulla. Mox & comitatur
86쪽
Quo certior manus, hoe est habitus ipse sermosior Goth. q. e. manus, hoc es habitus ipse ormosior. Iam in certamine armorum Oth. ita in certam. armorum. Quamvis compositione) Goth. addit in ut alii. Nee videtur idonea causa suppetere . cur ejicienda sit cum Regio haee particula. In campostione est,cium compositioni operam damus. Dum enim per ea, quae ex praescripto ejus observanda sunt,sen. tentiae, vehat amentis nervisve intenduntur di concitantur. id quod docet Quintilianus. Valere eam quam plurimum deest pronomen eam. Mox& in Uectus, pro in affectum. Nec eosdem modos adhibent Goth. nee eodem modo adbia
Nee idem signorum concentus est procedente) Ita prorsus Goth. non contentus. neque producendo, ut nonnullis placuit. In oratione est vehementissimaὶ Goth. in oratione eo vehementi ma. Paulo ante di quaedam tanta vis pro . quadam taci
Solvat & turbet Goth. sine copula: solam, turbct. Superarunt: Immuta . venalitiique Oinissis posterioribus Goth. superarunt O insequenter deinceps periodos. Mox α quos pro quas. Corrigit quae a Graccho Goth. c. q. agraeco. Nos hae sinui; pi Obatione contenti Goth. Nos hae sumus probatione conrenti. Itaque ut confiteor pene ultimam) Goth. itaque v. tapc utima ultimam, vitio scribentis. Quae perlecta sit Goth. quam Φ perfectasit. Cl. Burmanniis smilem in Cod. Uoss. lacunam ita supplet : qua demum eloquentiis vel oratio persccta sit. Sed duas has voces magnitudo spa iii in Cod. GOth. non capit. Ii a quantum adhuc profecerant) Goth. profecerunt. Meque militi Goth. Neque enim mihi.
quanquam & ii ipsi ' quanquam di hi Usi, in quodcmox dissimiles fucrint pro dissim.fuerunt.
Textum tenue atque rarum) GOth. e. t. a. ratum.
87쪽
Quae in eo maxima) quae in eo maxima etiam es solli. sed signis quibusdam notatum est, τὸ etiam ante το maxima legendum esse. Quod ipsum compositio es Quod ipsam compositionem. Quae currere debet ac serri, q. e. d. Uferri Goth. ubi &mox in entes non intersistentes, ut Regius vult. cujus emendationem cur in textum cooptarint Viri docti, miror cum sen. sum aut eundem aut non multum diversum Codd. Mss lectio
insistentes gignat. Habet eam jucunditatem &c. Goth. habet etiam jucundiatatem, ut latenter in numeros complexa videantur. Vitiosa lectio, ut in aliis Codd. Oratio juncta) Goth. item Oratio juncta. Sed scribendi di ctus in voce posseriori adeo similis est voci vincta, ut dissicile sit discernere, uirum sit legendum. Litera enim i perpetuo caret puncto, nisi quod duplicatae unum imponitur, di literae uin principio & mediis vocibus una eademque iacies est.
Aut destitui) Goth. aut deflui mendose. Mox pro sermos visola legitur L atque Usola.
Nec cohaerent) Goth. neque cohaerent. In vocibus sequensibus: nee verba de verbis trahunt deest de. Vincua quam nulla) Vincula Goth. integre, sed u puncto notatum est, ut legatur vincla. Tria sunt necessaria) Goth. tria sint genera. Quae diximus λύι δετα) Goth. qua O in Θετα dicimus. Cavendum est) Goth. omittit est. Aut latroni petulans) Goth. ut latroni petulaur.
Nam si praecesserint) Goth. singularipraecesserit, quod praetulerim vulgatae lectioni. Nomina appositis & pronominibus rursus essent priora Goth. nomina apposita pronominibus esstpriora. Nimiae es superstitionis9 In Goth. es desideratur. Ut quaeque sint tempore, ea facere etiam ordine priora colli. Ut quaeque sit ordine, ea facere etiam o. p.
Non quin frequenter hoc sit melius) Recte ita Regius pro uisato non quia. Nam ita & scriptum in Cod. Goth. At
88쪽
At si id asperum erit, cedat haec ratio numeris In Goth. de adversativa ut cic pronomen haec deest. Quae sunt virtutis) GOth. virtutes. Quaedam vero transgressiones & longe sunt nimis Goth. q. v. t. O longe fiunt minus. Rubent plurima. Inter sacra Goth. Rubent.plurima inters era. Sed haec nota distinguendi, quae una praeter puncta in codice hoc occurrit, lainetsi ct ab initio commata hie illic reperiuntur a posteriori forte manu adscripta, saepe alieno loco posita est, ita, ut multum ei tribui non possit. Transiri intentione) Goth. transire. Quale est illud Ciceronis) Goth. quale illud est Cicerovix Vomere postridie) Posterior vox abest. Per se foedae vomendi necessitati) in Goth. per se foeda το mendi necessitas, perinde ut in aliis. Vulgata lectio, cujus praeter codicum fidem retinendae ego causam nullam video, Regii in. genio debetur. at eos inhiberet, objiceret Goth. qui eos inhiberet S Ob
Licet & juncta sit & apte cadens oratio. tamen merito com posita dicatur Goth. licet Es vinciat .acsic aperte cadens oratio, tamen merito composita dicatur. Ea est in verbis) Goth. omisso pronomine '. Uin verbis. Vocem ea addidit Regi . Poterat & deleta distinctione majori scribi. qua es tu verbis, vel etiam : estque in verbis. Poterat & pronomen praemitti voci sequitur, & legi: Iunctura quae sequitur, est in verbis &e. Ita incerta sunt omnia. ubi nullo adj rati vetusto exemplari autores emendare aggredimur. V
risi in illima mihi, si Codd. fide sandum. videtur lectio Cod. Voss.sec Juncturasquitur di sin verbis. Quae eommissis inter se) Goth. qua commissis inter se. Ex ultima prioris) Legebatur ante: ex ultima fine prioris Vocem fine expunxit Regius. Recte, si lectio Cod. Goth. qui eam non agnoscit, admittenda est. Ε plenior litera est Goth. unior i. e.
89쪽
Perinde asperiores eruntὶ Ita & Goth. qui hoc quoque I co conjecturae Regii savellerinde pro proinde rescribentis. Ae nescio negligentia in lioc Goth. at nescio,v. i. h. Ad hanc partem) In hane partem Goth. Quae συναλοι pii dicitur) Goth. dicuntur. Etiam leniorem Goth..kniorem. Pulchra oratione acta omnino jactae ein Goth. pulchra ora. tisne actis oratio jactare. Velut opimae syllabat Goth. velut optimae syllabar. Quasi intersistatuυ Goth. quasi insistatur, qui ct ante mediis temporibus , pro medii temporis, quae Regii emendatio est non admodum necessaria, quando & absque ea sensus sibi
constat. Ceterum consonantes quoque, eaeque Goth. Ceterum consonantes quoque earum praecipue.
Et s. ultima) Goth.Wι litera. Λrs studiorum) Goth vasDesiorum. Quae fuit eatisa & Servio) Prorsus ita Goth. Posset & minus attendentibus legi in codice eo: quae fuit causa cimo, prout in Vosis see. est; Sed & major litera initialis S obstat, & mediae u& i satis distinctae sunt. Reprehendit Lauranius Goth. Lunarius. Serenti fuit & dignu' loco Goth. Serenus fuit G dignus
Quin etiam Cicero Cicero. Goth. Pomeridiem ) Per miridiem Goth. Die' hancὶ Goth. Die es hac.
Ne syllabae verbi prioris ultimae sint primae sequentis
Goth. singularem numerum servat, perinde ut alii Codd. Est enim: ne bigaba verbi prioris ultima sit prima sequentis. Quae lectio eur sollicitanda sit, non equidem video. Λt, inquit Cl. Burmannus, supra iam de repetita syllaba una actum. Neuti- quain vero rem ita habere, manifestuin erit locum penitius considerantibus. Ibi enim de commissis inter se verbis duobu ubi ex ultima prioris S prima sequentis syllaba deforme ali. quod nomen efficitur , non vero de repetitione syllabar innDisiligod by GOoste
90쪽
Fabius praecipit, ut ταυlολπία proinde non sit metuenda, si te. stio Codd. suo loco relinquatur. Quod vero ad exempla attinet, de priori non constat ex Codd. certo. quo pacto sit legendum: deinde non tam exemplorum instar haec adducit Fabius quam ut pateat, cur ad tam vulgaria se praecepta demittat. Causa nempe est, faeilem in his lapsuui esse : gravius etiam Ciceronem. tametsi conrpositionis studiosissimum, peccasse,qui duas syllabas, integram vocem efficientes, simili ratione ex voce antecedenti repetierit.
Eliam monosyllaba, si plura sunt) Goth. Si plura absque
sunt. . Ex diverso quoque Goth. ex diverso etiam. Destinata multa jungantur mlta deest in Goth. Similiaque his continuari ii.) Goth. Amilia quoque h. c. d. Ante etiam paulo : ne verba quidem ut Vos . sec. cui persaepe consentit. Taedium pariant) Goth. patiantur, rursus ut est in Vose sic. Pcriant in textum intrusit Regius, invitis Codd. Sed emen dationem audaciorem iit ei condonemus. facit conjectura selicissima, qua varietatis pro veritatis legit, ut est in Goth. Cod. Non eo modo est observanda Goth. non eodem modo e. o. Quanquam & in his Goth. quanquam siniis. Quae quibas anteponas) Goth. quae quibus anteponam. M.igis id insurgebat Goth. non habet pron. id. Nam etsi plus es) Goth. perinde ut reliqui Codd. omittitvoeem a Regio adoptatam et s. Inest tamen compositioni decor Goth. Vicit tamen com positionis decor, quae lectio mihi non modo non displicet, sed di praeferenda vulgatae videtur. Numeros ρυθμους accipi volo In Goth. a prima manu μ' iise, sed cortexit nonnemo secitque ρυ'aeis. Non rythmii. e. nimieri Goth. π mi in numero.
Pυθριος aut par est Goth. Poμος est aut par, lavetque adeo displici nomine Regio. primum , quod τσ es agnoscit, quanqua in alio loco, quam quo ille collocavit, deinde quod τὸ utimus Graecis literis scriptum est,qiiod illa itidem malebat.