장음표시 사용
461쪽
Wolseubuitelli, apud Godoli. Freytagii Viduam .i 2I, . Alph. 3 Uam industriam Autor in III Partibus Historiae Bibliothoeae suae, de quibus diximus in Actis nostris Λ. I7I7 p. so I, Λ. 17 I9 p. Ι3i ct A. 172O p. 43I, adhibuit; eam etiam praestat in Parte ejus quarta. qua recensentur volumina sermae quadripartitae CLXXXIX, iisque praemittuntur IIX formae grandioris. Longum foret sngulorum contenta, repetere, autorum ve nomina indicare; juvabit potius . ipsiuia evolvere atque in. spicere librum, e quo curiosus lector cognoscet, in scenam hic produci libros Biblicos, patristicos, iuridicos, rituales, dogmaticos, dipolemi eoa, Omnes bonae in suo genere notae . &dignos. qtii excussi sint ac recensiti. Multa quoque reperiet memorabilia, e quibus nos tantum aliqua excerpemus. Obseris r. vat nimirum doctissimus Vir, ex P. Dominici Visa Trutina Theologiea Thesium Quesnellianarum demum intelligi, quas ob caussas, qualescunque illae sint, Theses Quesnellianae Clatae. I4. mente Papa XI snt confixae. Mai qu. lima a Sain.Sciassio here. dem factum magnas illas divitias obtinuisse, quibus incompara. I 32. bilem sibi bibliothecam aequisiverit. Virum Musirem, de Pusea. dot sit jure naturae ct gentium judicium serentem, esse G. G. Lei, I 69. nititim. In manuali parochorum pro Salisburgensi Provincia. talem dati sormam absolutionis, ut ea significetur, peccatorum rein issionem a Deo propria potestate fieti, a consessionario autem, tanquam ministro, secundario loco: si res cogat, nee
sacerdos in promtu sit, fideli laico permitti moribundi e sectionem audire, & deprecatoria hac uti sorina : misereatur tui omnipotens Deus: moribundum juberi propriis meritis dissidore, &in solo Christi merito acquiescere; sicut in Collectario. I P. Benedictiso. Mouastico . Neuhusi Λ. I o9 edito, dicatur, impletionem boni operis esse a Domino. spei gratiae coelestis unice limitenduin, alendam fiduciam impetrandae reanissionis peceatorum , protectionem sanisti esse sub protectione Christi, 18 I. fierique deprecatione. Mich. H. Ingum ita praefuisse Episcopatui Merseburgensi. ut Protestantes nullo modo premeret abigi que assi geret. Nesseium, cui libera a Papa Sixto Iu data optio. quic. Diuisigod by Corale
462쪽
MENSIS OCTOBRIS A. MDCCXXI. 4ri
quiequid vellet, petendi, nihil aliud rogasse, quam ut e Biblio. theea sibi darentur Biblia Ebraica ct Graeca. Zephyinum de Pa. ee esse Georg. Christoph. Ferdinand. a Rasina . eundemque
mascule evincere, Protestantes non esse haerelicos. Historiam. quae tecte narretur a Scheurtio, esse hane, quod Cornelius Martini Grefero, praesentiam ejus. tanquani Philosophi, in colloquio Ratisbonensi aegre serenti, dicentique, quid Saul inter Prophetas 3 prointeresponderit: quaerit asinam domini sui. Autorem pietatis Academiae Iuliae esse Herm. Conringium. Frid. Utr. Calixtum scribendae historiae immaculatae conceptionis B. Mariae virginis occasionem sumsisse ex colloquio cum Illustri Viro, Ern. Leopoldo a Bockenvorde, dicto Sehunget. Just. An- dici una Severianum, Teli defensivi fibrum, esse D. Wol . Textorem, antecessorem Altorfinum . deinde Heidelbergensem. Sub larva Gustavi ab μι herem latere D. Frid. Ulci Calixtum; ejusdemque esse appendicem contra Λ. R. Sal. Glassi judicio controversias, inter Saxonicos&Helm stadienses agitatas, non fuisse capitales, & fidem evellentes. Cetera lectori relinquimus: cui sine d ubio gratae erunt partes operis secuturae, de qui bus Autor porro nobis spem fecit.
sta Descriptis Historiae Eccles istae Palatinae insens um
rias Religionis mutationes cs Statum Ecclesiasticum in Palatinatu Hectorali aliisque Regionibus Palatinis a I pore Reformationis au nostram usque
Francolarii, apud Iohannem Bernhardum Hari g, ITII, 4. Alph. 9.CUm animadverteret Autor Celeberrimus, post Seculi simperioris de eursum puriorem Evangelii doctrinam anci-
463쪽
piti fortuna hucusque pugnantem dura quaeque in Palatinatu expertam fuisse, mancos vero esse aliorum labores, nec sine affectibus absolutus, qui illius conditionem ad nostra usque tem ora describere aggressi sint, consilium cepit contexendi HLoriain Ecclesiasticam Palatinam, qua omnes religionis mutationes Ecclesiarumque Palatinarum statum a tempore reforma tionis ad nostrai nusque aetatem persequi constituit, adjectissimul religionis, ut ajunt, gravaminibus omnibusque iis . quae hujus caula hucusque aeta suerunt in Comitiis Ratisponensibus. Totum opus absolvitur XlU Capitibus, quorum primo de prae paratione ad reformationem ante Lutheri tempora diiserit, eam obtigisse dicens regionibus Palatinis felicitatem, ut cum spi se Papatiis caligine laborarent omnes, in mediis tamen tenebris iis exorta suerit lux Evangelii, accensa nimirum per Hieronymum Pragensem, Johannem de Wcialia, Rudolphum Agricolam, Johannem Reuch linum , Spangelium, Jodo cum Gallum & Iacobum Wi inpialingium, sinceros veritatis consessores, quos Omnes in Palatinatu ante Lutherum doeuisse. suisqdedo strinis preparasse ait ad proxime instantem resormationem convertendos ab antiquis erroribus ad Evangelicae veritatis do. ctrinam animos. Ad ipsam deinde Reformationem progreditur
Capite II, quo de initiis reformationis Palatinae sub Ludovico Electore ab Λ.I7 usque ad 44 Seculi decimi sexti loquitur. Selli. cet Liat herum ait ad conventum ab ordinis S. Augustini fratribuseelebratum Heidelbergam venisse, ibique disputasse, thesibus. quae disputationis materiam suggerebatu, partim ex Theologia partim ex Philosophia desumtis; hanc dii putationem, magna
quidem Studiosorum Monachorum, Aulicorum, nec nonProseLIOrum confluente caterva,publice habitam,nec sine Lutheri laude finitam. toti in Palatinam reformationi initium dedisse, ipsum vero Eleetorem Ludovicuin, cognomento Pacificum. luperstitioni Papali licet deditum, suis tamen eo siliis promovisse magis, quam impedivisse. docet resormationem .paulo post a Johanne Bren ex Theodoro Billicano magno conatu nec infelici successii continuatam Successorein in Electoratu Lud
vicus habebat fratrem, Fridericum II, de quo Capite III disserit
464쪽
Autor doctissinus, quo statum Religionis sub Aiderieon Elsctore ab A. Is usque ad A. t S 6 exponit , docetque, animum satis quidem propensum in Evangelicae veritatis doctrina in habuisse Frideri in II, ipsum tamen metu eXterno , quem Imperator incusserit, detentum, nondum publice eam pro sessum fuisse, usque dum tandem Philippi Melanchthonis consilio commotus, abrogato Mistae sacrificio. saeram coenam sub utraque distribui jusserit, & de resormando simul Heidelbergensis Academiae statu cogitaverit, Nominalium, Realium . Tho-mistarum & Scotista ruin factionibus eliminatis. Nihilominus tamen eundem Imperatoris potentia coactum Caesareae declarationi , quam Interim vocant, subscripssse, eodem Capite probat Autor Clarissimus. Paulo post tamen, mortuo Friderico II, incrementa longe majora cepisse dicet Evangelii doctrinam; Ottonem namque Henricum, qui in regimine succedebat Friderie summo gelo Augustanae Consessioni addictum, omni tandem conatu introduxisse in Palatinas regiones Religionem Evangelico-Lutheranam . ec, remoto ab Academia Heidelbet. gens Professore, Matthia Keulero, Tilemannum Heshusium, Paulum Einhornium 6c Petrum Boquinum, qui publice Theologiam prosterentur. Da autoritate constituisse, atque se tandem Palatinis regionibui Evangelii lucem suinmo splendore
affulsisse, ait Capite IV. quo de statu Religionis' sub Ottone
Henrico ab annosis supra millesimum usqiae ad annum Is 9 prolixe loquitur. Hanc vero Evangelii doctrinam vix introdu- flam post Ottonis Henrici mortem subito suas mutationes eX- per tam fuisse, eertum est. Fridericus namque III ex stemmata Simmeriensi Elector, de introducenda in suas quoque regiones Reformata Religione . quam publice promebatur, magno conatu laborabat, hoc modo Lutheranorum iram atque odium in se concitan q, cujus mutationis causam suppeditabant atque Occ sonem exortae inter Heshusum re Clebit intra contentiones, quas prolixe persequitur Vir doctissimus Capite V,quo Religio. nis mulationes sub Friderieo III ab anno Iss9 u que ad annum Is 6 exponit. Mox tamen oppressa in hanc Lutheranorum
Religionem rusus superiorem tactam fuisse observat, sub Li,
465쪽
dovieo nimirum', filio Friderici natu quidem majori, quem, re motis ab Academia Heidelbergensi Theologis & Proletaribus& per totum Palatinatum circiter mille Pastoribus una cum Ludi magistris, Libro Concordiae tandem subscripsisse, docet Cap. VI, quo mutationes Religionis describit sub Ludovico Electore ab anno Is 76 usque ad annum Is 83. Non diu autem durabat felix ille Lutheranorum in Palatinam status ; mortuo enim Ludovieo, Johannes Casimirus, Comes Palatinus, cui commisti fuerat Frideriet IV,minorennis adhuc filii ex Ludovico nati littela, in id unice incumbebat, ut, Lutheranorum Prosessoribus plurimisque verbi divini Ministris magno impetu regione ex. pulsis, lasan ta effet& superior Resormata Religio , quae etiam paulo post magis magisque piopagari coepit Iub Fridries IV ct V Electorum imperio, donec tandem bello, ut Vocant, tricennali imprimis vero post infaustum illud Pragente proeliuin mirifice concuteretur Protestantium Religio, introductis scilicet Pontificiorum sacris, Lutheranorum vero & Resormatorum Religione penitus fere oppressa, quarum tamen posterior post pacem religiosam West phali eam restituta suit cum detri. mento prioris, annisque insequentibus suam sub Caroli Ludovici&Caroli Electorum regimine autoritatem obtinuit, cum eorum tandem morte sepulta. Quarum rerum gesta atque historiam Capite VII. VIII, IX, X XI ab anno i s 83 usque ad annum I 68s prolixe persequitur Autor doctissimus. Jain ad Philippum Wilhelmum , stirpe Neoburgica oriundum & Catholicorum sacris accedentem, una cum Palatinis regionibus Eleet ratus pervenerat, sub cujus quidem auspiciis vi & antoritate sic dicti Reeessus Suevo. Hallensis utramque & Lutheranam & Re- formatam Religionem tua ubique libertate gavisam suisse, animadvertit Capite XII; Gallos vero, cum ii invaderent occuparentque nonnullas regiones Palatinas, in id unice laborasse, Cleri Romani artibus impulsos, ut opprimerentur Psotestantes, Ec Simultaneum, ut vocant, introduceretur, non renitente
Johanne Wilhelmo, qui tum temporis fasces tenebat. Cumque postea .adjecta quarto: Patis Rys ricensis Articulo clausula sancitum esset, ut in iis regionibus, quae ex i testate Gallo
466쪽
riun ad Electorern rursus pervenerant, in eodeiu, quo bello adhue saeviente fuisset. statu illibata maneret Romano Catholica Religio, ingenti sane cum Prinstantium dispendio; haec tandem tot querelarum S motuini, qui indies ancti suerunt posteriori aetate. laudamenta fuitIe, ait Capite XIll , quo de statu Religionis sub Johanne Wilhelmo ab anno 9o superioris usque ad annum I 6 praesentis Seculi disserit. Tandem Religionis statum sub Carolo Philippo, Electore, qui hodie regnat. sistit, ct
diuturnas illas propter Religionem exortas in Palatiua tu eon. tentiones Omnesque motus, horum originem atque progres sum, nec non Principum Protestantium ea in re conatus ab anno I 6 hujus Seculi usque ad praesentein, qui nunc vertitur, annum non interrupta temporis serie Capite XIV exhibet, atquaita universo simul operi finem tandem imponit Autor Consul. tisiimus. Reliqua' quae addi potuissent, consulto praeteriit, ut in Praefatione fatetur. ne in molem excresceret opus reservanda tamen ejus Continuationi quam propediem in lucem emissum iri, spem eruditis injecit Vir Celeb. In deducenda autem totius rei Historia dures sibi elegit optimos quosque Scriptorus, documenta & Aela publica, tum quae prodierunt, tum quae publicam lucem nondum aspexerunt, imprimis vero omnia. quae propter modernas in Palatinatu Religionis contentiones in Comitiis Ratisponensibus a mi fuerunt. uno quasi falce collecta conjunctim in hoe opere exhibuit. Unicuique Capiti praefixit summaria, adjecit animadversiones, quibus res gestae ulterius dedueuntur di illustrantur. StyIo utitur. ut decet Historicum . terso . concinno satisque huic scribendi generi congruo, ut adeo nullum supersit dubium, quin studium atque labores ULri doctissimi ealeulo suo comprobaturi fuit intelligentes rerum illarum aestimatores.
me par Generalite Election Paroisses & Feux M.
467쪽
tates, Electiones, Parochias, Focos , e . enumeratio nova, Partibus II.
Parisiis, apud Saota in Sen. l72O, A. Alph. 4 pl. I C. GAlliarum reditus omnes Financei qui in Thesaurum Reis
gis a Quaestoribus conseruntur, ordinarii sunt, qui iure Dominii tam e terris ad Dominium spectantibus, quam aliis, quae Regalia &Feudalia Resauxs Hodeaux vocantur, iuri. bus ; ex importatione & exportatione, fetidalium obligationumptae statione & exsolutione, nobilitatione, successione in bona peregrinorum de nothonam ; quae jura sunt fisei; & aliis hujus generis Regi cedunt. Deinde extraordinarii sunt, ex oneribus ct vectigalibus sciaeter de I'nat oc Donis gratuitis. Accedunt, rui ex subsidiis, nec estitate urgente a Regibus olim petitis. ho-ie ex arbitrio imperatis colliguntur. Haee propria subsidio.
rum natura est, quanquam nec eorum sermo ab usu hodierno
abhorreat, qui subsidiorum generali nomine id omne comprohendunt , quod quocunque tributi titulo cogitur. Jam onera Charges δε ι Bat sunt vectigalia ex omni potuum genere ab dei) ; ex Sale venali abelles ; portoria ex transportatione triviam1 G tralataforaines ); praecipue tributa ex fundis bailles, Tributa ex landis consensu ordinum regni, id est , Nobilium, Cleri . t Populi. in Comitiis Provincialibus vel generalibus congregatorum , indixerunt Galliae Reges ante Ludovicum XI. Ab illo tempore sui mira pecuniae cogendae per consilium Regis Cisseil ROiὶ definita, quaestores generales ur tresο-riers graerau in circulis reDis G neraliteαὶ constituit tribulum conscribunt. Dividitur autem Genet alitas quaevis in suos veluti pagos; Electiones vocant. elections , quibus singulis sui Electi Aiu praesunt. Eleelorum est, pecuniam, a quaestoribus imperatam. in illa circuli parte, dans Irin electran cui praesunt, cogere, disti ibutione saei, per oppida, vicos, re habitationes seu socos , quibus singulorum census absolvitur. Cogunt autem per eollectores a Parochia quavis, accepto ab elmelis distri blationis rotulo, ad id constitutos. Et haec ratio en libri
468쪽
praesentis, regnum Franciae juxta Generalitates, Electiones, Parochias & Habitationes enumerantis: ut Galliam hic contermplari liceat tributariam, lanance talltabis . Eniinvero duplici ratione a methodo hac suis locis recedendum fuit. Prinsipio conflat alicubi in distributionis negotio juxta populationes scommunanter procedi, ut in locis is pilis de MLuzan αlei quatre Values indigenis dictis, quae loca olim ad Generalitatem Montis Λlbani relata sunt ; alibi juxta praefecturas su- pruinas Intendentium, Intendances) & subalternas Baliviorum dc Seueschalloruin, quas proprie justitiae vocant, ut in Benearnia& Comitatu Burgundiae seu Generalitate Vesontionis: alibi juxta Dioeceses vel Receptas, ut in Generalitate MontispessiilanidcTolosana: al bi juxta Viguerias dilueries) Praefecturae genus in Provincia Narbonensis ut in Aquilextiensi Generalitate. Deinde quod seu in hoc negotio seu sociis audit, non semper notat numerum habitationum, sed saepe partem aliqtiotam census totius, cuius ratione tota aliqua Provincia tributa pendit. Sio Benearniae pro numero terrarum cultarum undecim mille
foci frux imputantur ; socis per parochias ita distributis, ut
quaelibet tanto plurium socorum dicatur, quanto plus pendit. Generalitas Montis Albani hoc modo ex numero socorum alio plane a numero habitationum aestimatur, & in eo etiam a reliquis distinguitur, quod ad ineundum calculum, di habendam rationem fractionum secus quilibet centum partium constituatur, quas Bellu es vocant. Porro inferioris Navarrae Merin- datus anno S. Johannis Pedeportuensis dictus, ex quo a rei, quis quinque hujus nominis Praefecturis avulsus est, reliquam Navarram a Ferdinando Hispaniae Rege occupatam & χχ Jan. I sos testamento filiae relictam essicientibus, bis mille librarum Turonensium censetur, nulla habita ratione socorum, quos tamen Autor pro numero librarum in calculum suum introduxit.
ut reliquorum comptuum ex socis ingredi possent. Quocirca notandum est, summam socoruni Galliae 3s4 94o sub finein operis positam ex duplici soci notione capiendam, ne quis pro numero habitationum habeat. quo multis modis est minor: perinde ac summa Parochiarum 39o I 6 a vera deficit, urbibus
469쪽
oppidisque siugulis non nisi pro unica habitis. En tibi quae adestentiam Operis faciunt, duabus partibus seeunda hac vice au- istius & correetius editi. Quae vero, ut suis utile magis redderet, praeterea adjecit Autor, sequentia fere sunt. Primo Archiepiscopatuum,Epit copatuum,Universitatum Parii amentorum sedes cxaliarum per regnum iurisdictionum. Εjusmodi sunt, Camerae rationum, ambres des comptes ; curiae juri circa vecfligalia dicundo, Chiimbres des aidem, monetariae rei, cum locis monetis
sabrieandis & distribuendis destinatis. Coura Hotas de monno. ye; Tabula: Marinoreae, id est, Iurisdictiones Comestabilis di Mareschaliorum Franciae; Jurisdietiones magni saltuum & quarum Magi siri, mastrisis, dc magis trorum subalternorum per Provincias, maurifer particulieres ira eaudi s foretr. Horum, quos & Saltuarios custodes vωant & in Derdires &gruiera dividunt, ossicium est attendere, ne saltiis vel aquae in suae jurisdietionis locis detrimentum capiant, & lites circa ILegorias discutere, vel partibus non acquiescentibus, magni Magistri decisioni subjicere. Hi e por vicarium generalem sentitit euant pennath auspiciis tamen primi Praesidis Parii amenti Parisiai, vel alius ex offo Praesidibus, quos a proprio ipsis in signi
cudonis honorarii Pre dens is mortier vocant. assistentibus qui busdain consiliariis, appellant in m lites ultima inflantia dirimit. Porro sunt venatii, nis regiae Praescebam, Capitia inertes des Chasses; Jurisdictiones Franciae Admiratis, Amirauleet, quae de iis . quae mari fiunt, ut & de assecurationibus, cognoscunt; Balivi tus, Seneschallatus. jurisdictiones Electorum , raepositurae, Pret ὀter, seu tribunitiae jurisdictiones, Uieeeomitatus, Casleu laniae, Vigueriae, quo nomine vendant Bali viatus provinciae Narbonensis; Scabinatus, Consulatus, Jurisdictiones Mardischali oriun, mrechaustis, & aliae,de quarum ratione multa d, cere nec praesentis instituti, nee pretium operae esse videtur, cinia ex scriptoribus de jure officiorum S de jurisdiaetionibus, quor in complures proflant, a quovis peti possint. Adjiciendum solummodo est, praeter superiora haberi hic loca vestiga-bblis ex potu , sale, tabaco ore: recipiendis destinata; sundos vectigales oc exemtos cum redemturis firmo ; casulas militum habi. Diqiti co by Gorab
470쪽
habitationi servientes, Caserner, eum intervallis, quibus prima. riae Regni urbes a Lutetia absunt ; ct in enumeratione trium primarum ele 'ionurn Campaniae adjici nomina proprietari rum re soli naturam. specimine hoc dato. ut Autor ait, si quis voluerit reliqua eadem methodo pervestigare.
HI STO RIAE COEL ESTIS LIBRI D U Γλ
rum prior exhibet Catalogum Stellarum 'arum Britamnicum novum s locupletissimum, una cum earundem Planetarumque. omnium Observationibus, posterior tranFrus Suderum per planum arcus Meridio dis cs distantia as eorum a vertice complectitur. Observante IO HA MNE FLAMSTE EDIO A. R. In Observatorio Rogis Grenodicens continuaseris ab A. Iη ad A. I7N
completum. Londini, typis I. Mattheus, IIII, sol. Alph. 5 pl. 8fig. aen. s. HIstoriam ecelestem, triginta sere annorum fruehain, quo temporis intervallo pluriiua molitus est Observator Gr
noricensis, utinam ipso editore prodeuntem videre licuisset. Nune cum primum eunctator perpetuus, deinde, senio mort que praeVentus absolvere, quae coeperat, non pisa erit: bene nobiseum agi existimandum est, quod interiin praesens opus sativum nobis praesitum fit. Et quanqtiam satis conflet . quam ae gre tulerit Flamsteedius, quamque multa desiderarit circa hane observationum tuarum editionem ; exinde tamen publico bo. no factum est, ut ec sponsorem nactae sint tantum, quantus est Edmundus Hallelliιs, dc Autorem ipsum ad maturandam propriam editionem suorum omnium impulerint. Quo in negotio paucis ante mortem mensibus eo pervenerat, ut maximam par- Iem impressam penes se haberet, mappis tamen coelestibus ex
Catalogo suo constrinctis aeri nondum incisis. Horum iam post fata Autoris editionem sperare licet, si modo Λs ronomicae rei interesse videbitur illi,cui praesens opus debetur. Suat autem in