장음표시 사용
521쪽
prisei aevi philosophorum sunt, sed elegantissimi Larraei, eorum
personam induti, & hac veluti Romanensi sabula cum veteres historias, tum praecepta sapientiae potissima, perquam amoenum in modum complexi. In primis, ut sub finem Praefationis sate-.tur, id ipsi fuit propositum, ut princeps puer, cui hanc Historiam inscripsit. fictas hasce peregi ationes & confabulationes legens, sub dulcibus his crustulis percipiat praecepta Virtutis ac prudentiae, regiaeque eruditionis fundamenta jaciat. Ceterum occasione itinerum, quae Sophis suis tribuit CI. Autor, describuntur ex priscis monumentis complures historiae. Deferetur itaque Lector una cum sapientibus illis Graecis in montem Musis sacrum, euinque curioso contemplabitur oculo. Viset celebratissimum illud templum Delphicum, ejusque i scriptiones non intuebitur solum, sed& audiet peritilliinos ea. Tum interpretes.Profectus in insulam Cretam non solum ejus es.storiam docebitur, verum etiam antiquas de ea sive veras sive fictas fabulas. Romae etiam priscae historia inde ab origine misque ad Regum electionem hic exponitur. Videre hic etiam tb
cet Danielem prophetam in aula Babylonica Versantem, ac fa-pientissimos cum Graeciae sapientibus caedentem sermones. Poriaxo quiequid de Theseo, de Pythagora; de Cyro Graeea tradit hiasoria, Galliea hic lingua politissime edisseritur. Tyri quoque historia plures hie facit paginas. Quid potissima capita historiae
Sinansis ex recenti minis ejus scriptoribus enarrantur, addita viista fatisque doctrinis Consueti, sumini Sinensium Sophi. Eam. que historiam Larraeus edisserentem inducir Anacharsia Mytham, quem non dubitat ob vicinitatem patriae ad Sinenses se contulisse, eorumque imbibisse doctrinas. Lectu jucundissima est oratio Solonis ad Croesum de felicitate hominis habita, item. que ceterae dissertationes, quarum multas Autor fatetur se mua tuas L nsisse ex Plutarehi libris, cum quo etiam U Φέ) docet, superuitionem plus da a ui afferre rebus humauis, quam atheismum: Unum ex tam copioso horreo liceat repetere, quod scilicet Larraem antiquisti nain illam de sagitta Abaridis fabulam morali sensit interpretetur, cum eaque conserat plebis nostrae fabellas de sagis, facta corporis unctione baculo sese imponenti iab p
522쪽
MENSIS NOVEMBRIS A. MDCCXVII sor
sus, felicique volatu eum in montem, ubi suum celebrant Sabbathum, devehi solitis.
. FABRICII HISTORIA BIBLIOTHECAE
suae,qua guli sivi libri, eorumque contenta, sese quae damrur variae editiones, augmenta, epitomae . versones ,scripta
adversa,= hse oppositae apologiae .sive defensiones inutorum, errores vitae, doctorumque virorum de autoribus ibis, eorumque libris judicia. O alia ad rem libraria aetentia recensemur, Icriptoresque anon mi se pseudoumi, nec non script puria indicantur. Volssenbutielii, apud Godost. Freytagiun , I7I7, 4-Alph. 2plag. IS. VIr suo merito celeberrimus, Io. Fabricius, Serenissimi Ducis
Brunsvic. & Luneb. Consiliarius consistorii ct ecclesiasticus. Abbas Regiae Luterae. Doctor re Prosessor in academia Iulia honorarius, alibi jam saepius a nobis commendatus, eleganti hoc opere complectitur hibliothecae suae, a majoribus, qui de religione ecclesiaq; egregio fuere meriti, re a parente, qui non minus nominis sui famam vulgatis libris longe lateque sparsit, ad se translatae, impendiisque propriis, per tot annos partim in peregrinationibus, ac diversis academiis, partim per literas eum clarissimis hominibus in Belgio, Anglia, Gallia, Italia cum
primis comparatae.. Etenim hic primam tantum partem producit, libros Informa folii. ut loquuntur, expressos ct Biblicum quidem argumen tum aut Historiam Ecclesiasticam concernentes complexam,in qua ita versatur, ut operum librorumque argumenta, re quae in iis potiora continentur exponat. Capiuntur recensendi primordia ab Hebraicis & Chaldaicis Bibliis, eum Masora, ac selectissimis Hebraeorum interpretum commentariis, R. Salomonis Iar-ehi, R. Abrahami Aben Esrae R. Davidis Ei inchi,R.Levi ben Ger. son, R. Saadiae Gaon, R. Jeschaiae, α notis ex autare libri, quem Baal Turim vocant, collectis, studio ct labore Io. Buxtorsit. Ab his pergitur ad Biblia cum interpretatione Xantis Pagnini, ct Benedicti Ariae Montani s vetus & nomin Testamentum Graecum;
523쪽
Biblia eum glossa ordinaria Strali, Onhelosi Targum, Cypriani de Valera his panico idiomate; Roberti Si sani Latina, Casessio. aris, Jos Athiae, Lucae ct Andreae Osandri; Italiea Nicolai m.
Iermiis Germantea nitidissimo charactere apud Anton. Kobur- .gerum, Noribergae, I 83,VOham. II, Martini Liarim , diversis annis; Io. Distenbergeri, inariensia ; Statuum generalium Belgica, Erasmi Schmidii: laudatam hane codicum sanctorum se riem elaudunt Jo. Buxtorsi patris Concordantiae Ebraicae, cum Coneordaptiis Chaldaicis, re praefationesilli; neque non Erasini Schmidii, ix Frid. Lankischii. Excipiunt Patres, qui temporibus Λpostolicis floruerunt: quorum opera edita re inedita, cum versione, dc notis Cotelerit, aliorumque, α Clerici prodiere: haee traduntur Commemoratione uberiore; ct quae Lutoris judicii aerimonia est, expenduntur singula curatius. Qui ab horum temporibus vixerunt ad annum CHRISTI Io ecc, dicti scriptores ecclesiastici, tam Graeci, quam Latini, interpretatique sunt Seripturam sacram,subjiciuntur: nimirum Iustinus MartyrdAthenagoras, Theophilus, Tatianus, Hermiar ; Irenaeus, Optatus Milevia anus, Clemens Λlexandrinus, Origenes, sebius, Athana uti Bais filius, Gregorius Naziamenus, Theophylactur, Gregorius Nysseis
Pelusiota, CFri Ius Alexandrinus, Theodoretus 38 operumque hujus, aliorumque patrum auctarium JoannisGarnerii: Io. Dam. Aenur, Tertullianus, Cyprianus, Arnobius, Lactantius ς Hilarius. Ambrosius, Hieronνmus, Augustavrs Leo M. Maximus Turi nissis Petrus Chrysologus, Fulgentius, Amarius abbasAttacumbensis, dc denique factus Episcopus Lausannensis; sperius Λmaia. nus Episcopus, Prosper Aquitanicus, BreMardus. Commodis si me huic, qui agmen claudit, subnectuntur Ottomari Epplini, Prussorum Ducis concionatoris aulici, qui floruit medio seculo XVI, selectiora patrum judicia de pericopis evangelicis, quae quotannis in ecclesiis explicantur. His similis generis seripta. bibliotheca homiliarum, resermonum priscorum patrum, adduntur. Perutilis posthaec opera insumta in dilneidanda ΜωMna.
quam cum mimonidis,&Barrenora commentariis, re variorum Autorum, Gusi, Bberingamii, mutingit, Leuidenti, Fagii,
524쪽
α Mieh. arnoldi, versionibus ac notis,' item versione di notis Guil. Suren, i habemus. Paucis oppido conflat, quid illa complectatur, quive ejus ordines Vel partes: heic vero omnia quasi in tabella repraesentantur, de quid de studio Talmudico sit jud eandum, Famque adserat utilitatem, doeetur pluribus per i stimonia luculenta. Progreditur Maxime Rev. Autor ad explicatores literarum divinarum veteris re novi Iastrumenti: quorum in numero collocatur Iae. Fabri Stapulensis quintuplex psalterium,& annotationes in epistolas Paulinas,Emanuelis nanotationes,Jan ii paraphrasis in psalmos, proverbia Salomo. nis, ct ecclesiasticum, Jo. necari decapta in Psalmos, Casp. . Sanetii commentarius in Jobum; Cornelii a Lapide commentarii: eminent deinceps Tirinus, Benedictus Per ius, Io. -L donatur, Guil. Esius, Matth. Haetas, Nic. Selaeecerus, David C traur, α Io. Olearius P in explicatione Bibliea per VI volumina. Meliore autem loco habenda opera Criticorum sacrorum, sive annotationum in sacram Scripturam,aliorumque trametatuum eo inservientium, cum supplementorum Tomis. Magno sane se beneficio abs Autore affectos arbitrari oportet san- .ctiori doctrinae mancipatos,- quando grandia haec Volumina,
excerpta, examinata, collocata hunc in modum contuentur,.
eoque intelligunt, quae comprehendant, quidque existimandum de iis, qui consecerunt eadem. Reliqui vero ne requiran
tur explanatores Oraculorum coelestium , tum memoratur ,
quid praesulerint Jo. Calvinus, Martinus Borrhaus, Ludovicus Lemane, Petrus Martyr Aemilius. Io. Molphius, Henr. Bulli gerus, Wolfg. Musculus , Rudolph. Hospinianus, Hieronymus Zanchivi, IO. Crocius, JO. Spencerus, Io. Cleritur, Erinnus potissimum, Ge. Cassander, ac Simon de mis operibus colle istis& editis a Claudio d' Auvergne. In scriptorum denique omnium enarratione nullum laboriosius studium ad hi bitum, quam in Lutheri operibus, praecipue tomis Ienen.bus Germanicis. Nisi sallimur, videtur Autor diligentissimus tantopere laborasse hoc Iubilato reformationis altero, ut subveniret exteris, qui Germanicam linguam non a leo galleat, iunulque illius meritorum magnitudinem evehe
525쪽
ret. Finiunt totum opus cuncta inlanchthonis, fidi doctrinae aererum omnium Lutheri socii, scripta. Hactenus de argumentis αlibris, qui memorati, nunc respiciendum ad editiones, quae Iromittuntur in titulo : hae tam fideliter indieantur, ut inteligentissimus Autor suis etiam meliores ac praestantiores praeferat, .commendetque : quod patet in Irenaeo p. 69, quem Oxonii Jo. Ernestus Grabe I7or, optato Millevitano p. 73, quem Lud. El. Du Pin, Parisiis I Oo, Athanasio item p. 93, quem Monachi S. Benedicti e congregatione S. muri ibidem edidere. Neque reticet eas editiones, uuae promissae sunt, atque hodie expectantur; id quod ex aliis elucet p. 94. Dicendum quoque nunc breviter est de ceteris, quorum mentio injicitur in titulo: hi sunt Autorum errores, in quos inciderunt, quos pro insigui candore modest e re absque insultandi pruritu indicat ae emendat. Ut quando Paulus Fagius & Petrus Galatinus perhibuerunt, Onhelosum eundem esse, qui Aquila Ponticus, proselitum, sororium Titi Vespasiani, universique paraphrasten veteris Testamenti p. II. Similiter dum alii non dubitarunt statuere. Nicolaum Lyranum, sive de Lyra, dici ab oppido Brabantiae, vel Angliae p. I9 : Benedicti, qui Pagnini versionem Veteris Tetia- menti Latinam correxit, verum cognomen fuisse Montani p. 6: Leonem Nagnum suisse natione Tuscum , p. 23o: GI egoriuin fuisse appellatum Nazianaenum , quod Naaianti esset genera. tus, de quop. Io8: α Lactantium a lacteo, quo gaudebat, eloquentiae flumine, vocatum p. 179 Tam aequus praeterea est N ser, ut dignitati aliorum lubenter suffragetur, quemadmodum
patet exemplo midonati, magno Viri animo, quem contra
Thomam Malvendam tuetur.p. 267, sic & de Erasmi suscepto patrocinio agitur p. 37s. Superest, ut indicemus, quae in Autorum vitis exponendis habita ratio. Huc illud spectat, quod nomina Autorum non Latina tantum, quibus Vulgo uti consueve
runt, sed & vernacula accurate indicat: qualia sunt Iunii, patria lingua nung p. s, Fronto Ducaeus, Du Duc p. I 3 , Desiderius Erasmus, Gerardus Gerardi p. 32o, David Chytraeus, Xoebha-fen Ger. Vossius, Vos ens p. III, Nicolaus Faber, tanur p. 334. Notat porro subinde vitia eruditorum. Ut ingeni
526쪽
gentum inquietum, quod suit in Flacio p. 272: calami intemperantiam, & maledicta, qnorum insimulatus Maldonatus p. 269: fabularum amorem, cui, fi Dallaeo credendum, Franc. Turria -κM, Legionensis, deditus, p. Iao. E diversa parte commendatur moderatio & candor in Jo. Buxtorso patre, p. 4: prisca fides in Erasino Schmidio, p. Ir beneficentia erga pauperes in Gabri albasinaeo, p. 76: pietatis informatio & cultus in Davide m schelis, p. 3I9: prudentia in Davide GFrelaeo, p. 276: aequabilis in utraque fortuna constantia in Jacobo astrio, p. 3 37: moderatio oc aequitas in Georgio Cassandro p. 28 I. Inte perguntur ubique utiles, dc egregiae animadversiones s notae, quo pertinet quod adducit de versionibus Scripturae, magno Dei beneficio, p. s: de versione hodierna Graeca, ejusque ab antiqua genuina
differentia, p. 7: de Luca Osiandro, ejusque Bibliis, p. 2 2, 23: de Martino Luthero, p. 27: de autoribus Bibliorum glossatorum Noribergensium, sive Uinariensium, p. 3I: de lectione Patrum, P. y ride Origene, p. 8 I, Dionysio Petavio, p. 83,Aldo Manutio. P. I s 3, Cypriano, p. ITI, I 72, Benedicto Pereris, p. 26s, de crisi , Iudaeorum interpretatione, p. 3I s. Sed plura excerpta
dare instituti ratio non patitur; unum precamur, ut Deus Vires Concedat summe Rev. Autori, quo& reliquas Bibliothecae suae
partes quas sub manibus habet. feliciter ablolvat.
Plag. r I cum figur. aenear. Tab. II. ΙΝsigni Bolaniceo amore a prima jam aetate sagrasse Autorem doctissimum,m Actis A. III 3 Mense Majo, p. 223 monuimus, ubi ejus Floram quasmodogenitam commendavimus non minorem autem ejus ad regni mineralis illesauros recludendos esse Propensionem, praesens tractatus abunde docet. Id quo con scribendo non quidem generationem & originem lapidum vel Praecipuarum causarum, qualitatum, Virtutumque ex principiis Sss Philo.
527쪽
Philosophiae Naturalis eruere rationes, multo minus explicare. disserentias internas, animus ei fuit, cum id quam solertissime curiosissimi naturae mystae jam pridem praestiterint ; sed ea tantum, quae sub obtutum cadunt, ad qualemcunque Historiae Naturalis Prussiae cognitionem spectare videbantur,recensere su- ob 1. Agit itaque in genere de Torra Angesturgens, sima. γ' ' que de laeubus re numinibus, eorumque situ ; qua occasione, quod alii autores de toto globo terraqueo asseruerunt, illud p Titar de terra Prussica, ct in specie de Augesturgica affirmandum esse judicat; prosare scilicet & hic universalis cataclysmi restimonia. Λdest enim mitifice Variantis terrae mixtura; e-spieiuntur in eodem sere loco sabulosis, argillosae, tophaenae, margaeea materia interspersae , ct mox lapillis, mox testaeeis varii generis perstratae terrarum compages. Clarius hoc ad Editora re ripas sese offerentia strata,quorum alia ita locantur super alia, ut diversitatem soli, gravioris quidem profundius, levioris α vero superius locati, animadvertere possis, ostendunt. Hinraeseras in specie, earumque differentias iustrat, quas inter argillam
vnlgarem flavescentem, rubicundam, caeruleam tenuem, quae
visciditate, pinguedine re lentore suo ad quaevis paranda figulina
vasa apta est, cinerem, eandidam, re nigram; margam duplicis generis; terram croceam, quam Alanam ab ΛIanis populis di-etam esse creditiochram, rubricam, α terram medicinalem vio; triolatam, jure meritoque sigillandam,Lommemorat. Inter I pides certa figura carentes praeter arenas Varii generis, statuarii, seu sculptiles, calcarii, gypsel. alabastrum, tophi, pumex nigri cans, ammochrysi, marmora, silices nominantur. De lapidibus' . diaphanis dum sermonem facit, Achatis, Chalcedonii, Sardi,. Mamantis degeneris, Borusici, alias Bohemici seu Pseudoadamantis vocati, Crystalli, quam vicinia alit, Fluorum, Granat rum, & Rubini, prope Elbingam ab amne ejecti, mentio fit, quo s ct Jaspis propter pretium resertur. Ex classe lapidum certa figura praeditorum in scenam producit sphaerieos, plumbeam sphaeram aemulantes, ovales, hemisphaericos, depressos, . e. g. in casei Belgici figuram formatos, item panibus similagineis mulos, aetitas, geodes; 'sub conica figura Belemnites; sub aliis:
528쪽
mathematicis figuris astroites, trochos & entrochos, lapides ceditas literas referentes. Inde illos allegat,qui res naturales repro finiant. Sunt enim, qui ex Regno rigetabili vel fructus de socmina mentiuntur, e. g. uucem moschatam, glandem, amygda' las, fabas, fiumenti, milli, papaveris semina; vel plantas, fumgos,solia, ligna exhibent, e. g. herbam hemiariae , lignum abi gnum & quernum; vel a radicibus dependent, quibus unis & - is tota structiva osteoeollae adseribenda veniti Hue corallia fossilia spectanti Dantur etiam, qui ex Regno Animali effigies humani eo oris vel membrorum reserunt, aut reliquorum animalium partes exprimunt, ut cornua, linguas, dentes, nidum vespamm, scarabaeum in nido quasi delitescentem, lavos, nid los vermium aquatilium, ovula, spinam dorsi piscis, caudam cancri, aut testacea petrificata. Imo conspiciuntur, qui ex Regno Minerali metalla continent, ut lapis fere totus metallicus, quem fluorem cum pyrite vocat Noster, item minerae serri; aut sale scatent, e. g. nitro α aphronitro; aut bituminosisunt, ut cespites bituminis, succinum. Coronidem operi imponunt reluqui lapides.& fossilia, ct quidem artefacta, ubi inter lapides s perstitiosos fulminaris re ulcerosus, denique variae reliquiae sepultorum atque numi diversi effossi commemorantur.
PLENA EXPOSITIO FURIUM IMPERIA.
. sum ae Uensium in urbem Comacli, pro responsiume duabus defensionibus Dominii temporalissedis Apostolicae in Comaelum O dissertationi ustoricae:aecessis Tabula cistronologica eum Appendice Investiturarum Caesaream Hiorumque documentorum pertinentium adeandem controversiam. Anno III 2, fol.
529쪽
FIdem, quam dederat Εstensis Autor, quem CL Muratorium
esse nulli dubitamus, in Libello Supplici Mynaldi mensis meis Mutinae ad Sae. Caes. Maj. Iosephi I Imp. Rom. de quo in Actis Eruditi rum A. IIII Meuia Malo, jam pridem liberavit hoc scripto, quod & in Gallicum idioina translatum sub titulo: Lesboiti de I Empire fur ι' situ fecissasque Neherebes spla Mement eclaircir a i' occasion de Ia di tite de cimaeehio m. U. trajecti III 3, , prodiit. Hic latius ea exponit doctissimus Amtor, quae in libello supplici breviter tantum perstricta fuerant,smulque respondet alteri Romanorum scripturae editae A. I I, in qua Dominium temporale sedis Apostolicae in Civitatem C maelensem Pontificii defendere iterum annisi sunt. Quia vero secundae huic defensioni Romanus scriptor tabulam chronologicam attexuerat n qua ea quae ad praesentem quaestionem pertinent, a temporibus Pipini ad haec usque nostra pro sede Apostolica ex una parte, quam plurima illa quidem ac uberrime, ex alia pro Estensibus perpauca ac jejune admodum disponuntur; eandem Autor Estensis tabulam initio sui operis statim repetit, illa addendo, quae & fallacem Pontificiorum apparatum ad ludibriisum imperitorum detegant, ct latos hiatus pro parte Hiensiuma Romano scriptore dolose relictos impleant. longet, ampliorem pro his messem vel ob oculos tantum spectantium ponant. Fuse' quoque in Prooemio,quod re ubique sparsim fit in toto opere,accusationes Romanorum resellit, quibus in illorum scripturis
mordaci calamo vel tanquam malae fidei scriptor vel cum Here-xodoxorum dogmatibus conveniens, passim injuria se carpi dolet, videlicet eo decertandi genere, sane nil tale cogitantem, M. peti quod quam a sincera veritatis indagatione maxime alienum
sit, ac imprimis sedis Apostolicae sanctitati indecorum,nemo non
Ceterum liber in tres partes dividitur. Prima pars supremum Romanorum Imperatorum dominium in Romanam urbem ac exarchatum expendit. Secunda simile dominium eorundem Imperatorum in Comaclaui firmat, deque valore Inve-situraruin, quae a Carolo IU A. I 3 4 primum, mox a sequentibus I oratoribys usque ad Augustiis. Josephum I Estensibus
530쪽
eontinenter concessae sunt, omnem dubitandi Ioeum praecludit: Tertia denique oppugnat praecipuum ac recens extructum Ponistiseiorum asylum, quo Comaclum in Comitatu Ferrariae contendunt comprehendi,ac propterea Pontificem eodem in illud, quo in Ferrariam, jure gaudere, imo Estenses ipsos tacite a Pontifieibus ipsius Investitutas, nempe in Investituris Ferrariae cominprehensas, accepisse. Quoad primum, Imperatorum Graecorum tempora usque ad Pi pinum indicat, quem non restituisse ut Romani vellent , sed donasse sanctae sedi Exarchatum, invalide tamen, eo quod Imperatore Graeco legitimo illius Domino renuente, combro bat. Carolus quoque Magnus non Advocatus Ecelesiae solus sed
re verus Romanorum Imperator ac Dominus constitutus ostenditur: ipsius vero donationem, ac Ludovici Pii, siquidem haec vera sit, de quo dubitandi fundamenta asseruntur, uti re otionis Primi ac Henrici II vel non esse cum ea amplitudine intelligendas, eum qua fortasse ad pompam concessae sunt, vel certe quoad translationem supreini in Pontifices dominii, nullum revera effectum nactas fuisse, luce meridiana clarius apparet, tum gae
propriis dominii actis, quae Pontificibus haud invitis in ipsa Romana urbeImperatores iidem di sequentes exercuerunt, tum e
autoritate scriptorum illius aevi, qui concorditer id testantur,. aliorumque documentorum, quae omnia Estensis Autor primis duodecim libri Capitibus late prosequitur. Uerum rem propius attingit in secunda parte, in qua idem Imperatorum dominium in Comaclum iptum, ac Estensiura Iuves ituras expendit. Λ. ho9 Pipinus Caroli, M. Filius ac Italiae
Rex Comaelo dominat est; exinde Carolus Calvus,Lambertus, YBerengarius I,Imperatores,Rodulphus,Vgo .Lotharius,Beren garius II, ct Adalbertus Italiae Reges toto Saecnto nono ac deci 'mo idem cumExarchatu tenuerunt, quod tum ex pactis Imperatornm ac Regum Italiae cum Venetis, tum ex Testamento Mar-ehionis filmerici, ae Diplomate Lotharii Regis compertum est. Praeter alia supremi in Comaclum Dominii documenta, eadem pacta eum Venetis abotione I confirmata sunt A.964 ab Ottone
Π A.983, adversus quemnullius momenti est fictilia Gregorii V