장음표시 사용
101쪽
II. De viduis&pupillis & pauperibus , quandocunque in mallum venerint ante Comitem, prius eorum causae audiamur & distiniantur, & si testes pro se ad causas suas quaerendas non potuerii legem nescierint, Comes illos vel illas adjuvet dando eis tales homines , qui eorum lationes teneatitvel pro eis loquamur.
IMΡ. LOTHARIUS.IIl. De viduis, & pupillis, & orphanas , caec is & claudis tutelam atque amminiculam babeu praecipimus juxta nostram possibilitatem vel vires,sicut in praeceptoDomini Regis continetur. Γ i T. XLIX.
IMP. CAROLUS. I. Ut etiam dominicus dies scut decet, honoretur.& eum colere omnes studeant, ut hoc libo .ris possim fieri mercata & placita aComitibus sicut saepe ammonitum fuerit, illo die prohibeantur IMP. OTHO.
II. Quotidie contra leges agitur, quotidie malum mali sacere non verentur. Ideo hanc te. gem per omne aevum divinitate propitia valitura esse adjicimus,ut toto anni tempore liceat iudicibui causas agere,litis dirimire, tumultum quaestionum de torminare &de Unire ; ut qui quotidie legem offendunt, quotidie legis sententia seriantur. Nec enim lcmpore messis, vel vidensiarum legis eat. ctum effugere debent, qui in nullo tempore peccare desierunt: bene eum facere, verum dice du stitiam amare, rectum judicare,omnibus temporibus licuit, semperque liccbit ; quia a bonis nunquam a malis autem meribus semper requiescendum esse catholice didicimus. Et hoc jugiter consenuandum Deo aucto . Imperiali in jestate decernimus. David autem Rex & Propheta dicit beati qui custodiunt judicium, Orfaciunt justitiam in Omm tempore.In Nativitate vero Domini,&in Epiphania, di in statutis jejuniorum diebus in diebusQuadragesimalibus, in Pasca, in Ascensione Dotiami, in Pentecosteri,in Dominicis diebus,& in scitis praecipuis,judiciarios motus exequi, publicas quaesti nes appeti, ut hae solennitates , quae sunt Christianorum , cum omni vigilantia celebrentur, penitu prohibemus.
IMP. LOTHARlUS. I. Si quis aliquem de aliquo negocio mallaverit,& ille, tui mallatus fuerit dixerit deo res mdere nolo,qui servus alterius sit:aut si testimonia produxerit , de similitei dixerit, quod ea recipere 'non debeat,quia aliquis eorum servus sit alterius,nominet dominum ejus. Et sic det quadiam de eo a placitum adducendo, & posito placito in quantum venire, ubi eum ire crediderit, ct reverit possit, ju i dices dicant. Et si in placito constituto dominum non adduxcrit, praebcat fac ramentum , quod pro nulla dilatione iustitiae ejus hoc dixerit,nisi pro certo ita verum esse crediderit. Quia si jurare ausus non fuerit, quod pro occasione prologandae justitiae hoc non dixisset, componat illi balanum iacistrum, de justitiam plenissimam faciat.Si vero aliquem adduxerit,qui se dominum eius dicat esse, di illum qui deservitio appellari t, replicare ad servitium non potuerit: tunc ille, qui dominum esse dixerit, balanum nostium ei componat, eo quod conculcanda justicia talc ingenium facere ausus fuerit. Crimina stem si super eum pro dilatanda iustula imponere voluerit,probare cogatur: & si probare non potuerit, j stitiam faciat,de insuper baianum nostrum,pro tanta calliditate componcre cogaturi
II. Si quispiam forte aliquem mallaverit,& ille. lui mallatus fuerit, dixerit eum servum suum esse vel alius in ipsa altercatione veniens eum ad servitium mallaverit, volumus, ut qui praesentialiter se guadiarit, ut ad I .vel ad M. vel ad ui. placitum causam ipsam linire debeat, S inter placitum & ploeitum sint dies xv. tertium vero quando Comes placitum habuerit, si insa unum Comitatum est, si ita dies xv. si autem in alium est, sint dies xx. ne pro tali occasione justitia eius prolongetur. Quia si in histribus placitis, ille qui quaerit venire neglexerit: cxcepto servitio Regis, S inevitabili necessitate ; de Comes placitum habuerit,& ille quoque alius ad suam libertatem probandam pat atus fuerit,tunc ines ipsam causam finiat, veluti si ipse qui quaerit praesens fuisset, & ultra qΜi quaeserit faciludiam de ipsius serritio dicendi non habeat. & insuper baianum nostrum componat illi, ac justitiam pleri iter ia ciat. Et sunt aliqui, qui dum aliquos in servitio mallant, & ipsi de sua libertate probanda dant quadiaci in eos,mutando placita lacerant,ut vix per tuam paupertatem evadere possintvunde tertium capitulum
III. Si vero alium aliquis ad servisum mallaverit, S ille, qui mallatus suerit, ad probandam li. bertatem Padiam dederit; iubemus, ut supra,ut adi .vel adii vel ad ru llacitum causam deliberem: inter placitum Ac placitum sint dies xv. tertium vero Quando Comes placitum habuerit, ii infra unum comitatum est , fiat dies xv. Si autem in alium est , sint dies xx.&s in his tribus placitis ipse qui . quaerit venire contempserit, anteposito quod superius anteposuimus, &Comes placitum habuerit sed ille namque alius cum suis testibus paratus fuerit, tunc Comes ipsos estes recipiat , & causam
: praesensitasset, do ultra ille qui quaesierit tacitus deservitio illius ire
102쪽
. I. si quis testimonium falsum contra aliquem reddiderit, aut in charta salsa sciens manum po- fuerit,& ipsa fraus manifesta fuerit,componat gui trigild suum,mediumRegi & medium ei cujus cau- isa inei it. Et si talis pei sona suerit, quae non habeat unde componat, tunc publicus debeat eum dare pro servo in manu,cui culpam fecit,de ipse eidem serviat sicut servus. Et ipse,qui alium rogat testimonium salsum dicere,aut pro causa sua manum in charia ponere, sic componat, sicut testes ipsos falsos iussimus componere,pro eo quod ipsum fuit inchoatum.
II. De periuriis ut caveantur, & non admittantur testes ad juramentum antequam discutiantur.&s aliter discuti non pollunt, separemur ad invicem,&singulariter inquirantur. &non soli accusatori liceat testes eligere absente suo accusatore, & omnino nullus nisi jejunus ad juramentum vel adicitii nonium admittatur.& ille, qui ad testimonium adductus fuerit, si rcsutatur, licat ille, qui eum rosulat,di probet quare cum recipere nolit, & ut de ipso pago, non de altero testes eligantur, nisi forte extra Comitatum longius sit causa quaerenda. Et si quis convictus fuerit de perjurio. manum perdat aut rc limat. IDEM.lli. Optimus quisque in pago vel in civitate in testimonium admittatur, ut is,contra quem tς- stimoniare debet,nuli uiri crimen possit induc ere.
tDE M. IV. Ut ' qui semel perjuratus fuerit, nec testis sit post hoc,nec ad sacramentum accedat, nee 'in sua ςausa vel alterius juiator existat.
V. Ut quicunquetcstes ad rem quamlibet discutiendam quaerendi aut eligendi sunt, a Misso noliro aut Comite , in eoruni ministerio de re qualicunque agendum esse meliores tales , quales in ipso pago possunt,cligamur,& non liceat litigatoribus per praeinia falsos testes adhibere, sicut hactemis fieri solent.
VI. Ut testes ad testimonium dicendum praemio non conducantur,& nullus testimonium dicat,aut sacramentinia juret, nisi jejunus, ut testes, priuaquam jurent, separati in discutiantur, & dicant ' quod velisit de illa re, unde testimonium reddere debent.
VII. Volumus etiam atque jubemus, ut Comites Mudices non dimittant testes habentes malum famam testimonium pei hibere: sed tales eligantur, qui testimonium bonum habeant inter suosi, gens e & primum per ipsos judices inquirantur, sicut ab illis judices recti inquirere potuerint. Ita faciant non voluntatibus malorum hominum assensum praestantes, &ut ipsi Comites & eorum Judicust qui noverint causam, de qua inter eos agitur, esse cooperatam sine blandimento ipsius, qui cau-s,m habetJ faciant testes ad eandem causam venire, & pcr eorum inquisitionem ita sat definita. E: iubemus ut testimonia ab invicem scparcimir,ut lex habet; quia si ita agatur, inulti salsi testes possunte sie superati, se separatim interrogati suerint.
i DE M. Vill. Falsa persona non habet potestatem accusandi : S si in primo crimine convictus fuerit falsum dixisse testimonium, in secundo non habeat potestatcui dicendi. i DE M.
IX. Placuit nobis,ut nullus Comes,nec eorum Juniores , nullatenus praesumat alicui homini sua testimonia tollere aut extrahere; sed permittant ei habere sua testimonia , qui conquirere aut ro. pare potuerit Et si aliquis contra hoc facere praesumpserit, nostra est volu utas , ut ipse veniat in no stram praesentiam,& ibidem inde accipiat talem sententiam, quomodo nostra voluntas fuerit ad iudi
X. Si duo testimonia de qualibet re testimoniaverint,& inter se discordaverint,tuncComes eligat unum ex una parte & alium ex altera: & illi duo ic stes discernant cuin scutis & sustibus , & ipsi qui . de ipsa falsitate convictus suerit,dextra manus amputetur. IDEM. XI. Si quis cum altero de qualibet causa contentionem habuerit de testes contra eum periudicium producti fuerint, si illos salsos esse suscipiatur , liceat ei alios testes , qua meliores potuerit contra eos apponere , ut vel actum testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium inter se ita dissenserint , ut nullatenus una pars alteri concedere voluerit, elegantur duo ex ipsis , id est , ex utraque parte unus , qui cum scutis & iustibus in campo decertent , utra pars falsitatem vel veritatem suo testimonio consequatur. Et campio , qui convictus fuerit , propter perjurium, quod ante pugnam commiserit, dextra manus amputetur. Caeteri vero ejusdem partis testes, qui falsi apparuerint, manus suas redimant ; cujus compostionis 'dua, partes ei, contra quem testificati sunt, dentur; tertia vera pro Deda sol atur : d inseculari quidem causa hujusmodi testium diversitas etiam in campo comprobetur. In Ecclesiasticis quidem ,
103쪽
ubi vero ex utraque parte Ecclesiasticum fuerit negotium,rectores earundem Ecclesiarurio, si se familiariter pacificare voluerint,licentiam habeant. Si autem de hujusmodi pacificatione inter eos convcnire non potucrint, Advocati eorum in mallo publico in praesemia Comitis veniant, Nihil egitimus terminus contentionibus eorum imponatur.Testes vero de ualibet causa non aliunde 'cla ratur. nx- si de illoComitatu, ii quo res illae positae sunt,unde causa agitur: quia non est credibile, ut uc itatu re minis vel de posscssione cujuslibet per alios melius veritas cognosti valeat,quam per illos,qui vicinio res sunt,sic tamen,ut si contentio, tuae inter eos orta est,in confinia duorum Comitatuum ita criti it at eidem de vicina latena adia centis omitatus ad suam causam testes habere.
XII. Constitutum est,ut nullus iliciis crimen clericis audeat inferre estimonium erici au- versus laicum nemo recipiat.Nemo enim Clericus,vcl Diaconus, vel presbyter pro qualibet causa intret in curiam,nec ante judicem causam diccre praesumat, quoniam omnis curia acruore dicitur Simmolatione simulaciorum e &siquis clericus clericum accusansiticuriam introierit, anathema suiscipiat. IMP. I ODOVICUS. XIII. Ut in testimonium non recipiantur de his capitulis,id est,de bereditate, de proprietate aut libertate,id est,in mancipiis vel tertis,iive de homicidio di de incendio illi sui non habetit, si con victi fuerint falsuiu dixisse testimoni uin , unde secundum legem compolitionem plenam iacer po
i DE M. XIV. Quicunque comprobavissuerit quod se scientelestes inperiuri ui produxisset, ad ρο- latium nostrum subsidejuisoribus venite compellatur e S ibi cum fidelibus nostris consideremus, quid de tali homine iaciendum sit. IDEM.XV. De liberis hominibus, iiii proprium non habent, sed in terra dominica resident , si pro
pter res alterius intcsti inonium non recipiatitur,coniuratores tamen aliorum liberorum hominum
omnino esse possunt, quia liberi sunt. Illi vero, qui proprium habent&tantunon terra dominica resident,& propter hoc in testimonium recipiantur,quia proprium habent. IDEM.XVI. Decernimus enim,ut si quis aliter icites habere non potuerit , volumus ut per Comitis iussionem testes quos in suo testimonio necessarios quisque habuerit,veritat in probaturus,inpub uco conventu adducantur, ut per ipsos rei veritas cum iuramento valeat inquiri. Quod si non pe ipsos rei veritas cognoscatur,& duabus partibus fuerit inquisitio facta , idcirco 'uod nullus eorum pussi: habere testes, antequam jurent.Quod si omnes ad unam partem dixerunt testimoniunt,jurent vere' dixisse testimonium: quod si dissenserint ut quaedam pars testium uni praebuerit testimoniunt, alia a teri; tunc interrogentur, si audent per pugnam illorum testi inonium approbare. quod si nulla pars alteri concesserit,jurent;&per pugnam illorum probetur testimonium. Quodsi una pars se subtraxerit tunc pars illa,quae ausa fuerit contendere, recipiatur ad testimonium.
XVII. Quanquam sacerdotis testimonium credibile habeatur, tamenipsi in secularibusne. potiis pro testimonio aut conficiendis instrumentis non rogentur: quia eos in talibus rebus esse non convenit. Si autem causa eventus aliquid audierint aut viderint, ubi nullae idoneae seculares personae 'inveniantur,ne veritas Occultetur, di malum in bonum aestimetur, in providenti Episcopi propriis ita ut coram se& competentibus judicibus,aut aliter veritatem honorisce tollant.
ceptos Rex aut Judex ei licentiam dederit J de viduis,aut de orphanis, aut de tali homine, qui casesam suam agere non potest; componat gui trigild suum,medium Regi, di medium contra quem causavit. Et si forsan aliquis persimplicitatem,suam causam agere nescit veniat ad placitum : ει si Rex aut Judex providerit,quod veritas sit, tunc debeat dare ei hominem, qui causam ipsius agat. Nam ii Judei contra hoc consenserit,exceptis in his capitulis,& non emendavit, & ipse smiliter compoliatu drisi id suum in palatio Regis. Si enim quicunque liber homo in servitio dega indioRegis, aut de has si delibus introierit,& ii Judex de sub quo fuerit dolose eum opprimere quaesierit, pro eo quod ipse iaservitio alterius introivit;&per ipsum dolum illicite contra ipsum judicaverit, aut fouitan ab ipso id dice suo justitiam suam invenire non potuerit; tune componat Judex, sicut supra lex est: & ille, ncujus obsequio est,habeat licentiam causam agere,&usqu e ad legem perducere, sic tamen, utat: a
Vadat ad iudicium de iudice suo, ut ab ipso sulcipiat iustitiam suam. lx P. CAROLUS. II. Si Comes in suo ministerio justitiam non fecerit, tunc Missus noster de hac causas nim saetatusque dum justitiae ibidem factae suerint. Et si Vassiis noster iustitiam non secerit, tunc Com: di Missus noster in ipsa causa sedeant,&de suo vivant, quou que justitiam faciat. IDEM,
104쪽
1 DE M. III. ut nullus homo in placitum Centenarii, neque ad mortem , neque ad libertatem suam
amittendam aut res reddendas vel mancipia judicetur sed ea omnia in praesentia Comitum vel Millorum nostrorum judiccntur.
IDEM. IV. ut Judices ieiuni causas audiant&discernant.
V. Ut nullus quislibetMissus noster,neque Comes,neque Judex, aut cabinus, cuiuslibet iii Ritiam dilatare praesu mat, si sta tim implere potuerit secundum rectitudinem,neque praemia pro hoc a quolibet homine per aliquod ingenium accipere praesumat.
VI. Ut Comites pleniter iustitiam diligant, di juxta vires eorum expleant. & justitiae sanctae DeiEcclesiae vigilanti cura iniistitit,&orphasiorum,viduarum, pauperuia in omnium , qui in corum mini iterio permanent,& de causa quacunque ad eos venerit querela, plenissi ina ct justissima deliberatione dii inire decernant,& sicut rcctum&justum est, ita agant. & ut primitus ad placita eorum or-Pbanorum, viduarum, uec non pauperum causae deliberentur, nec propter aliquam dilationem eorum justitia a judicibus dilatetur. 1 DEM. VII. Ut ante Vicarios nulla criminalis actio e 1liniatur,nisi tantum leviores causae, quae facile possitnt judicari,&nullus in eorum iudicio aliquem in sercitio hominem conquirat, sed per fidei uisore ni mittatur usque ad praesentiam Comitis. Et ad ingenuos homines nulla placita faciant custodire, postquam illa tria custodiunt placita, quae instituta sunt, nisi torie contingat, ut aliquis aliquem a cuset, exceptis illi,scabinis, qui cum judicibus residere debent.
VIII. . Volumus, ut sicut nos omnibus legem observamus,ita omnesComites nostri nobis lenem observare faciant, & plenam justitiam in eorum ministeriis, quicquid ad nos pertinet et, facere
. IDEM. IX. Ut Judices si ' Migi nostri s scalini, de qualibet eausa non exigant stellam, priusquam fa
IDEM.X. Omnis controversa oramCentenariis distiniri potest, excepta redemptione terrae&man cipiorum, quae non potest uis liniri nisi coram Comite. IDEM.XI. Ut nullus ebrius suam causam in mallum possit conquirere, nec testimonium dicere: nee Comes placitum habeat, nisi jejunus. IDEM.XII. Ut placita publica vel secularia,neque aComite,nee ab ullo ministro suo,vel Judice, nee inEcclesia, nec in terris Ecclisae circumjacentibus vel cohaerenti bys nullatenus teneantvt. 1 DE M. XIII. Hoc quoque jubemus, ut Judices supra nominati, siveMissi nostri fiscatini, de qualibet causa fredam non exigam, priusquam facinus componatur. Si quis autem per cupiditatem ista tran gressus fuerit,legibus componat: seeda ut autem non illi Judici,qui culpam commisit, sed illi, qui solii tionem recipit,tertiam partem coram testibus si sco tribuat,ut pax perpetua stabilis permaneat. IMP. Pl PINUS. . XIV. De universali quidem populo, qui ubicunque justitiam quaesierit, suscipiat tam a Co mitibus suis, quam etiali agastaldiis seu sculdasiis,vel loci praepositis, juxta ipsoruni legem ab tarditate. Et si Comitespranci distulerint ad justitiam faciendam, di probatum fuerit iuxta, ut eorum fuerit electio,ita phenae subjaceant,& de illorum honore ita sat, sicut est consuetudo Francorum. Et de LongobardisComitibus, qui ex ipsis neglectum posuerint ad justitiam faciendam , sicut illarum lex est ita componat. Et si forsam attenderit ad gastidium vel o parentem, aut ad amicum iuutii, seu ad praemium,&legem nou judicaverit,& probatum fuerit, larigild suum componat, & honorem suum amittat,scut ipsorum lex est. Et si astaldius aut Sculuais, vel loci Praepositus de qualibet judiciaria tam ad suos pastenses, quam ad alios qui iustitiam quaesierint, non fecerit , componant sicut lex ipsorum est.Et si forsitan Francus autLongobardus habens beneficium iustitiam facere noluerit, ille Judex,in cujus ministerio fuerit, contradicat illi beneficium suum, interim dum ipse aut Missis ejus iustitiain saciat.1 D E M.
quantos providerit, seu sora per curtes vel vicos vel manent: ut cui ex ipsis hominibus cognitum fuerit, homicidia, furta, adulteria de de illicitis coniunctionibus, ut nemo ex cis eas conceler. Et lio citamus in mandatis , ut si quis venerit justitiam reclamare super quempiam hominem , dicendo de homicidio. turto, aut praeda,&ille,superqueindixerit, denegare voluerit: tunc ille, qui re lamat, ii potuerit, approbet illum: de si forsitan non potuerit approbare, de ipse super quem dixerit negaverit;
105쪽
quod ipsum malum nec ipse, nec homines ipsua perpetrassent,&posuerit excusationem , & dixerit, nomina mihi in eos homines,qui tibi istud maluim fecerint, ego tibi&illis justitiam faciam. Et ille in- icognitus qui reclamat, nomina illorum hominum nescit, nec approbare potest : & ipsi, qui exinde veritatem sciunt,denegare voluerint, & ille,qui reclamat dixerit, quia illi homines veritatem sciv rint: tunc ipse Judex, qui in ipso loco est,facia; jurare homines, quilibet suerint, Franci aut Long bardi,quos ipse nominati ve dixerit, ut dicant veritatem. Et si credentes homines fuerint, in manu mitis sui dextras dent δ: si latrocinia, vel furta. aut praeda inventa fuerint,emendentur ita, ut corum lex est,cui ipsum malum perpetratum fuerat.Tamen Judex de loco, inde fuerit, delatronibus&s ibitus studium ponat,ut iste post hinc habitans aut venic ias in pace vivere valeat. tDEM. i. Placuit atque convenit nobis , ut omnes justitiae pleniter factae esse debeant infra Regnum nostrum absque ulla dilatione,iam de Ecclesiis. se xenodochiis seu pauperibus, de viduis , α orphanis,atque de reliquis hominibus, secundum jussionem Domini CAROLI Regis. REY LODO VICUS. XVl I. Legatio Missorum nostrorum haec est: Primum, ut sicut iam aliis Missis nostris injumetiun est; faciant iustitiam de rebus & libertatibus iniuste ablatis. Et si Episcopii aut Abbas, aut T carius,aut Advocatus,aut quilibet de plebe hoc sectile inventus fuerit, statim restituatur. Si vero Comes vel Actor dominicus, vel alici Missiis palatii nostri hoc perpetraverit,& in nostra potcstate redierit,res diligentes investigiata de descripta ad nostrum revertatur iudicium. Volumus autem de his libertatibus,& rebus reddendis, quae tu nostra investitura sunt, ut primum quosque per optimo, inqui rantur:& si nec per illos rei veritas inveni. i possit: tunc per eos,qui post ipsos jam in illa vicinia uicii ores sunt,rei veritas inveniatur.& si nec per illos rei veritas invenire possit, tunc liceat litigatoribu utraque parte testes adhibere,& si discordaverint, secundum constitutionem a nobis promulgatam
IDEM.XVIII. Ut Comites & Vicarii,&Centenarii de constitutione legis ammoneantur, Ss opter
i DE M. XIX. Ut in illius Comitis ministerio, tui bonam justitiam factam habent, Missi noliti diutius non morentur,neque illic multitudinem convenire faciam: sed ibi moras faciant, ubi justitias Vsmbitus,vel negligenter factas invenerit. IMP. PIPINUs.
XX. Ut in illius Comitis ministerio ibidem Missi nostri planctum non teneant, qui in ali φ' atico directus est,donec reversus fuerit. IDEM. XI. Ut ubicunque missi nostri aut Episcopum,aut Comitem, aut Abbatem, vel alium quis
rebus vivant,quamdiu justitiam facere debent.
II. Volumus, ut Comites nostri licentiam habeant inquisitionem sacere de Vicariis 2 Centenariis,qui magis percupiditatem, quam propter justitiam faciendam saepissime placita tei im, exinde populos nimis asiligunt: ita teneantur sicut in capitulare Domini CAROLI continetur. IDEM. XXIII. . Ut nullus ad placitum banniatur,nisi qui causamsuam quaerit, aut si alter exquirereta bet, exceptis Scabinis vir.qui ad omnia placita debent esse. 1 DE M.
XXIV. De conclamatoribus et causidicis,qui nec ad judicium Scabinorum acquiesceret, 'tablasphemare volunt; antiqua consuetudo eis sci vetur,id est,in custodiam recludantur , donec usus ex duobus saciant, Et si ad placitum pro hac re rei amaverint,& literas detulerint, non 'lia idem qψρ eis credatur,nec tamen in carcere ponantur, sed cum custodia teneantur, & ipsi cum literis partic iplacitam nostrum revertantur,& ibi discutiantur,sicut dignum est.
XXV. De iudicibus,ut inquirantur, si nobiles, A sapientes, & Deum timentes constituit& jurent,ut iuxta uiorum intelligentiam rectum judicent, & pro muneribus vel humana gratia iiii 'tiam non pervertant nec disterant , & quod judicaverint sua districtione confirmare non diis; lent. Ubi autem tales non sunt , a Millis nostris constituantur , de idem sacramentum cogantur. Quod si viles personae&minus idoneae ad hoc constitutae sunt, ejiciantur. Similitςt rarit legibus eruditi & bonae opinionis constituantur, de jusjurandum praebeant, ut nullatenu bi matem vel colludium scribant, ct qui hoc fecisse praeterito tempore iuventus suerit, praesei
106쪽
et i Episto mites invicem sibi a xiliampra lant. .
IMP. C AROLUS. s. UtEpiscopi & Comites concordiam & dilectionem inter se habeant, & ad Dei serict 2 re.
clesiae per tractatum peragendum, ut Episcopus suo Comiti, ubi ei necessitas poposcerit , adjutor Nexhortator existat, ualite suum ministerium explere possit. Similiter & Comite; iaciantcontra si iam Episcopum, ut in omnibus illis adjutor sit, qualiter intra suam parrochiam canonicum possit -- picte ministerium.1M P. GUIDO. H. Placuit etiam nobis statuere summopere, ut Episcopi&Comites uniti sint ;n sui, parrochiis 5e in Comitatibus. pro pace 5 salvatione iii omnibus honoribus suis hominibus habitantibus
ita ut nullum pCedoiu ira, raptorem, vel incestum in suis sedibus, vel concessis honoribus permittantinorari. Et si intellexerint ex aliqua parie per eorum terminos velle aut debere transite extraneos ad istius Regni vastationem, dirigant eis Misios , ut in pace & sne praeda per eorum trauseant terram. Vendere autem eis quae necessaria sunt faciant,non plus carum,sed secundum usum&consuetudinem terrae. Si vero noluerint acquiescere sed praedas& rapinas exercuerint, quicquid alter rapuerit, legaliter cum baiano nostro ab Episcopo & Comite ejusdem loci emendare cogatur. Quod si ea exequi noluerint,statim abEpiscopo loci excommunicentu Postea vero si contigerit, utComes loci populusque terrae lupra ipsos praedones venerint.& eos impedierint, de fuerint mortui, neque surda inde cresc
xxx.libras arcenti Comiti componat
I, p. LOTHARIUS.I. Placuit nobis,ut si pro quibuslibet causis,culpis atque criminibus, quaecunque persona to,
sens fuerit contemptor,ut etiam excommunicationeEpiscopali pro contemptu digna habeatur. Co mitem suum Episcopus sibi societ.& perambotu consensum hujusmodi distrina itur contemptor: ut iussioniEpiscopi sui obediens exiliat. Si vero assensum non dederit, bannum nosi cum nobrs persolvat, quod si adhuc contumax cxtiterit, tunc abEpiscopo excommunicetur. si vero excommunicatus co rigi nequiverit,a Comite in vinculis distringatur, quousque nostrum contemptor suscipiat iudicium Si vero Comes in talibus requisitus fuerit noxius, perEpiscopum ejus nobis nuncietur. Si autem Vassus noster in hac culpa fuerit lassus, sicut supra,a Comite distringatur: quod si eum non audierit, nobis nuncietur,antequam in vinculis mittatur.
II. Prohibemus enim, ut nemo usuram facere praesumat post sui Episcopi contestationem , quod si quis post ejus contestationem facere praesumpseri t, a Comitibus , sicut supra dictum est da contemptoribus,praecipimus ut distringantur.
ΠI. HENRICUS diuina pietate secundus Romanorum Imperator Augustus, omnibus.
cet Imperialem solertiam contemptorcin sua praesentiae capitali damnare sententia. T I T. I v.
ctualiter quirique e Aefendere debet deguadiis : S in quibus causis pugna prohibetur, Oel fieri debeat.
2 REYROTHARIS. I. si quis ex parentibus,id est,barbanus, quod eii patruua , aut quicunque prox mus de nepo te aut consobrino,doloso animo dixerit, quod de adulterio natus sit; nam non de eerto patre,tunc ille, eui erimen mittitur,quaerat sibi liberos homines sacramentales xii. & praebeat sacramentum, quod si lius legitimus sit,& per legem res ipsae ad eum pertineant, nec alteri eas per legem dimittere debeat.&s hoc fecerit,habeat oci uatur ; quia grave & impium videtur esse, ut talis cauta sub uno scuto per pii anam dirimatur.
A II. Si quis dixerit de uxore aliena,quod mundium de ea ad ipsum pertineat, nam non ad ma itum: tunc ille, tui eam habet uxorem,praebeat sacramentum cum legitimis sacramentalibus suis xii. stum: tunc ille, tui eam habet uxorem, prae quod de certo domino mundium ipsius fecisset,& non eum alteri per legem dimittere debeat. Si au tem hoc fecerit,habeat destuatur, quia injustum videtur esse , ut tam grandis causa sub uno scuto per pugnam dirimatur.
107쪽
ID EI IV. si quis comparaverit in iacipium, di posita leprosum aut daemoniacum apparuerit tune vcnditor, si pii erit, praebeat sactamentum singulis, quod in conscientia ipsius de ipsa iiiiii hi tale non fui quando cum vendidit,& amplius non calumnietur.
Si qualiscit que causa inter homines liberos evenerit, & sacramentum tantum fuerit, litaque ad xx. solid. si ei it caula ipsa aut amplius,ad Evange lia sancta iuret cum xi i. a diis suis, id est sic , mentalibus. Ita ut sex illi nominentur ab illo qui pulsat,&septimus sit qui pulsatur,& quinque qua voluerint, liberos tamen, sint xii. Quod si minor causa fuerit, de xx. solid. usque ad xii. sibi sexti liret ad arma sacrata, latici nominet qui pulsat, &duos liberos eligat. qui pulsatur, quales volucrit, de sextussit ille. Et si minor fuerit causa, lexii. solid. sibi tertius juret ad arma sacrata, unum ci nominet
qui pulsat,& alii in ipse sibi quaerat,& tertius sit ipse qui pulsaturii DEM.
D. si quis alii pro quacunque causa guadianitis deiussorem de sacramento dederit, detur eis pactum usque ad xii .noctes ad ipsum cacramentum dandum. Et si propter aegritudinem fori an aut aliam causam supervenientem in praedicto constitui o non potuerit jurare, suspendatur ipsa causa usq; ad alias xii. noctes.& si nec tunc compleverit, & totum annum voluntarie dilataverit, & sacramentum dederit, tunc rem ipsam unde agitur amittat,& ille acquirat qui guadiam suscepit. Et e contrariosi ille, qui gua diam suscepit, sacramentum audire dilataverit,& annus totus pertransierit,uosi ci an fictum anni spacium nullam in posterum habeat facundiam de ipsa re loquendi ; sed ille , qui Paratus fuerit sacramentum dare, firmiter possideat. - iiDE M. VH. Si eontigerit homini post datum si de iussorem de sacramento, S sacramentales nomin tos mori & filios dimiserit; posteaq; ille qui causam quaerit, pulsaverit silios dicendo, quia quicq id
pater perguadiam de sideiussorem obligavit, filii complere dc bent , iunc necesse oti filiis, quamvis minorem virtutem habeant,quam pater; aut per sacramentum negare, quod pater eorum non pro miserit, aut certe quod spopondit adimpleant. Et si aliquis de sacramentalibus mortuus fuerit, y te. statem habeat ille, qui pulsat,in loco mortui similem alium nominare de proximis legitimis,aut na- turalibus,aut de gamalibus, id est,confabulatis. Sed si dixerit qui pulsat, quod sacramentum ruptum fi isset, praebeat sacramentum qui negat, si ausus fuerit jurare, quod neque a patre. neque a se sacramen tum ruptum fuisset, postea juret, sicut supra scriptum cst. Sacramentum tune intelligitur rupto; quando praesentibus sacrosanctis Evangeliis aut armis sacratis ille, qui pulsatur, cum sacramentalibus 'luis se conjunxerit ,&si non ausus fuerit jurare , &aut ipse aut aliquis de sacramentalibus ejus se subtraxerit, tunc intelliuatur sacramentum ruptum. .
VIII. Si pro quacunque causa aut culpa homo pulsatus suerit ab alio, & negave it, liceat ei se' idonea re secundum legein & qualitatem causae. Si autem manifestaverit se fecisse, componat secui dum quod in edicto lex est. Nam nulli liceat, postqua in manifestaverit , postea per sacramentum neg re quod non sit culpabilis, postquam ille se culpabilem assignavit, quia multos cognovimus in K
gno nostro tales pravas opponcntes intentiones, & haec moverunt nos per praesentem corrigere i gemi&ad meliorem statum revocare. I D E M. . . . 'IT. Si quis post mortem patris situm de debito appellaverit, quod pater Ipsus ei ecbitor fui set,&filius negaverit, ita decernimus, ut praebeat filius sacramentum, secundum qualitatem pecunix unde pulsatus est, quod pater ejus ei debitor non suisset, aut per pugnam se defendatisi potuerit. I D E M. X. Si aliqua inter creditorem & debitorem atque fideiussorem surrexerit intentio, di dixerit creditor, luia in tali praetextu guadiam susceperit,& fideiussor negaverit,non est causa fideiussori probere sacramentum, nisi debitor singulis satisfaciat ad Evangelia,vel ad arma : quia in tali capitulo nec guaeiam dedit,nec sidejussorem posuit. 1 DE M. XI. Nullus camphio praesumat,quando contra alium pugnando vadit, herbas quae aes maleficia pertinent, super se habere, nec alias tales aut similes res: ni si tantum arma sua, quae conveniunt.& si suspicio fuerit, quod eas occulte habeat, inquiratur a judice , &si inventae fuerint evelintatur&.jactentur.& post istam inquisitionem tradat manum ipse camphio in manu parentis, aut conli berti sui ante judicem satisfacere,& dicat quod nullam talem rem,quae ad maleficia pertinet,super se habeat,&
IDEM.XII. Si quis uxorem suam incriminaverit asio, absque certa causa legitima, quasi adulteratast, aut contra animam mariti sui tracta sibi, liceat illi mulieri per sacramentum, vel per pugnam se muti dare. Et si purificata fuerit, tunc maritus ejus praebeat sacramentum cum parentibus suis legitimis sib
bi xii. Quod non asto animo nec dolose ei crimen ini eis fodim et herit dimiti ere nis oro rrn s i
. quod non asto animo nec dolose ei crimen injecit, ut eam debent dimittere nisi pro certa su , picione,& audita habuisset haec verba. Et si haec facere potuerit, sit absolut iis a culpa & si ausus non su- erit jurare,componat guidrigild ipsus mulierintanquam si fratrem ejus occidisset, medium Regi, tame tum parentibus mulieris.
108쪽
REx LUIT PRANDUS.anque causa inter conlibertos aut parentes convenerit, aut acta fuerit, & homine, boni Mi. aut iv. interfuerint, non reprobetur postea ipsa causa, nisi eorum testimonio ambae Partes credant. qui intcrsuerint.Pro cujus autem causa testes illi testimonium reddere debent,ipse ho imo causatori suo per sacramentum satisfaciat Testes vero ipsi tales sint, quorum opinio in bonis prae-ςς idi operibus, di quorum fides admittitur,vel qui b. Princeps aut Judex credere possit. Et si forsitan remunerati testes veritatem ipsam celare voluerint; tunc per sacramentum satisfaciat principi
aut Misso ejus,ut veritas non obscuretur. Si quidem per gua diam obligatio facta fuerit, & intentio pro hoc fuerit erit ista, in eo judicio maneat, sicut in anteriori edicto legitur,quod gloriosiis .Rex
ROTHALiS instituit. 1 DE M. XIV. si quis alii quadiam de sacramento dederit, & sacramentales dicti Euerint , & poste
ipsse, qui nominatus est,ctim ad sacramentum venerit,& Evangelia posita fuerint, se subtrahere volucrit, ut sacramentum rumpatur, ut in anteriori edicto legitur: tunc praebeat prius ille, qui jurare debet,ad sacramentales suos sacramentum,quod cum eis munditer juret. Et si sacramentales ipsi, ipsum sacramentum audire voluerint,&se aliquis subtrahere voluerit, ut ille causam suam,qui juraru debit xit,perdat: jubemus,ut maniti stare debeat ipse sacramentalis, qui se subtrahere voluerit, certam vexit.xςm, pro qua causa ei iurare minime praesumat. Et si manifestare noluerit,sacramentum praebeat, quod nullum colludium habeat cum homine illo, qui sacramentum audire debeat, nisi quod animam suam timendo non praesumat sacramentalis esse.&ipse postea, qui jurare debeat,b beat spaci uin per ii.Doctes,su perquirendos ipsos sacramentales,qui prope sunt. Equidem si de longinquo sunt, quo- odo de Tuscia vel de Austria per noctes xxiv.quaerat alium sacramentalem , quem in loco ipsius Ponat,&sc sacramentum deducar,ut suadiam dederit. & si iurare ausus non fuerit, aut manifestare
non potuerit,quicquid ipse,cui sacramentum interdixerit, damnum passiis fuerit, de propriis rebus sitis restituat ei. IDEM. V. Si quis alium asto animo compellaverit de pugna, quae seri solet per p ravas personas, . praebcat sacramentum ipse, qui compellat solus, & dicat juratus, quia non asto animo eam per pu guam fatigare quaerat, nisi quod certam habeat suspicionem, sive de furto fuerit, sive de incedio, aut unde ipsa compellatio agitur. Et si hoc juraverit, postea vadat ex inde ad pugnam: si autem minimet; urare praesumpserit,non stipsa causa per pugnam iudicata atque sinit
xvI. si quis amodo inventus suerit cum uxore aliena turpiter conversati,id est, si manum in
sinum aut ad pectus ejus miserat,vel ad alium locum unde turpe esse potest, cuin consensu ipsu , mulieri ,& probatum fuerit,componat qui hoc malum perpetravit guidi gild ad maritum ipsius mulieris. Si autem causa probata non suerit, nisi tantummodo quispiam de suspecto alium de uxore sua P compellat; habeat licentiam ipse qui compellat; aut ad pugnam, aut ad sacramentum ipsum bonarunem quaerere,qualiter voluerit. Si vero ipsa mulier in hac illicita causa consentiens fuerit, habeat potestatem ejus maritus in eam vindictam dare.sike in disciplina, sive in venditione, ubi voluerit: veruntamen non occidatur,nec ei scematio corporis fiat. Siquidem forsitan talis fuerit ipse liber hominui non habeat unde compositionem facere possit, tune publicus debeat eum dare in manum mariti sui,& ipse in eum faciat vindictam in disciplina vel venditione: nam non in occisione aut in scemati ne corporis.Si autem aldius vel servus alienus hoc malum in libera muliere facere praesumpserit, tunc patronus ejus componat ad maritum ipsius mulieris solid. .&ipsam personam detei in manus eius.
Si vero servus aut aldius per voluntatem domini sui hoc malum secerit, quod suprascriptum est, de probatum fuerit,quod ipse servus in ipsa compositione tradatur. Et si probata causa non fuerit de domini ejus voluntate, tunc ipse dominus servi vel aldionis purificet se per sacramentum cum legitimis sacramentalibus suis, ut in malo consentiens non fuisset: & sit absolutus,& tamen fiat, sicut supra si tuimus deservo velaidione.
XVII. Omnibus enim pene notum est, quia usque nunc per pravas cupiditatis deducebam tur homines ad sacramentum de cartis venditionis,quae factae fuerant,& compellebantur a venditoribus,quod pretium completum non haberent datum,qui ipsas cartas habebant,&res possidebant. Et ipsi emptores deducebantur d sacramentum quod pretium completum haberent. quod nobis & nostris judicibus illicitum esse comparuit,& quia pro opinione sua iurare nolebant, dabant pro sacramento suo aliquid,& habebant damnietatem sine causa. Et naufragii homines propterea ipsam compellationem faciebant,ut aliquid pro ipso sacramento tollere potuissent. Ideo decernimus, ut si quis eariam venditionis de aliqua re fecerit alicui,& a scriba publico scripta, vel a testibus idoneis robor
,sic nifestaverint in ipsa carta, quod pretium inter eos statutum suscepisset. si pulsatus fuerit postea emptor,quod pretium ipsum non complevisset,sacramentum exinde noli procedat: nisi forte ei emptor per guadiam se obligaverit: tunc ipse venditor pignoret si dejutarem suum, Rcx ASTVLPHI S. XVIII. Si quis Longobardus causam habuerit eum locis venerabilibus, quae ad defensionem palatii esse noscuntur: si fuerit causa, unde sacramentum debeat procedere: si judex Abbarem, Cu
109쪽
stodem Vci Praepostum pulsaverit, ipse ei satisfaciat. Si autem Abbas Cim,s, Praepositus Iudicisti pulsavcrit,& sat ramentum fieri dcbuerit, ipse Judex iterum sacramentum deoucat. si vero a te: Diu gobardus habuerat causam cum Abbatibus unde simile sacramentum deducturi scri dc beat, antepsi natur Abbas ipse solus: nam non alius ; sed de aliis, quales eligere volt, tu Milicunq; secundum i se in jurare dc bent, ut sacramentum deducat; ita tamen, ut ipse Abbatis talis iit,qui pir Regulam iuxta praeceptu in Domini vivat,&subjectos monachos habcatusque L. . vel amplius, qui cum cia regulari.
XlX. Si quis cum aliis Custodibus vel Praepositis de locis venerabilibus causam habuerit, ips Custodes vel Praepositi sacramcntum deducant. iiDE M. XX. Si quis in curte Regis causam h ibuit.& cvenerit ut pars curtis Regis sacram nium de au-cere debeat: si minor causa de xx. soli l .fuerit, per sacramentum obscarionum cum actoribus sui tui . Si vero major causa fuerit,actor de loco cum actoribus, secundum qualitatem causae per lacramentum persolvat. Irap. CAROLUS. XXI. Vt sacramenta, quae ad palatium suerint arram ita,in palatio per sciantur : dc si sacramen tales cum ipso venite noluerint, jussione dominica,aut sigillo uci judicio ad palatium venire cogantur. tDEM. II. Omnia sacramenta in Ecclesiis aut super reliquias jurentur, & quae in Ecclesia juranda sunt,uel cum septem electis,aut xu.esse debeant, quales potuerint legibus invenire; de sojurciat, sic illum Deus adjuvet &sancti,quorum reliquiae sunt,ut inde veritatem dicat. IDEM. n is sum. XXIII. Vt ' infantes,qui sine rationabili aetate sunt, non cogantur jurare, sicut Gugilbaldi ρ tui stiri. lege viventes faciunt.Et qui semel perjuratus fuerit, nec testis sit postea, nec ad sacramentum accedat, i in c. - uli, nec in sua causa vel alterius juratoreaei stat.
IDEM. IV. Mentio etenim facta est a nonnullis in placitis, quae habuimus in anno praetemo; & 'dictum est ibi, ut palam apparet, quod aut ille,qui crimen iugerit,aut ille,qui x ult defender periurate se debeat. Melius visum est,ut in campo cum sustibus pariter contendant, quia periurium pesse
. IMP. LODOVICus. . v. ut nemo furem eamphium de mancipiis, aut de qualibet causa recipere praesumat , sic bE septu dominus ' Imperator commendavit. si poterit . t D Ehane tithm XXVI. De surto vel de minoribus causis statuimus: s ille, cujus causa fuerit iurata, dicere vc non ε . tu- luerit,quod ille, qui juravit,se sciente periurasset,campo vel cruce contendat. Et si ille, aut iuravit,vi- ρ P t, ctus sucrit,quod sciens perjurasset, poenae supra scriptae subjaceat.Et si ille,qui criminavit alium pertu . . .. - rum,non pprobaverit, crem suam,cui perjuratuita esse dixerit, persolvat. De majoribus vero causis,m hisi A. longo tempore tui Gobservetur. innuatur ibis.' LOTHARIUS. ρ. Loiha. XXVII. Ibi sacramenta iuranda sunt, ubi antiquitus fuit consuetudo sacramenta arrainire vel jurare;ubi mallum habeatur. Mallum tamen neque in Ecclesia,neque in atrio ejus habeatur. Mino vero placita Comes infra suam potestatem,vel ubi impetrare potuerit, habeat.
XXVIII. Volumus utique, ut domus a Comite in loco, ubi nialium tenere debeat, constὰ tur,ut propter calorem solis de pluviam publice utilitas non remaneat. IDEM. XX X. Statuimus, ut iuratores omnes singulariter iurent.& quicunque sacramentum vesa bitum a me solis occasum persolverit,securus inde sit. 1 DEM. X. Quibuscunque per legem propter aliquam contentionem pugna fuerit judicata, prin. ., estis ter de insidelitare,cum sustibus de scutis pugnent, sicutin Capi tutare t Dominico prius constitutum
Hi Di ii β.i R x LOTHARIVs.... - De carti ,quae a quibusdam personis salsae appellantur,constituimus: ut si Notarius supervixerit,& testes ipsi veram ipsam cartam&idoneam faciant. & si testes ipsi mortui fuerint, dea dolium , Notarius supervixerit,cum juratoribus legitimis ipsam cartam veram de idoneam faciat. s. remia unt, IDEM.q XXXII. Vt examen aquae frigidae, quae hactenus faciebant,a Missis omnibus modis interebr/ Hri catur,ut non ulterius fiat.
IDEM XXXIII. sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facerepraesumat; ne Christi passio, quae glorificata cst,cujuslibet temeritate contemptui babeatur.
110쪽
XXXIV. De caris etiam,ves quibuscunque scriptionibus, quae a quibusdam personis salis appellamur , statuimus: ut si Notarius supervixerit &testes, ut idem notarius cum legitimis sacramenialibus suis xu,similiter cum ipsis testibus,qui in eadem carta scripti sunt,ipsam cartam veram & ido neam faciat. Similiter Nohensor cartulae cum xii sacramentalibus suis, sicut legitime jurate valeat, ipsam cat tam veram & idonium faciat. Interpellator autem primum juret, quod se sciente nihil aliud nisi verissimam in omnibus & justam rationem exquirat. Si autem Notarius se subtraxerit, &cariam suo nomine scriptam idoneam minime confirmare potuerit, nulla redemptis ei concedatur, sed manum propriam amittat: Nostensor ipsus cartulae, post rerum amissionem, qui trigild suum componat. & si Notarius defuerit, & teli es supervixerint, ipse ostensorcartillae cum ipsis testibus, &cum xii .sa irramentalibus sitis vi. suis propinquis, & septimus sit ipse,& quinq; aliis idoneis, ostensis primum aliis duabus cartuli s manu ejusdem Notarii scriptis, etiam sitam tertiam cariam per sacramentum veram di nisi eam faciat. IMP. OTHO. XXXV. Antiquiis est constitutum temporibus, ut si chartarum inscriptio, quae constabat ex praediis, talsa ab adversario diceretur, sacrosanctis Evangeliis tactis veram esse ab ostensore chartae Lobabatur. sicque praedium sibi deliberatione iudicum vendicabit .Qua ex re mos detestabilis in Ita-ainis robusq; non imitandus inolevit,ut sub legum pecte jureju: ando acquireretur, ut Deum non timendo inmune formidaret perjurare. Tempore ergo, quo piissi imis Rex OTTO Romae unctio-Dein suscep. t imperii, residente in Synodo summo de universali Papa Domino Joannexul.anno ab Italiae proceribus est proclamatum, ut imperator sanctus mutata lege facinus indignum destrueret, per quod di si corpore qui piam dives seret,anima pereunte pauper in aeternum maneret. Judiciona': Domini Papae S Pussimi Augusti, expectatii in eli usq; ad illam 'nodum, quae parra post inter- carpectine h. bita est Ravennae. Cumq; ibidem ex eadem re proclamatio repeteretur, ob quorundam Procoum ab semiam , usque ad id tempus est expectatum , quinioloriosissimi OTTONlS Regis, OTTO gloriosissimus filius &CONRADUS Burgundiae Rex, Italiam properantes Veronae colloquium cuin o mo: bus Italia Procudibus babuerint. In hoc itaque cum ab omnibus imperiales aures Diagita, quaestionibus pulsarciatur,ut mutata lege,fraudem hanc tam diram ab Italia tolleret,conveni. Cntibu caeteris consentientibu legem hujusmodi secundum inferiora promulgavit capitula DE M. XXXVI. De praediis si contentio emetierit, di utraque pars sine altera cum canis seu descriptionii, praeuium sibi vcndicare voluerit; si ille, ut falsam chartam appellaverit, per pugnam declarare voluerit,ut veritas ita decernatisr: sin autem, secundum priora capitula determinetur, edicimus.
tDEM, X VIL De Ecclesiariam rebus,ut per Adrocatos sat,smaster jubemus.. v IDEM. XXXV a. De investitura praedii si contentio sui ut per pugnam decernatur dicimus.1 DE M. X X X. Si quis per se ipsum aut persuum nuncium quicquam alicui deposuerit, & depositum
cupiamate victu negaverit, si xx.solid.precium fuerit,ut pcrpugnam decernatur edicimus.
tDEM, XL. Si quis dixerit, quod per viii depraedio chartam alicuisecem, perpugnam decernatur edicia dui DE M. XLI. De surto aut schalcho s ultra sex solid. iuerit,smiliter ut per pugnam veritas inveniatur
II. Qiacunquelege, sue etiam Romana,in omni Regno halico homo vixerit, haec omnia, Ut in his capitulis , per pugnam decernimus observare S priaecipimus: ita tamen,ut si eorum iuveni-ἀis aut decrepixa aetas seu infirmitas pugnare prohibueri liceat ei pro se pugnatorem ponere, & stet imiliter faciati
IIL Si servus propter appetitum libertatis, liberum se vocaverit,liceat domino, si sibi me Iius visum fuerat.propter difficultatem approbationis insidiosae , aut per se, aut per suum campione dare, si morbus aut aetas eum pugnare prohibueritii DE M. XLIV. Ut Ecclesae, seu Comites & viduae, lites suas de his, quae in supra scriptis capitulis contii u litur, per coiis miles advocato ςper pugnam dirimantiCaeteri vero natura liberi,seeundum le-xem pristinam per seinetipsos respondeant & determinent.
Qualiter diverserum legum homi es respuas di inire debent.
lMy. CAROLus. LSicut consuetudo nostra est,ut Longobardus aut Romanus, si evenerit, quod causam inter le