장음표시 사용
71쪽
III. Si quis liberam puellam absque consilio vel voluntate parentum adduxerit ad u olom componat, ut supra pro anagrii' solid. xx.& propter faidam alios XX. de mundio autem qualiter convenerit & lex habet,faciant, sic tamen, si ambo liberi sunt. Rsx LUIT PRANDUS.
sumpserit, & alibi adduxerit, componat ille, qui in caput est, pro silicita praesumptioiae ad mundita dum una solid. L x x x.&s ibi liberi homines cum ipso fuerint, componat unusquisque per caput so I id. x x. Servi autem in compositione domini sui computentur. Nam si forsitan ipse homo liber est, qui ipsam fream de casa ubi est, tulerit,& sibi uxorem dux crit, sic componat, sicut glorissimus R EX ROTHARIS instituit in anteriori edicto. IDEM.
V. Si puella sine voluntate parentum ad maritum ambulaverit, & ei meta nec promissa nec di ta suerit,& contigerit, ut maritus ipse moriatur, antequam de ea mundium faciat, contempta sit ipla mulier, nec possit postea metam quaerere ab haeredibus ejus, qui desum ius est , pro eo quod negli. genter sine voluntate parentum suorum ad maritum ambulaverit, nec sint, qui justitiam ejus exqui
De his qui extra patriam per triennitam morantur.
Rrx ROTHARIS. I. Si quis negotium peragendum, vel pro qualicunque artificio, intra provinciam vel extra ambulaverit, & intra tres annos regressus non fuerit, & forsitan infirmitas et emerserit, faciat scire per iudicem, aut per missum suum. nam si hoc distulerit mandare, & filios reliquerit, habeant res ipsius in suo iure. & quicunque filii post transactum constitutum cautiones vel venditiones aut quakicunque obligationes de rebus fecerit, stabiles permaneant, di debita patris & sua persolvant, & si ipse postea reversus fuerisi iubemus, ut nec a sitis filiis recipiatur, nec res suas in potc state habeat. Qui si filii ipsius sine notitia &jussione Regis eum recolligere praesumpserint, omnes res ipsorum de patris substantia ad curtem Regis revolvantur. & si filios non habuerit, sed fratres, ipsi res ejus habeant, ars nec fratres habuerit,habeant proximi parentes, & si nec proximi parentes inventi fuerint, qui legi bus succedere possiat, post praedictos tres annos curtis Regia ei succedat. Quia si habuerit uxorem ει intra supra dictum constitutum, hoc est tres annos , minime reversus fuerit, veniat ipsa multet aa Regem, qui in tempore fuerit, & qualiter ei ipse maritandi licentiam dederit, aut de causa ipsius ordinaverit vel tractaverit, ita facere debeat. Nam sine permissione Regis non praesumat maritum d cere, & si ipse post tres annos inventus fuerit, potestatem habeat Rex de eo judicare , qualitervo luerit. TlT. IV.
De his qui a miro in mulierem danitar et triam Anitar.
Rcx LUIT PRANDUS.I.Si quis Longobardus morgincap conjugi suae dare voluerit, quando sibi eam in coniugio sociaverit, ita decernimus, ut alia die ante parentes & amicos suos ostendat per scriptum a tcstibus roboratum, di dicat: quia ecce quod conjugi meae morgincap dedi,ut in futuro pro hac causa periurium non incurrat.Tamen ipsum morgincap volumus , ut non sit amplius nisi qualia pars de eius substantia, qui ipsum morgincap dedit. Siquidem minus dare voluerit de rebus,quam quarta pars si habeat in omnibus licentiam dandi quantum voluerit. nam super ipsam quartam partem dare nullatenus
posset. IDEM.II.Si quis coniugi suae metam dare voluerit,ita nobis justum esse comparuit,ut ille, qui est iudex,
dare debeat, si voluerit,soli1 CCCC. amplius non minus quomodo placuerit, reliqui nob les homines debeant dare solid. CCC. amplius non. & si quiscunque alter homo minus dare voluerit, det quomodo convenit, & ipsa sub aestimatione fiat data de appreciata, ut nullo tempore exinde intentiones aut causationes procedant.
IDEM. III. Nulli sit licentia coniugi suae de rebus suis dare amplius per qualecunque ingenturo , nisi quod ei in die votorum in mephio & morgincap dederit, secundum anterius edictum: & quod super dederit, non sit stabile.
IV. Si quis Longobardus decedens voluerit uxori suae usumfructum de rebus suis iudicare,& .slios di silias ex ea reliquerit,non amplius ei per usumfructum judicare possit , quam medium de sua substantia super illud, quod ei in morgincap & in meta secundum legem data fuerit. & si silios & si has ex alia uxore reliquerit, unum aut duos, possit uxori suae tertiam partem ad usumfructu in relinquere, & s luerint tres, quartam portionem , si fuerint plures, per hunc numerum computemur, , moi gincap ta myxa,quae ei data est,tegibus habeat in antea. Siquidem nupserit, postea autem mortua ae iuers
72쪽
suerit, usu, fructus in integrum ad heredes revertatur, de meta vero &mor iacap fiat seeundum anterius edictum.
eompulsus clericus es ectus suerit, tunc filii aut filiae,iqui ante ejus conversonem nati fuerint,ipsa lege vivant,qua lege ille vivebat,quando eos genuit,&causam suam perlegem ipsam sinire debeat. TIT. VI.
maritum accipe re. REY LUIT PRANDus.
I. Nulli sit licentia quamlibet mulierem etiam mundium ejus habenti in potestate post motistem mariti sui, ante anni spacium,velare, aut monachicoli abitu induere , & si ipsa sua voluntate ante anni spatium hoc facere di sposuerit,ueniat ipsa ad palatium Regis,& dicat clementiae ejus voluntatem suam,& interrogata vel inquisita diligenter a Rege, permissu ejus accipiat religionis velamen. Si vero ante anni spacium sine permissione Regis hoc facere praesumpserit,componat Regi quia rigild suum: mundium vero mulieris vel res propriae ejus sint in potestate palatii, quia qui hoc anni spacium sacere quaerit pro lucro pecuniae, vel seculi hujus cupiditate hoc facere quaerit, & non ob amorem Dei&animam ejus salvandam, quia post mortem viri sui,dum dolor recens est, in qualem partem voluerit, animam sjus inclinare potcst. Nam cum in se revertitur,&carnis delectatio ei obvencrit, quod pejus est,in adulterium cadit, nec monac ha esse invenitur,nec laica esse poterit. Et si alter quicunque homo in cujus mundio non est,hoc facere praesumpserit .componat guidrigildluum in sacro palatio, & ipsa cum rebus suis sit in potestate mundoaldi sui. I, p. CAR OLUS. II. 4 Desceminis quas defunctis viris lex Longobardorum prohibet ante anni spactum vestem religionis mutare,velumque suscipere, petunt nostram licentiam,ut mox, dum divina pietas DEI inspiravit eas indemnes licti e suscipere. Nos autem considerantes, quia praeterito tempore pro ipsa dilatione, multae etiam captae intra idem si acium ad aliam partem uisit actae suerunt, ideo petitionem carum quam censetitus csse justam suscepimus, S: cis fieri ita concedimus.1,ip. LODO VICUS. III. Qui viduam intra primos XXX. dies viduitatis suae sciens vel iiiv;tam, vel volentem sbi
eo putaverit,bannum nostrum,scilico LX. lolid. in triplum coinponat. Et si in vitam eam duxerit uxorem, legem suam ei componat; illiun vero ulterius non attingat.
IMP. LOTHARILjS. IV. De sceminis, quae viros amittunt,placci nobis ne se, sicut hactenus, indiscrete volent, sed ut per XXX. dies poli decessum viri sui expectent, di poli tricestinum diem per consilium Episcopi sui,vel si Episcopus absens fuci it,cum consilio aliorum suorum sacerdotum, suorumque parentum atque ainicorum,id quod eligere debcnt,eligam.
A mulieres lege mariti vivant.
l. si Romanus homo mulierem Longobardam tulerit, A mundium ex ea cerit,& post eius geeessum ad alium maritum ambulaverit sine voluntate heredum prioris mariti, saida ta anagrip non requiratur; quia postquam marito Romano se computaverit, & ipse ex ea mundium fecerit Romana effecta est, & filii, qui de eo matrimonio nascuntur, secundum legem patris, Romani sint,ci ideo fuidam& anagrii' minime componere debet. qui eam postea tulit, licui nec de alia Romana. t M p. LOTHARIUS. II. ut mulieres Romanae, quae 3iros habuerunt Longobardos, eis defunctis a lege viri sui sui ab I uae,& ad suam revertantur legem.Et hoc statuimus,ut simili modo servetur in caeterarum natio
i. Nulli licerinovercam suam,id est, matri nam, quae soli uxor patris,neque privignam, id est, sit astram, neque cognatam, quae fuit uxor si atris, ducere uxorem: & si ea consenserit, vir , 'ui eam duxerit u orem, componat pro culpa in curte Regis solid.c.& mox scparctur ab ea districtus a Rese.
73쪽
Et ipsa mulier habeat medium de omni re sua,&medium amittat,& curtis Regia suscipiat, eo quoi contra mandatumRegis consenserit celebrare nuptias,& poenam sustineat,& mox , ut dictum est se
II. Si quis puellam ante annos xta. sponsaverit aut tulerit:tunc ille eam, qui tulerit aut sponsi verit, componat, sicut edictum de raptu continet, id est , DCCCC. solid. medium Regi , & med um eidem infantulae , & ipsa revertatur in casam, & in pecuniam suam, & sit quieta usque ad just tempus. Postea autem eligat sibi virum, & nubat cui voluerit , si autem mundualdus ejus consenini fuerit, aut tradiderit ante xii. annos, componat in sacro palatio solid.CCC.& mundium ejus amilia. Et sit ipsa cum rebus suis in mundio palatii: pater vero aut frater potestatem habeant, cui aut in qualiaeatate voluerit,ad dandum aut sponsandum filiam suam, aut sororem suain: quia non est credibile, ui pater filiam suam, aut frater sororem suam doloso animo, aut contra rationem cuiquam homini dare debeat.
III. De his qui de illicito matrimonio nati sunt, vel nascuntur, id est, de matrina aut liliastra, vel cognata, quae fuit uxor fratris, aut soror uxoris ; quia canones sic habent, de duabus sororibus, scut de duobus fratribus,& qui de tali matrimonio natus fuerit, heres legitimus patri suo non sit: seu ipsam rem habeant parentes proximi. Et si parentes propinqui non fuerint, succedat curiisRegia. i DE M.
IV. Hoc autem Deo adjuvante statuere praevidimus, ut amodo nullus praestimat resictain de consobrino, aut sobrino suo uxorem ducere. Si quis autem hoc, quod illicitum est, amodo facere praesumpserit,amittat omnem substantiam suam. Et qui de tali conjugio nati suerint, lcgitimi heredes non existant, nisi parentes propinqui. Et si parentes propinqui non fuerint, curtis Repia succedat Hoc autem ideo affiximus,quia Deo teste Papa urbisRomae, qui in omni mundo toto caputecclesia rum Dei & sacerdotuin est, per suam epistolam nos adhortatus est, ut tale conjugium fieri nulla enus
V. Item hoc censemus atque praecipimus, ut nullus praesumat commatrem suam ducere in rem,sed nec filiam quam de sacro fonte levaverit, neque filius ejus piae sumat filiam illius uxore lucere, qui eum de fonte suscepit, quia spirituales germani esse noscuntur. Et qui hoc inatum facereten. taverit, perdat omnem substantiam suam:& filii, qui de tali illicito matrimonio nascuntur, heredes esse non debent, nisi propinqui parentes, & si propinqui parentes non fuerint, curtis Regia succedat ei. Ubi autem inventi fuerint, qui supra scripta illicita conjugia contraxerint, de praesenti separentur, circenae supra scriptae subjaceant.1 DE M. VI. De his qui de illicito matrimonio nati sunt, vel ante hoc tempus nascuntur. M illis legi ii.
mi fratres sui voluntarie partem dederint,ita statuimus: ut si eis fratres sui legitimi voluntarie partem dederint,in ipsam debeant permanere, & eos exheredare minime debere. Nam pater nota po ssit illos illicitos nequc per thinx, neque per qualecunque colludium heredes instituere. Hoc autem ideo con stituimus, ut omnis homo, qui vult, accipiat legitimam uxorem , nam non illicitas conrrahat nuptias.
VII. Si autem statres non sint, de parentes legitimi fuerint, qui legitimc poterunt ad heredita tem pervenire,& usque modo tacuerunt,taceant & inantea, & nullam habeat facundiam nec potestitem contra eos qui possident, per triginta annos loquendi, dicendo quod heredes cile non dcbeant, nisi per triginta annos posscderunt,possideant & inantea.
i DE M. V lII. Si quis miser & insipiens homo praesumpserit sponsare mulierem habentem virum suum, sive vir ejus ipse aegrotus fuerit, sive sanus, sicut & modo nobis talis causa annunciata e st & proba tum est,componat ipse,qui hoc fecerit, guidri id suum ad maritum ejus, S ipsa suscipiat in se talem condemnationem, qualem supra diximus, de illa muliere,quae se turpiter tractare pcrmittit.
IX. Adveniente vanissima & superstitiosa vel cupida suasone ex pervercone apparuit modo in his temporibus, quae illicita nobis vel cunctis nostris judicibus conjunctio esse comparuit ; quo niam adultae & maturae aetati, taminae copulabant sibi pueros parvulos inter aetatem legitimam, 2 dicebant quod viri legitimi esse debent, dum adhuc ipsi tecum minime commisceri valerent. Nunc itaque statuere praevidimus, ut nulla amodo foemina hoc facere praesumat, nisi pater aut avus pucti cum legitimis parentibus puellae hoc facere praeviderit. Nam si puer post mortem patris aut avi intra aetatem remanserit, & ei sequali se unque scemina, antequam ipsi puer πirii. annum compleat, copii lare praesumpserit,dicendo quod legitimus ejus maritus esse debeat, irrita sit ipsa conjunctio,& sep - rentur ab invicem. scemina vero ipsa revertatur vacua cum opproprio suo, & non habeat potestatem alio viro se copulare, dum ipse puer in aetate supradicta pervenerit. Siquidem impleta aetate puer ipse sibi eam ad uxorem habere voluerit,habeat licentiam, & si eam noluerit,tollat uxorem aliam, qualem
74쪽
voluerit te potuerit: illa vero, si ad alium maritum ambulaverit, & ipse puerulus cam habere noluerit, non ci possit vir suus,qui eam tulerit,pleniter in ephium dare, sicut ad aliam puellam, sed tantummodo medium,sicut ad viduam mulierem ' Qui vero puerum ipsum suaserit,sive parens ejus sit sive extraneus homo, componat solid. c. medium Resti & medium ad ipsum. lMP. CAROLUS. X. Ut Episcopi de incestuosis hominibus emendandi liccntiam habeant; seu & de viduis insta suorum parochiam potestatem habeant corrigendi ; & si de ipsis incestuosis aliquis post judicium Episcopi in ipso incestu se iterum commiserit; si praedium, id est, allodium, habuerit, ipsum insicum Regis recipiatur. i DE M.
XI. Illud praeterca per omnia praecaventes nos prohibere decrevimus,ut nullus praesumat ante annos pupertatis puerum vel puellam in matrimonio sociare in dissimili aetate , sed coaetaneos &sibi consentientes, quia multas ex huiusmodi contractu nuptiali ruinas animarum factas audivimus , & tales fornicationes perpetratas, uales inter gentes esse non debent; ita plane, ut si contigerit puerum adultum esse,& puellam parvulam, per virum cognata dc socrus deprehendantur adulte ae. Econtrario si puella maturae aetatis & puer tenerae , & propter puellam adultam & puerum parvulum,
pater & stater pueri tanti peccati flagitios perveniunt irretiti. Unde qui haec prohibita de caetero usurpare praesumpserit, ab omni consortio Ecclesiastico sit alienus , sed nee a publicis sit immunis judiciis. IMP. LOTHARIUS.
XII. Consobrinam,neptem, novercam, si atris uxorem, vel etiam de propria cognatione, aut quam cognatus habuerit, nullus audeat in conjugio copulare. Si quis huic tuli nephario conjugio se conjunxerit, & in eo permanserit: sciat se Episcopali autoritate anathematis vinculo esse innodatum, ut nullus sacerdos ci tribuat communionem: si vero converius divisusque fuerit ab illicita copulatione,dignae paenitentiae submittatur,ut sacerdos loci consideraverit.
1M P. LOTHARIUS. XIII. De conjunctionibus, quae secundum canones & Ecclesae edi uim copulatae esse non possunt, praecipimus ut ab invicem separentur, & qui de nostris judicibus neglexerit causam istam ad iudicandum aut distringendum, componat gui trigild suum.1 DE M. XlV. De incestis coniunctionibus hoc praecipitur ut nullus deinceps propinquam, nec quam propinquus habuerit uxorem, ducat in coniugio et de uxoris parentela ita sit viro, sicut propria pa
1M P. PIPI Nus. XV. Ut sponsam alterius nemo accipiat. IMP. HENRICUS. XVI. HENRICUS divina pietate secundusRomanorumImperatorAugustus, omnibus bo minibus. quoniam nobis divinae pietatis providentia , Imperialis ossicii curatia commissam ct c dimus. Nos quoque erga ea, quae ad ChristianasReligiones pertinent, & ad cultum justitiae jugiter sollicita cedebemus. Quapropter cum in Regni universali conventu nostrorum fidelium Principum Italicorum sederemus, orta quaestio est, ne de illicitis coniugiis consilio nostrorum Principum Archiepiscponim, Marchionuiti, Comitum ac judicio iudicium seu consensu omnium judicantium hujusmodi sententi am distini cimus. omnia scilicet, quae sancti canones & sacrae leges nostrorum praedecessorum instituerunt, summa autoritate confirmamus,& insuper & in nostro imperiali Jure addimus, ut quicunque seu in legitima aetate sive insta aetatem legitimam, uxorem duxerit vel desponsaverit, si morte praeventus fuerit , nulli propinquorum suorum liceat viduam vel desponsatam illius uxorem ducere. Quod si quis hoc fecerit, tam mulier, quam vir, ex hac lege exhereditati sint, omniumque bonorum eorum amittant facultatem; & medietas propinquis parentibus, de altera medietas ad fiscum deveniat : de quicunque ex hujusmodi conjugio natus tuerit, ipse quoque sicut & parentes sui) cx bac lege exheredatus sit. TIT. IX.
Sisendus Eberam Aram vel mulierem in conjtigio acceperit. U
I. Si puella libera servum alienum foris provinciam secuta fuerit, requirant eos pariter dominus servi & parentes puellae:&si eos invenerint, ambo poenam luxuriae juxta legem sustineant. Nauieulpa ad dominum, cujus servus fuerit,non requiratur. 1 DE M. . II. Si servus liberam mulierem aut puellam ausus fuerit sibi conjugio sociare, animae suae incurrat periculum:& illam, quae servo fuerit consentiens , habeat parentes potestatem occidendi, aut foras provinciam transvendetidi,& de rebus ipsus mulieris. faciendi quod voluerint. Et si parentes ejus hoc facere distulerint,tunc licea G. staldiol egis auinetori, utSculdasiosips in in curtem Regis ducere,& mira pensiles ancillas constituere. Asiri his A.
75쪽
l l I. Si mulier libera servum tulerit, & parentes ejus intra anni spacium in eam vindictam dore ne texerint,sicut in anteriori edicto continetur, tunc quandocunque post ipsum anni spatium inventa fuerit sit ancilla palatii,& ipse servus similiter ad palatium replicctur, & filii, qui ex clx nati su: rint curti Regiae omnimodo serviant. Nam si parentes ipsius mulieris vel dominuacompleverint intra supradicti annis pacium,quod anterius edictum continet, sic permaneant. . . .
IV. Jubemus, ut scujuscunque servus liberam foeminam, sibi eam consentiente,in coniurio sociaverit, & intra anni spacium secundum legem ad vindictam traditi non fuerint, sicut lex tale, ni sonas nostros sco socia ta nostra libertate concedimus, ut in potestate de inservitio domini illius,
cuius servus fuerit, nabo revertantur.
ctualiter mullari liberae alienare permis aen.
I. Nulli mulieri liberae sub Regni nostri ditione, legeLombardorum, viventi liceat in suae potestatis arbitrio, id est, sine mundio vivere,nisi semper sub potestite viri, aut potestite curtis Regiae debeat permanere, nec aliquid de rebus mobilibus aut immobilibus sine voluntate ipsus , in cujus mundio fuerit,habeat potestatem donandi aut alienanai.
II. Si qua mulier res suas, coli sentiente viro, aut conuia uniter venundare voluerit,ipse qui emere vult,vel illi qui vendunt, faciant notitiam ad duos vcl tres parentes ipsus mulieris , qui propinquiores sunt. Et si in praesentia de ipsis parentibus suis mulier illa violentiam se pati dixerit, non se stabile quod vendiderit. Nam si in praesentia ipsorum tuor uni parentum vel judicis , qui in loco pi suerit violentiam se pati non reclamaverit, nisi sua voluntate ipsas res se dixerit venundare , tunc ab illo die omni tempore, quod vendiderit,stabile debeat permanere: ita tamen ut ipsi parentes, quit terfuerint, aut Judex, in carta ipsa manum ponant. Et si contigerit casus,ut ille maritus moriatur, de ad alium maritum ambulaverit, stab: lis permaneat ipsa venditio. Scriba autem, qui cattam ipsani scripserit, non allicr praesumat facere, nisi cum notitia parentum, ves judicum, sicut supra dictum L Et si aliter secerit, sit ipsa venditio vacua, &praefatus scriba sit culpabilis, sicut qui fallam caninita
suas vendere, ita habeat potestatem donare. I M p. GUlDO. IV. Concidimus, ut sciat mulieres cum viris suis res suas donare aut venundare possunt, iudi commutare valeant,ac familiam suam liberam fac re.
I. Si quis de puella libera aut muliere mundium in i citcstate habens excepto patre aut fratre & ei crimen iniecerit, quod adulterata sit, tunc amittat mundium ipsius puellae, & illa potestatem habeat cum rebus suis propriis. si vult, ad parentes reverti, vel ad curtem Regis se commendare, qui mundium i jus debeat habere. Et si vir ille hoc eri mea dixisse negaverit,liceat ei se purificare, si potuerit,&mundium ipsus,sicut habuit,habere liceat.1 DE M. II. Si quis mundium de muliere libera,aut puella, in potestarum babens, excepto patre aut a tre, in animam ipsius puellae alit mulieris insidiatus fuerit, aut alii invitam ad maritum tradiderit; aut volentibus,ad ejus violentiam faciendam,consensum praebuit, aut consilium dederit, de probatum fuerit,amittat mundium ipsius: & illa potestatem habeat de duobus jus eligendi, ut vult ad parcitui reverti, aut ad curtem Regis cum rebus suis propriis, quae ad eam per legem pertinent, se commin dare,qui mundium ejus in potestate habere debeat. Et si ille vir hoc crimen negaverit, liceat ei se rificare, & mundium,sicut habuit, si se purificaverit,habeat. IDEM.tis. Si quis mundium de puella libera aut muliere habens,eam stringam, quod est masca, cla maverit, excepto patre aut narro amittat mundium ipsius, ut supra. Et illa potestatem habeat, ubi vult, ad parcntes, aut ad curtem Regis cum rebus suis propriis se commendare , qui mundium ejus debeat babere,& si vir ille negaverit hoc crimen dixisse iceat ei se purificare ,& mundium h M
ipsus, &non dicat, qualis sit ipsa mala tractatio. Proinde statuere providimus, qualis sit ipsa in '
76쪽
tractatio. Mala tractatio est,s eam same necavcrit,aut vestimentum,aut calceamentum secundum qualitatem pecuniae mulieri non dederit: aut si servo vel alisioni alterius eam uxorem dari. praesumpserit, aut turpiter bapti serit eam: excepto, si infans fuerit, pro honesia disciplina ostendenda . aut propter muliebria opera,aut virium malum emendandum, sicut de propria silia sua. Et si eam ad indecibilem operam coactam minaverit, aut si cum ea adulteratus fuerit,omnia laaec, qui ficere praesum p ierit; male tractatam e ssse dicimus. Et in super addimus, ut nec ad liberum hominem eam ad maritum dare praesumat absque i jus voluntate,quia prius tradiata esse non potest, quam si illum virum tollat, quem ipsa non vult.Idc o statutinus, ut propter plagas aut feritas si iecerit, vel de adulterio componat eidem foeminae,sicut edictum continet,& mundium ejus amittat.
De con giis servorum volaldiorum.
I. Si aldius cujuscunque liberam uxorem tulerit,id est . sulfreat,& mundium de ea fecerit o p steaquam de ea si am habens, S maritus ejus mortuus fuerit; si mulier in ipsa casa noluerit permane-rc,& parentes t jus eam ad se recolligere voluerint, reddant precium, quod pro mundio mulieris datum est illi, cujus aldius fucri titunc illa absque morgin cap , aut aliquid de rebus mariti revertatur ad parentus suos cum rebus suis, si aliquas res de parentibus adduxit. Et si filii de ipsa muliere fuerint, &noluerint in casa patri sedere, res paternas dimittant,& mundium pro se reddant, quantum pro matre corum datum est, di vadant ubi voluerint libori. 1 DE M. II. si aldia aut libera in casa aliena ad maritum intraverit, servum ad maritum tulerit, libertatem suam amittat. Et si dominus ejus neglcxerit cam replicare ad serv tium; mortuo tamen marito vadat sibi, ubi voluerit libera, una cum liberis suis & cum omnibus rebus suis, quantas in illo tempore secum adduxit quando ad maritum intravit. Nain amplius nullam reui consequatur, scd vitium suumsbi reputet,co quod servo consenserit voluntat te.
tDE M. III. Si aldius ancillam suam,aut alteri us, tulerit ad uxorem, silii, qui ex ipsa ancilla nasculi tur, sint servi i ius, cujus & in iter ancilla est.
IV. Si aldius cuiuscunque aldiam aut liberam alienam uxorem tulerit, si filios ex ipso coitu habuerit, patrem sequentur,& sint aluit,cujus & pater est. i DE M. V Si ancilla cujuscunque in casam alterius ad maritum intraverit, & servum tuleest, nihil de
ipsa casa marito mortuo consequatur,nisi quantum secum adduxit.
VI. Si servus cujuscunque ancillam alterius tulerit,&dominus ancillae eam liberaverit,&ad mond fecerit a se ut si eam vendiderit,& qui eam emit doloso animo di liberavit. & servus ipse in servitio permanserit, amittat ipsam libertatem suam,& sit ancilla Regis, & ipse qui eam liberavit componat in curte Regia aliam talem,aut pretium,quantum ipsa valuerit, pro eo quod colludium fecit, servit, Vero ipse sit in potestate domini sui, & ancillam ipsam faciat dominus servi suam cum pretio, aut qualiter a Rege obtinere poterit.
VII. Si servus cuiuscunque legitimam habuerit uxorem, & aliam ancillam super eam duxerit, componat dominus servi scut in edicto de adulterio continetur ei, cujus postea ancillam tulerit, an-eilla vers ipsa pro illicita praesumptione accipiat talem disciplinam a domino suo in domini selyi praesentia,ut alia ancilla facere non praesum)t VIlI. Si aldius cujuscunque,aldiam alterius tulerit ad uxorem,& filios ex ea procreaverit, &mundium ex ea non fecerit, sint lilii ejus aldione cujus & mater fuerit. Nam si postquam ex ea mundium fecerit,& filii nati fuerint,sicut in anteriori edibo continetur,patrcinsequanturio talem legem , eum patrono suo habeant,qualem& patrem eorum habuerint. i DE M. IX. Si quis fraudulenter ancillam alienam tulerit, de dixerit, quod eam servus aut aldius ipsius tulisset ad uxorem , & postea veritas clarefacta fuerit , quod non eam ipse servus aut aldius tulisset; tunc primum omnium reddat ipsum mancipium,cuius fuerit ,& sis ejus ancilla cujus antea fuit. Et ille qui hanc fraudem facere praesumpserit, det insuper aliam talem ancillam aut aldiam eidem homini cui fraudem fecerit,& reddat opera de ipsa ancilla, quam fraudulenter tulit,quamdiu eam apud se habuerit.
X. Si aldius cujuscunque aleiana alienam tulerit in usorem, aut servus ancillam, & antequam de ipso conjugio aliquam convenientiam domini eorum inter se sacere contigerit , quispiani miser homo cum ipsa alcia, aut ancilla, quae est uxor alterius, fornicatus fuerit: ita providimus, ut eidem,
77쪽
cu's uxorem adulteraverit,de ipsa culpa debeat subjacere,qui hoc malum perpetraverit. Nam domi. nus ejusdem mulieris tantum mundium de ea suscipiat, si alitia suerit, sicut lex est. Et si fuerit ancilla, accipiat exinde precium, aut vicariam, sicut convenerit. Hoc autem ideo prospeximus de uxoris erit vel aldionis, quia si de libero homine quispiam miser homo mulierem adulteraverit, ad maritum ejus componat,etiamsi non habeat eam mundiatam, nam non ad parentes. I, p. CAROLUS. . . XI. Ut coniugia servorum non dirimantur, si ser os dominos habuerint, sed in uno co-iii
pio servi permanentes dominis suis servi ant. Sic tamen ut ipsum conjugium legale sit, & per volunt a. t die tein dominorum suorum juxta Evangelium; quod DEUS conjunxit,homo non siparet. I, p. PIPINUS. XII. De mancipiis palatii nostri & Ecclesiarum no strarum nolumus mundium recipere, si nostra mancipia habere. TIT. XIII.
De eo qui incirem suam dimiseritis aliam er eam duxerit.
I. Si quis uxorem suam absque culpa legitima postposuerit, &aliam in domum super eam duxerit,componat solid.D.medium Regi,& medium parentibus mulieris,quam postpo suerti : mundium vero mulieris ejusdem,quam posuerit,amittat. Et si noluerit ad maritum suum reverti,revertat ad uparentes suos cum rebus suis Acmundio. ID EM. II. Si mulier aut puella notum habuerit quemcunque hominem uxorem habere, & super ἱρ α introieriti& tulerit maritum non suum,sancimus ut omnes res suas perdat ipsa mulier,quae se sciente alterius marito volontarie consensit: & medium de rebus suis accipiat curtis Regia , & medium parentes mulieris prioris. Et illa prior mulier recipiat maritum suum,& ille colat eam, ut decet uxorem legitimam.& illa vitium suum sibi reputet, quae super aliam uxorem intrare praesumpserit, &mbiles componatur,nec Lyda requiratur.
REX LUIT PLANDUS.III. Si servus cujuscunque habens legitimam uxorem , & aliam ancillam super eam duxeῆ , componat dominus servi, sicut edictum de adulserio continet,ei cujus ancilla postea tulit: ancillave ro ipsa pro illicita praesumptione accipiat talem disciplinam tu potentia domini servi & domini sui, ut alia ancilla hoc facere non praesumat. IMP. CAROLUS. IV. Ut nec uxor a viro dimissa alium accipiat virum, vivente viro , nec vir aliam accipiat uxo
V. Quicunque propria uxore de relicta,vel sine culpa interiem aliam duxerit, armis depositis publicam habeat poenitentiam; & si contumax fuerit,comprehendatur a Comite,& ferro vinciatur. in custodia mittatur, donec res ad nostram notitiam perdueatur. IMP. LOTHARIUS. VI. Nulli liceat,excepta causa fornicationis, adhibitam sibi uxorem relinquere, de deinde alia am sibi copulare; alioquin transgressori priori convenit sociare conjugio. Si autem vir & uxor dimittere pro sola religione inter se consenserint,vita nullatenus sine conscientia Episcopi fiat, ut ambo singulariter praeviso constituantur in loco am uxore nolente aut altero eorum,etiam pro tali re matrimonium non solvatur. IDEM. VII. Nulli liceat in uno tempore quas habere uxores, vel uxorem di concubinam: quia cum domui non sit lucrum , animae suae sit detrimentum. Nam sicut Christus castam observat Ecclesiam, ita vir castum debet custodire conjugium.
I. Omnis parentela usque in septimum geniculum numeretur, ut parens parenti per gradum&parentelam heres succedat. Sic tamen,ut ille qui succedere vult, nominatim unusquisque nomina parentum suorum antecessorum dicat:& si intentio suerit contra curtem Re is, tunc ille, qui quaerit, praebeat sacramentum cum legitimis sacramentalibus suis xM. & dicat per ordinem , quod parentela nostra sic fuit,& ille sic fuere nobis parentes, quomodo nos dicimus.
IDEM.1I. Si quis dereliquerit stium unum , quod sorboram, & filios naturales unum aut plures: filius legitimus tollat duas portiones de patris substantia , naturales vero tertiam. Et si sunt duo legi G
78쪽
le timi, habeant quatuor partes; naturales quintam,quanticunque fuerint: & si tres fuerint legitimi, habeant naturales septimam partem:Si quatuor fuerim legitimi,nabeant naturales nonam partem et Si quinque fuerint legitimi ,habeant naturales xii. partem: Si autem plures fuerint , per hunc numerum dividant patris substantiam. IDEM.IlI. Nulli sit licentia naturales sitos aequales aut confinites facere legitimis suis nisi alii legitimi post completam legitimam aetatem patri consenserint. Legitimi autem aetas est, postquam filii x itiannos habuerint. i DE M. N. De stio naturali, qui de ancilla alterius natus est, si pater comparaverit eum,& liberum thingaverit,libertas illi permaneat: & si non comparaverit eum, sit servus, cujus & mater est ancilla. Nam si eum comparaverit,& eum liberaverit,& aliquid de rebus suis per legem ei thingaverit, habeat ipsas res.
V. De eo, qui destio naturali generatus fuerit, qui est trenuis, heres non sat, nisi ei thingatum fuerit aliquid perlegem et &si ei thingatum non fuerit aliquid de rebus , tamen libertas .lli pe
IDEM.VI. Si quis dereliquerit filiam legitimam unam,&silium naturalem unum aut plures, & alios
parentes proximos,aequaliter dividant substantiam defuncti, id est, in tres partes: filia legitima accipi tat uncias quatuor,quod si tertia pars, naturales filii uncias quatuor: & parentes proximi aut heredes uncias quatuor, quod est tertia pars.&siparentes proximi nonsuerint,tunc curti Regi a suscipiat ipsas
VII. Si quis dereliquerit silias legitimas duas aut plures, & slios naturales unum aut pluresed ilios parentes proximo Mut supra; illae filiae tollant uncias sex,quod est mediummaturales filii uncia, quatuor, quod est terri a par ;& parentes lcgitimi uncias duas,quod est sexta pars. Et si parentes non fuerint, curtisRegia ipsas duas uncias suscipiat. IDEM.VRI. Si quis dereliquerit filiam legitimam unam aut plures,& silium naturalem unum aut plures,& sororem legitimam unam aut plures: tollant filiae&sorores inter se aequaliter dividendas uncias sex, quod est medium, naturales filii uncias quatuor, quod est tertia pars,& duas uncias parentes legitimi. & si parentes lcgitimi non fuerint, curtis Regia suscipiat ipsas duas uncias , quod est sexta pars. Pro mundio autem tollant naturales filii tertiam partem, & heredeslegitimi,aut curtis Regia
IX. Si fuerint siti legitimi & naturales, & sorores tam legitimae quam naturales, pro mundio eorum tollant filii legitimi partes duas,naturales vero partem tertiam. h IDE M. X. si fuerint filii legitimi &filiae naturales duo aut plures,& contigerit casu,ut unus ex naturalibuι o. cisus fuerit, tollant legitimi fratres pro compositione ipsus , quod appreciatus fuerit partes duas; naturales qui remanserunt,uero etiam partem , facultas vero illius mortui ad legitimos fratres revertatu ,& non ad naturales ideo ad praevidimus hoc propter Lydam deponendam, id est, inimicistiam pacificandam.
aut cum judice aliquas res acquiserit, habeat inantea absque portione fratrum; & quae soris in exercitu aequisierit,commune sit cum fratribus, quos incommuni casa dimi serit. Et si quis alicui desuprasci iptis fratribus garathinx fecerit, habeat inantea ille,cui lictum fuerit. Et si quis ex ipsis duxerit uxorem,& de rebus communibus meta data fuerit; quando alter uxorem tulerit, aut quando ad divisionem faciendum venerit, simili modo de communibus rebus eiremdatur aliud tantum, quantum ille alter frater in meta dederit; paternae auten et maternae substabit quod reliquum fuerit, inter se aequaliter dividant.
gare. Justas autem culpas exheredandi filios eas esse dicimus: si silius contra animam patris aut sanguinem insi liatus,aut consitatus fuerit: aut si percusserit patrem voluntarie: aut si cum matrinia sua, id cst. noverca peccaverit, juste a patre exheredatur. Item sicut nec patribus licitum est sine iusta cau-s, aut culpa filios suos exheredare , ita nec filiis liceat vivo patre cuicunque res suas thingare aut per uodlibet ingenium alienare,nisi filios sorte, aut filias legitimas, aut silios naturales reliquerit, ut ipsi ecundum legem conservet.
79쪽
re,omne thinx,quae est donario, quae prius facta est,rumpatur, & filii legitimi unus aut plures, qui postea nati suerint, heredes patri in omnibus succedant. Si autem filias legitimas unam aut plures, seu filios naturales unum aut plures, post thinx factum habuerit, habeant de ipsi legem suam , sicut supra constitutum est , tanquam si nulli alii thineatum fui si et:&ille, cui thingatum cst. tantum habeat, quantum alii parentes proximi debuerant habere, aut curtis Regia suscipere,si alii stingatum non fui siet.1 DE M. XIV. Si pater filiam suam,aut frater sororem suam legitimam, alii ad maritum dederit, in bresbi sit concepta de patris aut iratris substantia, luantum e i pater aut frater in die nuptiarum dede ocamplius non requirat.1 DE M. XV. Si pater filiain suam, aut frater sororem suam, alii ad maritum tradiderit; & contigerit
casus, ut ille maritus moriatur, & pater aut frater mundium ejus liberaverit, sicut supra constitutum est, & illa in domo patris aut fratris regresta fuerit, & alias sorores in casa patris aut fratris invenerit, &postea pater aut frater mortuus fuerit, &illa remanserit in domo cum aliis sororibus una aut pluit bus , & ad sacultatem patris aut fratris venerint dividendam cum parentibus aut cum cui te Regii; tunc illa vidua, quae in domo patris aut fratris regressa cst, habeat sibi morgincap & mephium, letiderso autem, id est, te alio dono,quantu pater aut irater dederit et,quando ad maritum ambulaverit,mittat in confusum cum aliis sororibus, ct illa alia soror, una aut plures, tollat unaquaeque inantea tantum pro mundio, quantum pater aut frater liberando eam ad parentes mariti defuncti dederit. Reliquam patris aut fratris substantia inaequaliter dividant, sicut in hoc edicto legitur. Et si sola in casa remanse rit, in quantum ei per legem competit,heres succedat.1 DE M. XVI. Si quis sine heredibus mortuus fuerit, Se res ipsus ad curtem Regis pervenerit,nec e natum nec praestitum quicunque ipsi mortuo dederit aut praestiterit, non habeat potestatem requirendi, quia postquam ad manumRegis pervenit, terminum posuit,&sine debito aut aliqua repetitione cecidit.
IDEM.XVII. Si libertus homo, qui suifreat factus est, sitos dereliquerit legitimos, sint illi heredes:
stias habuerit habeant & ipsae legem suam, sicut supra constitutum est. Et si naturales fuerint.bal tant& ipsi legem suam. Et si casu faciente sine heredibus mortuus fuerit, &antea judicaverit res suas pio prias se vivente,id est, an lingaverit & a rigaverit secundum legem Longobardorum,habeat cui do veris.Nam quantum de rebus benefactoris sui per donum habuerit, si eas non obligaverit in libertatem ad ipsum patronum aut heres revertantur. Et si aliquid in gasiadio Ducis aut privatorum boni,nem obsequio donum conquisierit, res ad donatorem revertantur,in alios vero res, sicut dictum est, si heres non rc liquerit,aut se vivo non judicaverit, patronus succedat sicut parenti suo. i DE M. XVIII. Si quis habuerit filios legitimos duos aut plures,&contigerit unum ex his vivente patre mori,& dereliquerit filios legitimos unum aut plures, & contigerit avum mori,talem partem per. cipiant de substantia avi sui, una cum patruis sitis, qualem pater eorum inter fratres suos percepturus erat, si unus fuisset.S i militer & filiae legitimae una aut plures,aut filii naturales unum aut plures fuerint, habeant legem suam, sicut in hoc edicto legitur. Quia inhumanum & impium videtur nobis esse, ut pro tali causa exhaeredentur filii ab hereditate patris sui, pro eo quod pater eorum in sinu avi mortuus est, sed ex omnibus aequalem cum patruis in loco patris sui post mortem avi recipiant portionem similiter & legitimi non fuerint, & naturales inventi fuerint, habeant legem suam, id est, tertiam ex
omnibus.1 DE M. XIX. Si quis Longobardus suestiis legitimis masculinis mortuus fuerit, & sliam dereliquefit,
unam aut plures legitimas , ipse ei in omnem hereditatem patris vel matris suae, tanquam filii legitimi massi uti, heredes succedant.
IDEM. . Si quis Longobardus se vivente filias suas ruptiis tradiderit,& alias in casa reliquerit, &alias in capillo in casa reliquerit, tunc omnes aequaliter in eius substantia heredes succedere debent, tanquam silii masculi. IDEM.
L Si quis Longobardus sorores reliquerit,& vivente eo ad maritum ambulaverint, tantum habeant ex fratribus facultatem,si ipse filios vel filias reliquerit, quantum in die votorum acceperint, quando ad maritum ambulaverint. Nam si ipse frater neque filios, neque filias reliquerit, aut si ha buerit, & ante cum mortui vel mortuae fuerint absque liliis vel filiabus , tunc sorores eius tanquam in capillo remanserint,quanquam ad maritum ambulaverint, in omnem substantiam ejus aequaliter
IDEM. II. si quis Longobardus filias & sorores in capillo in casa reliquerit, pariter atque aequali ter quantaecunque Letini in haereditatem ejus ei succedant , tanquam si filios dereliquisset legit, mos. H a .
80쪽
XXIII. si lilia aut sorores contra voluntatem patris aut fratris egerint, potestatem habeat pater aut frater iudicandi res sua quomodo aut qualiter voluerit. 1 DEM. IV. Si sorores in casa patris remanserint, aut ad maritum ambulave int, succedant patri suo& matri suae in omnem substantiam eorum sicut antea statuimus. Et si contigerit unam ex iisdem sororibus mori, tunc & quae in capillo remanserint,& quae ad maritum ambulaverint, in omnem po tetionem sororis suae defunctae,quamvis puella mortua fuerit. succedant: parentes autem propi nqui , aut mundualdi earum, suscipi int tantum mundium eorum. Si autem contigerit illam mori, quae jam ni
plui tradita est,tunc ille ei succedat. qui ci per mundium suum fecitii DEM. XXV. Si duo fratres, aut si pater & filius ibingati fuerint, si unus ex ipsi, sine filiis vel siliabus mortuus tinctit,curtis Regia ei succedat : Idco autem hoc scripsimus, quia & si affixum in edicto proprie non sit, tamen omnes judices & fideles nostri se dixerunt, quod cadat sedra antiqua usque nune se suisset. IDEM.XXVI. Recolimus enim qualiter jam antea statuimus, s quis decedens reliquerit siliam unam
aut plures,& sororem unam &plures in capillo, ut pariter atque aequaliter sorores &filiae eidem succedere debeant. Et si soror in capillo dcccsserit,soror, tuae remanserit si in iliter sorori succedat:modo vero, quia intentio exorta est inter fratres & sorores de nepte catum,quae in capillo mortua fuerit, altercationem ponentes quis ei succedere debet. Statuimus ut barbanus ejus, in cujus inundio fuerit, ipse ei succedat in ejus portione.Nam amitae ejus de ipsius portione nihil percipiant,nisi tantum habeant, quantum si viva fuisset ipsa neptis earum.
XXVII. Recolimus in anterioris edicti pagina e sie insertum, ut si frater decesserit absque siliis& sliabus,& sorores reliquerit, ipsae haeredes ei succedere debent. Nam ainitae eorum nepotum successionem nullo modo capere poterant, quia nihil de iisdem amitis in ipso continetur edicto, nisi aut sorores aut parentcs propinqui succedere dcbent , & dum remanebant in capillo inordin tae , &in casa patientes necessitatem servis se copulabant. ideo nos Deo inspiraute statuere praevidimus ut siquis Longobardus moriens sororem unam aut plures in capillo in casa r. liquerit, & filium unum aut plures , si ii ipsius debeant perpensare, qualiter amitae absque necessitate vivere possint secundum qualitatem substantiae suae, ut amitae eorum indigentiam non patiantur , neque de victu , neque de vestimento, sed nec de ipso obsequio suo. Et si in sacro monasterio sub statuta Regula vivere voluerint , ab ipsis suis nepotibus ordinetur , ut illis praevisum suerit aut convenerit. Si autem pra dicti nepotes decesserint . & sorores reliquerint amitae eorum , quae in casa in capillo remanserit , cum ipsis nepotibus suis in rebus nepotum di fratrum succedant aequaliter , quantacunque fucrint.
I, p. GUIDO. XXVIII. Volumus praeterea atque san cimus, ut si ciuis liber homo legitimae uxori suae, dum advixerit, res suas per scriptum ad usu miructum dederit,& filios duos vel plures habuerit, & unus ceis si, vel duo mortui fuerint,& filios & filias reliquerit, aequaliter ipsas res, quas usu fructuario modo praedicta uxos habuerit, filii desuncti in patruis, sicut caeteram haereditatem , ita usumfructum diVidant.
XXIX. Quicunque ex quacunque natione legitimam uxore naceepit vel accepe fit,seam mori contieerit sine filiis,amborum eorum vir uxori suae succedat, & omnia bona sua percipiat. T I T. XXV.
De donati bas , qtilae cum thmgatione vel lanneia fiant.
Rax ROTHARIS. I. Si quis res suas alii thingare voluerit, non absconse, sed ante liberos homines ip su in gara thinx faciat, quatenus qui thingat de qui gi siles fuerint,liberi fuit, ut nulla in posterum oriatur intcn
1 DE M. II. Si quis res suas alii thingaverit,& dixerit in ipso illinxti dolai p. id est qui in die obitus sui
liquerit non dispergat ipsas res postea doloso animo, nisi fruatur postea cum ratione. Et si talis evenerit necessitas, ut terram cum mancipiis, vendere, aut loco pignoris ponere debeat . aut sine mancipiis, sicat prius illi, cui ibingaverit: ecce vides. quia necessitate compulsus resistas vola vendere , si