장음표시 사용
91쪽
IDEM. IV. Si quis liber homo uxorem habens liberam. propter aliquod crimen aut debitum ipsud
vitio alterius se subdidit, de eadem coniunx cum ipso mari re voluerit,eorum procreatio, suae dei. conjugio sit,libertatis statum non amittat. Si vero ea des lucta,secunda uxor etiam libera, tali se sciens i unxit conjuxio, liberi eorum servituti subdentur.
I. Si quis servum suum proprium, aut ancillam suam liberam dimittere voluerit, sit illi licia. tia qualiter ei placuerit. Nam qui sulf real & a se ext raneum,id est, amon l. facere voluerit, sicut debui facere,tradat eum priua in manum alteri hominis liberi, & pergarathinx ipsis in conficinet: & ille si cundus tradat cum in manus tertii hominis eodem modo ; & tertius tradat eum in quarti; S: ipsi quartus ducat eum in quadrivium, & thingat in guadia,& qilites testes ibi sint de dicant se: de iv. Miuubi volueris ambulare, liberam habeas potestatem. Si sic factus fuerit tunc amonis, de ei manebit ceta libertas,& postea nullam repetitionem patronus adversus ipsam aut filios ejus habeat potestatem te quirendi. Et si sine heredibus legitimis ipse,qui amotad factus est,imortuus fuerit, curtis Regia illisus cedat: nam non patronus aut heres patroni. Similiter & qui per impans, id est votum Regis, e mittitur,ipsa lege vivat sicut qui amonii factus eis. Item qui sulf real fecerit, & iv. vias ei non dederit, deamonis a se, id est extraneum non fecerit; isti lege patronus cum ipso vivat, tanquam cum ista, tre aut cum aliis parentibus liberis Longodardix, id est, si filios aut filias, sui suli reat sactus non dimisserit,patronus ejus illi succedat, sicut scriptum est Item qui aldium aut aldi .im facere volucri:, non illi debet quatuor vias.haec fiunt gaudia iv. manumissionum. Tamen necesse est pro suturi temporis me moria, ut qualiter liberum aut liberam thinna verit, ipsa manumisio in carta libertatis commemor tur.Etsi cartam non fecerit,tamen libertas illi permaneat.1 DE M. II. Omnes liberi,qui a dominis suis Longobardis libertatem meruerunt,legibus dominutum suorum de benefactorum vivere debeant, secundum qualiter a suis dominis propriis concessum iuri
III. si quis servum suum aut ancillam in manu regis dederit, de ipse Princeps eoi tmanus sacerdotis circa sacrum altare liberos dimiserit: sic permaneant liberi, sicut illi qui suis reaihil nisunt. Et qui mundium de ipsa muliere libera a Principe accepit,sic eum habeat, sicut de suurealema liere. Nam amplius nullam conditionem debeat habere, neque ipsa neque filii eius,de hoc statui muli ut masculi, qui de ipsi libera nati sunt, absque mundio sint disceminae autem habeant mundium, si a mater earum: de ipsum mundium non sit amplius,quam soliciari.
IV. Si quisservum suum aut ancillam liberum vel liberam dimiserit, 3 posuerit ei mundium,
aut unum solidum, aut duos tantum, aut tres, aut sex tantum,habeat mundium,quantum in carta ei assi xit ;& qui postea ex ipsa libera nati fuerint,sive masculi si vesceminae,non habeant amplius mundium, nisi quantum dc mater earum.
IDEM.V, si quis servum suum aut ancillam in Ecesesia circa stare a modo liberum aut liberam si
miserit,sic ei maneat libertas,sicut illi,qui fuls real in quarta manu traditus de amotad factus est. Nam qui aldium facere voluerit, non eum ducat in Ecclesia,nis alio modo faciat,qualiter voluerit, sive pacanam,sive qualiter ei placuerit.
VI. si quis servum alienum sine voluntate domini sui in manu Regis dederit. & probatum fuerit non suum servum dedisse, componat Regi, qui pro tempore fuerit, lid.C. de ipse servus revet latur ad proprium dominum. Et si iervus cujus antea fuit: do insuper ille, qui eum illicite liberarii componat domino eius solid. .
VII. Si quis servum alienum sine voluntate domini sui liberum dimiserit, aut per se, aut pitqualecunque ingenium excepto permanum Regis: de probatum fuerit, quod servum alienum liberasset, tunc ipse servus revertatur ad proprium dominum suum,dc sit ejus servus siculantea suit: Sille, tui eum illicite liberavit, componat domino ejus solid. .i DE M. VIII. Si quis servum suu i sutireat thingaverit, de amond a se secerit, vel quocunque modo eum a se absolverit in manu Regis dando,aut in Ecclesia circa altare ducendo; dc postea ipse libertus voluntatem patroni sui fecerit,manifestare debeat ipse libertus libertatem saepius judici, de ad vicino suos qualiter absolutus esse videtur; ut postea nullo tempore ipse patronus aut beres ejus conua eum, qui libertus est, querelampossit movere; dicendo quod ei debeat obedire, pro eo quod sua sponte pro benes io de domino suo voluntatem ejus secerat: sed frma,ut supra,maneat libertas. Rs Y ASTULPHUS. IX. Io anterioris edicti capitulo, ut si quis Longobardus pertinentem suum in quarta manu: iradido.
92쪽
ponebant,di ipsi eos postmodum retinere nequaquam volcbant, multi homines timentes, ne sui liberti eos postponerent, libertatem eis facere obmittebant: propterea statuimus, ut si quis Longoba diis pertinentes suos thingare voluerit in quarta manu,aut cartulas ei fecerit, & sibi reservaverit servitium ejus dum advixerit,&decreverit ut post obitum ejus liberi sint, stabile debeat permanere secundum textum cartae, quam ei fecit,quia injustum nobis apparuit, ut homo benefactorem suum vivente eo dimittere debeat. Nam qui in Ecclesia liberum dimiserit per manum sacerdotis , scpermaneat ejus libellas, sicut continetur in anteriori edicto. Ira v. CAROLUS. . X. Si quis per cartam ingenuitatis a domino suo legitimam libertatem est consecutiis, liber permanea si vero aliquis eum iniuste inservire tentaverit, ille cartam ingenuitatis ostendat. &si adversi. rius injuste eum inservire comprobaverit, ille qui eum inservire tentaverit, multam, quae in ipsa catata descripta est,solvere cogatur.Si autem caria non apparuerit,sed iam ab illo,qui eum inservire volue rit,diffacta est guidrigild ejus componat, tuas partes illi quem inservire voluerit,tertiam Regii & ne iterum per praeceptum Regis suam libertatem conquirat. I ML PIPlNUs. XI. Homo denarialis non ante hereditatem in suam agnationem acquirere poterit , neque in tertiam generationem perveniat: & homo cartillarius similiter. IMP. I ODOVICUS. XII. Si quis per cartam ingenuus dimissus fuerit, di a quolibet homine ad servitium interpol latus suerit: primum legitimum auctorem suae libertatis proferat, & in suam libertatem perseveret. Si vero legitimus auctor dcfuerit, cum testimonio bonorum sominum,qui tunc aderant, quando liber dimissus fuerit, se dcfendere permittatur. Si vero testes defuerint,cum duabus aliis cartis, quae ejus. dem Cancellarii manu fuerint firmatae vel scriptae, suam cartam , quae tertia est, veram & legitimam esse confirmet. Cancellarius tamen talis esse debet, qui pagensibus loci illius notus sit&aeceptui. Si vero qui interpellatus fuerit,nec auctorem, nec testimonia, nec cartarum collationem ostendere pota tuerit, ipse, qui eum interpellavit, secundum legem ipsam, cartam falsam esse faciat, & servum suum conquirar. Si vero interpellator aut actore, aut testimonio , aut cartarum collatione convictus fuerit, ct hoc, quod voluerit, cilicere non potuerit, multam, quae in ipsa Scmmatis caria continetur,cogatur exsolvere. TIT. XXXV. .
REYROTHARIS. I. Si qu;s comparaverit terram,id est, solum ad aedificandum, aut casam mane latam, & per quinque annos inter persona praesentes possederit; di postea ipse venditor aut heredes eius pulsaverit dicendo, quod praestitisset, non qnim vendidissct, ostendat libellum scriptum , ubi rogatus suisset prα standi; di si libellum non habuerit nihil aliud faciat emptor, nisi sacramentum secundum qualita
te pecuniae praebeat mittere: tunc
aebeat, scilicet quod cum precio suo rem ipsa comparasset, nec alteri perlege debeat di- liceat ei postea firmiter possidere, quod sibi comparaverit. IDEM.11. Si quis alium de re mobili di immobili pulsaverit dicendo quod malo ordine possideat, de : quod si per annos v. tuerit possessot,tunc ipse, qui possedit, aut
tradiderit,& a se a mont secerit, aut circa altare ducendum sacerdoti tradiderit, solutus ab omni condi. one servitutis permaneat. Sed quoniam pervcrs homines benefactores suos accepta libertate post-
possessor negaverit,ita prospeximus per sacramentum debeat negare,aut per pugnam se defendere,si potuerit.
m. Si servus aut ancilla per xxx. annos domino suo servierit,de quibus rci veritas cognita ne est,quod per xxx.annos dominis suis servisset,& per superbiam aut justa patrocinia se voluerit de do mino per pugnam vendicare,nullatenus ei permittimus, sed serviat ei, sicut decet servum aut anelliam h optio domino servire. Similiter & si aldius fuerit,impendat obeuientiam suo patrono, sicut per xxx. annos iacit,& ei nova opera a domino suo amplius non imponatur, sed liceat ei res suas habere, quas Der xxx. annorum spacium juste possederat.
N. De liberis hominibus, Quos constat per xxx. annorum spaclum in libertate sua perman- .sisse nullam per pugnam patiantur violentiam, sed liceat eis in libertate sua permanere. Et si eos quia cunque pulsaverit, iccat eis cum sacramentalibus suis letitimis se idoneare. V. Si quis per triginta annos bona sile possederit casas, familias & terras, & cognitum si ierit,duod ejus possessio fuerit post x . annorum curticula adpugnam non perveniat, nisi ipse, qui possedit secundum qualitatem pccuniae cum sacramento suo se defendat. Nam per pugnam , ut stupra diximus,
vs. Si quis cartam donationis pergarathinx factam, aut per susceptum lannechil, vel forte per
93쪽
comparationem ostenderit, & res unde licet non possederit, & dixerit quod munimen suum absistitum sui siet,& si per xxx. annos aut supra ista possessio fuerit, non habeat adversus eum qui post iii cundiam loquendi cum munimine ipso,quod ostendere videtur: nisi ipse, qui per xxx. ani O pol iij firmiter possideat; quia gloriosissimus GIUM 'ALDUS R EX per xxx. annos institutam bal, pos sc ssionem.Nam si intra xxx annos possessio ista fuerit,potestatem habeat cum munimine suo dicendi quod voluerisita ipse qui possedit secundum edictum respondeat. s D E M. VII. Si inter fratres per xL. annos posscsso suerit de rebus,seu de casis,uci de terris, quae ins
vi sar sunt,uel inter parentes:qui per LX. annos possedit,qualiter praesumat dicere, pcr sacramentum s 'sancta Dei Evangelia assirmet,quod de uno,aut de patre aut de iratate, aut de aliquo parente ipsisti: suas habeat saetas,aut per donationem,aut cominutationem,aut per extimationem, aut per compat tionem,aut quomodo praesumpserit dicere aut ossirmare: & liceat ei postea ipsas res illibatas baberi r postulere. Alii vero res, quae divisae fuerint inter fratres scii nepotes, uti ubi mensura tracta est,so ita istantes adaequentur. Nam ubi per XL. annos mensura minime ambulaverit, di causa probata fit eur,
quod jure quieto possedisset, sicut supra legitur, per sacramentum finiatur, excepto si conmilia ea
aliquid polledisset. t D E M. VIII. De possessione, quam aliquis de publico habet, & per xL. annos quietus possedit, i cra:
ei inantea sine aliqua molestatione habere & possidere. Hoc autem ideo statuimus, auia possesso alis :rum hominum secundum Longobardorum legem in xxx. annis finitur: cauiae quidem Regales,unde compositio expectatur, duplicatas statuit decessor noster ROTHARIS REX coni ponere. propte ea nobis rectum c um nostris judicibus comparuit esse,ut etiam in ista causa de posscssione duplicentur ipsa anni, ut fiant Lx. N iii Judex aut actor noster ipsum . qui posscssionem talem habet, pulsaverit quod ipsum rem injuste possedisset, aut invasisset, & non sint completi Lx. anni; iunc ille, cujus pollet oest, dicat iuratus ad sancta Dei Evangelia, aut de se, aut de patre, aut de avo, quod ipsa ros per princi- peni,qualem ausus fuerit nominare, data fuissct,&ipse aut parentes ejus per LX. annos pos dies, nec eam per legem dimittere debeat, di sit pollea secutus. Et si hoc facere ausus non fuerit, aut Oset Gastaldius,aut Actor probare potuerit,quod completa LX. annis possessio ista non sit, diveritas apparuerit, quod de publico fuisset,aut ostendat praeceptum,aut amittat rem ipsam in publico, ii LX. anni in ipsa posscssione non fuerit completi. Et si sorsitan aliquis de servo aut aldione domini R gis comparaverit,& probata causa suerit, relaxet ipsam rem in publico: quia de servo auialetoae Legis, possessio venditionis esse non debet; sicut nec de aliorum servis aut aldionibus.
IX. Si quis possederit qualemcunquerem. mobilem aut immobilem,per cartam falsam,&pto batum fuerit, quod per ipsum munimentum falsum rem ipsam possideat,non eum defendat postrita sua ,hoc est, XXX. annorum: nec excludat illum,cujus res legibus fuerit: sed amittat rem ipsam, qu per cartam falsam possidere videtur; sic tamen,ut diximus, si probatum fuerit; Et ille ipsam rem reo Nasicut ante pertinere per legem debuerat.
X. Reminiscimur enim,quia in anteriori edicto continere dignoscitur,de liberis Deminis qua servis copulantur, ut quandocunque inventae fuerint in servitium reducantur: sed quia G RiMO ADDUS Re2 instituit: Ideo dissinimus, si quae eminae amodo inventae fuerint, quae sibi servos copulaverint,& per LX. annos in libertate permans crit, iple, di filii, di filiae earum, atque qui de ipsu tprocreati fuerint inventi: nullus eos in servitio replicare praesumat, sed in libertate sua permaneant, sicut per LX. annos permanserunt.Si autem amodo praesumpserit cujuscunque servus arim nam ducere uxorem, sic exinde detur judicium,sicut in anteriori edicto legitur.
de ipsisrebus eum molestaverint,&ipse posscstionem suam per XXX. annos consignaverit, d ejus claruerit possessio, possideat& in antea. similiter & venerabilia loca faciant de rebus, quas ipsi possident, si a Longobardis fuerint pulsata;quia anterius edictum continet de quinque annorum possessione utqui possederit per quinque annos in sacie eius, qui pulsaverit, ipse secundum legem defendat se, δἰ loca venerabilia inter se de rebus quibuslibet per XL. annorum posscssionem excla dantur.Ideo justum duximus,ut qui per xxx annos possederit,possideat & inantea.
minis,& deservierit ei vel siliis vel nepotibus ejus,& claruerit veritas, quod parentes eius omni liberi fuissent:& postea inservitium detinere voluerit, dicendo quod per XXX. annos ei vel parent, bus ejus servisset . non possit eum per ipsam possessionem tenere quia impossibile est contra Dei praeceptum, dum omnes ejus parentes liberi sunt,ut ipse solus,qui voluntarie servivit,in servitium detineatur, pro sola possessione. Nam si pro furto aut alia malitia, sicut edictum continet, ad servim dum in manus datus tuerit,di probatum fuerit,deterviat&in antea. Si vero ejus parentes servi De
94쪽
rum.& ipse solus ad libertatem tendere voluerit, si ipsi libertatem suam idoniare per cartam , aut pert homines liberos, ves per possessionem iustam non potuerit; seserviat dcinantea. I, p. LUDO VICUS. XVI. Placuit nobis de liberis vel illis hominibus, qui se per xxx. annos liberos esse aiunt.iit per hanc possessionem liberi non sint,nisi de ingenuo patre aut matre nati sint,aut cartam libertatis osten
IM p. LOTHARIUS. XIV. Ut per xxx.annos servus liber fieri non possit, si pater illius servus de mater ancilla si ierit. similiter & de alaionibus. Tl T. XXXVI. Dee ictionibus.
L si quis comparaverit ancillam,& postea venerit alter certus homo,qui eam suam dicat esse , revertantur pariter ad auctorem tunc auctor si vendicare non potuerit,praebeat sacramentum, quod conscius non sit fraudis,nec colludium fecisset, di reddat precium tantum . quantum in illa die tulit, quando ea in tradidit ,& accipiat ancillam ipsam & proprio domino tradat. Et si ancilla ipsa apud emptores filios fecerit, tunc ille, tui eam prius vendidit,&vendicare non potuerit, luanticunque sint filii ipsius, per suum dispendium comparet, & proprio domino reddat, quatenus. filii matrem sequantur. Et si auctor mortuus fuerit sine heredibus legi timis, & facultas ipsius auctoris ad curtem Regis ceciderit, nulla sit repetitio: sic tamen, ut detur sacramentum,quod ab illo comparasset, cujus res ad cur tem Regis p rvenerit.
Is. si quis alii homini qualemcunque rem donaverit, & lannechild susceperit, & postea eam defendere minime potuerit, tunc aliam talem rem, qualem donavit , qualis in illa die invenitur esse, reddat cui doliavit,& ampli ut non calumnietur. Et si de colludio pulsatus suerit, satisfaciat ad Evangelia,quod nullum colludium cum alio homine de ea re factum habeat; & sit absolutus a culpa : sic ta- meia,ut supra scriptam rem consimilem reddat, cui donavit. 1 DEM. III. Si quis commutaverit terram, arvum, vel pratum, aut silvam.&ibi laboraverit, &aediscium socerit, aut clausuram, aut vincas posuerit;& postea surrexerit certus homo, qui ipsum locu i iuum faciat:&ille qui dedit minime potuerit eum defendere, recipiat res suis quas dedit . & insup ripsum damnum restituat ei quantum appreciatum fuerit, quod i si postea laboravit de aedicavit. . sed de de comparatione ita statuimus,sicut& de commutatione. Hoc autem de his caulis diximu . unde cartas commutationis aut venditionis inter se non faciunt. Nam unde cartulas faciunt & ostendunt, sie debet esse sicut in ipsis cartulis legitur. Ti T. XXXVII.
REX LUlT PRANDUS.I. De his sceminis, quae velamen religionis in se recipiunt, aut a parentibus suis Deo voventur aut ipsae elegerunt religionis habitum, aut vestem monachicam induere videntur quianquam a Sacerdote consecratae non sint:sic nobis iustum apparuit esse , pro Dei amori , ut in ipso habitu in omnibus perseveront, nec sit excusatio malis hominibus quod consecratae non sint ; Et ideo si copulantur, culpam non habeant. Sed, ut supra praemisimus,quae tale signum super se habeant, id est velamen , aut vi stem sanctae Dei genetricisMariae, quocunque ingenio in se suscipiunt, postea ad secularem vitam vel habitum transire nullatenus praesumant: quia considerare debet omnis Christianus, quod si quis cunque secularis homo, parentem nostram secularem sponsat, cum solo annulo eam suberrat A. summfacit; & si postea aliam uxorem duxerit, culpabilis invenitur solid.D. quanto inas silcbct causa D Eldi sanctae Mariae amplior esse, ut quae ipsum velamen vel habitum in susti scipiunt, in eodem debeant permanere.Si quae vero icemina contra hoc,quod nostra instituit excellentia egorii, aut marito se co . . putaverit perdat omnem substantiam suam, & deveniat ipsa subit Datia in potestate palatii. De perso. navem ejus lem foeminae. quae tale malum commiserit,judicet Rex, qui pro tempore fuerit, qu .iliit e uilli placuerit, aut in monasterio mittendo, aut qualiter secundum Deum melius providerit. Sum limodo & de victo&vestimento ipse Princeps ordinet qualiter illi placuerit. Si autem ille. iii cujus mundio talis Demina et consentiens fuerit in supra scripto mal. 3,& probatum fuerit, componat gui drigild suum:& ille qui eam tollere praesumpserit, compotiat in palatio Regis solid. DC. Si autem mundoaldus ipsius sceminae in ipso malo consentiens non fuerit, medium de ipsus DC. iolid. accipiat ipse,N Rex medium.Qui autem talem sceminam rapuerit,componat solid.M. & praecedat causa ii E Isolid. C. quo uiam de raptu secularis foeminae compositio nongentorium solidorum in euicto ii si me iipsa vero, quae nunc servavit cana causam,quae supra legitur, & malo supradicto consenserit, roeriae sit,
95쪽
rit ex peccato,ut adulterium voluntarie committat,quicunque ipsam sanctimonialem foeminam adus. teraverit,componat solid. C C. quia de secularibuas minas edictum continet , ut componat ut plandulterio solid.C.&nos prospeximus veram esse justitiam, ut Dei omnipotentis causae & sanctae uia uenetricis Mariae, cujus vestem suscepit, duplicentur. De pecunia autem eiusdem religiosae fcemini quae quod absit) voluntarie adulterium perpetravit, lic fiat, sicut jam antea de religiosi, foemistitu tuimus, quae se marito copulaverint. IDEM. III. Si quicunque homo liber ancillam suam pro religionis de mundicia causa vestem reli 4 sam induerit,ut ei sicut consuetudo terra istiu est 4 ad offerendam oblationem p loca Suncibi , R idebeat portare: de contigerit ex peccatis,ut quispiam homo ean ad uxorem ducat; ubicunque in re. ti fuerint separentur, c componat ipse, qui eam tulit uxorem, domino eju5 solid. xi . & illa revenatui lin pristinum statum. Quod si aliquis cam, quod absit,adulteraverit,simili modo componat domino ejus solid.xL.quia anterius edictum de gentili ancilla adulterata x x. solid. contuno : est componiniui deDei ancilla, quod justum est,ur compositio duplicetur.Veruntamen sic statuimuquis probata sustit causa,id est presbyterum aut alterum clericum,quomodo ipsa veste religiosa induta est, uti, susui alicui homini calumnia pro sigment', scdpro certa veritate;& dum probatio vera facta fuerit, sic si eo inpositio fieri debeat.
IV. Si qua mulier religionis velamen induta fuerit, observatis omnibus, qualiter in sus Hori capitulo assxa sunt;& monalicrium intrare voluerit; si filios aut filias habuerit,in quorum inuadibria inveniatur,cum tertia portione de propriis suis rebus intret in monasterio, & post obitum ejus remi neat in ipso mon sterio, ibi ipsa intraverit. Si vero filios aut filias non habuerit, cum medio de rebus suis intret,&post ejus decessum remaneat ipsa medietas in potestate monasterii. Nam si in domo re manserit, potestatem habeat de rebus suis judicare pro anima sua. ubi voluerit,in tertiam parte duavero portiones ex rebus ejus sint in potestate ejus, ad quem mundium de ea pertinet. IMP. LOTHARIUS. V. De sanctimonialiscemina statuimus ut si adulterium secerit,& inventum suerit, res, ius habeat, in fisco nostro socientur;persona vero ejus sit in potestateEpiscopi,in cujus parrochia est, in monasterio mittatur. IDEM.VI. Statuimus,ut si foemina, quae vestem habeat mutatam,moecha depraebensa fuerit, nonit datur genitio,sicut usque modo, ne forte,quae prius cum uno,postmodum cum pluribus locumbata.
sit machandi. sed ejus possessio fisco redigatur,& Epii copi ipsa subjaceat judicio. T I T. XXXVIII.
.I. Si quis timoris Dei immemor ad ariolos vel ad ariolas pro aruspicibus aut qualibuscunq;: responsis accipiendis ambulaverit, componat in sacro palatio medium precii sui, sicut
mili modo de qui ad arborem,quam rustici Sanctum vocant, atque ad sontanas adoraverit, aut licti legium vel incantationem fecerit,uel similiter, medium precii sui componat in sacro palatio. E si qui selinque sciens ariolum vel ariolam,& non eas manifestaverit aut ipsos ccla verit, qui ad ipsos ario. los vel ariesas vadunt,& non manifestiverit, poena subjaceat. Qui autem servum suum aut ancillam ad ipsos ariolos aut ariesas ad aliqua responsa ab eis accipienda transmiserit, & probatum fuerit, poenam componat.Si vero servus aut ancilla sine voluntate dominorum suorum, de tantum sua auctoritate ad aut ariolam ambulaverit, similiter ad aliqua responsa accipienda , tunc dominus eorum venundare eos debeat foris provinciam: & si neglexerit dominus eorum hoc sacere, suprascriptae poenae sis iaceat.
II. Si quis Judex, aut sculdais, aut saltarius, vel Decanus de loco,ubi ariesi aut aesolae sutam, neglexerit amodo intra tres mei es eos inquirere & invenire,& per alios homines inventi fuerinuncomponat unusquisque de loco medium precii sui, sicut supra lex est.Et si manifestum fuerit, quod Iudex, aut sculdais,& saltarius,aut de canus,ubi ipsi arioli aut ariolae sunt, de eos non condemnave aut praemium tulerit,aut quasi causapietatis vel pro qualicunque ingenio absoluerit,integrum pulli sild suum in palatio componat.Nam si per Judicem inquisiti tuerint, & sine notitia sculdais, tunc ha beat ipse Iudex potestatem foris provinciam eos vendendi , & precium substulendi atque habendi. Nam si per sculdais inventi fuerint,medium de ipso precio tollatJude medium sculdais. Et si decanis 'aut saltatius ipsos ariolos aut ariolas vel suprascriptos sacrilegos invenerit, & sculdai suo manifesta e-
rit;tunc tertiam partem ipse saltarius aut decanus de ipso precio, per quem inventi fuerint, habeat sibi, de duas paries tollat ipse sculdais. Et insuper prospeximus, ut unusquisque Judex &sculdaismittet: faciat praeconem , ut quicunque amodo non iaciat, aut si amodo non iecerit, non vadant venale
Nani post ipsum praeconem si in talibus operibus malis inventi fuerint , poeuae subjacem:. Ei lo
96쪽
Evangelia: , ut unusquisque sculdais&saliarius atque Decanus jurare debeat Judici suo ad sancta DEIgelia; quia justum est, ut dum in nostra causa nullum neglectum ponere non praestaniat, nec no- bis celare,qui circa uos agunt aut consiliantur, quando magis non debent neglectum in causa ponere, quae amplius est inquirenda. TIT. XXXIX.
De reverentia Ecclesiastu immunitatibus debitis.
I. Si cujuscunque servus aut ancilla, at dius vel alitia in Ecclesia Dei eonfugium neerit, &do 'U' minus vel patronus eorum aut permissum suum,aut per se, exinde violenter traxerit, componat guidrigild suum in supra seripta basilica. Et si servus vel aldius sine voluntate domini sui hoc malum secerit,det ipsum servum vel alitionem pro ipso malo in manu custodis ipsius basilicae; & ipse dominus Vel patronus satisfaciat, quod per ipsus voluntatem hoc factum non fuisset , & ipse guidrigild non
IM p. CAROLUS. II. Ut homicidae, & rei caeteri,qui legibus mori debent, si ad Ecclesiam Dei coniugiunt, non
excutiantur,neque uis ibidem victus detur.
1 DE M. III. Ut latrones illos de infra immunitatem judices & Advocati ad Comitum placita, quando
eis a minciatum suerit, praesentent. Et si dixerint, quod ipsos latrones praesentare non potuissent, iurare debent. quod illos praesentam non potuissent, postquam eis denunciatum fuerit, nec pro ulla justitia dilatanda illis latronibus sugere con senserin i, nec pro causa dilationis de illorum potestate vel: de tuorum ministerio latrones jactassent,&hoc jurent, ut per suorum voluntatem, si potuerint ipsos latrones praesentarebcbeant ad justitiam faciendam: & qui hoc non secerint, beneficium & hono . rem perdant.Similiter & si Bassi nostri hoc non adimpleverint.beneficium & honorem perdant & qui beneficium nostrum non habuerit, balanum nostrum solvat. tDEM. IV. Si quis inimini initate damnum aliquod fecerit, DC. solid. componat,sautem homo sur- tum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens, & infra immunitatem sugerit, mandet m Comes Episcopo,vel bbati, vel Vicecomiti, aut qui locum Episcopi vel Abbatis tenuerit, ut reddat
et eum. Quod si ille Episcopiis, siveAbbas,sive Custos contradixerit,& eum reddere noluerit, in prima contradictione solid. xv. culpabilis judicetur. Si autcm ad secundam requisitionem eum reddere noluerit, solid. xxx. culpabili judicetur si nec ad tertiam inquisitionem contentire voluerit, quicquid α reus damnum fecerit, totum ille, qui infra immunitatem eum retinet, nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse Comes unicus habeat licentiam ipsum hominem infra immunitatem quaerendi , ubi- . cunque eum invenire potuerit. Si autem statim in prima inquisitione Comiti responsum fuerit quod .reti, infra immunitatem quidem fui iter,sed fuga lapsus est; sic statim juret sive Episeopus, sive Abbas, sive Custos, quod ipse eum ad justitiam cujuslibet diffaciendam sugere non fecisset: & sit ei in hoc' satisfactum. Si autem intraverit in ipsam immunitatem Comes collecta manu,&quislibet resisteretent,verit; Comes hoc factum adRegon vel ad Principem deferat, ubi judicetur, ut sicut ille, qui incit, oc. solid. componere debet; ita qui miti collecta manu resistere ten- immunitate damnum fecerit,' taverit vel praesumpserit, DC. solid. culpabilis judicetur.
IMP. I ODOVICus. V. si quis ad Ecclesiam Dei confugerit,intra artium ipsius Ecclesiae pacem habeat, nec sit ne . cesse eiEcclesiam ingredi,& nullus cum per vim inde abstrabere praesumat, sed liceat ei confiteri quod fecit.& inde per manus bonorum hominum in discussione in publicum producatur. O . ' IDEM.VI. sanguinis effuso in Ecclesia facta cum furore, si in presbytero fuerit, in triplo compona
tur,duae partes eidem presbytero, te iam pro freda ad Ecclesiam, &insuper bannum nostrum com ponat.Similiterct de diacono ju*ta compositionem ejus in triplo componatur , &bannum nostrum
vis. De subdiaeonibus sinis iter secundum suam compositionem in triplo persolvat, de uno i quoque ordine clericorum, ecundum suam legem, compositionem in triplum faciat,&baonum no struin componat. Similiter do de ictibus sine languinis effusione de unoquoque ordine clericorii ui seeundum suam compositionem cum triplo componatur , & baianum nostrum : & qui non habet. oride ad Ecclesiam persolvat, tradat se in servitio ejusdem Ecclesiae, usque dum totum debitum pe r. - ωlvat. - IDEM. Vns. Volumus, ut omnibus modis immunitates pro iussane genitorum nostrorum seu no- i sira pleniter ac juste observentur. TIT. XL.
97쪽
instrumenta cartarum scribant,& testibus roborentur. & statim cum scripta carta fuerit, ψstendavit . picarios, aut in plebe,ut veraces esse cognoscantur. . .
anteEpiseopuin,de Comitem,&Judicem vel Vi DE M. III. UtMissi nostri,ubicunque malosScabinos invenerint, ejiciant,&cum totius populi α sensu in eorum loco bonos eligant; de cum electi fuerint, jurare faciant , ut scientes injuste suili vinon habeant.
IV. Ut in omni Comitatu hi, qui meliores & veraces inveniri possent, eliganturi Migustruscis ad inqui sitiones iaciendas,& rei veritatem dicendam, & adiutores Comitum sint ad justitiam ii, .
tDE M. V. Volumus,ut quicunque de scabinis deprchensus fuerit, qui propter munera, aulamiciti am vel inimicitiam injuste judicasset, ut per ii dejussorem mi stum ad nostiam praesentiam venire coni pellatur; & caeteris omnibus Scabinis denuncietur, ne quis deinceps etiam injustum iudicium ven dere praesumat.1 DE M. VI. Volumus,ut nullus Cancellarius pro uno iudicio aut scripto aliquid amplius accipereis deat, nisi dimidiam libram argenti de majoribus scriptis, de minoribus autem intra dimidiam libram, quantum res assimilari possit,& judicibus reci uni videtur. De orphanis aute in vel caeteris pati; erisu. . qui exsolvere hoc non possunt,in providentia Comitis sit, ut nequaquam inde aliquid accipiunt. Notarii autem hoc jurare debent, quod nullum scriptum falsum faciant, nec in occulto aliquod sc pium faciant,nec de uno Comitatu in alio scribant, nisi per licentiam ipsius Comitis,in cuius omitatuit re debet. Si vero necessitas in itinere aliquem compellaverit,aut infirmitas gravis, secumlum capitulata genitoris nostri faciant: si Notarius aliter fecerit,illud, quod secerit, apparuit inane & vacuum. TIT. XLI.
Rsκ LUIT PRANDUS.I. Si quis causam habuerit,& Scul laso suo eam adduxerit, & ipse Sculdasiis iustitiam eiii sit
ira quatuor dies facere neglexerit, si ambo accusatores ejus de sub uno sculdaso sunt, tunc compo nat et,qui causam reclamavit, ipse Sculdasus solid. vi. & Judici suo similiter solid. vi.Et si s rsitan illo , super quem reclamaverit,infirmus est, aut propter utilitatem suam in aliam civitatem esse dignoscitu , exspectet eum dum revertatur, aut de infirmitate Laconvaluerit.&postquam reversus fuerit, aut de infirmitate convaluerit, si infra statutos quatuor dies minime eum ad iustitiam distrinxerit, compo nat ipse Sculdasius solid. vL ei, cujus causa est,&judici suo solid. vi. Si vero talis causa fuerit , quod ipse Sculdasius deliberare minime possit, dirigat ambas partes ad Judicem suum: &si Judex ejus caii sana ipsam dilataverit, de intra sex dies inter eos per legem non judicaverit, componat illi, qui recla maverit ; solid. xii. Et si nec Judex deliberare potuerit, dirigat intra xit. dies ambas partes in praescii tia Regis. Nam si aliter fecerit ipse Judex, N intra xii. dies, ut dictum est, justitiam luatra non inve rit,qui proclamaverit,tunc componat ipse Iudex solid. xii. & Rehi sit culpabilis solido a
II. Si homines de sub uno Judice, te duobus tamen Sculdais, causam habuerint, ille quῖροι sat vadat cum misO,aut epistola de suo Sculdasio ad illum alium Sculdaem , sub quo ipse est cum quo tcausam habet:& si intra quatuor dies minime justitiam secerit, componat iste Sculdasius qui distringere neglexit,ei qui reclamaverit, solid.vi. & judici suo solid.vi. Et si talis fuerit causa, quam desiberare non possit, dirigat eos inter sex dies, ad Judicem suum secundum anteriorem capitulum. Nam si qua- . liter superiori capitulo constitutum est, sive Sculdais sive Judex in omnibus non compleverit, compo-
nat qualiter supra assixum est illi,qui causam suam reclamavit, solid. vi.& judici suo solid.v1.&Judis . componat illi,cujus causa est, solid. xii.&Regi solid. .
m. Si quis in alia civitate causam habuerit, similiter vadat cum epistola de Iudice ad Iudicem qui in loco est,&s ipseJudex et iustitiam intra octo dies minime fecerit ad distringendia ira , aut non compleverit, eo componat illi,qui causam suam reclamaverit, solid. xx. & si talis causa fuerit, quam do 'liberaremini ine possit, ponat constitutum & distringat hominem illum de sua judiciaria, de faciat inita xx. dies in praesentia Regis venire. Nam si aliter fecerit, & distringere neglexerit, comPonat sic uis pra scriptum est, solid. x L. medium Regi;& medium ei qui causam suam reclamavit. i DE M. IV. Si quis causam habuerit, & Sculdais aut Iudex et secundum edicti tenorem per lenem ii dicaverit & ipse flare in eodem judicio minime voluerit, componat illi, cui jii dicavit, solid. xx. Nam de ea causa, quae per arbitrium judicata fuerit, di ipse sibi non crediderit legem iudicuse , re ad negens a
98쪽
reclamavit, non sit culpabilis.Ets Judex contra lepsin iudicaverit, componat solid.xL. medium Regi, . & medium cujus causa fuerit. Et D forsitan Judex causam per arbitrium judicaverit. & iudicium ejus rectum non apparuerit, non sit culpabilis,mii praebeat sacramentum Regi, quod iniquo animo , aut corruptus praemio causam ipsam iudicasset, nisi se ei legem comparuit esse,& sit absolutus. Nam si ju- rare non praesumpserit,componat ut supra dictum est.
. V. Et hoc statuimuς, uis de supra scriptis capitulis,quomodo adfiximus, qualescunque causae antea emersestat aut factae sunt, in eo ordine finiantur, & remaneant, sicut anterior fuit consuetudo, - vel qualiterin antiquo edicti corpore continetur,& amodo vero erunt,id est, die Kalendarum Marti um, inditione quarta, eveniente,vel seri contigerit.sic terminetur de finem accipiat, sicut in praesenti pagina constitutum est, excepta muliere libera , quae servum tulerit , de secundum anterius edictum
condemnata est,ubicunque inventa fuerit,sit ancilla palatii,de filii ejus servi Regis. IDEM.VI. Placuit nobis inserere,ubi lex deest, praecellat consuetudo i si nulla consuetudo superpo-
naturi si . IMP. LODOVICus. VIL si quis in aliena patria, ubi vel propter beneficium vel propter aliam quamlibet oceas
nem conservari solet,de qualibet causa fuerit interpellatus,ubi secundum suam legem justitiam faciat, eccum talibus,quales in eadem regione vel provincia secum habere potuerit, juratoribus legitima. sacramcntum juret, excepto si quis eum de statu suo vel hereditate, quam ei pater suus moriens dereliquit, appellaverit i de his duobus liceat sacramentum in patria sua, id est, in legitimo loco jusjuran-. dum afferre,& is,qui cum eo litigat, sequatur illum in patria Laad recipiendum illud sacramentum, R. ipse prius in eodem loco,ubi interpellatus est, satisfaciat tam Comiti de Iudicibus, quam suo adversa- No,testes producendo,quod rem quam quaerit,pater suus eidem reliquit.
De his qui adplacitum venire coguntur.
IMP. CAROLUS. I. Ut nullus alius de liberis hominibus ad placitum vel ad mallum venire cogatur , exceptis scabinis de Vasiis Comitum, nisi ille qui causam suam quaerit,&ille qui respondit.
lI. Ut nullus ad placitum banniatur,m si qui causam suam quaerit, aut si alter ei quaerere debet,
exceptis Scabinis septem,qui ad omnia placita eue debent.
st. De placitis quidem, quaelibera homines observare debent, constitutio gen toris penitueservanda atq; tenenda est: ut videlicci in anno tria solummodo generalia placita observentur, de nullus eos amplius placita oblervare compellat, rusi forsitan quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusa vit,aut ad testimonium perhibendum vocatus suerit; ad caetera vero placita . quaeCentenarii tenent, non alius venire jubeatur,nisi aut qui litigat aut qui judicat,aut testificatur. Et quic unque hujus con nitutionis transgrestar de Missis nostris inventus fuerit,bannum noitrum componat.
De his adplacitum etenire contempserint M quibus de causunnanniti cri debeat.
IMP. CAROLUS. I. si quis ad mallum legibus mannitus suerit, & non venerit; & si sonitus eum non detinue.
it solidav.culpabilis iudicetur, si ad secundam de tertiam vicem,similiter.Si autem ad quartam venire contempserit, possesso eius in balinum mittatur, donec veniat, de de qua re interpellatus suerit, justitiam faciat.Si autem infra annum non venerit,de rebus, quae in bannum missae sunt, Rex interr getur,de quicquid exinde judicaverit sat. Prima mannitio sic super vH. noctes fiat; secunda super xiv. tertia super noctes xxi. quarta super noctes xmi. Similiter de benescio hominis, s sorte res proprias non habuerit,mittatur in bannum,usque dum Rex interrogetur. 1 DE M. II. De mannier vero,nisi de genuitate aut de bereditate,non sit opus observare, ' caeteris v ro causis per districtionem Comitis ad mallum veniant, & juste examinentur ad justitiam ficien dam.Comites vero non semper pauperes per placita opprimant. IMP. LODOVlCUS. m. Si cuiuscunque hominis proprietas, ob crimen aliquod ab eo commissum , in bannum fuerit missa,& illa recognita venire & iustitiam facere distulerit, annoque ac die in eo balino illam esse permiserit,ulterius eam non acquirat,sed ipsa fisco nostro societur; debitum vero, quod is, cujus ea fuerit, solvere debuit, per Comitem ae ministros cius iuxta extimationem damni de rebus mobi- , quae in eadem proprietate inventae fuerint, his, quibus debitor fuerit exsolvatur. Quod si re- mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non susscit , de immobil bus sup-G 1 picaturi cibus
99쪽
pleatur,& quod superfuerit, sicut dictum est fiscus o ster po is doti si nihil super compretio femi
nere poterat,totum in illa compositione expendatur.si autem homo ille nondum cuin suis coheredi.
bus proprium divisum habuerit.con vocet eos,& Comes cum eis legitimam di vilionem faciat; 5 'sicut jam dictum est,coinpositio de ea juxta modum superius comprehens in his, ad quotilla ι stis pertinet, exsolvatur. Quod si non de aliis rc bus, sed de is sa proprietate , quae in banuum hici missa, ac per hoc in nostra potestate redacta est, merit intcrpellatus ; Comes in cujus ministeriqeam esse constiterit, hoc ad nostraria notitiam perferre curet, ut nos eandem proprietatem, qua si eundum istum modum in nostrum dominium redacta est, per praeceptum nostrae autoritatis,in illici hominis potestate, qui eam quaerebat suam essedum iaciamus pervenire. Et si eam quicunque ad si iam proprietatem detraxerit, liceat ei per sacramentum habere se; & si exinde postea victus fuerit, deliri
IDEM. IV. Si quis de statu suo,id est, de libertate vel de hereditate compellatus est,iuxta legis consu
tutionem manniatur. De caeterisvero causis,unde litis est rationem reda iturus, nonnianniatur , sed per Comitem basiniatur Et si post unam aut alteram ammonitionem Comitis aliquis ad mallum veni. re noluerint, rebus ejus in bannuin missis venire ad justitia ri sacei e compellatur TIT. XLIV.
De his qui aldiones defcnaere dcbeant, veli; lactio repraesentare
t M p. PIPiNUS. I. De aldionibus,qui de perso uis suis alitiones sunt, si aliqua compellatio facta fuerit , patriai eorum eos defendant per sacramentum aut per pugnam, iuxta qualis causa suerit. IMP. C A ROLUS. Ut servi, aldiones ibellarii, antiqui vel alii noviter facti, qui non per fraudem neq; peripa.
Ecclesiasticam colunt vel colendam suscipiunt, non a Comite vel aliquo ministro illius ad ullam an gariam, seu servitium publicum ves privatum cogantur vel compellantur : sed quicquid ab eis justes agendum est, a domino vel patrono sus ordinandum cst. Si vero de aliquo crimine accusantur, hi scopus primo compellatur,& ipse per Advocatum suum, secundum quod i cx est, juxta conditionem singularium personarum iustitiam faciat. Si vero culpabiles fuerim, sicut in capitulare Dominiim fatori, seripium est, ita fiat. Caeteri vero homines liberi , qui vel commendationemvel benescium Ecclesiasticum habent,sicut reliqui homines, justitiam faciant. di
H. xvii Bιμ- Id. Et quia sunt nonnulli,qui sine proprietatibus ii Regno nostro degentes, uilicia miluri r ,' si effugiunt,& non habentes res aut lubilantiam, quibus constringi possunt, ideo circuitu itaque mali o n. ἡ. tias exercere non coganti De illis vero placuit nobis,ut ips,cum quibus manere videntur,aut eos prae. sentent,aut pro eorum malefactis respondeant vel rationem reddant. IM p. LOTHARIUS. IV. De liberis hominibus,qui super alterius terram resident, & usque nunc a ministris R H-pub. contra lcgem ad placitum trahuntur,& omnino pignorabantur,constitui us,ut secundum legem iratroni eorum eos ad placitum adducant. Et siquis eos contra hanc nostram auctoritatem , di eorum egem. pignorare aut distringere praesumpserit. patronus eorum omnia cum lege emendet, dein super i pro praesumptione bannum nostrum componat.
I, p. CAR OLUS. I. UtEpiscopi, Abbates & Comites,& quiquam potentiores, si caussam intra se habuerint, &paciscare noluerint, ad nostram jubeantur venire praesentiam, neque illorum contentio alicubi iudicetur.Nec propter hoc pauperum & minus potentum justitiae remaneant, neque ullus Comes palatii nostri potentiores causas sine nostra justione finire praesumat: sed tantum pauperum & minus pote tum ad justitias faciendas sciat sibi esse vacandum.1 DE M. II. Ut omnesEpiscopi&Abbates&Comites,excepta ins Itate vel nostra iussione, nullam habeant excusationem,quin ad placita listarum nostrorum veniant, aut talem vicarium suum mi utant, ut in omnibus causis pro illis rationem reddere possint. TIT. XLVI.
De armis intra patriam non portandis mel ad plucitum.
I, p. PIPINUS. I. Ut nullus ad mallum vel ad placitum, infra patriam,arma,id est, scutum&lanceani portet, I, p. LOTHARIUS. II. Volumus,ut cum collectis vel scutis ad placitumComitis nullus praesumat venire; &ςp sumpserit,bannum nostrum componat.
100쪽
I MD. CAROLUS. I. De Advocatis&Vicedominis, Vicariis&Centenariis pravas, ut tollantur,&tales eligantur, , i o qui sciant & volunt tultitia: causam discernere & determinare,& si Comes pravus inventus fuerit, nobis murcietur,& Judices, Advocati, Praepositi Centenarii cabini, quales meliores invenire pollunt,& Deum timentes constituanturad sua ministeria exercenda. iiDEM. II. Volumus, ut Advocati in praesentia Comitum Uigantur nonhabentes malim famam, sed tales cligantur,quales tex jubet cligere. IMP. PIPINUS. III. De Advocatis Sacerdotum volumus,ut proEcclesiastico honore,&pro illorum reverentiaAdvocato3babeant.
lV. Ut nullus Episcopus,nec Abbas nec Abbatia,CentenariumComitis habeatAdvocarina IDEM. V. Omnibus igiturEpiscopis, Abbatibus, unctoque Clero, omnino praecipimus Vicedominos.Praepositos,Advocatos si e defensores bonos babere non crudeles,nec cupidos, non perii iras non salsitatem amantes, sed Deum timentes,&in omnibus justi iam facientes vel diligentes. De Judicibus autem,vel Centenariis,atqueTribunis vel Vicariis, eiguum esse censuimus, ut si mali fiterint reperti, deministerio suo abiiciantur. -
VI. Volumus,ut Episcopi,&Abbates,&Abbatista suosAdvocatos habeant,&pleniter just tiam faciant anteComitem suum.
Vis. Volumus,utEpiscopi una cumComite suos Advocatos eligant.1 DE M. VIII. Singulis iscopis, Abbatibus, Abbatissis duos concedimus Advocatos habere, eos quoque unum qui causam procuret; alium, qui sacramentum deducat: eosque quain diu advocationern
tenuerint ab lioste relaxamus.
IDEM. IX. Ut Episcopi universique Sacerdotes habeant Advocatos,quia Episcopi&Ηniversi Sacerdotes ad solam laudem Dei,&bonorum operum actionum constituuntur. Dum ergo unusquisque eorum tam pioEccles illicis, quam etiam propriis actionibus suis sexcepto publico videlicet crimia neJ habere Advocatum non mala fama suspicatum , sed bonae opinionis ci laudabilis iis inventum: ne dum humana lucra attendunt,aeterna praemia perdant. IMP. OTHO. X. Laicorum vero nullum, praeterComitem, in solisEcclesiallacis rebus Advocatumhabere permittimus. IMP. HENRICUS. XI. HENRICUS divina pietate secundusRomanorumImperatorAugustus. Quoniam in i sibus cautum ei ut nio Clericorum iurare praesuma alibi vero reperitur scriptum , ut omnes prin-eipales personae in primo legis exordio subeat jusjurandum calumniae; nonnullis Legisperitis res venit in d ubi ina utrumClerici jusjurandum praestare debeant, aut aliae personae hoc ossicium liceat de- lepare. Quia enim illud constitutionis edictum, ubi clerici jurare prohibentur', a ' Marco Augusto consi tu tutost; propterea quia deConitantinopolitanis Clericis promulgatum suisse videtur, idcir- min. coad alios Clericos pertinere non creditur. Ut ergo haec dubietas omnibus penitus asseratur,illam Di.i- Marci Constitutionem ita interpretari decernimus, ut ad omnium Ecclesiarum Clericos generaliter pertinere judicetur.Nam cum DivinusJustinianus jure decreverit, ut Canones Patrum vim legum habere oporteat:& in nonnullis PatrumCanonibus repetitur, ut clerici jurare non audeant; dignum cit,ut totus Catholicus ordo ὀ praestando jurejurando immunis esseproculdubio censeatur. Q apropter nos,utriusque videlicet divinae&humanae legis intentione servata,decernimiis,3 Imperiali auctoritate&retractabiliter disinimus,ut nec Episcopus, nec Presbyter , nec cujuscunque ordiadinis Clericu , non Abbas,non aliquisMonachus vel Sanctimonialis,lii quacunque controversia, si eriminali sive civili .iusjurandum qualibet ratione compellatur subire:SedAdvocatis subpropriis idoneis hoc ossicium debeat delegare.
I, p. PIPINUS. I. Ut viduae&orphanῖ tutoresbabeant, iuxta illorum leges, qui illos defendant, di adiuvent,ut ver malorum hominum oppressionem justitias suas non perdant, do si actor illorum aliquis esse nolucrint udex provideat Domini timentem juxta hominem,ut lex illorum est, qui pro noli rapi Meptitone illorum causam peragere debeant.