장음표시 사용
81쪽
grare, antum est ut ille qui gara hinx susceperit,iales culpas non faciat donatori suo, quales sol ni 7n prati filii parentibus suis facere, per quas exheredantur,quae in edicto sunt. Ipse autem qui garaisini susce perit ab illo, uicquid rcliquerit donator in diebus obitus sui, habeat licentiam in suuin domini. um recolligere,& debitum creditoribus solvere , &aliis requirere,&quod in fiduciae nexu positum est, reddat & requirat rem in fiduciae nexu positam. IDEM. IV. Si quis res suas cuicunque donaverit, & potica , qui donaverit.lannechild requisiverit, tunc ille qui acceperit aut heredes ejus, jurent quod lannechild redditum sit: & si ausus non fuerit j. rare, quod compositum sit, reddat ei ferquid uin, id est,ilinile , quale in illa die fuit,quando donaturi est. Et si juraverit,sit absolutus.
V. De donatione, quae sine thingatione, aut sine lannechild secta est , minime stare debes quia etsi specialiter in edicto sic non fuit institutum, tamen usque modo sic suit judicatum. Ideoque pro errore tollendo hoc scribere in edicti pagina jussimus,& qui fuerint propinqui parentes ipsi suscedant.& si ipsi superstites fuerint, ut ipsain donationem sive lanneehild dederint,possint eam sibi re colligere;excepto si in Ecclesia, aut in loco sanistorum,aut in xenodochio pro anima sua aliquid quispiam donaverit, stabile debeat permanc re. Quia in locos auctorum, aut in xenodochio,nec thinae autiannechild impedire debet, eo quod pro anima sua factum est.
IMΡ. CAROLUS. I. Qui situm legitimum non habuerit,& alium quemlibet heredem sibi facere voluerit, coram Comite,vel coram Rege,&Scabinis,vel misso dominico, qui tunc ad justitiam faciendam in provincia fuerint ordinati,traditionem faciat.
De acquisitionibus Elo in Regis.
REX ROTHARIS. I, Si Gastaldius, aut quislibetActor Regis,post susceptas&commissas sibi ad gubernandum
curtes aut casas Regis, aliquid pergarathinx,id est donationem, ab alio quocunque factam conquaserit sit illi stabile, si per praeceptionem indulgentiae Regis in eum fuerit confirmatum, alo quin quicquid ut supra dictum est, post susceptam administrationem per garathinx acquisierit, hoc totum Regi acquirat,&. non ad suum proprium nomen vendisset,nec ipse nec heres ejus. IMP. LOTHARI Us. ηII. Concedimus etiam Gastaldiis nostris curtes nostras providentibu ut si proprio eorum pro cio res emerint, aut quolibet justo contractu acquisierint, sicut lex illas res ad nostram partem conccidit,ita nos eas illis concedimus,si in servitio nostro fideles inventi fuerint. i
&expulsus si a civitate,vel a casa sua, ita ut solus inhabitet , non sit illi licentia res suas alienare aut, thingare cuilibet personae, quia in eodem die, quando a domo expulsus est, tanquam mortuus habe tur.Tamen dum vixerit,de rebus quas da reliquerit, pro mercedis intuitu nutriatur.
IL Si quisLongobardus,ut habet casus humanae fragilitatis, aegrotaverit, quanquam in lectulo jaceat, potestatem habeat dum vivit,& recte loqui poterit, pro anima sua judicandi vel disponendi dc rebus suis,quomodo aut qualiter voluerit,& quod judicaverit, stabile debeat permanere. Rς κ ASTULPHUS.
suorum agere, dum ipsi pro animabus luis per loca venerabilia res suas distribuebant, & pertinenti- . bus suis simpliciter libertatem cum rebus quibuslibet donabant, &cum ipsis hominibus per astutiam agebant,& eos a suis cespitibus removentes in suum servitium replicabant, & postmodum libertatem simul& res amittebant.Ideo praevidimus hanc resecare malitiam, ut voluntas ordinatio defuncti adimpleatur, uita sancimus: ut, si quis Longobardus per chartam, infinitate aut in aegritue nrires suas o dinaverit,&dixerit eas habere loca venerabilia, &familias, per quas res ipsae excolantur, liberas esse dixerit, ut in ipsis religiosis locis redditum faciant, secundum ipsus statutum reddant omni lcmpore, iuxta domini praeceptionem, ipsi & filii eorum , & sit liberi de suis personis , sicut dominus eorum instituerit , & ab eis heredibus non replicentur, nec a suis cespitibus removeatur, sed ab ipsis locis venerabilibus defcusentur: Excepto si sua voluntate voluerint exire, licentiam ha- bc at
82쪽
beant in sua libertate exire, & vivere ubi voluerint. Nam si ad idem mortis properaverit,ita ut nec
xhingare hominem suum possit, nec in manu Sacerdotis tradere circa altare liberum dimittendum, propter subitaneam mortem, & instituerit, ut post obitum ejus per manum sacerdotis, qualem designavit,circa sacrum altare duci debeat,causa miserationis decrevimus, ut, sicut dominus eorum perceperit ita impleatur,&sacerdos,quem designaverit,circa altare cum absque cujuscunque contradi ctio ne absolvat, S liberi permaneant, quia maxima merces nobis esse videtur, ut deservitio servi ad libcr-tatem deducantur, eo quod Redemptor nos cr servus fieri dignatus est, ut nobis libertatem donaret.
Si vc ro aliquid eis in ip so exitu donaverit,aut donare praeceperit, stabilis cis i psa donatio permaneat quiaPauli Apostoli autoritas maxime ad domesticos dei beneficium praebere jubet. Et pro laniae- clii id imputetur ci servitium,quia servus non habet unde lannechild ei faciat. IMP. CAROLUS 1V. Si quis Longobardus,statum humanae fiagilitatis praecogitans , pro salutae animae suae de
rebus suis vobivrit judicare,vel quartam donationis cuilibet sacere, non, sicut h.ictenus scri solebat, ius sibi vendendi, donandi, commutandi , S per aliam cartam easdem ies alienandi resci et potesta' tem: sed absolute faciat unusquisque de rhbus suis quod velit, & noscat sibi ex nostra auctoritate penitus interdictum esse, duas de eadem re facere traditiones.Sed postquam unam de rebus suis traditione ' fh ccrit, ali am de ipsis rebus faciendi nullam habeat potestatem. Ita tamen, si usumfructum voluerit habere precariam,res traditas usque in templi; desinitum possidendi,sit concessas acultas.
IDEM.V, Quicunque res suas pro anima sua ad casam Dei tradere maluerit,dominii traditionem faciat coram testibus legitimi . Et qui in hoste factae sunt hactenus traditiones de quibus milia quaestio est, stabiles permaneant.Si vero aliqui, alii res Lax tradiderit.& in hostem pro octus fuerit, & ille, cui
ζs traditae sunt, interim mortuus fuerit, & qui res suas tradiderit, cum reversus fueri ,, ubi bitis testibus, coram quibus traditio facta est,res suas recipiat. Si autein ipse mortuus fuerit, heredes ejuslcgitimi ipsa in rc in traditam recipiant.
VI. Si cuiuscunque res incleemosina datae sunt, &ipse homo mortuus fuerit, antequam eas disperii: t. tunc dominicus mi istis, una cum Episcopo parrochiae ipsius consideret, qualiter pro me cede domini Regis ipsa eleeinosina fiat facta,& infra xxx. noctes adimpleta esse debeati.
VII. Si quis suas res pro salute animae sum ad aliquem venerab leni locum , aut adpropinquo
suos, aut cuilibet alteri tradere voluerit, & eo tempore infra ipsum Comitatum fuerit, in quo res illa: positae crint, legitimam facere traditionem studeat. Et si eodem tempore, quo res illa, t ad revult, extra eundem Comitatum fuerit, id est, sive in exercitu sive in palatio, sive in alio loco quolibet . adhibeat sibi de suis pagensibus,vel de aliis, qui ea lege vivant, qua ipse vivit,ic stes idoneos. Et si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales meliores sibi invenire potuerit. sibi adhibeat, Scoram eis de ipsa re traditionem faciat, & su ejussori investituram donet, ut et , qui illam traditioncm acceperit, investitutam faciat, S postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius illam de praedictis rebus valeat facere repetitionum. Insuper&ipse fidei ui r faciat cidem investituram , ne ejus her dibus ulla oec alio remaneat hanc traditionem mutandi, sed potius necessitas incumbat illim , perficiendi : & si nondum res suas cum coheredibus suis divis s habuerit, non hoc ei impedimentum sit, sed coheredes ejus , si sponte noluerint dividere aut per Comilcm aut per Mistum ejus distringantur, ut cum illo divisonem faciant , ad quem defunctus haereditatem suam voluerit pervenire. Et sis cuilibet Ecclesiae carri tradere rogaverit: coheres ejus eam legem cum illa Ecesesia de praedicta haereditate h beant, quam cum alio coherede suo babere debuerat. Et hoc observetur erga patrent, &silium,& nepotem usque ad Annos legitimos, &postea ipsae res ad immunitatem iptius Ecclesiae re
VIII. volumus,ut si res a libem personis locis dedicatis conseruntur,liceat sibi usumseu uni
de ordinationem rerum earundem, si aliter sibi placuerit reservare.Si aliter eas non ordinaverit , it te maneantisicut prius data fuci int.
. De eo qui res alii post celerationem fraudula ter alienaoepit.
I. De bis qui proprietates suas habent, &spontanea voluntate alicui delegaverint, &postea ob aliquo Hio ignorante precium de iisdem rebus venundatis accipiunt, &ipsi, cui ipsae res traditae fuerint,cognito negotio anno integro silens non contra dixerit, sed propter illusionem tacens fuerit, ut emptorem illudere posci. si intra patriam anni is actum sui dictum est tacens fuerit,prior traditio illi tui valeat, ille vero, qui post primam traditionem res vendiderit, sui vivens comprobatus fuerit hane illusionem fecisse, baianuin dominicum,id est, Lx. solidi componar: si vero unde bannum com ponere non habuerit; verberetur.
83쪽
De eo quo pater filiis O filiabus nec se habeat relinquere.
Rcx L UsT PRANDUS.I. De eo praeespimus, qui filiam in casa habuerit in capillo,& filium non reliquerit legitimum,
ut de rebus suis amplius per nullum titulum cuicunque per donationem, aut pro anima sua faccre pos-st,nisi partes duas: tertiam vero relinquat siliae suae, licui glori stimus REX ROTHA R IS instituit, Quia qui thinx facit,&postea sita nascitur, in tertiam partem ipsum thinx rumpitur,secundum alit rius edictum , & si duae fuerint aut amplius, in medietatem. Ideo dum ipsum edictum loquitur de thinx, quod est donatio, nobis comparuit, quod per nullam donationem, nec per lannechild post siliam suam de ipsa tertia portione substantiae suae ex heredem facere : Et si duae aut plures fuerint, ci
aut plures,& antequam eas ad maritum tradat, ad mortem venerit, potestatem habeat per cartam donationis si voluerit,ussue ad quartam portionem de rcbus suis judicare,de si iudicaverit, stabile perumaneat. Nam si duos filios legitimos habuerit, & si iam unam aut plures, septimam portionem de rebus suis judicet, si voluerit, Si vero amplius fuerint silii,per hanc rationem computen: ur. Si vero patre vivente se eas ad maritum dederit,ordinet juxta legem, qualiter voluerit.
centiam hoc modo largire : ut si fuerint duo silii, tertiam partem substantiae suae pomi meliorate ei, qui bene & seeundum Deum et obediens fuerit. Et si tres fuerint , habeat liccntium quartam partem meliorare, qualem voluerit. Et si fuerint quatuor,tribuat quintam partem: & si fuerint quinque, se Glam partem: & si fuerint sex, septimam partem:& s amplius fuerint, per hunc numerum percurrat: ut semper qui pater est .vigorem habeat,qualiter ei filii sui ut diximus) recte obediant & serviant. Dii toti ei bene servierint, habeant aequaliter substantiam patris. Et si sorsitan quicunque secundam aut tertiam mulierem duxerit,& habuerit filios & de anterio e conjuge,& de sc quenti: non habeat ci testatem illos posteriores, quorum mater vivit, meliorare,dum ipsa vixerit,iae dicat aliquis, quod per illam mulierem talis suasio facta sit. Defuncta autem muliere pater licentiam habeat facere, ut supra logitur.Quia c redimus secundum Deum esse, ut dum servos,qui bene servierunt, melioratos vidimust remuneratos a dominis suis,magis quam illos qui recte non servierunt, quanto magis debet senit ut hora o silium suum meliorare & remunerare possi, qui ei melius servierit.
REX ASTULPHUS. N. A nostris decessoribus jam antea institutum est, ut Longobardus potestatem habeat,si bum suum sibi bene servientem meliorare ce rebus suis. De filiabus aurem non continebatur: ideo sta
tuimus,ut si duas filias habuerit,& silium non reliquerit potestas ei sit una is filiam suam, qualem vinluerit,meliorare in tertiam partem rerum suarum:& si tres fuerit, quartam: de si amplius fuerint, pa
IMP. PIPI Nus. X. De filia, cuius pater per manum erogatoris omnes servos suos iussit seri libertos, & quia contra legem esse videtur, instituimus, ut in tertiam portionem, de praefatis rebus , iterum introire possit. TIT. XXI.
De debitis guadimoniis quae licea pignorare vel nou.
Rrx ROTHARIS L Si quis debitorem habens appcllet eum semel debis &usque in tertium diem, & in debit imnon reddiderit,aut non composuerit,tune debeat eum pignorare in his rebus,in quibus pignorare licitum est. i DE M. II. Si quis alium pro quolibet debito aut causa pignorare praesumpserit, antequam cum tertio pulsaverit,pignus,quod ante contestationem tulerit, sibi novum reddat in potestite domini sui. i D E M. III. Nulli liceat alium pro alio pignorare,excepto illo,qui paphans esse invenitur,id est coli res ejus proximior, qui ad illius hereditatem,si casus evenerit, venturus est. i DE M.
IV. Si quis per errorem, liam pro alio pignoraverit, in servo aut ancilla ita decernimus , ut PQstquam cognovit quod male pignoraverit, mox ipsum pignus relaxet. Et si pulsatus fuerita domo no servi vel anci liae, tune praebeat sacramentum, quod per errorem fecit, & non asto animo, sed credidit debitorem suum pignorasse,& tunc sit indemnis.Nam si plagas aut feritas fecerit, in ipsum pignus, componat sicut in hoc edicto legitur. Et si sacramentuin dare non praesumpserit, quod per errorem pignorasset, reddat pignus in octogild,
84쪽
V. si quis greges equarum sive porcorum sine iussione Regi pignoris nomine obstulerit, ille prior aut moriatur,aut componat solid. DCCCC.medium Regi,&medium cui pignus abstulerit: αilli sui cum illo si ei uitis tamen liberi sui it, componat unusquisque solid. Lxxx. medium Regi, & medium illi,quem pignoraverit,ut supra. Et si servi dominum secuti fuerint, in compositione domini sui computctur culpam enim fecit dominus ; nam non servi,qui dominum suum secuti sunt.1 DE M. VI. Si quis caballos domitos, aut boves , aut vaccas jugo domitas pignoraverit sine iussione Regis, sibi novit hi reddar. IDEM. VII. Si quis liber homo qui debitor est,alias res non habuerit, nisi capallos, aut boves domitos,seu vaccas junctorias; tunc ille, tui debitum requirit, vadat ad scultatium, qui in loco ordinatus est,&intimet causam ipsaru,quo: 'itor ipsus alias res non habeat, nisi quod supra legitur. Tunc ius,&ponat eos penes creditorem , dum usque justitiam faci-ulpabilis in palatio Rcgis solid. x ii. Et post justitiam factam pi- seu id alius tollat boves aut caballa si scultasius dilatavcrit facere,
1 DE M. VIII. Nulli liceat pro quolibet debito casain ordinatam tributariam loco pignoris toltcre, nisi servum aut ancillam, vaccas aut pecora,ita ipsum aut pignus, quod tulit per suam custodiam salvii faciat usque ad praefinitum tempus,sicut subter annexum est, id est, intra eas personas, quae intra centum miliaria habitant intra dies xx. Et si intra dies istos xx. debitor pignus suum, justitiam faciens didebitum reddens,non liberaverit, & poli transactos dies xx. contigcrit ex ipso pignore mancipium aut quodlibet peculium mori,aut homicidium, aut damnum fieri,aut alibi transmigrare, tunc lebitoriis suum damnum reputet, qui sua pignora liberare neglexerit. Nam si intra xx. dies servi aut ancillae mortui fuerint,aut peculium perierit,aut homicidium,aut damnum dederit, ipse, qui pignoraverit, in suum damnum reputet. Et si supra centum miliaria inter se creditor & debitor huitaverint, tunc us' ad xL. dierum jacium poena supra scripta pignus custodiatur.
i DE M. IX. Si quis alii guadiam&s deiussi, rem de sacramento dederit, omne, quod per gua iam Asdeiussorem obligavit,ad impleat:&ille, qui pulsat & guadiam suscepit, proximiores sacranuiuales, qui ii ascendo sunt,debeant nominare tantum; excepto illo, qui gravem inimicitiam cum ipso, tui puliatur, commissam habet, id est, si ei plagam secerit, aut in morte ei consenserit, aut res ipsus alii thin- paverit. ipse non potest esse sacramentalis, quamvis proximus sit, eo quod inimicus & extraneus esci invenitur.
IDEM.X. Si quis alii guadiam dederit,& ean, recipcre neglcxerit per fideiuslarem,& apud eum reis
manserit una nocte. aut i I.vel m. nihil componatur. Si remanserit in noctibus, componat solid. x is si remanserit v. noctibus, componat solid. xxiv. si remanserat vi.noctibus,componat solid. xxxvi. Eis si ille . qui eam acceperit, eam reddere neglexerit perfideiussorem.& apud cum remanserit, sic coni- ponat,quomodo ille, tui suadiam suam recipere neglexerit.
1 DE M. XI. Si mundium de puella libera parestibus mortuis cis ad curi Regis ceciderit, & pater ει Dater debitum di iniserit,in quanta portione patri vel fratri heres successerit, ita debitum persolvat': siimii modo,& si naturalis situs fuerit. REY LUIT PR AND IS. XII. Quicunque liber homo sub Regni nostri ditione positus, cuicunque amodo guadiam dederit , & fideiussorem posuerit in praesentia duorum vel trium testium , quorum fides amittitur, in omnibus complere dc b. t. Et si se diitulerit, & pignoratus fuerit in his rebus , in quibus licitum est hi.
o rare,nullam calumniam,qui pignoravit,pariatur.Nam qui sine bac manifestatione pignorare prς- sumpli rit,subeii usui in duplum ipsum pignus restituat. Si vero inter creditorem & debitorem atque sidc jussorem oria silet it intentio. qualiter in anteriori edicto legitur,quod aGloriosissi in o ROTH ARERcge institutum est, per sacrainentiam determinetur. Nam si in praetentia duorum vel trium testium stipulatio ipsa facta fuerit,ut eorum testimonio credatur,ut sacramentum inter dantes & accipientes
mini me pei veniat. Et si debuerint ipsi testes suum testimonium firmare nobis, vel qui in temptore Princep, fuerit,uel iudici firmare debent. Et si homines non interfuerint,quando guadia datur, quicunque quasi fidejussorem pignoraverit,componat,sicut supra legitur. i DE M.
. . XIII. Si quis mutuaverit solidum cuicunque homini,per cautionem , sintra v. annos credit pulsaverit & debitor non habuerit unde solvat,renovetur cautio ipsa usque ad annos x. Et si intra annos x. pulsatus fuerit,&non rei,diderit,& dilataverit usque ad annos xx & fuerit pulsatus;aut per 'rincipem, aut per Judicem civitatis; & probatum fuerit per ipsam cautionem, sebitor aut heres ejus ire solvat. Nam si nee cautio fuerit intra annos x.bi frenovata, neque per Principem aut Judicem ostensa fuerit,sive nianifesta utq; ad viginti annos,jubemus,ut creditor postmodum taceat, & nullam habeat facundiam requirendi debito tibus suis; excepto si ei captivitas eyenerit. De cautioni b. autem , quae usq; inodo in praseauin lictionet a iacti sunt, intra quinq; annos istos advenientes iubemus, ut F reno.
85쪽
renoventur aut exigantur. Nam si distulerint intra quinque annos debitores suos pullare,ut cautione srenoventur,aut debita reddantur, & sic negligentiam fecerint , non habeant postmodum facunaiam ipsa debita requirendi. De his autem cautionibus,quae amodos actae fuerint, sic fiant,sicut supra praemisimus atque statuimus.1 DE M. XIV. Si quis dederit quadiam, de eam recipere neglexerit per fideiussorem,componat scutis anteriori edicto legitur. Et si ille quispiam guadiam acceperit, reddere neglexerit per fidejus olem, S apud eum remanserit,sic componat,quomodo& ille, qui guadiam suam recipere neglexerit 1 DE M. XV. Si quis alii homini guadiam dederit,& tunc quam eam per sdeiussorem liberet, violenti:
de manu illius abstulerit,componat ei,cui ipsam guadiam de manu abstraxerit, solid. XIV.Hoc autem ideo aisngere praecipimus, ne pro tali causa scandalum oriatur, aut animae pereant.
XVI. Si quis alii pii adiam dederit, & voluerit eam per si ossores suos recipere,&adduxest ad eum qui gua diam receperit,fideius res, unum aut duos,vel tres;oc ipse dixerit, nescio qui sint, ut damnum ei facere possiti tunc adducere ei debeat fidejussores , aut de illa civitate unde ipse est , guadiam dedit,aut unde ipse est qui suscepit. Et si ibi minime inventi fuerint, tunc suscipere debeat ipse, qui guadiam accepit, fidejussorem liberum hominem,quein conlibertus ejus cognitum habeat, postea i
dicat ei; ego scio quia ei credere potes:ut homo ille, qui guadiam dedit,damnum non patiatur. IDEM.
i ipsi fidejussori anteste terit, aut pignus de manu tulerit,& probatum fuerit,componat solid. iiDE M. XVIII. Si quis alii homini quadiam dederit,& fideiussorem posuerit,&ipse fidejussor eum pi gnoraverit,& pignora ipsa ad creditorem ejus dederit; de postea ipse, cujus pignora fuerint, per vim ea tulerit,componat ipsa pignora in octogi ld. IDEM. XIX. Si quis alium ante constitutum pignoraverit,&probatum suerit, quod ante constii tum pignorasset,componat ipsum pignus in octogild. IDEM.XX. Si quis debitum fecerit, & res suas vendiderit, de tale suerit ipsum debitum , quo labere non possit,&filius ejus per uxorem suam aliquid conquisierit, vel postea sibi per quodcunque myt nium laboraverit,postquam genitor eius omnes res suas venundaverit, vel pro debito suo creditori, suis dederit, aut a publico intromissae fuerint, non habeant facundiam creditores res eius, quas filio de coniuge sua h abere videtur,vel postea cori quisivit aut laboravit, repetendi au i distrahendi, sed b beat sibi filius ejus jure quieto: sic tamen, ut si a creditoribus pulsatus fuerit, praebeat sacramentum, quod de rebus patris aut matris suae, si ipsa in mundio patris sui mortua suerit nihil apud se habeat, nec alicubi commendasset aut abscondisset,& si absolutus. Et si post apud eum in cntum ivit de rebus P rentis,componat in octogi ld.iDEM. I Si quis alii cautione fecerit,&non ei obligaverit nominative de reb.suis, nisi dixerit in ipsi iobligatione,in quibuscunq; locis de reb. suis potuerit invenire,& postea vendiderit ad alium homine, habuit ipse,qui eas emit.Nam si obligatae fuerint nominative,non eas possit vendere,dum usque ipsam cautionem sanaverit,& qui cautionem facere noluerit,aut nominative obli et de reb.sitis, ualiter ii tra eos convenerit,aut iaciat ipsam cautionem de tantis rebus,quantum in illa die loli ipsi fuerunt. :
XXII. Si plures homines cartam convenientiae inter se secerint,& poenam posuerint, de posta ea unus vel duo, vel amplius se de ipsa convenientia subtrahere voluerint , aut poenam corruperint, unusquisque componant per capud ipsam poenam, quam posuerunt in integrum , quia omnes unanimiter consenserunt,& nullus eis imperavit talem causam facere. Ideo per capud , qui ruperit compo-nai, sicut per capud voluntarie consenserunt.
XXIII. Si quis a convenientia per cartam a se facta subtraxerit, heres eius poena compositio nis tenetur astrictus praecepto per quandam institutionem vel quae est. Hoc loco admonendi sumus, quod meleficior uini litigium, nisi lis contestata fuerit,adversus heredes non transeat. Si vero de comtempta litigaverit, si lis contestata fuerit,sive non heredi,& ia heredem competitai DE M. XXlV. Si quis fideiussorem aut debitorem suum pignoraverit, & ipsum pignus recolligeret
neglexerit. N per dies xl l .dimiserit;tunc ille, qui pignus apud se habuit, si servus aut ancilla est, custo-oiat eum,ut ei fugam non faciat di faciat eum sibi operas facere, sicut proprium suum servum aut anci
lam:&insuper licentiam habeat repignorare usq; in secundam vicem, ut sint ipsa pignora in triplum quantum debitum est. Et si per xxx. dies pignora ipsa aut debitor , aut fidejussor recolligere neglex rit si ina Neu stria N in Austria fuerit,amittat ipsa pignora,& non habcat facundiam requirendi. si vero in partibusTusciae fuerit, halicat spacium in diebus i x. Nam si super i x. acium dierum fuerit, a militer amittat pignora ipsa,& n. super potestatem habeat,qui pignoravit, causam ipsam petr legem
86쪽
i DE M. XXV. si quir permisium habuerit a debitore aut a fideius re suo ut boves vel eaballos domitos pignorare possit. Et pignoraverit, Sintra xii. noctes pigriora sua debitor aut fideiussor recolligere neglexerit,potestate in habeat ea minare sicut sua propria de gubernare. Et si mortua fuerint. non requirantur : nam si ullatus fuerit, quod iniquo animo plus quam sua animalia minasset, satisfaciat ei solus ad Evangelia. Si vero per xxx. dies de ista parte alpis aut peri x. ex illa parte alpium dilataverit, & non recolligerit,sicut supra de servo aut ancilla statuimus, ita de caballo aut bove, auro vel argento , vestimento, sarramento aut animalibus minutis, vel quodlibet pignus fuerit, esse ita censemus.1 DE M. XXVI. Si quis servum aut ancillam loco pignoris tenuerit,& surtum aut damnum,aut homicidium, aut quodlibet malum secerit,non reputetur proprio domino suo,nisi ei qui eum tenuerit, quia postquam cum pro debito suo compreheno: sic custodire debuit, ut aliquid malum facere non posset. Si vero ancilla fuerit,& cum ea ipse, qui c cupit pignus, aut servus eius adulteraverit ante tempus supra constitutum, quod supra proposuimus de xxx. vel de LX. diebus , componat adulterium ipsum proprio domino,cujus ancilla suerit; post constitutum vero xxx.vel Lx. dierum spacium, it in potestate ejus, qui pignoravit, si ipse, cujus fuerit, recolligere neglexerit. i DE M. XXVII. In anterioris edicti nostri capitulo affiximus , ut si adgua diam suam solvendam qui piam liber homo tres fideiussores habuerit liberos homines;& ipse qui guadiam suscepit,reddere neglexerit, sic componat sicut ille qui non habuerit sidcjussores paratos. Modo vero dum pravos homines cognovissumus tales fideiussores vel statuere qui nihil habeant, nisi solummodo personam tuam, ut per eos justitiam iam creditor ipserninime ita venire possit: statuimus, ut tales debeant esse fidejus fores ipsi ut si amplius non habuerint, quomodo eos pignorare possit, quam ipsa obligatio sit ; vel tantum habeant,quantum, ut diximus i pia obligatio est, unde fidejussores intervenire debent. Nam si minus habuerint, non sit culpabilis ille. qui eos recipere noluerit. Nec ipse, qui dare debet, excusare se possit a culpa, dicendo quod fidejussores paratos habuiss i, quia impossibile est, ut homo talem side-jussorem acci prat,qiso non habeat vel amplius,uel tantum quantum ipsum debitum suerit, quod tollere loco pignoris possit Et si di praesenti habuerit, unde det tales si dejus res,qui recipiendi sint, ecce bene, si autem non habuerit ipsa hora, sit jacium de ipsa guadra per tres dies sine culpa, di postea dare debeat tales fidi jussores, qui habeant unde persolvant, quod debitor dare debet. Si vero amplius dilataverit ad sidcjussores dandos,componat, sicut antea statuimus.
R xx RACHIS. . XXVIII. Si quis amodo in praesentia Regis,vel Judicis, seu liberorum hominum qualicunque
modo suadiam dederit,& postea negare voluerit ille, qui guadiam dedit, quod in tali tenore guadiam non dedisset, sicut ille quaerit qui guadiam suscepit: i fuerit inter liberos homines quorum fides amittitur, non habeat licentiam iurare , quod in tali tenore quadiam non dedisseimis qualiter Judex, qui judicavit rem, memoraverit, vel homines, qui interfuerint, quando gua diam ipsam dederit, testi , sicati suerint,ita compleat,& in eorum testimonio credatur. Quia si stantia,quam ante liberoa homines tres aliquis fecerit, stare debet,quanto magis ea causa, quae per guadiam frinatur, & homines liberi intersunt, nihilominus negare convenit.Si vero tales homines non interfuerint; quorum s des amittitur, quando ipsa guadia data suerit,tunc exinde procedat judicium, sicut ab ipso ROTHARE Rege
XXIX. Ut omnia,quae suadiari debent, juxta ea,quae in lege continentur, pleniter secundum ipsam legem guadiata fiant,& postmodum vel dominus Rex vel ille cujus est causa , juxta quod ei placuerit, misericorditer faciat. 1, p. LOTHAR Ius. XXX. similiter concedere volumus cunctis liberis personis, ut minii; Judex publicus, siministri publici eas res in quibus non est licitum pignorare, contra legem audeant pignorare, scilicet in tribus: quia a iiiivimus multa damna & assectiones propter hoc populum nostrum sustinuisse: Neque cogantur ad placita venire praeter tria in anno,sicut in capitulari continetur, exceptis Scabinis S causatoribus de testibus necessari quia omnia haec aufferre volumus,ut populus noster pacifice sub nostro regimine vivere possit TIT. XXII.
IMP. CAROLUS. I. De omnibus debitis solvendis, sicii tantiquitus fuit consuetudo, per xti. denarios solidi solvantur per totam Salicam lege Excepto si Leiades,id eli,Saxo aut Frixo Salicum occiderit, per LX. denarios solidi solvantur. inter Salicos vero ex utraque parte de omnibus debitis, sicut diximus, per xii .denarios solidi solvantur,sive de homicidiis,sive de omnibus rebus. .
87쪽
II. Omnia debita,quae ad partem Regis solvi debent,per xii. denario, solidi solvantiar: resce. ge Salica scripta est, eisdem lolidis, cum quibus caeterae compositiones solvi debent,ptas rea, quae in legi
IlI. Ut omnis solutio atque compositio, quae in lege Salica continetur,intra Franciam pertit, denarios solidi componanturi excepto ubi intentio intes Saxones&Frixones orta fuerit ubi volumus, ut peri x. denariorum quantitatem solidi habeant Et qua vel Saro a ut Frixo ad partem Salicam,Fran cis cum eis litigantibus, solvere debent,ita. ut supra constitutum est, componaturi
De rebus emptis 2 cohati lore eas.
REx LUIT PRANDUS.I. Si quis liber homo in casa alterius introirct ad residendum, & ei censum reddendum,&post ea aliquid emerit de illis rebus,quas secum adduxerit, quando in ipsam casam intravit , aut solii an ba buerit rem de muliere sua: si exinde emerit,&sic probatum fuerit, tunc ipsum negotium dimittat in ipsa casa,& recipiat precium suum. Et ipsa probatio in hoc ordine debeat fieri, ut non de rebus mulieris suae aliquid comparuit, adducat homines qui sciant quod ipsum precium de rebus mulieris suae sit, Ut causa ipsa non veniat ad periurium, sed quomodo voluerit juret', ut de rebus mulieris tuae compara, ito ipsa facta fuisset,& illi testes firmiter sciant & jurent, quia intersuimus, quando ipsa comparatio de re bus molieris faeta est. Et sic postea recipiat precium suum,& ipsum negocium remaneat in ipsa casa. Nam si de illo labore comparaverit, quod postea laboraverit, aut fecit postquam in ipsa casa ad censum reddendum introierit, in ipso cespite dimittat,ubi laboravit. Haec autem ideo afliximus, quia tantummodo causa ipsa in hoc modo semper & antecessorum nostrorum tempore etiam nostro per cadatfedam sic judicatum est : nam in hoc edicto ascriptum non fuit.
I. Si Judex aut Actor publicus in qualicunque civitate aut loco inter homines, qui aliquam discordiam habent,treugas tulerit,& unus ex ipsis hominibus,inter quos ipsae treugae latae, sibi eas tu- perit: & medium de ipsis treugis componat in publico, & medium illi cujus causa est , & ipsae ire e non sint minus quam solid. c C C. Qui autem forsitan amplius pro majoribus causis ponere voluerit, sit eis licentia. TiT. XXV.
I. si quis res alienas,id est, servum aut ancillam seu alias res mobiles, sciens alienas esse,ut suas ubicunque transvendiderit,& inventum aut probatum fuerit,in octogild eam restituat: oc si per igno. rantiam vendidcrit,tunc praebeat sacramentum,quod credens suas res vendidisset,&reddat capud cum
nutrimine suo in qualecunque sit. Rrx LUIT PLANDUS.Is. Si quis liberum hominem foris provinciam vendiderit,&probatum suerit,componat gut- drigild ejus,tanquam si eum occidisset.
III. Si quis servum alienum foris provinciam vendiderit, & probatum tuerit , in quadruplum componat,sicut appreciata fuerit ipsa persona. REY LOTHARI Us.. J V. Quicunque res alienas cuilibet homini vendiderit , & ipse homo easdem res alicui alteri
dederit sive vendiderit, & ipse tunc easdem res comparatas habet, per malum ingenium proprio filio suo,aut alteri cuilibet ii dum legitimos annos habenti justitiae tollendae causa tradiderit. Volumus atque praecipimus firmiter, ut si pater ejusdem parvuli vixerit , ipse intret in causa rationem reddet pro silio suo.Si autem ipse pater mortuus fuerit,tunc legitimus ejus propinquus , qui ei tutor iuste ae. d fensor esse videtur,pro ipso rationem reddere compelletur. Similiter & de omni us aliis justitiis ad cum pertinentibus, excepta sua legitima hereditate, quae ei per successionem parentum suorum te time obvenire debeat. Quod si quis hanc nostram iuisonem contempserit vel neglexerit . sicut de cae- teria contemptoribus, ita de eo agatur. is vero, qui easdem res primum invaserit,& injuste vendido rix, nec non Sc emptor, excepta sola persona parvuli, hoc quod fraudulenter amiserit, intra patriam cmendare cogantur: & postea sicut contemptores jussionis nostrae , si bii ejussoribus, ad nostram praesentiam venire compellantur.
88쪽
I. Si quis pro causa sua aliquid judici, vel ad qualemcunque loci praepositum vel fidelem Regis,dederit,& vivente eo requisierit. dicendo quod liberatus non sit; faciat illi justitiam post quantoscunque annos requisierit.Nam si post mortem ejus filius aut heres ejus pulsaverit, statuimus, ut si vivente patre pulsaverit proclamando ad Regem, aut compellando per tales homi ncs , quorum fides amittitur, & veritas apparuerit. quod pulsasset, & justitiam invenire non potuisset; faciant ei silii aut heres ejus justillam , sicut lex est: Si intra anni spacium post mortem patri, repetitionem suam ostendere potuerit. Nam si suam reclamationem ostendere non potuerit, &anni spacium praeteri rit,etiamsi pulsasset patrem non habeat facundiam sitis aut heredibus repetendi, nisi sit tibi contentus; quia de gaudia & de fidejussore, &de sacramento dato Rex ROTHAMS decessor noster in anteriore edicto sic statuit; ut post anni spacium, cuius pars neglexerit,amittat suam causam. ideo nobis congruum apparuit,ut ipse,qui sine gavdia &sdejussore tepetierit,post anni spacium, facundiam non habeat requirens.
I. si quis res suas commendaverit in cuiuscunque casa de liberto suo libero homine, & conii- gerit ut adveniens sur ipsas res suratus fuerit; N ipse, in cujus casa res ipta fuerunt reddiderit: aut si non reddiderit,reddere tamen debet. Et nos ita statuimus& dis inimus, ut quis res alienas commen- . datas susceperit,& eas perdiderit,restituat ei res ipsas cuius fuerint: & postea furtum ipsum, si inventum fuerit,ei componat ipse fur, de cujus casa res rapuerit,aut furatus fuerit. Quod omnino prospeximus, quoniam si ille componat furtum ipsi, cujus res fuerint, postea Ille cuius casam ruperit quaereret ei rupturam cata suae:& non possumus in una causa duas imputare calumnias. l leoque sic nobis iustum vi sum e st, ut ille,qui suas res commendavit, recipiat eas ab ipso, de cuius casa perierint: & ipse,de cujus casa exivit. iphim furtum quaerat ab ipso fure, di tollat compositionem,sicut lex in. Et ipse iuri quamvis malefactor sit,non habeat de una causa duas calumnias.
De rebus intertiatuas qualiter emere debet.
I. si quis caballum emerit,& auctorem ignoraverit, de venerit certus homo,qui ipsum caballum suum dicat esse: tunc ille,homo qui emit, sicut diximus, si auctorem non habuerit, de nescit de quo comparasset, praebeat sacramentum emptor, quod nec sur esset, nec collega fuerit,nisi simpli-
citer cum precio suo comparasset,&insuperaddat in ipso sacramento, si quoquo tempore auctorqui invenerit. non negabit. Tunc post praestitum sacramentum reddat caballum, di sit tibi content s. Eolle qui proprium dominum dicit esse, sub tali titulo eum tollat; ut scoenitum fuerit, quod malix ordine eum vendiς affet,& alter certus auctor venerit, qui suum secerit ipsum caballum, sibi novum reddat.
IL De eo homine, qui caballum in mercato comparare voluerit ut ante duos vel tres homunes eum cinere debeat & non secrete. Et si aliquis postea ipsum caballum cognoverit, habeat testimonium in quorum praesentia eo mparavit,& ei postea furti calumnia non sat. Et si ad istos tcstes non crediderit qui furtum quaerit,firment ips testes per sacramentum : excepto si tales personae suerint, quibus Rex aut Judex sine sacramento credere possit. Et si homines non habuerit,in quorum praesentia comparavit nisi simpliciter dixerit, quod comparavit de Franco, aut irescio quasi homine, componat ipsum caballum pro furto.
III. Si res interitata surto ablata fuerit, liceat ei, super quem res interitata suerit,cum sacromento se excusare de furto, quod nec suae voluntatis nec consentiens fuerit,quod ablatum est; ut ta men sine damno restituat.Si vero auctor venerit, & rem intertiatam recipere voluerit, campo vel 2
IMP. PIPINUS. IV. Ut nullus comparet caballuma ovem,juvencum, vel aliam rem, nisi illum hominem cognoscat,qui ei vendiderit,aut de quo pago est vel ubi manet.& quis est ejus senior. I, p. OTTO. V. Si quis equum suum,vel caetera animalia, sive rem suam super aliquem reperit, de ipse segarentem dare dixerit; statim ut ad certum garentem eum conducat, di super tertium garentem, &tertium Comitatum non procedat: & si hoc facere nolueries, rem perdat, & secundum legem com-
89쪽
De prohibita alienatrone minor m. R Y LUIT PRANDUS.
I. Hoc prospeximus,non intra x.& vi ii. annos,non siit legitimus homo ad res suas alienandat; excepto sit pater debitum dimiserit,babeat potestitem, una cum notitia Principis terrae ipsius, rus tum de rebus tuis dandi, quantum debitum ipsi in fuerit,ut ei major indemnitas propter onera olidoni non accrescat. Et ipse Pi inceps, qui pro tempore vixei it, propicr I cum N animae suae mercedem. si igat personam Deum timentem de sua praesentia,quae hoc ipsum sapieriter consideret ut ad ipsuiu in fantulum aliquod damnum contra rationem aut per nc gligcntiam minime veniat. Et in nono decimo anno homini Longobardo sit legitima aetas,&quodcunque fecerit aut judicaverit de rc bii, suis, tib ordine debeat permanere. Et itatuimus atque distinimus, ut si cuicunque ante ipsos Σ.ta vi ii .anno: cvcnerit aegritudo,&se viderit ad mortis periculum tendere, habeat licentiam de rebus suis pio an malita in sanctis locis,causa pietatis,uel in xenodochio, judicare quod voluerit; & quod judicaVerit, Babile debeat permanere.
IDEM.II. Si insans, dum intra aetatem est, res suas cuicunque vendiderit, aut ins duciaverit, post acum in legitimam aetatem pervenerit, cartam ipsam secundum legem irrumpere voluerit, de in re
ipsius introire non habeat potestatem qui cinit aut infiduciavit,qui dederit requirendi. Quid qucomparavit aut infiduciavit,tunc debuit prospicere, quia puer ipse infra aetatem erat, & contra legem faciebat.propterea constitutum est, ut qui intra aetatem fuerit, minime vendere aut insiduciare possit. Et talem causam eum habere dicimus, qui emit aut infiduciavit, qualem&ille habere videtur, quideservo aut aldione emere aut infiduciare dignoscitur. 1 DE M. BI. Si infans. dum intra aetatem est, res suas cum statribus aut cum parentibus dividere in luerit,aut si ipsi cum ipso infante dividere voluerint,saciant judici notitiam; & ipse judex faciat venite parentes ipsius propinquos,ut una cum ipsis,aut per se, aut per missum suum bonam personam Deum . timentem veniat,quae res ipsas dividat; sic laineia,ut omni tempore sortes stare debeant, & adaequa tio percurrat. tDE M. IV. Si infans, dum insta aetatem est,causam ha buerit cum qualicunque homine, si miluci faciat Judex parentes ipsius venire propinquos, & accedat ad locum cum ipsis parenti s , & delibetet causam ipsam per justitiam,& faciat notitiam, in eorum praesentia causam ipsam deliseraverit, ticatum suum emittat.ut ipse, qui causam suam quaerit,non perdat iustitiam suam, pro eo quod ipsem satis infra aetatem esse videtur.Judex autem,quomodo ordinaverit, aut qualiter fecerit causam in his capitulis, de eo qui intra aetatem est, habeat retributorem Deum omnipotentem, sive in bono. sive in malo. Et missus ille, quem iudex direxerit pro dis liniendis causis, quas supra diximus, si in aliquam partem per fraudem cor suum declinaverit,aut fecerit ea,quae opportuna non sunt,ut infans damnum habeat qui infra aetatem est,& non fecerit aequalitatem,& probatum fuerit quod si au scin secisset κut' colludium contra ipsum infantem statuisset; de proprio suo restauret,quod fraudulenter di visit. Hoc autem omnino proinde dicimus, ut infans ille, qui causam suam ne scit, legitime procurare damnum non habeat.
V. De puero , qui intra aetatem est decrevit clementia nostra cum nostris iudicibus vel res quis Longobardis,ut sic in alio homine de rebus suis, tum intra aetatem est, donare non potest: ita nec Regi donare possit, antequam in legitimam aetatem pervenerit, quia de causa ista multae contentiones
VI. Si infans ante x.& vin.annos, uos nos instituimus, ut sit legitima aetas, sponsalia sacere voluerit,aut sibi mulierem copulamerit; trabeat potestatem,& metam facere,& moi incap dare,juxta edicti tenorem; & obligarionem sacere; & fideiussorem ponere,& cartam, si voluerit, pro ista scribere; & qui fidejussor extiterit; aut scriba, qui pro causa illa cartam scripserit, nullam exinde haberi darianietatem .Quia nos usque ad illam aetatem produximus causam de infantibus, ut ipsi res suas non debeant naufragare aut disperdere: napa per istam conjunctioncm,quam Deus praecepit, absolvimus
riuntur,comparuit nobis: ut, dum tempus famis fuerit, licentiam habent cum Misso Principis, aut cum judice suo,de terra aut de rebus suis vendere,qualiter vivere possint,in tantum ut sede fame liberare possint,ta ut non moriantur. Et ipse iudex de ipso loco debeat providere, si certe ipsa necessitate famis iit, di sic in ejus praesentia sat, ut Dominum habeat propitium ; di si aliter secerit, Deu in habeat judicem. Et in carta judicet , qualiter pro famis necessitate ipsa venditio facta eli , & quid
actum commissum babuerit, non praesuinat de ipsis infantibus emere; & dum tempus fame exierit, tunc ipse infantes secundum anterius edictum distribuant suas res;aut substantiain suam. Nam non aliter, quia istam licentiam pro sola famis necessitate dedimus: nam non quod absit, interius edictum corrumpendum est. TIT.
90쪽
I, 9. CAROLUS. I. Ut nemo praesumat hominem aliqvcm vendere aut comparare, nisi in praesentia Comiatum aut Missorum nostrorum.1 DE M. II. De mancipiis qui venduntur,ut in praesentia Episcopi,vel Comitis sint vendita; aut AG chidiaconi&Centenarii,aut Vieedomini,aut Viceiodicis,vel Vicecomitis, aut ante bene nota testi monia;& ut soras marcas nemo mancipia vendat. Et hoc qui fecerit,iantis vicibus balanum solvat, quanta mancipia vendiderit :&s non habet precium in guadia,pro servo semetipsum Comiti donet, usq; dum ipsum bannum persolvat. Item, ut nemo audeat in furto mancipia emere , di in aliam regi nem occulte ducere; ubi vero repertum fuerit,legali sententiae subjaceat. . TIT. XXXI.
De prohibita alienatisone futurorum fructui .
IMΡ. CAROLUS. I. Ut nemo propter cupiditatem pecuniae aut avaritiam det precium , aut suturam emptionem sibi praepare ut duplum vel triplum recipiat: sed tunc tantum, quando praesciates sunt fructus, sibi illos comparet.
De prohibita alienatione strvorum vel aldiorum.
R xx ROTHARIS. . I. Servo cuiuscunque non liceat sine permissu domini sui,neque terram,neque mancipia,nee quamcunque rena vendere aut liberum dimittere. IDEM. II. Si quis de servo comparaverit,& precium perdat,& quod deservo emit, proprio domino restituat. IDEM. QIII. Servus massarius licentiam habeat de peculio suo,id est,bovem, vaccam, caballum; simialiter & de minutis peculiis in socio dare, &in socio recipere; vendere autem non nisi pro utilitate casae ipsius,quatenus casae prosciat,ut non depercat.1 DE M. IV. Nulli liceataldio cujuscunque, qui amoni factus non est, sine voluntate patroni sui ter- .ram aut mancipium vendere neque liberum dimittere. R xx LUIT PRANDUs. V, Si quis cum servo aut aldion vel cum pertinente alieno, de qualicunque re convenerit, sine notitia domini sui,quod in anteriori edicto continetur,& probatum fuerit, quod res domini sui naufragasset: tune reddat ipsam rem, ut eam suscepit, absque precio, domino eius; ita ut satisfaciat per sacramentum,quod amplius exindenon tulisset,&postea dominus ejus faciat de servo aut aldio. dine suo,quod illi placuerit.
De bis quis alteritus vitiosubdiderisit.
IMP. CAROLUS. .... L Liber homo qui se in locum suadiae in alterius potest te commiserit, ibique contigerit ut damnum aliquod cuilibet fecerit: ille, tui hominem liberum in locum guadiae suscepit, damnum solvat,aut hominem in mallum deductum dimittat,perdens eum simul & debitum, propter quod eum in Q
uadiam suscepit:&qui damnum feci dimisisset, juxta qualitatem rei cogatur emendare. si vero liberam sceminam habuerit,i,usque dum in pignus astiterit,& filios habuerit,liberi permaneant. IMP. I ODOVICUS. II. Primum omnium placuit nobis, ut cartulae obligationis de ingulis hominibus factae qui se ut uxores eorum,aut silios ves filias in servitio tradiderint,ubi inventae fuerint,frangamur, dc sint liberi sicut primitus fuerint. IMP. LOTHARI Us. Ill. Si liber homo seipsum ad servitium implicat pro aliquibus causis, & liberam foeminam habuerit aut infantes; ipsi in eorum libertate permaneant. Et si ipsa mulier defuncta fuerit, & alium liberam foeminam sibi copulaverit servierit,ipsa in servitio permaueat.