Scripta quae manscrunt omnia.

171쪽

LIBER UI 12, 13.

tamen ipsum nescio qua permotus animi divinations non dosporo. Sed hoc nihil ad te nostrum est onus. Illud olim sic habeas, quod intelleges, hac re OVata additum potius aliquid ad meum erga te studium, quo nihil vitabatur addi posse, quam quicquam essera tractum. Cum haec scribebam, censorem iam te esse sperabam. Eo brevior est epistola et ut adversus, gistrum morum modestior.

172쪽

LIBER QUARTUS

Μ. CICERO S. D. SER. SULΡICIO. C. robatius, familiaris meus, ad mo scripsit te x se quaesisse, quibus in locis essem, molesteque te ferre, quod me propter Valetudinem tuam, cum ad urbomaccessissem, non Vidisses, et hoc tempore Velle te mo-1ocum, si propius accessissem, do officio utriusque nostrum communicare. Utinam, Servi, salvis rebus sic enim est dicendum conloqui potuissemus inter nostprosecto aliquid opis occidenti rei publicas tulissemus. Cognoram enim iam abaon to haec mala multo anto 15 providentem defensorem pacis ot in consulatu tuo stpost consulatum fuisse; ego autem, cum consilium tuum probarem et idem ipse sentirem, nihil proficiebam; Ser enim Veneram, Solus eram, rudi esse videbar in causa, incideram in hominum pugnandi cupido 1 in sosanias. Nunc, quoniam nihil iam idomur opitulari posso rei publicae, si quid est, in quo nobismet ipsis consulere possimus, non ut aliquid ex priatino statu nostro retineamus, sed ut quam honestissime lugeamus, nemo est omnium, quicum potius mihi quam ocim 25

communicandum putem nec enim clarissimorum Virorum, quorum similes esse debemus. exempla neque

173쪽

LIBER IV I, 2.

doctissimorum, quos semper coluisti, praecopia te fugiunt. Atque ipso antea ad te scripsissem is frustra

in sonatum sive potius in conVentum senatorum Ssis Venturum, ni Veritus essem, ne eius animum offenderem, qui a me, ut te imitarer, petebat. Cui uitam ego, cum me rogaret, ut adessem in senatu, eadem Omnia, quae a te de pace et de Hispaniis dicta sunt, ostenda me esse dicturum. Res Vides quo modo se habeat orbem terramin imporiis distributis ardero bello, urbem sino legibus, sine iudiciis, sine iure, sino fido resio tam diroptioni et incondiis. Itaquo mihi Vonire in montem nihil potest, non modo quod sperem, sed Vix iam quod audeam optare. Sin autom tibi, homini prudentissimo, videtur utile esse nos conloqui, quamquam longius etiam cogitabam ab urbs discodoro, cuius iam etiam nomen invitus audio, tamen propius accedam, Trebatioque mandari, ut, si quid tu eum velles ad me mittere, ne recusaret, idque ut facias Velim aut, si quem tuorum fidesiim voles, ad me mittas, no aut tibi orire ex urbo noceas sit aut mihi accedore. Ego tantum tibi tribuo, quantum mihi fortasse adrogo, ut e lo-ratim habeam, quicquid nos communi sententia tu tuorimus, id omnes homines probaturos. Vale.

Ser. - -ano a. d. V K. Mai. a. 705 499.

M. CICERO S. D. SER. SULPICIO. A. d. m. aias cum essem in Cumano, accepi tuas litteras quibus lectis cognovi non satis prudenter fecisse hilotimum, qui, cum abs te mandata haberet, ut scribis, do omnibus rebus, ipse ad me non V nisset, litteras tuas misissot, quas intollexi roriores fuisse, quod eum perlaturum putasses. Sed tamen, postquam tuas litteras logi, ostumia tua me conusnit et Servius notior His placuit, ut tu in Cu-

174쪽

manum Venires, quod etiam mecum ut ad te scriberom

Quod meum consilium exquiris, id est tale, ut e pors facilius ipse possim quam alteri dare. Quid nimest, quod audeam suadero tibi, homini summa aucto 5 ritate summaque prudentia Si quid rectissimum Λ, quaerimus, perspicuum est, si quid maxime e sdia obscurum; sin ii sumus, qui prosecto osse debemus, ut nihil arbitromur xpedire, nisi quod rectum honostumque sit, non potest esse dubium, quid faciondum no 1οbis sit.

Quod Oxistimas moam causam coniunctam esse eum tua, certo similis in utroque nostrum, cum optimo sentiremus, orror fuit. Nam omnia utriusquo consilia

ad concordiam spectaverunt; qua quom ipsi Caesari ionihil esso utilius, gratiam quoquo nos inire ab eo, fendenda aco arbitrabamur. Quantum nos fefellarit, si quom in locum ros deducta sit, Vides Neque solum ea perspicis, quae geruntur, quaeque iam gesta sunt, sed etiam qui cursus rerum, qui exitus futurus insit. Ergo aut probare oportet ea, quae fiunt, aut imteresse, etiamsi non probes; quorum altora mihi tum pis, altera etiam periculosa ratio Videtur. Restat, ut discedendum putem in quo reliqua videtur esso doli-boratio, quod consilium in discessu, quae loca sequa 25

mur. Omnino cim miserior res numquam accidit fumno doliboratio vitam difficilior nihil nim constitui

potest, quod non incurrat in magnam aliquam difficul talom. u, si vitabitur, ita censeo facias, ut, si habeatam statutum, quid tibi agendum putes, in quo non 30

sit coniunctum consilium tuum cum meo, supersedem

hoc laboro itinoris. Sin autem est, quod mecum communicam velis, ego te expectabo tu, quod tuo commodo fiat, quam primum Velim venias, sicut intelloris Sorvi si ostumias placere. Vale. 35

175쪽

LIBERI 2, 3.

Ser. Romae ante VI K. Dec. a. o 6 Q.

Μ. CICERO S. D. SER. SULPICIO. Vehomontor to osse sollicitum o in communibus 1 miseriis praecipuo quodam dolor angi multi ad nos cotidis dolarunt. Quod quamquam minimo miror et meum quodam modo agnosco, doleo tamen to sapisntia praeditum props singulari non tuis bonis del6ctari potius quam alionis malis laborare. ΜΘ quidem, stsi nomini concedo, qui maiorem ex pomici et post rei publica molestiam traxerit, tamen multa iam conso

lantur maximoque conscientia consiliorum meorum.

Μulto enim anto tamquam ex aliqua specula prospexi tempestatem futuram, nequo id solum mea sponte, sodmulto etiam magis monent et denuntiant to Etsi enim afui magnam partem consulatus tui, tamen stubsens cognoscebam, quas esset tua in hoc postisero bello cavendo ot praedicendo sententia, si ipso adfui primis tomporibus tui consulatus, cum accuratissimo monuisti sonatum conlectis omnibus bellis civilibus, ut si illa timerint, quae meminissent, et scirent, min1 superiors nullo tali xemplo antea in re publica cognito tam crudeles fuissent, quicumque postea rempublicam oppressisset armis, multo intolorabiliorsm

futurum. Nam quod exemplo fit, id etiam iuro fiori pultat, sed aliquid atqus adso multa addunt et adferunt de suo. Quare meminisse debes eos, qui auctori 2 fatem et consilium tuo non sint scuti sua stultitia occidisse, cum tua prudentia salvi esse potuissent.

Dices: Quid in ista ros consolatur in tanti tonebriso quasi aristinis si publicae γ' Est omnino vix consolabilis dolor tanta est omnium rerum amissio et desperati recuporandi; sed tamen et Cassar ipso ita docto iudicat, et mos cisos sic existimant, quaa lumen aliquod Oxtinctis 'eteris lucem sanctitaram et

176쪽

ΕΡISTULARUM prudentiam si dignitaten tuam Moc tibi a lovanda molestias magna esse debent. Quod autom a tuis es, id sociorius ferendum est, quod eodem tempore a multis et magnis molestiis abes quas ad te omnis

perscriberem, nisi Vererer, ne ea cognoscere RPBen

quae quia non vides, mihi Videris melior esse condicione quam nos, qui Videmus. Hactenus existimo nostram consolationem rect assiliabitam esse, quoad certior ab homino amicissimo sors sistas rebus, quibus levari possent molestiae tuae. Resiqua sunt in to ipso neque mihi ignota no minima

solacia, ut quidem ego sentio, multo maxima quae ego experiens cotidie sic probo, ut a mihi salutomadferre videantur. Te autem ab initio astatis momoria teneo summo omnium doctrinarum studiosum fuisse omniaque, quae a sapientissimis ad bono visendum tradita essent, summo studio curaque didicisse quae

quidem vel optimis robus t usui et doloctationi Asspossent, his vero temporibus habemus aliud nihil, in quo adquiescamus. Nihil faciam insolentor squo te tali ves scientia si natura prasditum hortabor, ut ad eas to referas artis, quibus a primis temporibus aetactis studium tuum dodisti tantum dicam, quod te Uero adprobaturum, me, posteaquam illi arti, cui tudueram, nihil esse loci neque in curia neque in foro Viderem, omnem meam curam atque operam ad philosophiam contulisse. Tua scientias sexcellenti ac singulari non multo plus quam nostrae relictum est loci. Quare non equidem te moneo, sed mihi ita persuasi, te quoque in isdem Versari rebus, quae etiamsi minus prodessent, animum tamin a sollicitudino abdu-

Sorvius quidem tuus in omnibus ingenuis artibus in primisque in hac, in qua ego me scripsi adquiescere, ita Versatur, ut excessat a me vero sic diligitur, ut tibi uni concedam, praeterea nomini; mihiqu abeo gratia refertur in quo ille sxistimat, quod faciis

177쪽

appareat, cum me colat et observes, tibi quoquo in soso M ore gratissimum. IV.

Ser. Romae m. m. Sept aut in Oet a m o M. M. CICERO S. D. SER. SULPICIO. Accipio excusationem tuam, qua Sus S, cur S--

pius ad mo litteras uno exemplo odisses, sed accipio ex eis parte, quatenus aut neglogontia aut inprobitato eorum, qui epistolas accipiant, fieri scribis, ne ad nos porserantur illam partem excusationis, qua te scribis orationis paupertato' sic iam appollas isdem orbis epistola saepius mittere, nec nosco nec probo, et ego ipse, quem tu per iocum sic nim accipio 'divitias

orationis habor dicis, me non esse Verborum admo- dum inopem agnosco εἰρωνεύεσθαι enim non necesso

ost), sed tamen idem nec hoc εἰρωνευόμενος facile cedo tuorum scriptorum subtilitati et elogantias. Consilium tuum, quo to usum scribis hoc Achaicum negotium non recusaVisse, cum Semper probR-

Vissem, tum multo magis probavi lociis tuis proximis litteris omnes enim causae, qua commemoras, iuStissimae sunt tuaque et auctoritato et prudentia dignissimas. Quod aliis cecidisse rem existimas, atque opinatus sis, id tibi nullo modo adsontior; sed, quia tantas porturbatio et confusio est rerum, ita perculsa et prostrata oodissimo osso iacent omnia, ut is cuique locus, ubi ipso sit, et sibi quisque miserrimus esse Videatur, propterea et tui consilii paenito is, et nos, qui domi sumus, tibi Mati vidomur, at contra nobis non tu quidem vacuus molestiis, sed prae nobis beatus. Atque hoc ipso melior est tua quam nostra condicio, quod tu, quid doleat, scribere audes, nos ne id quidem tuto possumus, ne id Victoris vitio, quo nihil modoratius, ae ipsius victoriae, quas civilibus ollis smpor os insolens.

178쪽

ISTULARUM Uno is vicimus, quod de arcelli, coli a tui,

salute paulo ante quam tu cognorimus, etiam Θhe cule quod, quem ad modum ea re a retur, Vidimus.

Nam sic ac xistimes, post has miserias, id est postiquam armis disceptari coeptum sit de iuro publico, nihil osso actum aliud cum dignitato. Nam et ipse Caesar accusata acerbitato' arcelli sic enim appoli bat laudataquo honorificentissimo si aequitato tua ot

prudentia repente praetor spem dixit a senatui Togantitas arcollo ne ominis quidem causam Murum. Fecerat autem hoc uenatus, ut, cum a L. ison memtio osset acharas . arcello, et C. arcellus Q ad Caesaris pedes abiscisset, cunctus consurgore M ad Caesarem supplex accederet. Noli quaorem ita mihi pulcher hic dies Visus sat ut speciem aliquam Viderer videro quasi reviviscentis rei publicae. inquo, cum omnes ante me rogati gratias amari egissent motor Volcacium is iam, si eo loco esset, negari se a turum fuisse), ego rogatus mutari meum conSilium. Nam statueram non mehercule inertia, sed Midorio:

pristinas dignitatis in per tuum tacere risit hoc

meum consilium et Caesari magnitudo animi si εnatus ossicium itaque pluribus verbis egi Caesar o tias, meque metuo ne etiam in coloris robus honesto oti privarim, quod erat unum solacium in malis. Sod tamen, quoniam effugi eius offensionem, qui fori ae arbitraretur me hanc rem publicam non putar si pompetu tacerem, modice hoc faciam aut otiam intra moed 1, ut si illius voliinfati et sis studiis sorviam. Nam etsi a prima state me omnis ars o doctrina:

liberalis si maximo philosophia taloctavit, tamen hoc studiviti cotidie ingravescit, credo, et aetatis m&turitate ad prudentiam et iis iamporum vitiis, ut nulla res alia levare animum molostiis possit quo studio se abduci nogotiis intollogo in tuis littoris, sed hamon ali-: quid iam nocte te adiuvabunt.

Servius tuus es potius noster summa Sem

179쪽

LIBER IV 4 5. 87vantia colit cuius ego cum omni probitate summaquo virtut tum studiis doctrinaque delector. Is inocumsaope do tua mansione aut tacessione communicat. Adhuc in hae sum sententia, nihil ut faciamus, nisi quod maxime Caesar velle Videatur. Re sunt iusmodi, ut, si Romae sis, nihil rastor tuos dolociare possit. De reliquis nihil melius ipso est Caesare, cetera

sunt sius modi, ut, si alterum ut 1 necesse sit, audire ea malis quam idem Hoc nostrum consilio nobiss minimo iucundo est, qui te Videre cupimus, sed o-sulimus tibi. Vias.

V. Ser. Athenis ire medio mense Maaetio a. 799 459.

SERVIUS CICERONI S. is lostsaquam mihi renuntiatum est do obitu ullias.

filiae tuae, sane quam pro eo, ac debui, graVite -- 1 tequo tuli communemque eam calamitatem existimavi; qui, si istic adfuissem, neque tibi defuissem coramque meum dolorem tibi declarassom. Etsi gonusa hoc consolationis miseriam atque acerbum est, proptΘrea quin, per quos ea confieri debet, propinquos aetiindiaris, si ipsi pari molestia adficiuntur nequo sino lacrimis multis id conari possunt, uti magis ipsi videantur alior a consolatione indigere quam alius posset sum ossicium praestare, tamen, quae in praesentia in montem mihi venerunt, decrevi brevi ad te perscribere, non quo a te fugero existimem, sed quod forsitari dolor impeditus minus ea perspicius. Quid est, quod tanto opere te commoveat tuus do indor intestinus cogita, quom ad modita adhuc fortuna nobiscum egerit ea nobis erepta esse, quae hominibus non minus quam liberi cara esse debent, patriam, honestatem, dignitatem, honores omnis. Hoc uno incommodo addito quid ad dolorom adiungi potuit auts qui non in illis rebus xercitatus animus callere iam

180쪽

88 EPISTULARUM a tabo atque omnia minoris existimare At illius vios

credo, doles. Quotiens in eam cogitations necesse est o tu Veneris et nos saeps incidimus, hisco femporibus non pessime cum iis esse actum, quibus sino dolor licitum os mortem cum ita commutaro Quid autom fuit, quod illam hoc tempore ad vivendum magno opere invitare posset quae res, quae spes, quod animi solacium ut cum aliquo adulescente primario coniuncta aetatori goreret Licitum est tibi, credo, pro tua dignitat ex hac iuventute generum deligere, cuius 10 fido liboros tuos te tuto committere putares. An ut o liberos ex sese pareret, quos cum florentis rideret, laetaretur, qui rem a parento traditam per se tenere possent, honores ordinatim petituri essent in re publica in amicorum negotiis libertat sua usi Quid 15 horum fuit, quod non, priusquam datum est, ademptum sit A vor malim est liberos amittore. alum nisi

hoc peius est, haec sufferro et perpeti. Quae res mihi non mediocrem consolationem attulit, volo tibi comm moraro, si sorto satam res tibi dolorem mimore poEsit. 20 Ex Asia rodion cum ab Asina egaram Versus naVigarem, coepi regiones circimicirca prospicere. ostme erat Aegina, ante me egara, dextra iraeus, si nistra Corinthus, quae oppida quodam tempore floremtissima fuerunt, uno prostrata et diruta ante oculos 25 iacent. Coepi egomet mecum sic cogitare: Hem nos homunculi indignamur, si quis nostrum intorii aut occisus est, quorum Vita brevior esse debet, cum uno loco tot oppidum cadavera prolocta iacint Visno tuto, Servi, cohibere et meminisse hominem te esse a sotum2 Credo mihi, cogitation ea non mediocriter sum confirmatus. Hoc idem, si tibi videtur, fac anto oculos

tibi proponas. odo uno tompor tot viri clarissimi interierunt, do imperio populi Romani tanta dominutio

facta est, omnes proVincia conquassatae sunt in unius mulierculas animula si iactura saeta est, tanto opere commoveris Quae si hoc tempore non diem suum