Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

331쪽

sis, qui parcissime, decem annis dicunt elaboratum , ad oratorem nihil permute cujus nullum erit, si tam tardum fuerit auxilium.

At populus tumido gaudeat Antimacho Volusi xl ortensii scripta comparat cum carminibus Antimachi, quae .longa tumida seu inflata fuisse constat prorsus gemina versibus Papinii Statii , quamvis longe meliora , utpote cui consensus Grammaticoruin secim das

post Homerum tribuerit. Adrianus Gesar non dubitabat illum ipsit

quoque praeferre Homero. Interreges ne an pe principes reportuntur quibus aeque ac populo, non tam limata , quam quae ex tempOre subito profunduntur placent poemata. Sed quid Adrianum memoro Caesarem , cum Platoni adeo placuerint carmina Antimae chi, ut illum non tantum Choerilo sed aliis quoque praeposuerit poetis, amico suo Heraclidi Pontico ad conquirenda pleraque Antimachi scripta Colophonem adire persuaseris Verum ex iis quae cum alii, tum quoque Plutarchus in vita refert Lysandri satis colligas, non veritati, sed amicitiae qua Platonicum Antimacho intercessit tribuendam esse nimiam istam laudem. Hoc, ut puto, argu mento inducti Callimachus iuris negabant Platonem idoneum& sufficientem esse poetarum judicem, ut docet Proclus primo com mentariorum ad Timarum , quamvis is contraria sentientem producat Longinum; qui non Platoni modo, quod constat, sedis suis potest videri favisse laboribus, utpote qui voces Antimachi& Heracleonis peculiari persecutus sit scripto , cujus mentionem facit Suidas in voce Λογγῖνο . Caeterum quamdiu poeta fuere , tam etiam diu controversia istaec poetica exercuit studiosos, utri nempe praeserendi, qui plura, an vero qui meliora eodem temporis intervallo possint scribere carmina. Hac olim ratione Callimachum Apollonius Rhodius Horatium Crispinus is Martialem Papinius Statius provocarunt. Quin saepe de illis triumphasse libenter credo, cum sciam quantam apud indoctos extemporale dicendi & scribendi

valeat genus. Attamen notandum non tam poetis, quam Oratoribus causidicis necessariam esse hanc facultatem, quam si quis non sit assecutus, illum debere civilibus renuntiare officiis, recte monet Quintilianus. At vero longe est alia ratio in poetis, qui frustraperennem exspectant gloriam , si properanter scribant mihi vel S 1 Plato-

332쪽

31 I a s ERvATIONE L, Platonis, vel Adriani Caesaris studia, vel Longini labores in conservando profuere Anti macho, cum ex tam alto poemate, quale ejus fuit Thebais, ne decem quidem supersint versus. Et initor in ter Latinos evasisse Papinium Statium, cum tot alios longe eo meliores oblivionis flumen ablorpserit poetas.

AD CALVUM DE QUINTILIA.

Si quicquam mutis gratum acceptumve sepulchris Acciderea nostro, Calve, dolore potest, Quo desiderio veteres renovam US amoreS, Atque olim amissas flemus amicitias: Certe non tanto mors immatura dolori est Quintiliae, quantum gaudet amore tuoia atque olim amissas lemus amicitiHSic e libris veteribus reposuimus.

Non, ita medii ament, quicquam referre putavi, Utrumne os an culum olfaceremta milio. Nil immunditas hoc, nihiloque immundius illud. Uerum etiam culus mundior, melior Nam sine dentibus est hoc dentis sesquipedalis, Gingivas vero ploxemi habet veteris. P terea rictum, qualem defessus in aestum Mejentis mulae cunnus habere solet. Hic futuit multas, se facit csie venustum. Et non pistrino traditur, atque asino pQuem siqua attingit, non illam posse putemus inroti culum lingere carnificis ξGingiva vero ploxemi habet veteris J Capsam inciso interpretatur Festus. Quamvis vero Quintilianus lib. I. cap. v. firmet Catullum hanc

333쪽

AD C. VALERIuM CATu LLu Id. sis hanc vocem , in Gallia reperisse putant tamen viri docti Graecaum esse, dicique quasi πλέξιμον a etin , quia nempe a vimine flecti soleret. Ego aliter existimo. Quod scripturam attinet , rectius forsan legas ploxeni vel ploxin , quomodo non tantum inmemorato Fabii loco , sed cin plerisque manu exaratis Catulli exemplaribus vocabulum istud concipitur. Vocem si spectes, eam omnino Celticam esse existimo , ejusdemque prorsus originis ac sit pluum vel contra et ploum Ploum vero Glossae antiqua vehiculum quod duas habeat rotas Pro aratro accipitur in legibus Langobardicis. Nostro seculo manet significatio, loquippe vel log IIa , aut etiam plotiumen pro diversitate dialectorum aratrum notat. Non ignotum Plinio fuit istud vocabulum Is quippe lib. xv m. cap. xv I iri ait Gallos vomeribus suis addidisse rotulas, quod genus aratri ipsi appellarint

plaumorati Ploum, nempe ut diximus aratrum, at vero rotam notat.

Graeci ρυμον vocant , Aeolos vero βρυμον , a quo non multum abest plorem vel plum . ut merito videri possint haec vocabula ejusdem esse originis. Nam sine plerisque Europae gentibus , unam eandem vi olim fuisse linguam , adeo est certum, ut nemo de eo dubitare possit qui vel aliquid de veteri Celtica aut Germanica degustarit lingua. Cum vero gingivas milii comparat ploxeno veteri, manifeste satis docet illum ουλων γοας eri laborasse, ονλίδας αεπονλίδα habuisse , quando nempe gingivae a dentibus recedunt, purulentas agunt fissuras, unde dirus testifer oritur halitus. Gingivam stygiam vocavit Andronicus Divortio , Mulier, noverca nomen hac adde impium,

Spurcagingiva ne Stygia, hauddici potest. Sic os stygium Ovidius de dracone. Praeterea rictum , quatiem defessus in astu Notum proverbium λυλος, μεσημἔργα, cui geminum est iamλγ ν καυμαL. Cum autem veteres libri habeant in astum, videtur sic scripsisse Catullus.

- qualem dei sus in astum Μι is mula c. habere solis.

334쪽

perior molae lapis, ut inferior λ Hesychius μύλ,

VII. cap. v. nec non lib. X. cap. xxv. vocatur obo Ἀλετων. quamvis utroque loco vocabulum istud corrupte legatur in vulgatis exemplaribus Hesychius 'Aλεταῖνες ι m μυλοις δ πιθεμσ-νοι λιτοι. Sic scribe. Par ratio est in aliis instrumentis mechanicis in quibus asini semper vocantur ea partes quae sunt versatiles non au tem quiescentes. Hinc asinus machinarius Q asina Clendaria in v-re, non pro animali, sed pro ipsio lapide qui rotatione sua fruges dis fringit comminuit. Tales lapides praecipue proveniebant in Antroniis WAcharnensibus , unde parce nata Antronius, Achurnens a sinu , de lapidibus qui caeteris ad molendum praestare credebantur. Recte itaque se habet haec Catulli lectio, nec audiendi sunt, qui legendum censent; Et non pistrino traditur atque asinus. Quod autem vir magnus tradi asino, hic accipi velit pro suffici locum umenti, id minime admittendum existimo. Nam quod Ju venalem ita locutum arbitretur, in eo fugit ipsum ratio. Sed is jam durum Polume jamque Tondendum , eunucho Bromium committere noli. Haec non ita, ut ipse vult, sed longe lata ori sensu interpretanda sunt Eunuchis nempe tradebantur qtui castrandi erant, horum qilippeiderat ossicium. Vide quae superius de Galliseu archigallis dixi

335쪽

AD C. VALERIuM CATu L Lum. Jay quod non placet. Statius reponit voti, ut sit nomen proprium. Mihi non displicet vulgata lectio, cum pallidus luridus sit aegrotorum color. Carnificibus autem non male cadaverosius derisque qui morti tribuitur color, cum sint Mortis pramuntii Manilius V. Carnificisque venit mortem ducentisci in o.

In te, si in quemquam dici pote, putide Vetti Id quod verbosis dicitur, Tatuis:

Ista cum lingua, si usus veniat tibi, possis Culosi crepidas lingere carbatinaS. Si nos omnino vis omnis perdere Victi, Hiscas omnino q0od cupis esticies.

Et crepida lingere carpathia J Recte haec interpretatus ei P

sitianus , frustra re lamantibus aliis , qui nescio quae vocabulorum monstra Catullo affingunt. Carbatina seu carpatinae quales fuerint nemo melius dixerit Xenophonte , qui 'ναοας. . docet easta νεοσαρτων βοων sive e crudo corio fu si e contextas. μονοπιλ- μι υ id est ex uno solo compositas fuisse testatur Hesychius κο ἔα - τίν μονοπελμ ον Tτελε ei χ As μα ανικικον. Idem καρ- πάπν ον ἀκοικικον Ἐπη ρια ριο νοσερμον Amaribus sic apta pellatas praeter alios indicat quoque Pollux , - πατίνη o- κοικον μεν 'Uποσημα, Min ista Καρῶν. Eadem ratione sub . solanum ventiun quod e Caria faret καρύανG, vocarunt nonnulli,c καρβα ειν Carice loqui. Ha . um Olearum mentionem quCque facit Lucianus in Philopscude ad quem vetus scholiastes haec notat; κοιρCαΓνοι - πωχεα, κm πιμενικα es Emor μοιS, ανξ ρcυλοις φασὶν Verum errat. ἐρλλα quippe erant calce sonori ut superius ostendimus tales autem esse non possunt si e recenti consuti sint corio. Quare vero Carbatinas potius quam aliud crepidarum genus hoc loco nominarit Catullas, nemo ut Opinor quaeret, qui norit quam gravis pestilens sit odor calceorum seu crepidarum

336쪽

illico nos perdet, inpuri oris tui flatu tanquam peste conficies. Simile est Martialis Epigramma xv D. lib. m. de Sabidio, cum dicit illum solo afflatu scriblitam adeo conspurcasse, ut merda fieret. Vide quoque Epigr. cIG. lib. Q. Salse vero in atrii sensiim verbum detorquetur. Vettio enim subornato a Caesare ut falsis crimini bus omnes Pompejanos ipsi redderet suspectos Pompejo, quo hac ratione e medio tollerentur respondet Catullus , hiscas modo, Vetti, omnino, quod cupis, ficies , solo tuo impuro flatu. Inter hiare hiscere quod sit discrimen , nemo melius dixerit artarone in Marcipore apud Nonium in hiare Verba ejus in veteribus libris sic concipiuntur; quicquid evidenter circumstant non rident credo ridere hiantes video, hibentes non audio Scribe qui quidem videntes circumstant, num rident Credo ridere, hiantes video, hiscentes nouaudio. Sed & hiare in obscoenum sumitur sensiim, unde apud Ari stophanem in ciκκλὴ χαζουσαις Aristyllus inducitur, o A m ρουρ-

Surripui tibi, dum ludis, mellite Juventi, Saviolum dulci dulcius ambrosia.

Uerum id non impune tuli namque amplius horam Suffixum in summa me meminiis e cruce Dum tibi me purgo, nec posmum fletibus ullis Tantillum vos demere saevitiae.

Nam simul id factum est, multis diluta labella

Guttis abstersti omnibus articulis:

Ne quicquam nostro contractit me ore maneret,

337쪽

fas Tanquam comminche spurca saliva gulae. Praeterea infesto miserum me tradere amori Non cessiasti, omnique excruciare modo: Ui mi ex ambrosio mutatum jam foret illud Saviolum, tristi tristius helleboro. Quam quoniam poenam misero proponis amori. Non unquam posthac basia subripiam.

Guttis abstersis omnibus articulis Pro abstersi, quomodo est in libris manu exaratis , rescripsimus seisi, quales hiatus amat Catul

Iuss

Tanquam commista parca saliva lupi Tanquam committe purca salia agnita. Ita habet codex Mediolanensis, unde fecimus 'aAquam commicta spurca selira gula. Commictarn gulam quid vocet, minime opus est ut explice

Ut mi ex Ambrosia Lambrosiis reposuimus e librorum veterum a ctoritate. Suaviolam ambrosum , ut ambrosita dapes ambrosia coma apud Homerum Virgilium, Ἀμροοnc' ἐλαιω Ἐ- milia. Porro ut hic ambrosiae opponitur hellebortis, ita Ari1tophanes iniquitibus eidem opponit Πιοξος αλιχίω.

Caelius Aufilenum , Quintius Aufilenam Flos Veronensium depereunt iuvenum, Hic fratrem, ille sororem,hoc e quod dicitur illud Fraternum vere dulce sodalicium. Quoi faveam potius Caesi, tibi. Jam tua nobis Persecta est igitur unica amicitia Quum vesana meas torreret flammamedullas. Sis felix Coeli sis in amore potens. t Cesim

338쪽

33 I ID OBsERvATIO Nps, Calius Aufilenum mellius non ritus legitur in scriptis libris. Portaro quod Achilles Statius dubitat, num Aufidenum legi debeat , in eo peccat. Aufilenorum familiam non ignotam olim Veronae fuisse patet e duabus inscriptionibus iiii olim repertis, in quibus Aufille nae primigeniae fit mentio. Nam tua nobis Perspecta exigitur J Sic reposuere viri docti, densiuutique nullo aut admodum diluto, cum in libris scriptis legeretur,

Perfectu est igitur unica amicitia Cum vesana c. Optime omnino. yam igitur, id est uintum Antiquos igitur pro tum posuisse docet Festus. Pro enim apud Plautum Malios saepissinie. Perfecta hic ambiguum, nam perficeres facere, etiam apud Catullum, obsceno sensu accipitur, quemadmodum apud Graecos πιρρανειν ρε ζειν.

Multas pergentis, multa per aequora vectu 2 Advenio has miseras, frater, ad inferias: Ut te postremo donarem munere mortiS, Et mutum nequicquam alloquerer cin Crem. Quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum. Heu miser indigne frater adempte mihi. Nunc tamen interea prisco quae more Parentum Tradita sunt tristis munera ad inserias, Accipe fraterno multum manantia fletu: Atque in perpetuum, frater, ave, at e Vale. Idreni has miseras, frater , ad inferias Recte quidem inseria

clicuntur, quae inseruntur tumulis mortuorum, sed vero inferias dici

339쪽

ci ab inserendo, id neque puto, neque verum esse potest, nisi etiam credamus praepositionem infra seu infera similiter factiam ab in serendo, quod imprimis absurdum. omnino infra seu infera, ut

veteres scribebant, est ab ν ἔρα id est G ερα , αἰ ερον id est ερον idem quod κατ- Hεροι idem qui Βεροι,

quomodo mortuos subterraneos vocari notum est Omnibus Veteres Atticos, complures Graeciae gentes διι υν κοις fuisse ἐρα seu Dα dixisse prΘ εω , satis constat. Pro vero seu ειν Macedones , Cyprioso alios Asiae populos ν dixisse , quemadmodum Tatini, hoc quoque constat ex Hesychio Maliis Grammaticis pluribus in locis. Iidem quoque dixere δον pro Gδον , quemadmodum Latini endo iidu. Hinc ινσουρ' talpa, quod Dδον ἔρος versetii , idemque quod ερ Patet itaque inferias non ab inserendo, ut vulgo putant, sed ab inferis dici. Eadem ratatione vinum inferium est quod inferis, id est mortuis libatur , calparnempe seu vinum novum. Quamvis enim lex Numae vetaret vinorooum respergere, quod indecens in luctu sit crapula, musto tamen utebantur, veluti quod minus inebriaret Vinum vero in serium uis se vinum novum, quamvis Walii, praecipue tamen docet Lucretius lib. I. ubi de causis terrae motuum agit, cujus versus vulgo sic

leguntur; Ut vi in terra non quit constare, ni humor

Destitit in dubio luctu jactarier intus. Ita nullo prorsus sensu edidere viri docti, cum libri scripti habeant Ut vas inter non quit constare. Sed ratio ipse clamat sic scripsisSLucretium Ut vas inferii non quit constare&c. Quis enim nescit vinum novum non contineri vasis aut doliis, si non satis deferbuerit ΘEt mutum nequicquam alloquerer cinerem J Mutam non mutum habent scripta exemplaria, ric omnino scripserat Catullus , quemadmodum dupra acerba cinis. Nonius Cinis feminino apud Caesaremo Catullum o Calvum lectum est, quorum pacillat autoritas. Sic lege.

Fortuna mihi tete abstulit ipsium J ea filii ipsum. Sic libri vete-

Tt a res,

340쪽

331 I. I DR sp RVATIONES, res, recte nisi fallor, cum hiantes istiusmodi syllabas amare Catullum toties jam monuerimuS. Hei miser indigne Irater ad te mihi J Lege misero. Sic supra in Mallium sHei misero frater ademte mihi. Nunc tamen interea J Haec tu interea. Ita scribitur in libro Medio lanensi. Estque ea lectio magis Catulliana, quam vulgata.

Si quicquam tacito commistium cs: Indo ab amico, Quojus sit penitus nota fides animi Me aeque invenies illorum jure sacratum, Corneli, factum me puta Harpocratem.

Mean Am esse invenie. Idem exemplar habet Meque invenies A sequenti autem versu abest esse in veteribus Fibusdam libris. Itaque non dubito quin Catulliis sic scripserit ;Me aeque inpenies illoram jure sacrassim Corneli, factum me puta Harpocratem.

Aut sodes mihi redde decem sextertia, Silo, Deinde esto quan vis vus&indomitus. Aut, si te nummi delectant, desine quaeso iano esse, atque idem saevus cindomitus.

ηιdde decem sestertia Silo I Libri nonnulli 'Ilo vel illo. Vide qua de hoc notavimus superius in epigrammate ad Licinium Calvuin.