Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

311쪽

Ut jam nec bene velle queam tibi, si optima fias, Nec de iistere amare, omnia si facias.

Licet non libenter admittam trajectiones 4ranspoliones versuum, alit etiam integrorum epigrammatum, praesertim si invitis fiant libris, laoc tamen in loco oon possum non probare sententiam Scaligeri discreta longo spatio epigrammata ita commode eliciter eonjungentis, ut cum neutri quidquam decedat , copulata digna proisus Catullianae possint uteri elegantiae.

Si qua recordanti bene facta priora voluptas Est homini, quum se cogitat esse pium :Nec fanctam violase fidem , nec foedere in ullo Divum ad fallendos numine abusum homines: Multa parata manent in longa aetate Catulle Ex hoc ingrato gaudia amore tibi. Nam quaecunque homines bene quoiquam, aut diacere possunt, Aut facere: necate dictaque, factaque sunt. Omnia quae ingrata perierunt credita menti. Quare jam te uti amplius excrucies ' Quin te animum Offirmas atque istinc te reducis,

Et, diis invitis, desinis esse miser. Dissicile est, longum subito deponere amorem Dissicile est verum hoc qua lubet, efficias. Una salus haec est, hoc est tibi pervincendum. Hoc fac1to si ve id non pote, sive Pote . O dii, si vostrum est misereri, aut si quibus unquam Extrema jam ipse in morte tulistis opem: Me miserum adspicite: , si vitam putarer egi, Eri

312쪽

Eripite hanc pestem, perniciemque mihi. Seu mihi subrepens imos, ut torpor in artus, Expulit ex omni pectore laetitias. Non jam illud quaero, contra ut me diligat illa, Aut, quod non potis est, eme pudica velit: Ipse valere opto, Metrum hunc deponere morobum a

O dii reddite mi hoc pro pietate mea.

Diνum ad fallendos numine abusum homines DNomine reposuimus Elibris, hanc veram esse lectionem, facile intelliget, qui noverit hoc tritum, pueros talis , viros urejurando optime falli. Multa parata manent in longa aetate Catulle J Nihil minus quam senet fuit Catullus, cum trigesimum & sextum non excesserit aetatis annuna&junior ista scripserit. Longa itaque aetate, sic accipe, ac si dixisset. si longa sibi contingat aetas. Vel potius longa hic est misera tardiose Miseris vero, qualem lic passim alibi sese profitetur Catullus, omne tempus longum estin taediosum. Sic Martialis lib. . Ep. V Decembrem vocat longum, quem triste frigus extendat. Sed αIuvenalis hac eadem ratione longum annum vocavit Sat. v II.

Plebejum in circo postum esto in aggere fatum

qua nudis longum ostendit cerricibus annum, Consulit ante phalas delphinorumque columnas, An siga vendenti nubat caupone relicto. Annum reposuimus pro aurum , uti vulgo inepte Iegitur, ineptius etiamnum a viris doctis exponitur. Longum nempe annum vocat squem longum taediosum faciat frigus. Hanc emendationem nostram confirmant sequentia, ubi muliercula ista quaerit, num rectius factu-xa sit si caupone relicto, nubat negotiatori sagario, qui nempe frigus

arceat.

Quin te animo affirmas atque instinctuque reducis' ance ad hunc locum sunt doctorum conje mirae, ea Catullo assingentium, quae ne

ipsi

313쪽

invenerimuS,

Quin tu animo agrina atque instincteque reducis, tacite fuit veram lectionem eruere. Sic nempe scripserat Catullus; cui tu anianum virmas, atque istinc te reducis. Reduci pro reducas, ut solet. Sed, cum prima in hoc verbo producitur, in hoc quoque fit ex more veterum. Sic supra; Nunc jam illa non vult, tu quoque ipse te reduc. Quae mihi subrepess imos ut torpor in artui Longe aliter habet liber vetuitus, da mihi subrepens nos velut anguis in artis. Sed cum nimium haec lectio recedat a caeteris exemplaribus, suspicor esse antiqui alicujus interpolatoris commentum Sequenti versu prolatilias, libri quidam habent delicias.

Rus mihi frustra, ac nequicquam credite amice. Frustra ρ imo magno cum precio, atque malo: Siccine subrepsti, meque intestina perurens Mi misero eripuisti ' omnia nostra bona Eripuisti, heu heu nostrae crudele venenum Vliae, heu heu nostrae pestis amiciti

Heu heu nostra pestis amicitiis In libris antiquis invenias pectus, non pestu Martialis. IX. Ep. XU. Hunc quem coena tibi, quem mensa paravit amicum, Esse putas fda pectu amicitia. In hoc autem Catulli loco aut ironice intelligendum, aut potius sub intelligendum Iim , quondam quomodo apud Papinium Sylvarum 1 in fine carminis ad Marcellum; neque enim Tirynthius alma pectu amisitia, quod non erat sollicitandum.

314쪽

Alterius, lepidus filius alterius. Gallus homo est bellus nam dulces jungit amores, Cum puero ut bello bella puella cubet. Gallus homo est stultus, nec se videt esse maritum, Qui patruus patrui monstret adusterium. Sed nunc id doleo, quod purae impura puellae Suavia conjunxit spurca saliva tua. Verum id non impune feres: nam te omnia secta Noscent, , qui sis, fama loquetur anuS.

Sed nunc id dole, Hos sequentes quatuor versus, suo movit Scaliger loco, is quod praecessit ad Rufum conjunxit epigraminati. Non probo, neque enim isti magis, quam huic conveniunt loco. Reduxi itaque ad sedem pristinam, illam forsan non naturalem , atramen a pluribus possessam seculis, hinde nullo ejiciantur ure,quamdiu legitima iis non adsignetur statio.

Lesbius est pulcher quidni ' quem Lesbia malit,

Quam tecum tota gente, Catulle, tua.

Sed tamen hic pulcher vendat cum gente Catullum Si tria natorum avia repererit.

Lesbim est pulcher J Sunt qui Gellius, non Lesbim, in quibusdam libris reperiri lcribunt. Plerique tamen, quos ego Vidi, eam , quam dedi, exhibent testionem. Si tria natorumsavia repererit Non recte haec mutarunt viri docti Nati vocabantur a Romanis qui clari & nobiles essent, ut contra qui obscuri, illine nati quidem dicebantur Martialis liba Ep. Lxxx m. Nec

315쪽

AD C. VALERIuΜ CATu LLuΜ do 7 Ne quisquam liber, nec tibi natus homo est Sic idem alibi, sic Plautus, sic Cicero, sic quoque alii Est autem imprimis observandum, ex hoc loquendi genere provenisse, ut siqui ad honores olim promoverentur, eos diem, quo melior ipsis affulsi se fortuna , pro natali coluisse, ac proinde regum Mimperatorum natales dies habitos potius fuis e quo imperium essent consecuti, quam quo lucis facti e Sent pati cipes. Neque aliter accipienda Herodis γενεθλια in Evangeliis. Quamvis autem non ignorem notos accipi pro anticis& propinquis, perperam tamen id ipsum Scaliger adstiue re conatur ex isto Naevii loco, qui apud Charisium lib. 11 legi

Nunquam quisquam amica Anianti amico nimis fiet fidelis, Nec nimis erit morigera nota quisque. Postrema enim separanda sunt verba sic legendas Nota quisquam. Nempe sunt ipsius Sosipatri Charisii, monentis notandum esse quis quum feminine, more antiquo. Porro epigramma hoc interpretari minime opus est palam enim in hoc pulchello notat oris obsceni

tatem.

AD GELLIUM.

Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella

Hiberna fiant candidiora nive Mane domo cum exis cum te octava quiete molli longo suscitat hora die pNescio quid certe est. An vere fama susurrat, Grandia te medii tenta vorare viri' Sic certe clamant Victoris rupta miselli Iliari emulso labra notata sero. a molli long suscitat hora die J Molli construi debet cum quieter Miror

316쪽

3o I. Vos s OBsERVATIONES, Miror hic haesisse virum magnum, cum plana sit lactio,in longe melior ea, quam ipse substituit.

AD JUVENTIUM.

Nemone in tanto potuit populo esse, Juventi. Bellus homo, quem tu diligere inciperes, Praeterquam ille tuus moribunda a sede Pisauri Hospes, inaurata pallidior statua, Qui tibi nunc cordi est , quem tu praeponere nobis Audes Ah nescis, quod facinus faciaS.

Moribunda a sede Pisiuri Etiam hoc tempore oppidum istud, licet

non inamoenum , male tamen audit propter aeris intemperiem, quae essicere creditur, ut rari ibi senes compareant. Non desunt tamen

qui hujus rei causam nimiae fructuum ubertati adscribant. Quamvis vero in hoc loco libri veteres nonnihil dis repent, ita tamen'scripsisse Catullum patet etiam ex Vibio Sequestrori sturn qt io Isaurus ut Lucantu Da quo civis a Pisaurum de qlia Catullus morabandia ede Pisauri decurrit in Adriticum. In scriptis tamen Vibii istius exemplaribus uncis inclusa non comparent. Et sane falsum est Pisaurum amnem a Lucano Isaurum dici. Quo enim loco apud illum legitur&jt ictus Sapis Isauro, vel puer videat scribendum est eo junctus Sape Pisturus. Apage itaque illam licentiam poeticam, qua Lucanum isaurum pro Pisauro dixisse volunt viri eruditi. Hostes inaurata pallidior statua Furium notat cujus paupertatem superius descripsit. Recte vero non aurea , sed inaurata statua pallidiorem esse dicit, ut ostendat, cum non esse id quod velit videri, sed pauperem cligneum, quemadmodum supra matrem ejus ligneam vocavit. Istiusmodi homines Graeci Uz ξυλους appellant, ab inauratis statuis sumto vocabulo Scholiastes an onymus ad Hermogenis Rhetoricam capite μου σεμνοπῆν. πιξρολα κυργως καλῶ- τα τα ἀγάλμαS M ia ξγλων κατεσχή ασριενοι ci λχπλῶς επιληλο λαργυρο η ξαυπς. κριτοι ' cim των λαμ-ων μιεν ἔξω -

317쪽

AD C. VALERI ubi ΑTu LLuΜ. Ioveγνοια, φησίν ουα αδτος um tris θεοις ποξυλ - άνδει ιιι io A1λJ Q. γνηm D . Ita reformandus est locus, qui vulgo male se habet. Sed iustathius ad K. Iliad. notat ludibrio olim habitos aurei auxei coloris homines velut ictericos cadaverosos. Ridebantur illi a magis nigrientibus, veluti AEgyptiis, Mauris xyreonaeis. Verum ipsi vicissim ridebant albos i labros , veluti fatuos

Quinti, si tibi vis oculos debere Catullum Aut aliud, si quid carius est oculis: Eripere ei noli, multi quod carius illi. Est oculis, seu quid carius est oculis.

Scu quid carius est oculis Rectius omnino, si quid carim est oculis, ut paulo ante. Nam certe Omnium gentium consensu nihil in hac vitoecarius luce oculis esse potest. Hinc Graecis φώδιον non tantum oculum notat, sed & quidquid est dulce bucundum.

Ain LESBIAE , MARITUM.

Lesbia mi praesente viro mala plurima dicit. Hoc illi fatuo maxima laetitia est. Mule nihil sentis si nostri oblita taceret, Sana esset quod nunc gannit, k obloquitur, Non solum meminit sed, quae multo acrior est res Irata est hoc est uritur, c loquitur.

Ganni ct obloquitur manni re est proprie canum , de quibus Lu cretius gannitu vocis adniant, Forsan faetiam est gannire ex canire. Nec obstat syllabar modulus, qui in derivatis saepe mutatur. Hinc gannire ad alirem apud Nonium ex Afranio. Sedet Iuvenalis Sat. rapui gannit Sicut in amplaxa Graecis ποππυ Τριν, in metram σμυρα

318쪽

sio I. Vos s L OBsERVATION Es, quae equis indomitis adhibentur blandimenta. Hinc apud Pollucem ex Sophocle metrarυκ ἐκ γλατυς. Sic enim habet liber meus. Sed nemo rectius quid iit gannire explicet, quam ipse Catullus, cum mox subjungit, hoc esuritusis loquitur. Ita nempe praesente marito Obloquebatur Catullo Lesbia, ut simul quoc ueloqueretur quid vellet, se uri amore significaret.

Chommoda dicebat, siquando commoda vellet Dicere, hinsidias Arrius insidias. Et tum mirifice sperabat se esse locutum, Quum quantum poterat, dixerat hinsidias. Credo sic mater, sic Liber avunculuSUUS,

Sic maternus avus dixerit, atque avia.

Hoc missis in Syriam, requierant omnibu Saures, Audibant eadem haec leniter, deviter. Nec sibi post illa metuebant talia verba, Quum subito adfertur nuntius horribilis: Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset, Iam non Ionios esse, sed Hionios.

Arrius hinsidiar arctivi non Arrius habent libri veteres, forsan pro

Credo sic mater c Liber avunculia fur Non defuere quidam, qui hos versus ita legendos esse existimarent. Credis mather, e Liberiauunculis ei est Sic Mathernus Hapus dixerit, atque Baria. Sic legentes probat Scioppius. Sed hac ratione epigramma alias nobile, ut judicat Quintilianus lib. 1 cap. v prorsus illepidum laet& invenustum , ne dicam insipidum. Dicit Catullus in domo Arrii seu Actii

319쪽

AD C. VALRRIuM CATu L Lum III& levem visum fuisse omnibus propter longam consuetudinem. ctio vero peregre profecto Mabsorpto a mari Ionio, tum demum cognovisse soni hujus asperitatem mari Jonio converso in hionium. Miror vero quamobrem caliger inquiat , Politianum non ex toto menti Catulli satisfecisse et utique enim non ignoravit ille poetam lusisse in vocabulo hionii, ac sii ab hiatu ita appellari potuerit.

ODI, cu amo quare id faciam, fortasse requiris. Nescio sed fieri sentio, cla excrucior.

O uamur formosa est multis mihi candida, longa, Recta est hoc ego sic singula confiteor. Totum illud formosa, nego. nam nulla venustaS, Nulla in tam magno est corpore mica salis. Lesbia formosa est quae cum pulcherrima tota est, Tum omnibus una omnes surripuit Veneres.

Nulla in tam magno corpore mica salu J Epigramma hoc luce qui dem clarius, 'uibusvis etiam intelligendum pueris , cum nulla: quantumvis barbara gens reperiatur, quae non illa ipsa loquendi utatur formula a Quintiliano tamen meras huic offundi tenebras credidere complures, cum sic scribit lib. vi cap. III. Salpum in consuetudine pro ridiculo tantum accipimus natκra non utique hoc est quanquam

ct ridicula oporteat essesalsa. Nam ct Cicero, omne quod salsum sit, ait esse Atticorum. Non quia sunt maxime ad risum composui. Et Catullus cum dicit, Nulla hi tam magno est corpore mica salis, hoc dicit nihil in corpore ejus esse ridiculum Putant viri docti Quintilianum non intellexisse hoc Catulli epigramma Sed quod pace illorum di'-estum sit ipsi non intellexere Quintilianum. Ridiculus non tantum is

est, qui risu dignus est, sed Miste qui alios jocis dacetiis suis facie

320쪽

311 Vos sΙ DBsERVATIONES, ridere. Tales erant Attici, qui non, ut loquitur Cicero, facie magis quam facetiis erant ridiculi, id est urbani; sed qui compositi&gravitate servata ocabantur. Passim apud Plautum, Ciceronem alios ridiculum pro salso k γελωτοπιιω positum inventis. Nec aliter accipiendus Nonius cuin horrendum interpretatur ridiculum, quamvis male 'oc&aliis in locis sugilletur ab erudito castigatore. Sed quid opus testibus, cum ipse uuatilianus plus etiam hoc loco assirmet,& ridiculum tantum pro salso accipisci ibat Θ Complures istius modi ambigua significationis invenias voces temere a viris docetis explosias.Sic horror,non tantum quod horridum est, sed quod facit ut

horreamus. Sic praemiuin pron, unere. pro poena. Sic detrimentum non tantum pro damno, sed iro eo quod camnum iocumentum affert, uti apud Caesarem. Sic emolumentum, non tantum

pro lucro, sed & pro impensa apud eundem Caesarem. Complura istiusmodi in optimis scriptoribus a viris eruditis immutata reperias.

Quid facitis, Gelli, qui cum matre atque sorore Prurit, abjectis pervigilat tunicisci Quis facit is patruum qui non sinit esse maritum 'Ecquid scis quantum suscipiat scelerisqSustipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys, Non genitor Nympharum abluit Oceanus. Iam nihil est quidquam sceleris, quod prodeat ut

tros

Non si demita se ipse voret capite.

Quantum non ultima Tethys Sufficeret vel Tethyn vel Oceanum nominasse, sed utraque posuit numina, quia Tethys est coniux Oceani, e quibus quinquaginta nymphas Oceanitidas natas suisse abu Iantur poetae. Tethyos vero sedem ab iis qui accuratius loquuntur, semper in Oceano locari, superius monuimus. Non gem. O Nympharum abluit Oceanus' Sic libri veteres recte. AbIait more antiquo pro abluat, sic passim Catullus Notum vero hoc