Iosephi Scaligeri elenchus, et Castigatio calendarij Gregoriani a Christophoro Clauio Bambergensi societatis Iesu castigata

51쪽

fpbe,res cum Iudaeis. Semper dolos,ac fallacias meditantur.Mihι crede,sucum facient,teq. istae eomeniae Iudaicae impellen: in fraudem. Id vero paulo ponsenties,cum ex eo tabellam tuam Nitium facere, ac ruere videris. 's CALIGER.

In hac tabella habes, primum lineam annorum aurei numeri ab anno Christi 1 sqq. ad annum is9s. Sequitur litera Dominicalis Liliana. Quarto loco Neomenia Iudaica,quae semper est Nisan, praeterquam in annis II. in quibus Adar sumitur pro Nisan , quia eius plenilunium incidit post xx. Mariij Liliani. Prim humerus Neomeniae Iudaicae est seria hebdomadica, aindus horae medii motuS Lunae, tertius residua de scrupulis roso Exemplum. In anno primo cycli, hoc est, anno Christi a s τ. Neomenia fuit 3. i 3. 216. Primus numerus indicat Novilunium contigisse seria tertia. & quia litera Dominic lis est B. Ergo seria tertia erit litera D. & propterea Neomenia Iudaici Nisan incidit in ly. Mariij Liliani hora 13.2s6. ab initio noctis, quae praecedit diem propositam 29.

Quando vero horae peruenerunt ad I 8. aut ultra, tunc seria augetur unitate. Vt, exempli gratia,anno secundo cycli Neomenia fuit r. 11. 12. Quia horae Vltra I7. IOT'.

peruenerunt,propterea pro Feria et . sumenda seria prima. hoc est, litera A,pro G. 8cita semper. In primo anno cycli videmus verum esse,quod monet Lilius , Epactas Dionysianas, quas i pse diminuit denario numero, uno die serius notare Novilunia. Nam Epacta Dionysiana xi.. quae hodie est 1. serius indicat Novilunium uno die: cum Epam vera Neomeniae sit ij. & propterea, quod iam attigia a mus, R quai tadecima Dionysiana , siue Liliana , est plenia

52쪽

C L A V I U La AssENTIRI in hoc tibi, mi Scaliger, non possum, πιπelim. Nam cum Luna xiiij. Nantae j.sim per cadat in iet. Aprilis, plenilunitim autem medium anno I sγγ. si I o. dies, τι vis iam exemptos esse fu- sumus fuerit die iet. Aprilis, hor. 1 o. ὀ mer. quae endies i3. profecto nostra xiiij. vere erit quartadecima,

non quintactecima, ut perperam contendis. At quarta.decima tua Epactae j.in diem ii. cadit: proindes sequeretur dies i ominica, celebrares Pascha ante pleniluniu . quod et te ipso iudice, ineptum est. Nec mihi illud dixeris, celebrari oportere post quintamdecimam, non post xiiij. Id enim fusum esse erantea ostendimus, s postea pluribus oItensiurisiumus. Deinde fac, verum se. Isto modo, se dies post Lunam xv. hoc est, dies i3. Aprillis , esset Dominica,celebrares Pascha in plenilunio,quod mi-- nime vis. Vides igitur,nostras Epactas rectius ad usum Eccle Nyuilunia indicare, quam tuas, tuamq. tabe iam Iudaicarum Momeniarum nec ipsam sibi conuenice, nec tibi.

AT anno secundo Ep:usta Neomeniae eadem est cum Dionysiana , ut patet ex tabella. Idem censet dum de Epa- tertia: In utraque igitur Epacta tam xi3. quam xxiij. quartadecima Luna non erit plenilunium. Quod si in annis qycli secundo & tertio contigisset, Dominicam esse in dio Aprilis i. & Nariij xl. Pastba celebratum fuisset in plenilunio, b contra Canones.

53쪽

iam dictum ent. Proser unum Camonem, qm probise tur Pascha celebrari in plenilunio. vicisti . s C A L I G E R .e ET propterea recte excusat errorem anni r 98Mtiquius.Nam in eo anno Pascha celebrabitur plenilunio,prm prema quod Epacta illius anni denotat Novilunium, Mproinde quartadecima ab Epacta non est plenilunium.Sed Clauius excusat hic aequabiles Epactas, per qu/s non licet semper ipsas Neomenias notari. '

c EGO Ῥero nunquam excusaui Pascha anni Is ys. quippe cum in eo errorem nullum agnoscam: Sed probaui contra Maestinum, o alios obtrectatores, illud legiti- celebratum iri die a 2. Marti, Quocirca miror, quid sibi in mentem venerit dicere, excusiri a nobis, quod probari videras. Tanta ne fuit argumentorum inopia, ut in colligerest

c tamen ignoras quid distent aera lupinis. a C A L I G E R. a QV O D cum sacit, manifesto indicat, quartamdeclinmam Dionysianam esse plenilunium: quo nomine Graeci

vocant, πανσελιωον .

-2 : C L A V Ι V s. . a y AE P E iam dixi sed quia nullum finem contra dicendi facis, dicendum est epius; Novilunia a nobis fise postposita, non ut quartadecima caiuat in plenilunium, sed ne biduo id anteuertat. quod vitium in Scaligerianis Epactis frequentissime accidit, ut posterius ostendemus .s CALIGER., C VR igitur reprehendit Maestlinum, qui quartam'

54쪽

.decimam Christianorum plenilunium esse dixerit, & P scha contra Canones celebrari , quoties in plenilunio ce' lebraretur Nam prbsecto haec vis est.

cinium,ne iuua rei reprehensio in patronum cadat. Diaxi tarn alia 1, iureὰ me reprehensum se Masilinum, quod canones conaretur evertere.. S C A L I G E R . NOVUM est inegare Pascha non celebrandum esse

plenilunio . . .

e VIDE ne nouum, ac temerarium sit, negare ma-ocha celebrandum se in plenilunio, cum id rectissime excancnibus fieri, Compuli auctores assirmens ut in Apologia docuimus T Ecclesa 'spme celebrariti Atque ut eadem inculcando molestui nobis esse desnas , omnes. intelligant, te in hoc.mirum in modum hallucinari , cum canonιbus, decretis. Pontificum, conciliorumque, σcomputi Ecclesia lici scriptoribus adgesaris,id quod modo dixi planuit faciam. PRIMUM igitur S. Pius Papa , s mar0r, de eimus ὰ B. Petro,anno Domini circiter i 3 9.statuit,ut habetur de Consecr.disinc. 3 .cap.Nosse:Pascha Domini die Dominico celebrandum esse. Satis ante consa eum intellexisse diem Dominicum, qui Lunam xiiij. i equitur, cum illud praecipiat propter Asianos, qui in ipsa Luna

xiiij. Pascha celebrabant, non expectato die Dominico . Planius idem eonfiituit S.Victor Papa,O mari 'quartusdecimus d L. Petro anxo Domini circiter is 8. cuius D verba

55쪽

6 CALET D. GRI GOR. verba in epistola ad Theophilam caesuriensem D .pum, quae habetur de Consecr. dictinct. a. cap. Celebritatem, haecsunt. Celebritatem sancti Paschs die Dominica agi debere, & praedecessores' nostri iam statuerunt, & nos illud eadem die solenniter celebrari mandamus ; quia non decet, ut membra a capite discrepent, aut aliter gerant. Aquartadecima vero Luna primi mensis usq; ad vige simam primam eiusdem mensis eadem celebre tur festiuitas . Deinde ide S rarijs concilijs confirmatu

est,atque sancitum,praesertim ae concilio primo post προ- stolos, quod S. Victoris Papae hortatu in Caesarea Palae-mnae 2 compIuribus episecopis celebratum est, cui praefuit Theophilus eiusdem urbis epissopus, ut legimus apud sebium lib. s. Ecclesbiss.cap. et . Ibi enim Τbeophilus in epistolas nodali docet,eo in concilio constitutum esse , ut

Pascha d Luna xiiij. vsique ad xxi. celebretur. Ideni postea confirmatum eri, atque renovatim communi omnium constensu in concilio illo celeberrimo Nicaens'ὰ3I 8. Patribus . Mitto alia multa eoncilia,nelongum faciam. Venio ad tessimonia SS. Patrum. Beda Uen rabilis pluribus locis idem docet, ut in vologia tradidimus. Quinetiam lib. .cap. 3. Histor. Eecles tradit, δε- cretum ess e in Anglicano quodam concilio coram Rege ,

ut die Dominico poli Lunam xiiij. primi mensis Pascha .

celebraretur. 2Nec vero id decretum modo ed etiam om- nibus deinceps seculis obstruati m eR. B.Isidorus,quiso riui anno Domini circiter 63o. lib. I. de Ecclesiast. o si ap. 3 i. idipsum ostendit. Robanus quoque archiepiscopus Movit . qisi viguit anno circiter 813 didia . de Insii

56쪽

eler. cap. 3 9. N Rupertus Abbas nitiensis, qui extitis

annoferὸ IIa .lib. 6. de Divin. 4s.c. et . ide confirmantes enumerant omnes terminos Faschales, quoi hodie in

Ecclesia obseruari cernimus p asserunt q. pascha in uno septem dierum a Luna xv. inclWiue ad x xj. incluseruὸ σ-

se celebrandum P Porro Guilhelmus Durantus in Kytis-nali Diu morum liciorum lib. 8. cap. 12. diligenter exponit omnes a V. Lunas xiiij. Fochases non semel, sed μ- pius , docens, primam Lunam xiiij. Pasibalem riseri, Cal. Apr. N vltimam, xiiij. Cal. Maj: post quas Ner Fascha celebrari oporteat. Libro quoque 6 cap. Drmat ussu Domini Pasiba celebrandum esse in Plenilunio, hoc est, in aliquo septem dierum tertiae hebdomadae. No stremo idem disertis verbis docet Ioan. de Sacrobosco in Computo Ecclesastico: Fabius Middelburgenses πε- scopius Forosimproniensis insua Paulinasturibus locis. Ioan. Ssoferinus in Calendario Romano,is alij quampliurinii. Legat, si quis volet, Marcellum Francolinum in lib. detervore Horarum Canon.qui rarijs in locis pIur,ma testimonia idipsium probantia redducit P At vide, quanta inter bos sit consensio. Apud neminem eorum re peries, Pasiba celebrandum esse die Dominico post Lunam xv. primi mensis, sed semper pore Lunam xiist. Et erit qui uam, qui existimet,plus unum scaligeri , quam hos omnes, vidisse ' qui a nascentis Ecclesiis primordi s ad nostra usique tempora, per manus quasi traditam ab Apostolis de Paschae celebratione doctrinam diligentissimo

conservarunt ' Nam Campanus, qui unus ex omnibus Compuli scriptoribus quartamdecimam Paschulem appellat plenilunium , id propterea facit, quia sinis Lunae

57쪽

.13 e A LENI . GRI: GOR. . xiii . quando Iudaei agnum comedere inbebantur, principium est Lume xv. sueplenilunij. Argumento est, quod deinde aperte testatur,ac docet, Pascha celebrandum ef-

se die Dominico post Lunam xiiij. a 2 ouilunio.

VERVM enimuero auctoritates omnes,quas attu--limus, intelligendas esse de Luna xiiij. ὰ , Tovilunio Icli. numeranda,liquido conssat ex aureo numero in Calenda-

ijs inscripto per Dionysium Abbatem ρο ex terminis P shalibus praefinitis,qui omnes cadunt in Lunam xiiij. ab aureo numero propositi anni supputatam. Ita inter au- reum numerum x j.qui diei octauo Maris p fixus erat, G diem et r.eiusdem, in quem cadit eius numeri aurei quartadecima, vides interiectos esse dies ret. atque di ... inclusiud a seque ad diem et 1. inclusiue numerari dies. x q. Eademq. ratio es de caeteris aureis numeris. Quis ergo tibi, ingeniosissime Iosephe, hanc auctoritatem tribuit , Ῥt nouo more, atque instituto quod ne Pontifex, quidem ipse acere auderet a Novilunio cycli ad termini m Paschalem praecipias numerari dies I s ' Certe hoe e se contra canones,decreta Pontificum, a doctrinum Patrum,ex eo manifestissime convincitur , quod cum ά con cilio Nicaeno, ad haec usque tempora, primum ouilaxium Paschale diei octauo Martis tributum si,ut perpetuus Ecclesiae usus docet; si Pascha post Lunam x .ὰ 'No iunio putatam, Pt tu vis, celebrandum foret,nunquam potuisset: celebrari die et et. Mariij, cum hic dies sit ab illa Novilunio quintusdecimus. 2 deque illud dicere potes, Novilunium illud collocandum esse in die 7. Martii rquia nemo Ῥnquam hoc asseruit, neque vero septimo diei ullus aureus numerus fuit asyxus, m per eum ' ouilu-

58쪽

nium ibidem indicaretur. Iam cum ultimum Nouili

nium Paschale in Uu Ecclesiaesemper inciderit in diem . Aprilis se ab eo quindecim dies essent numerandi

tuendus esset terminus Paschalis sui in 19. Aprilis, ac proinde se is foret Dominicus ransferendi m esset Pascha in et 6.Aprilis. quod inauditum est, ac nouum. des igitur,quando Luna xiiij.praeuenit plenilunium,quod in Dominicum diem incidat, Pascha in ipso planilunio celebrari ab Ecclesia, neque rnquam hoc esse prohibisum

conuinces : immo sepissime id factitatum esse ὀ concilio

Nicaeno usique ad correctionem Gregorianam , reperie .

Id quod disicere etiam facile potuisses ex tabula antiquas forum mobilirem. Cum enim in ea praecipiatur Pascha celebrandum in proxima litera Dominicali post aureumnnmcrura, FI Llinam xiiij. indicat, sine Pascha Iudaeorum: quis non 'idet, si Dominicalis litera aureum n merum proximem, quatur , quod non raro eueni0 Pascha celebrari Luna x hoc est, i pleniluniot Ac ne cui quam animo 'vel tex'ssi mus sirupulus resideat, at que tota res luce clarior sit, collegi in tabella, quam mox subjciam, i 73. annos,quibus msiba celebratum fuit se tim post Lunam xiiij. a Noviluni o numeratam : e qui bus nonnullos annos reperies, in quibus Pasita pleritu nium antecessit, praesertim prope concilii Nicaeni tempora, annis videlicet 326. 33O.3q6.3 s o.37O.39Α--ΑΙ. 67y. Α9 s. quod cr in Apolo adib. a. cap. 6. monui. 2 eque vero Ecclesia de hisce qualibuscunque erroribus magnopere laborauit , quamuis eos Ῥίderit. Id modo canit , ut canon concili rbiuis terrarum aequabiliter seruaretur,quo Pascha post Lunam xiiij. celebrari praecipitur,

59쪽

d V excusaui Ancum aduersus Mais stinum,legitimum esse demonstraui φ At aliud defendere , aliud excusare est. s C A LIGER . e SANE melius sibi consuluisset Clauius , si sextum caput secundi libri sui non publicasset.

e S A T E melius sibi consuluisset Scaliger, sextum

illud caput intactum reliquisset,lum nihil aliud in eo contineatur, nisi doctrina Patrum, conciliorum, ue Compuli auctorum, ac praeterea perpetuus Uus Ecclesiae Catholicae in Paschate celebrando. S C A L Ι G E R. 1N quo multa dixit, R quae nemini harum rerum Pa ab intelligentiori persuadebit.

C L V Ι V S. a MI ista persuasi iam omnibus regnis, ac prouinciis, quae 'mary Pontificis audioritatem sequuntur. P ecqui itan ex is cis e mollisisFMAEm ncilijs,Computoq; Ecclesiastico versati sunt, quidquam torum ansus en improbare . quamquam ine quoque Scaliger,qui contra ea nihil alserat fatis probat.

s C A L I G E R. QVARE ut in aliis Marsilinum iure reprehenderit, in eo iniuriam illi facit, cum ei irascitur , quia quartamdecimam Christianorum plenilunium esse putarit.

pter societatem erroris, ad ipsum quoque Moesilini repre-benso pertinereι. Nec vero ego in eosam iniuriam Maesilia

60쪽

lius muria vindico: quippe cum ille, ut Scaliger , contra usum Ecclesiae, ac decreta Patrum , quartamdecimam

Lunam plenilunium esse contendat, ac proinde in plenilunio Pasiba celebrari non posse.

s CALIGER. SED audiamus ipsum Clauium capite quarto eius. dem libri: Novilunia, inquit, aurei numeri circa annum Domini scio. serius contingebant, quam in caelo,ac proinde ad usum Ecclesiae magis accommodata erant. Ergo doctissime e laui, quartadecima ab Epacta erat quintadecima a Novilunio ; & proinde plenilunium. Ego te ip- summet iudicem sero , ni quae toto capite sexto dixisti, omnia a vero longe aliena sint, nive Manilinum perperam insimulaueriS.

quartamdecimam plenilunium esse, efficies nunquam. . Saepe iam dixi, Novilunia is nobis de industria esse postposita, ut caueremus, ne Luna xiiij. plenilunium biduo praeueniret . quae causa est, quamobrem Luna xiiij. interdum inplenilunium incidat, licet plerunque illud antexertat. Quae est igitur inla tua conclusio: Novilunia Iunt polosita. ergo Luna xiiij. est quintadecima ' di amy quando accidit,ut quartadecimast quintadecima, capust,propter Dactas,vel aureum numerum, non consulto , vel quod ita sancitum st. Audi Bedam lib. s. Ecclesbiu. gentis Anglorum cap. 22. Si ergo, inquit, fieri posset, ut semper in diem quintumdecimum primi mensis, id est, in Lunam xv, Dominica dies iucurreret, uno semper eodemq; tempore Pa

scha