장음표시 사용
91쪽
Carthagine celebratis , 3 quarum alteram ad si phanum direxit , ut si fieri posset , hunc in senten
tiam suam pertraheret e conatus eius frugis fuit. Nam Stephanus non solum non rebaptizandos h reticos , verum etiam hoc Dientes, vel ut feret decernentes excommunicandos esse censuit, scut aliorum Dia
Ecce suetudinem c non rebaptizandi haereticos in tam rutistam Gisprianus invenit , ut eum eius mutandae auctoritatem , quam seis queretur , vis ronto scientia praeditui quaererer , non eas in AEtriea sola factum paucis ante se annis Astrippini Comilitim νυ periret. Quod eum sbi adsersus torius orbis morem non fustis
re cerneret , has rationes arripuit , quor modo nos antiquitate
ipsus eo uetudinis . o' plenarii postea Concilii auctoritate se-
mari , diluentius eo deranter, ver smiler potius , quam verae esse invenimus. t De his synodis Lab us tom. r. Cone. pag. 6 I. 763. R 786. Harduinus tom. r. Cone. pag. 334. 337. S I sq. Primae anno as4. celebratae meminit S. Cyprianus epist. r. ad Quintum . Altera habita est anno sequenti as s. eique interfuerunt Episcopi numero septMaginta tinus . teste eodem S. Cypriano eis pili. 73. ad Iubaianum pag. 277. Tertia item anno ass. celebrata est. vide Baronium ad an. 258. g. a . 27. S 42.
S. Hieronymus in Dialogo adversus Luciferianos I. a 3.
s s in Epist. 74. ad pompeium pag. et ρό. ubi de stephani decreto ita loquitur: Dat honorem Deo, qui haereticorum amicus, ct inimieus Christianorum Sacerdotes Dei, veritatem Chrisi, tr Ecclesia unitatem tuentes absinendos putat gS Augustinus lib. s. De bapt. contra Donatissas ea p. as. . 3ό Stephanus etiam abstinendos putaserat , qui de suseipiendis ha- reticis priseam consuetudinem eonvellere conarentur. Et quidem stephanum anathematis metum duntaxat obteis eisse Cypriano & Africanis . Firmiliano & Asianis , as Irmane ex recentibus Bellar minus lib. I. de Conc. extremo cap. xo. Va- Iesus annotat. ad Eusebium lib. 7. Hist. Eccl. cap. s. schelitra tus Parr. a. Antiquitatis it Iustratae circa Concilia dissertat. T. cap. s. art. a. Natalis Alexander Dissertat. 12. in Hist. Eeel. saec. I H. art. I. E contrario ct Cyprianum cum Africanis, de Firmilianum eum Orientalibus ab Stephano amotos communio ne Fidelium, existimant Riealtius in notis ad epist. Fit miliani inter Cypriani eas, Christianus Lupus in Schol. ad can. αα. Dictatus Gregorii VII. Balaagius ad an . Dom. 2s6. f. s. . Basonius autem ad an. 258. f. I a. 16.44. 46. ro. , aliique dicunt s
92쪽
nce duo erant eminentissimarum Ecclesiaruria, Roxnanae
scilicet , oe Carthaginienses Epist i Stephantis C
prianus , ambo in unitate Catholica conis tuti: quorum Stephanus baptismum Chrisi in nullo iterandum esse censebat hoc facientibus 8rmiter succensebat : C prianus autem in haeres vel schismate baptizatos, tam Pam non habentes hytismum Christi , haptizandos iu Ecclesia Catholica exutimabat . Multi cum ilio , 6 quidam cum isto etiam sentiebant , utrique cum eis iutinitate consistentes . Sed tamen prae ceteris Cypriano non consensit, atque adeo restitit Sighanus Apinolisae Sedis Antises, dignum, ut opinor, erisimans, s reliquos
omnes tantum Fidei devotione vinceret, quantum loci auctoritate superabat. Denique in episola, quae tunc ad Africam missa es, his merbis sanxit: NIHIL NOUAN
DUM NISI QUOD TRADITUM EST: 8 at
que ita contrarium omnino decrevit sententiae D. Cypriani apud haereticos vel Ichismaticos datum Chri is b pidmum nolentis agnoscere. 9 Infelligebat enim iis sanctus o prudens, nihil aliud rationem pietatis admis iere, nisi ut omnia, qua fide a Patribus juscepta forent, eadem fide filiis consignarentur: nosque religionem non qua vellemus ducere, sed potius qua illa duceret, sequi
eunt, stephanum mansge quidem In commvnsone CyprianI , Firmiliani veto non item. Vide annotat. q. ad Stephanum I. ε ὶ Idem Augustinus lib. 3. contra Cresconium cap. 3. f. g. dicit , fuisse tot miliis Episcoporum quibus hie Cypriani &Firmiliani error in toto orbe displicuit. Et lib. 2. contra Ga dentium cap. 8. asserit, Stephani fuisse innumerabiles toto orbe collegas, qui eiusdem sementiae participes erant . S. Augustinus De unico baptismo contra Petiliamnucap. 14. g. 23. g ὶ Vincent Ius Lirinensis in Commonitorio cap. 6. pay. 323. ρὶ S. Augustinus Lib. De unico Baptismo contra Petui
Idem lib. t. De Baptismo contra Donatistas cap. I R. num 2 g. r Antequam plenarii Concilii sententia quid is hae re s quendum esset, rarius Ecclesae eonfenso eonfirmasset , visum esset Cypriano ) eum ferme octoginta eoepiscopis suis Africanarum Ecelesarum, omnem hominem, qui extra Ecelsae Catholiacae communionem baptiυctus suissae, oportere ad Eessam venio rim denuo barri iri.
93쪽
vorteret idque esse proprium Chrisianae modestia ρο ρ vitatis , non sua poseris tradere , sed a massoribus accepta servare . io Sunt nihilominus qui sanctum hune & prudentem virum redarguant, quasi haeretisorum baptismum admiserit quemeumque , sicut inprianus haereticorum bapti mum reseciebat quemcumque. II Verum quam id grperam faciant , colligitur ex Stephani ipuus sanione : Si quis ego , aiebat , a quacumque haeres venerit ad nos , nihil innovetur , nis quod traditum es , ut manus illi imponatur in paenitentiam. Ia ) Traditum autem erat , ac talis per omnia consuetudo ten
Batur , ut baptimus Christ, hoc est sorina a Christo instituta collatus , non nisi Chrsi baptismus haber rur , etiams apud haereticos vel schismaticos datus fuisse probaretur. i 3 Nam Spiritus Sondbis disiplinae sugiet
ro Memoratus Lirinensis Ioeo eitato . t 1i ὶ Launoius lib. g. epist. et . f. q. tom. s. pari. a. pag. 743. Basnagius ad an. Dom. 236. 3. 4. Dupinus in Nova Bibliothe- ea Auctorum Ecclefiasticorum tom. I. pag. 176. t ,1 ὶ Apud S. Cyprianum epist. . pag. 293. Eusebius lib. 7. Histor. Mel. cap. a. : Ad hune Stephanum Dionysus primam earum, quae de baptismo eo eripta sunt, epistolam exaraυit, eum per id tempus non medioeris controversa exorta esset , utrum eos , qui ex qualiber heresi convertuntur , baptismo purgari oporteret . Quippe antiqua eo uetudo inυaIuerat, ut in ei modi hominibus sola manuum impositio eum pro cationibus adhiberetur . Et eap. 3. 2 stephanur nihil adversurer ditionem , qua jam inde ab Mitimis temporibus obtinuerat , innovandum ratus. Hane traditionem S consiletudinem non iterandi baptismi ab haeretieis eollati servatam fuisse etiam ab A-i is ante decretum Agrippini , testatur Firmilianus ipse epist.2s. inter Cyprianteas pag. 3o8 : Quod quidem a ersus Steph num vos disere Afri potestis , erensia veritare errorem vos consuetudinis reliquisse. Vide superius positam annotationem T. S. Gregorius lib. xx. epist. 6 . ad Quiricum: Ab antiqua P trum institutisne diditamus , tit quilibet apud haeresim in Trianitatis nomine baptivamur, eum ad sanctam Eecloam redeunt, aut unctione Chri maris , aut impositione manus , aut suo professione Fidei ad sinum matris Ecelesiae r oeentur . Eadem habet Gratianus De Consecrat. dist. 4. e. Ab antiqua. 44-
έ a 3 ὶ S. Augustin lib. 3. De baptismo eontra Donatistis
cap. a. f. . . Duiligod by Coos e
94쪽
giet baptismus. Itaque scut potes baptisma esse , σtinde se aufert Spiritus Sanctus : ita potes esse bapti ma , κbi non es Eccle . Manus autem impositio, si
non adhiberetur ab haeres venienti , tamquam extra omnem culpam esse iudicaretur : propter caritatis autem
utationem , quod es maximum donum Spiritus San Eli , me quo non valent ad salutem quaecumque alia fansia in homine fuerint , manus haereticis correfctis imponitur. I Adjicit Stephanus : cum ipsi haeretiei proprie alterutrum ad se venientes non baptizent , sed communicent tantum : Is quibus verbis significat , haereticos proprium sebi non arrogare baptisma , quo v nientes ad se baptizent, sed eommune ρο in sua , σin aliis sectis revereri , iis ideoque horum exemplum Cypriano ad imitandum proponit ; quod pro cul dubio non fecissiet , nisi habuisset pro certo , etiam haereticos praescriptam a Christo formam baptis malis servare consuevisse. I Quid quod Cyprianus & Firmilianus , qui in primis Stephano adversabantur , aperte tradunt , cum ad rari habitionem baptismi noluisse inquiri a quo , sed cujus nomine, auctoritate , & quibus verbis administratiis esset y En verba Cypriani: Esseditum baptismi maiestati nominis tria luunt , ut qui in nomine Iesu Chrisi ubicumque σE quo-
14 Idem S. Augustinus lib. De bapt. contra Donatu
S. Leo epist. Iaς. ad Niceram Episcopum cap. q. r Qui baptumum ab haereticis areeperunt, eum anrea baptinati non suissent, fota inυοeatione Spiritus Sanctι per impositionem manuun confirmandi sunt. i is ) Apud S. Cyprianum epist. 74. pag. 293 r6 ὶ Monachus Congregationis S. Mauri in Praesatione ad opera S. Cypriani f. 4. pag. XV. Eam vero esse sententiam Stephani indieant verba eius apud Firmilianum epist. s. inter Cyprianicas pag. 3o3. St.bonus ira epistola sua dixit: haereticos quoque ipsos in baptismo conveni re , ct quod alterutrum ad se venientes non baptizent , sed
1 Firmilianus in eadem epistola s. inter Cypriani eas pag. 3os. Vult Stephanus his , qui apud haereticos baptis utur , adesse praesentiam ct sanctimoniam Christ. i
95쪽
quomodocumque baptizantur, innovati o sancti ait -- dicentur. 18 Firmilianus vero : Illud quoque absurdum , quod non putant quoendum esse, quis si ille , qui baptis erit , quod qui baptizatus sit , Matiam
consequi potuerit , invocata trinitate nominum Patris ,
Filii , o Spiritus Sancti. IV ) Ratum igitur ha
buit Stephantis baptismum collatum a quocumque ea verborum formula , qua sola baptismum perfici Catholica Ecclesiia docet : alioquin Cyprianus & Firmilianus aliter sentientis crimen nullo modo tacuissent . Itaque S. Augustinus in libris De baptismo contra Donatistas passim asserit , Stephani decreto , baptismum Chrisi in nullo iterandum esse censentis , sartam tectamque servatam esse consuetudinem ex Apostolica traditione venientem , Io quae etiam plenario totius Orbis Concilio confirmata est , 2I eoque retenta antiquiat ill J Epist. x ad Pompeium pag. 294. S. Ambrosius De Spiritu Sancto lib. I. cap. 3. 44. pag. 6ost tom. a. In ciuisi nomine plenum esse legimus baptismatis Sacramentum ς quia qui tintim dixerit, Trinitatem Fgnavit . Si Christum dieas, ct Deum Patrem. a quo tinctus es Filius, erissum, qυi ranctus est, Fiatam, oe Spiritum Sanctum, quo tinctus est, designasti.
S. Augustinus lib. u. contra Maximinum eap. 17. V. T. Pro
cul dubio nee in eius Spiritus Sancti nomine poteris baptia Watos dicere, quibus ait Petrust Agite poenitentiam , ct baptiaeetur unusquisque vestrum ire nomine Domini Iesii Christi , quia non air, re Spiritus Sancti ; nee in Parris nomine , quia nec ipse ibi est nominatus . Si autem ersam non nom natis Parre ο Syiritu Sancto , in nomine Jefs Christi iussi sunr baptiarari, or tamen intelligiantur non baptiesti nisi in nomine Parris re Filii er Spiritus Sancti : eur non se audis de Filio Dei , omnia per ipsum facta sunt , ut non nominatum intelligas ibi etiam Spiritum Sanctum' Idem S. Augustinus lib. s. De baptismo conto Donatistas capias. g. 6. Homines occulta neseis qua inspisatione Dei detestantur .s quis iterum baptismum aecipiat , quem tibicumque iam acce
rq In citata epistoIa s. apud S. Cyprianum pag. 3ορι ao J S. Augustinus lib. a. De baptismo contra Gnatistast
Cap. 7. I. eta. Vide infra annotationem 2 .
i ai ὶ s. Augustinus lib. 4. De bapt. contra Donati cap. 6
96쪽
liquitas , explosa nmitas. aa Sed dum rem in vado esse credimus, adversarii nobis objiciunt , quod Stephanus a quacumque haeres venientem baptizari in Ecclesia vetuit, id est omnium hae
reticorum baptismata tum esse ρο legitima iudicatis. r Sed , Stephani sententia illa : A qua cumque haeresi, intelligenda est de solis haereticis, qui
integra forma baptismi , ac nullo modo vitiata uterentur . Etenim verba , quae e vestigio subiungit i nihil innovetur , nisi quod traditum es , satis ostendunt , Stephanum ratum iustae illud duntaxat baptisma , quod Traditio probaret. Traditione autem probari tantum baptisma administratum forma a Christo Domino imperata, quis ignorat ρ Praeclare Augustinus lib. I. De bapt. contra Donatistas cap. 23. Utique Stephanus non propterea communicavit haereticis , quia baptisma Chri ii , quod in eorum perversitate integrum mansisse cognovit , improbare non ausus es. Nam s non habent ptismum , qui de Deo prava sentiunt , hoc po se re intus accidere , iam satis , ut arbitror , disputatum es. Moli autem nihil quidem exinde praeceperunt , sed consuetudo illa , quae opponebatur Capriam , ab eorum traditione exoratum sumsisse credenda es : sicut fune multa , quae uniυersa tenet Ecclesia , ct ob hoc ab AEposolis praecepta bene creduntur , quamquam scripta non
f. 8. Et lib. cap. 7. f. ro. Eamdem consuetudinem dicit eo iam Coneiliis universalibus roboratam. Vide annotat. S. ad Si phanum I.
t ax ὶ Vincentius Lirinensis in Commonitorio cap. 6. Pag.
a 3 S. Cyprianus epist. 74. ad Pompeium pag. 233. , quem ignorasse sententiam Stephani adversarii sui , nemo sibi facile
persuadeat. a Idem S. Augustinus lib. a. De bapt. cap. 7. g. 12. Nondum erat diligenter illa baptismi quaesio pertractara, sed tamen saluberrimam eo tietudinem tenebat Eretesia, in ψὴr qu qua schismaticimoe haeremicis eorrigere quod pravum est , Non cuis rore quod sanum est . Quam eo iaetudinem eredo ex Apostoliearroditione venientem: seut multa, qua non inveniamur in litis
97쪽
Nec Benedicti XII. responsio ad obiecta Fraticello
rum adversus constitutiones Ioannis XXII. quam suo Directorio Inquisitorum pari. a. qua it. II. pag. 293. Nicolaus Eymericus inseruit , pondus ullum habet ad infirmandam alsertionem nostram . Nam existimavit
quidem Benedictus , adhuc Cardinalis , Stephanum ,
α Cyprianum lapsos esse in errores omnino contrarios , & Concilium Nicaenum utramque opinionem correxisse , determinando quia baptizati ab haereticis non se antibus formam Ecclegiae venientes ad Ecclesiam ια-ptizentur ,' ab aliis vero haereticis baptizati , non rebaptizentur : verum deceptus est , & in facti quaestionoe longe a veritate aberravit. Siquidem in Concilio Nicaeno primo c. I9. cautum est his verbis : Si qui con
fugerint ad Ecclesiam Catholicam de Paulianistis &Cathaphrygis , statutum est , rebaptizari eos debere
teris eorum, neque in Coneiliis pseriorum, oe tamen quia preMniversam effodiunrur EeeIesam, non nis ab ipsis tradita ere
Natalis Alexander Dissertat. 14. in Histor. Eccles saec. III. Pag. 696.ηο7. Eumdem ferme loquendi modum s. Hieroumus usurpat in 'ne Dialogi ad Uut Luciferianos, tibi baptima haererisorum νeeeptum semper fuisse in Ecclesia Romana asserit , nee illor exeipit, qui baptismi formam violabant, nee tamen illorum
baptisma S. Hieronymi temporibus ab Ecclesia fuisse susceptum .
quis sapientum asseris . Cur igitur Stephano is assuitur error, qui alio modo non est Deutus, quam S. 9ieronymus Iocutus fuerit σuarto saeculo eodente ' Si Haeretici baptisma non habent, in titeraudatur Pater, & ideo rebaptizandi ab Ecclesia sunt, quia in Ecclesia non fuerunt, ipse quoque Hilarius non est Chriuianus: in ea quippe Ecclesia baptizatus est, quae semper ab haeretieis bapti iamum recepit . Et infra, od si negandum qui 'iam putaverit, haereti eos a Maioribus nostris semper fuisse uisceptos , le-fat B. Cypriani epistolas, in quibus Stephanum Romanae Ur. is Episcopum , di inveteratae consuetudinis lacerat errorem . Legat di ipsius Hilarii libellos , quos adversus nos de haereti. eis rebaptizandis edidit. ct ibi reperiet, ipsum Hilarium confiteri . a Iulio , Marco , Silvestro , ct ceteris veteribus E piseopis similiter in poenitentiam omnes haereticos susceptos . Denique laudat Meanum Concutiam , quod omnes haereticos sustepit, exceptis Pauli Samosateni discipulis, id est omnium haeret reorram praeterquam Paulianistarum baptisma rarum habuis .
Vide annotat. s. sequentis Disputationis.
98쪽
Propterea vero ita ancitat , quoniam Pauliani haeret, ei a Paulo Samo teno exorti non baptietabant forma Ecclesiae consueta , o ideo oportebat eos , qui reverte-hantur ad Fidem , baptizare. Non ergo correxit Conciliam Stephani ripae decretum , sed per omnia cum ipso
Est etiam , qui dicat Stephani doctrinam damnatam in Concilio Carthaginiensi III. anno Σ38. congregato a D. Cypriano. At Concilii istius de-ereta abolita & abrogata sunt non solum a Stephano, sed etiam a Concilio plenario , ut testatur Augustinus contra Donatistas. 26 Quare Concilium istud
erravit damnans doctrinam Stephani et nullo autem modo erravit Stephanus eamdem doctrinam confirmans . Accedit, numquam in hoc Concilio exprobratum fuisse Stephano , quod ratum haberet quemlibet haereticorum baptismum , ac putaret nullum hac iare ponendum esse discrimen inter haereticos. Non igitur Stephanus in eo errore versatus est , ut haereticorum baptisma probaret sine discrimine.
Est demum , qui opponat , paucos admodum fuisse
faereticos , qui in nomine Trinitatis lapi arent, aut suptizarentur ante exortam Stephanum inter pri num controversiam et praeterea Stephanum , ut est in
Cypriani epistola 74. Marcionis admisisse Laetima, tu quo nulla febat Trinitatis mentio. a7 Cum igitur
Stephanus haereticorum quorumcumque baptisma probarit , ac nominatim illud Marcionis , non illud solum probavit , quod expreta divinarum personarum nomine administratum esset. Sed , ut ait s. Augustinus lib. 6. De bapt. contra Donatistas cap. 23. facilius inveniuntur haeretici , qui omnino non bapti-Zent , quam qui non illis te, bis Evangelicis baptia Mnt . Neque hoc Augustini testimonium intelligen-
t as in Franciscus Pegna Comment. in citatum Deum Di rectorii pag. 3ΟΣ. a 6 ὶ Lib. I. De bapt. eontra Donatissas cap. 7. R is. lib. a, cap. 3. & 4. lib. 4. cap. s. S alibi.
99쪽
dum est de haereticis ipsi aequalibus , non item de an liquis. Nam quod de haereticis quarti & quinti saecu
li tradit Augustinus , id notiora iure dici potest de
haereticis saeculi secundi , α tertii : cum non desue rint haeretici, qui initio sectae suae communem & Catholicam baptizandi se am secuti , eam postea mutarint , quo magis reditum ad Ecclesiam Catholicam suis intercluderent. Id certe de Encrati tis testatur S. Basilius. 28 S. Cyprianus vero cit. ep. 74. idcirco dicit , baptismum Marcionis , Valentini, ρο ceterorum blasphemantium in Deum Patrem Stephano ratum fuis se , quia collatus fuerat in nomine Iesu Cisrisi , hoc est virtute , auctoritate , & sema ea , quam idem
Salvator ac Dominus noster servandam praeceperat .
Neque obest, quod de Trinitate haud recte sentirent . Siquidem , ut docet Ausustinus lib. I. De bapt. cap. II. , Si Evangelicis verbis , In nomine Patris & Filii& Spiritus Sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat Sacramentum , quamvis eius fides sub eis dem verbis aliud opinantis, quam Catholica veritas δε-cet , non esset integra , sed fabulosis fastatibus inqui
Tandem quae alii proserunt adversus Stephanum , ea longum est , & non necessarium confutare. Illud hic quidem certe praetermittendum non est , Sanctorum Cypriani & Firmiliani errorem habere excusa tionem ; tum quia Stephanus nihil decrevit adversus
eos, qtiamvis decernendi minas objecerit ; tum etiam quia S. Cyprianus ejusque sectatores eo animo in contentionem cum Stephano Venerunt , ut salva semper caritatis unitate & pace pugnarent. Haud equidem constat, S. Cyprianum ante mortem de sententia sua decessisse: cum tamen in Ecclesiae communione non
latum vixerit, sed etiam Martyr obierit, credendum est,t ag Epistola canoniea T. ean. I. tom. 3. pag. 27 .: Nimiarum tit reditiam sibi in Ecclesiam intrecludant , aggressi sunt deinceps proprio baptismate praeoccupare : unde oe suam ipsortino consuetudinem violarunt. Diuiti su by Coosl
100쪽
est, sanguine eluisse maculam , si quam απειθάα , ao sua contraXerat. Vam eraeclare Ausustinus: Ets ii terae tacent , merita clamant et fi episola non invinitur ejus resipiscentiae corona testatur : si Concilium non indicat Episcoporum , confortium indicat Angelorum .
s 3o ὶ Lib. a. De balsi. eonim Donat. cap. s. g. 6. Et supe-xiore cap. 4. f. s. Fortassse , tum est , ut correxerit sententiam Luam, sed nescimur. Neque enim omnia , qua im tempore imter Epigeopos gesta sunt , memoria litterisque mandari potuerunt , aut omnia , quae mandata sunt, nmimus. Idem S. Augustinus epist. 93. f. 38. Cyprianus sensis aliter de baptimo, quam Jorma oe eonsuetudo habebat Ecelsa , non in canonisis, sad in suis ct in Comitii litteris λυenitur reorrexisse autem istam sententiam non insenitur , mn ineonis gruenter tamen de tali viro existimandum est , quod eorrexerit , T fortasse suppressum fit ab eir , qui hoe errore nimium delectari fiant, or tanto veluti patrocinio carere noluerunt. Quamquam non desint, qui hoe curianum prorsus non sensis contendant, sed sub eius nomine a praesumtoribus atque mendacibus fuisse remfctum. Neque enim sie potuit integritas atque notitia litterariam vinius quamlibet illuseris Episopi custodiri , quemadmodum Ser plura Canonica , tot linguarum Iitteris, o ordine , ct fueres sone eelebrationis Ereissasticae custoditur . contra quam tamen non distierunt , qui sub nominibus Apostolorum multa eonfing νent. Frustra quidem, quia illa sic commendara , so OHecata . se nota es et verum quid possit adverDs litterar non canonica auis ctoritate fundaras, etiam hine demonstravit impiae eonatus audaciae, quod asiosus eas, quae tanta notitiae mole firmatae sunt , se se erigere non priorem e . 1dem S. Augustinus alibi S. Cyprianum purgat , ac defendit, videlicet lib. x. De bapt. cap. 18. lib. R. cap. q. s. s. II. Raib. s cap. 17. Sc. Vide annotat. 3. ad S. Stephanum.