장음표시 사용
241쪽
tem ad pondera nostra examinabo: sed ita, ut a nemine non L H f intelligar. Labram nostrates duplicem habent. Zygostatica est quae regia dicitur, qua negociatores 8c pigmentarii ar satis . matariique utuntur, omnesque omnino qui appensas arer Libr venditant. Me senumdenum unciarum est. Hira semissem ' monetarii lc aurifices di vascularii libram sibi secerunt, marcam eam vocantes. Hac nos libra nunc utemur ad id docendui
quod suscepimus. Libram igitur Romani in XII. uncias distriabitebant,& unciam in ost achmas. Huius libra sita se libram nostram regiam esse dico, cuim modus a Zygestare publico statuitur Parisiis. Huius muneris fit mentio in Me alie δε ροηderatorib- libro X. Odies. Hoc besse nunc utemur pro bra quam marcam vocitamus, eamque in uncias octonas distri buemus, unciamque rursus in totidem drachmas, it drachiivis singulas in terna scrupula et ita ut hemidrachmium sesquilarupulum valeat. Primum hoc dico, drachmam Romanam S: Atti-Gνή- ρνο cam a nostris vocitari grossum, & scrupulum denarium, Machma migrossum esse nobis semidrachmam Atticam: quam drachmam Attac , nostri stertinos duos & dimidiatum esse dictitant et qua ratio 4 T ne pondus nostrum facile congruet cum antiquo et hoc modo teneamus, libram nostram cum Latina libra comparatam, suta sertin-. sesquiplam proportionem habere, quam liabet bes ad assenti
quippe cum libra nostra de octonaria semper loquor, quantas marcam vocitari diximus quatuor Sc sexaginta gruiibs capia id est osties ocior si trientem addideris bessi, id est duos Sinaginta grotas, seu quaternas uncias i libram utique estico Ple
nam antiquam, sex dc. nonaginta drachmis constantem,se antea dicium eur qui numerus exit ex unciarum numero pyr ει chmarum numerum multiplicato, hoc est ex duodenario in Lu=aRomanarium ducto.1 H cest exacta librae ratior cui tamen semum. na eadem eiam addere nos seportet, cum libra in ratione nummaria eum eum mi AE Graeca exaequata si, si plane sit centenaria. Erit ergo libra Latina non modo iesquialtera nostrae librae, id est sesquilubra nostra, sed etiam praeterea quatuor drachmas habuisse inulti Fgetur. Sed nihil hoc conturbare nos debet. Satis est enim ad facilem huius rei explicationem, quod grosius noster cum
242쪽
.muem vocabulo utar non te .cunde eum Latrium verb licet alio figi filata an is Mystorum. , Non me latet apud Hit,mna dis numero demula--lectitari et, sed irrilua mox' klenmus ;-oimilao aut praeuaricati λ ni sutipimem, aut conniventiae Debori resina iis s munia in s disqui nem vocabuntur cum omnis diuin possim, vel 'mulis no perplexa r . sustineant antum lactores Quoad,omnia serlegerint. Interim amen hoc a mimus, in . singulas libras, centemas drachmas statuendas ineu talioqui si - gum sestertia contra omnium scriptorum autoritatem aenarita. oenis Meerentur, & singula millia quadragenis sestertii num Inis r cum luce clarius ostensum sit quaternos sestetuos in si gulis denariis drachmisque Atticis fuisse. Verumenimuero cum nomismata iam dicta cum aliis permultis exquisita sbia pensitarent,deIehendi Tullianum illud, & illud Augusti capricorno 'signatum, aliaque nonnulla, ita pendere drachmam id est gro
sum nostrum, ut lanκ ex aequilibrio facile cum nosmimate ver geret: contra autem duo illa, quorum alterum Caesaris Dict toris,oc alierum Augusti steIlatum erat, tam maligne grossum
pendere, quam illa priora prolixe: ut tantun m istis percussi. rum auaritia decessisse diceres, quantuni illis accessisse biagnia stat seculorum, di bona fide. Triumuirale, aequilibrium faciebat, quasi seueris magis quam benignis autoribus. . In Marci Agrippae nummo dilanx raptim sidebat a pondusculo, quae in iusto nomulate etiam siungi debet. In eo quarta devicesima pars ut minii mὶ non detrita, sed detracta videbatur: in aliis itidem permul' par iere decessio, ut in eo Augusti, qui a P . mea facie hanc instriptionem habet, ob clares seruatos z quama ambit corona graminea a sed tamen ut quiuis facile iudicaret drachmae pondere institu in eorum sermas suisse, eaque ipsis tantidem oblocabilia. Habesiam de recentiorum temporum, ut Maximina tinperatoris, di aliorum principum, in queis S matris Alexandriauic lemmate, litetis iam a Romanis degener tibus, ac staibarbaris e caterum argento di pondere ra dictis detenor Hac sumere arbitratus sim ad exam
243쪽
mitioiaem pondesis: γω non in messetantum .sed ι alienis nummis exegi, quae plurima Si omnium propes Ium, atque principum vidi. Confinum igitur iam libram Romanam centum grossos nostros habuisse. huius temporis aestimationem sequi volumus. in singillas Romana, decem S septem Francicos, tres solidos tuto -- et nouem denariolos statuere necesse est. Estimationisve inielegitimam sequor & edictalem, non negociatoriam S uum .isti Edicto enim principali libra argenti undecim Francieis restiata est, licet passim duodecim iam veneat. Cum enim sus Gii , mus) libra antiqua sesquiplex suerit nostrie, de praeterea Vo μciam habeat pro duodecim unciis, sedecim sta eos et deo iri solidos numerabimus : pro semuncia tredecim solidosuem denarios. Ita fit, ut mille nummi, id est singula
aestimati a nobis duobus di quadraginta francicis, vadri solidis de quatuor denariis debeant, vel ut summa rotund λεt minutiarum taedio liberemur tribus di quadraginta stas i. hi porro ducatos duos & viginti, it trigintaquinque. ω tonebs iaciunt: quibus si duos solidos di semissem addaia; - ducati tres & viginti. Ducatos legitima aestimatione Messei Lut triginta selidis Parisinis valeant, id est solidis tumn , --
laseptem de semisse. Hactenus igitur legitimam iustarN- mmationem in singula millia nummum habemus': re octo denariolos addidimus, id est bessem solidi. Huie ad vulgarem aestimationem argenti paulo minus quatuor is cici desunt; nam cum argenti libra octonalia vulgora id is fianticis permutetur propter argenti inopiam , S nonus ita ieiuni atem, in singulas uncias ad legitimum precium S semis aecedunt: quas uncias in sestertiis singulis tridetuis singulas esse liquet ex iis quae supra diximus : atque eo frumplius huadrantem unciae, id est binos grotas ; hi autem a istiscio' plus duobus ducatis valent aestitiatione aluedi, et , quatit,ut in singula sestertia; si extendere precium vini gari iudicio, quinque dc viginti ducatos statuere, aut adem nostros solatos aureos possis. Ego tame ad legifisar aestimationem nihil adderem, si commodum aliquem numera
244쪽
in eo nactus quo veluti radice uti ad maiorum summa' rum culmulatonem possem ; id quoniam fieri nequit, quindecim tantum solidos adiiciam, ut mille nummum, quinque &viginti aureis coronatis aestimetur, id est quadragintatritas fian- ma - - cici, & dodrante : crim eo ut coronatum inque S trigintata solidis esse intelligamus, quanti scilicet locabatur ubere maria. Solidos autem semper appello qui duodenarii nunc dicuntur , in Italio non ignoti. Proinde tandem accedamus ad exempla, quasique pedem cum rerum explicatione conseramus: ec pri num illud videamus Tranquilli in Augusti , quod corruptum esse, non emendatum ab enarratoribus diximus e Senato
sestertium taxauit. Sic enim legit Blondus in Ro.na triumphan te, tametsi hoc tempore ea verba intelligi non posse existimauit. Nos duodecies sestertium docuimus significare duodeciescentena millia sestertium nummum , dc singula millia, quinque dc viginti coronatos taxandos constituimus. Si igitur mille ac ducentos quinquies dc vicies numeraueris, triginta millia coronatorum censum Senatorium fuisse comperies: & ex Tranquillo hoc noueris, Augustum censum senatorium ex viginti mil- GUias libus aureorum huiusmodi ad triginta millia auxisse. Quo au' Oria..tem expeditius lector lationem eorum quae dicenda sunt, ineat, hoc tenere oporter, centum sestertia, duo millia di quingentos cimum se aureos coronatos valere, hoc est centies vicenosquinos. Vt flerἔio, autem ad hunc locum aegre & suspiriose atque anhelabunde euasimus , ita ab hoc loco iam per prona eademque aincena a lia quamdiu euagari licebit. Idem Tranquillns incae, are: . cim Lalerius Eques Rom. mimum μum egit, donat que quingentis β- pernis es annuis , hesum in quatuindecim ex prena per orchisiram tram
sit. Laberius poeta donatus est censu Equelbi, id est coronatorum nostrorum XII. millibus de quingentis ; sic enim loqui mihi per anticipationem permittam, quasi iam tunc aurei nostri
mini per anticipationem permittam, quali Iam tunc aurei noliri sierint: quo expeditius hoc munere defungar. Macrobius li- bro II. Susur. Lalerium anserae libertatis Equitem Rom. sar quingem .
iis mi om inuit ii vi prodiret in fenam , et ipse ageret mimos quos
245쪽
unde se Laberius a Caesare coactum i' prologo testicii , , his verbis: . Necesura, cuius cursu transues impetum, Voluerunt multi efugere, pauci potuerunt, & reliq.' Idem Publius mi incur plius Romae productus per Castris ludos, . , omnes qui tunc scripta & operas suas locauerant, prouocauit, ut singuli secum posita inuicem materia pro tempore contende. rent: nec ullo recusante superauit omnes, in queisic Laberium: unde Casar arridens hoc modo pronunciauit: Ivivente titu meo ei Lahra a Syro: statimque Publio palmam, S Laberio ann Ium aureum cum quingentis sestertiis dedit. Simile. est v
eundem Tranquidum in Tyberio et Muniti gladia orsum in memoriam patris, es alterum ιn aui Dras dedit, diuersiis temporib- ac locis 2 prismum in foro, secundum in amphitheatro, rudiariu queque qui da mreuocatis autoramento centum mi m. Non mirum Caesarem mi-
mographo poetae duodecim millia di quingentos aureos nistros dedisse, si Tyberius gladiatoribus, qui iam immunitatem a& missionem gladiaturae vel meruerant vel impetrarant , duo millia it quingentos dedit in singulos, ut iterum depugnarent l' spectante populo. De cense Equ stri Plinius libra XXXI II. T)berii demum principatus nono anno in unitatem.venu equester Urdo,nulorumque autoritati forma constituta est. Et paulo i erim et mcde causa constitutum, ne cui ius annuli esset, nisi cus ingenio is,pMrs m
. uoque paterna sestertia quadringenta censilia fuissent , s lege Iulia thea. trali in XIV. ordinibus sedendi. Ex hoc dicto Tranquilli pate censum equestrem a quingentis sestertiis ad quadring enta contractum, id est ad pristinam sormam reductum. Plinius M' ι. sttilarum populo Romano scribens: Esse autem tibi cratum' ' mιllia censum satis indicat quod apud nos decurio es. Igitur ut te non. - decurisne solum, verum etiam equite Romano perfruamur, of o tibi a implendas equitis facultates trecenta M. nummum, te memorem hum - muneris, amu uia nostra diuturnitas δondet. Recenseamus exempla, Cladem Lugdunensem inquit Tacitus quadragies Isaertio si . . tm est yrinceps , ut amsa urbo reponerent. Ego quadragies sester- tium aere nostro centum millia aureorum fuisse dico, quam pe- cuniam Nero ad reparandum Lugdunum oppidum contulit . Et
246쪽
Et apudPliniunt Esopi tragici histrionis patina sexcentis &stertiis taxata est,id est Mindecim millibus coronatorum. O in loco ne incredibile sit quira supra diximus, aues centu canoras, aut hominis sermone vocales, senis millibus singulas emptas, fidem faciet
Macrobius qui lib. I. Saturnalium de liberalitate Augusti loquens: inquit, Actiaca victoria reuertebatur οῦ occurrit ei inter graistulantes coruum renens, quem in Atuerat hoc dicere : Aue Cisar victormperator : miratus Caesar o iosam autem, XX. missibin nummum emit. Gcitu victis , ad quem nihil ex ista liberalitate prouenerat, asemauit sani habere itam es alium coruum, quem ut aserre cogeret rogauit: a Latus, verba qua didicerat expressit: Aue visior Imperator Antoni; nihil exa perinus,suu duxit iubere istum a uidere donatiuum cum coniae, naiali. Comum ergo loquacem Aug. viginti sistertiis emit, id est quingentis aureis nostris : et Cleopatra Tgypti reῖinarum nouisi, i
ina, lautitiam epularum Antonii, omnemque eius apparatum
obtiectans, quaerente eo suid adstrui magnificentiae posset, reis spondit una te caena centies sestertium absumpturam. Cupis bat discere Antonius, sed fieri posse non arbitrabatur.'centies sestertium aestimatione supradicta ducenta quinquaginta milio it εω aureorum coronatorum valet : & qqadringenties sestertiuiro, decies centena millia aureorum, quanti idem Plinius aestimauit ornatum Lolliae Paulinae, de qua supra diximus, et Cicero fulta Vertis in prouincia. Quoniam vero multa dicturi sumus a.dem propemodum excedentia, Iectores praemonitos velim nes Romanas pristasque diuitias, huius temporii opulentia publua oriuataque mittantur. Vrbem enim Romam totius prope pr--οι- hic spoliis locupletem fuisse, historica 'fide planum fieri potest, tintia ρ iis quideri certe qui Latinos Grattasque scriptores rerum gem ιβωρ rum lectitarint: non modo enim duces Imperatoresque Romani vi aperta bellica in hostico, sed etiam Pi qnsules prouidi ' claruinque praefides in pacato furtis N illinisque & expilatio iabus gras bantus, qua sacrum qua prophanum domum suarii a quisque inertentes. Inde illud Sa yro aphi poet*: . .
247쪽
Equidem c quod ad me attinet) cum haec qum: i' hoe
lum congessi, animo reputarem, ea mihi species risis mo obuersabatur. quasi arcem quandam expilatorum h. hua, . Viderem, & Veluti commune gentium omnium --ω. ci Mn ut verbo Iustiniani principis utar id est sanctius conii, torium rerum toto orbe eximiarum. Vidimus iam. 4 -- verba haec Plinii: Nee dona prodigi principis fuerant, sed auis pidii.
prouinciarum Ailicet istobis partae. . hic est rapinarum IominPau- ouare M. Lollim anfamatus Regum muneribus in totoOmnre, ori 'amicitia a C. Casio Augusti filio. venanum biberra, in hi. -υ,-dringenties sestertium operta pectaratur ad incernas.
Quantam igitur summam rapinarum Lollii fuisse existam: mi. cum decies centenis millibus aureorum aestimaretit se gemquae ad neptem eius peruenerunt λ. Vidimus S de Cain cui Cicero Fagrinseoties sestertium litem aestimandam h contendit. Ingentia autem commoda Romanorum in a 'να . tuu M. etiam. urbana fuisse, ex hoc coniicere licet, qu-.' 'it, ut finito magistratu Iudos ederent magnificos, V - nes munera darent, id est gladiatorum multa paria oculos oblectandos depugnatura; quam 'teluti nae ic ipulus di precium accipiebat collatorum sumam sim ς quem morem commemorans Cicero in II mei. a Q
248쪽
iud in ear rate amionae asse modium populo de D. enim se et inueterata inuidia, nec turpi ractura . quando erat aduis ) nee maxia γma liberauit. Plin. bbro II X. de hoc loquens : Leonum simul plurium pugnam Roma princeps. dedit Scaevola P. Vim in curuli aedia . I tale : centum autem iubarorum primm omnium L. S a,'postea Dciator fuit, in praetura ι post eum Pompeim magnus in circo DC. ac in iis iubatorum CCCXV. Caesar Dictator quadringentorum. Quanquam in antiquis libris verbum DC. non legitur : ex quorum ob inuatione locus ille mendolus esse videtur. Idem de variis, in pantheris loquens : Senat confiustum fuit vetus, ne liceret phricanas in Italiam aduehere e contra hoc tulit ad populum Cn. Ausi mus Tribunus plebis, permisitque Circensium gratia importame. Primiis autem Scaurus aedilitate sua varias CL. uniuersas misit e vitiae Pompeius Magnus quadringentas decem : dium Augustiti quadrivensas via ginti. Ibidem emend. andum Vnum verbum censeo, quanquam
refragante antiquorum exemplarium fide: inquit Plinius ' ες-
eolare earum mire siolicitari quadrupedes cunctas , sed capitis torvitate terreri, quamobrem occultato eo reliqua dulcedine inuitatas compiunt.
Hoc Plinii dictum cum ex Aristotele translatilium esse liqueat,
nimirum ex eo emendari debet. Is enim ιbro nono de historia M
telligentem quod odore sivi animanter gaudeant, occultare sese,'ita eas captare : quippe accedentes Propiuι rorre, in quibu/s GYuam. Odo
re igitur, noli colore apud Plinium legendum: quod ne a qu quam reselli possit, vel Plinio ipso iudice vincam, qui bbro XXI.
.e odoramentis loquens et Animalium, inquit, nullam odoratum, nisi de pantheris quicquam iuctum est, si credimus. Idem Plin. Annalibus notatum est: M. Pisne, A f. Messala Consulibm, Domitium AEnon bum aedilem curulem ursos Numidicos centum, V totidem venatores mihispri in circo dedisse. Idem libro XXXIV, in II. Scauri aedilitare tria millia signorum in scena tantum fuere temporario theatro, Et rursus lib. XXXVI. CCCLX. columnas II. Scauri aedιbtate ad scenam re orarii theatri, vix uno mense futari in usu, viderunt portariμιentio letum. Et rursu. alibi: Scaurus fecit in aedilitate sena um ma-
249쪽
ximum omnium unquam fuere humana manu facta, non te di i ria mora, verum etiam aeternitatu destinatione. Quibus u ibis signia .ficat Scaurum in aedilitate sua ad populi oblectationem scenam temporariam, Sc statim ludis factis diruendam. secisse : sed quae
vinceret magnificentia clarissimum opus omnium quae unquam facta sunt etiam eo animo ut perpetua essent. Vitruvius im praefatione decimi Ebri, ludorum dc munerum huiuscemodi me
minit qui priuato sumptu fiebant: qui etiam eorum summa industria ic machinatione apparandorum, praetoribus aedilibu que necessitatem tu iungit. Quanti autem stetisse Marco Sei 5 Ii EUimatis ralitatem putamus , qui in caritate annonae modium frumenti populo venditauit Z quod Cicero dixit in loco stupradicto. R F denario fuerunt, di sestertii quaterni. Hic aesti matione a nobis instituta, tribus duodenariis & semisse valuisse deprehenditur, cum libra decem aureis aestimetur: qua ratione sestertris nummus decem denariolis di semisse, id est obolo nostro valet; sic asses singuli quaternis denariolis a stimabuntur.
Quanti autem frumentum ellet Romae, ex Cicerone coniice . possiimus, qui in numentaria aIlione ita inquit: Frumentum emere in Sicilia debuit Verres eae Inariticonsilio, m ex se e Ierentia ta Cossa
frumentaria. Emundi duo genera fuerunt, rem e terarum decumarum, alterum quod praterea ciuitatibiti aequalitur esset dio ibutum ; i idecumani tantum, quantum ex primis decumis flos st: tritici mad uis DCCC mitria ς ρrecium antem constitutum decu mano, in modiossim gulis sisteritu ternis : imperato, sestertiis quaternis. Ita in frumentum imperatum, si stertium duodetricies in annos singulos Verri decernebatur, quod aratoribur flueret : in alteraι decumas ferme ad nonagies. Se per triennium ad hanc frumenti emptionem Suiliι em prope centies stricies eruatum est. Hanc pecuniam tantam tibi ex aerario inopi inque exhausti datam ad frumentum, datam ut Siculis arasOrasus, quibus tanta onera re publica imponeret, soluereturi : ais te laceratam sis esse Α-co , ut possim i 4 probare si velim , omnem te hanc pecuniam domum tuam auertis. Hunc locum Ciceronis, qui longe aliter in exemplaribus legitur,sie emendandum esse censui, quoad emendatio. ra reperiantur exemplaria: & eius hunc sensum esse, ut intelligamus triplicem frumentationem Siciliensem suisse. Prima mis
250쪽
n ligatem, quae Decumana erat; alteram itidem Decumanam. Dran etiam gratuitam, sed ut aratores Siculi alteram decumam darent, ternis sestertiis in modios taxatam : has duas certas st
lique numeri frumenti su se , id est octingenum millium modium in singulas et tertiam non decumanam, sed incertam, et pro necessitate reipublicae, indici solitam aequaliter ciuitatibus: Propterea igitur decumani nomine Cicero quotannis duodetii. cies sestertium imputauit Verri; quippe cum frumenti modius trinis sestertiis a stimatus esset, si ter octingenta millia numeres.sent viciesquater millia nummuni quotannis ; quare potius DCCCC. millia ligendum videtur, ut fiant septies ic viciescentena millia nummum : quae si ter rursus numeres, fient s mel & octogies centena millia nummum in triennio, ut sit quod Cicero dixit serme ad nonagies, omnia augens oratorie. Malim tamen locum mendosum reliquere, quam hanc sententiam asserere e praesertim cum duodetricies non quadret in annos
singulos. Nonnihil tamen adminiculatur hie locus ad id quod de sestertiis diximus, quum centies it tricies sestertium pro tanta pecunia dixerit. Verum cum publica & aeterna frumenti aestimatio ciuaternum esset sestertium in Sicilia fiumenti feracissima, quanti putamus suisse Romae in caritate annonaei Et quan- tuna lucrum contempsisse eum qui assibus vendiderit, si domi
repositum habuit: aut iacturam secisse, si in Siciliam aut Carthaginem petiit 3 Nam ut in capita ciuium singulis modiis defunctus sit squod credibile non est, ut postea intelligetur) non
minus quam trecenta millia hominum plebeiorum fuerunt .
Legimus apud Eusebium. quo tempore Cicero Quintium reum patrocinio suo defendit, censu Romae acto inuenta esse homunum millia quadringenta sexagintatria. Vt ergo trecenta millia hominum fuerint tantum, & Seius tot modiis defunctus sit, nec pluris Romae stumentum in annonae inopia quam apud Si- eulos in solita ubertate suetit : Seius in populum mille ac dicenta millia nummum , id est duodecies sestertium dilargitus
est, nisi quod in singulos modios assem seruauit. Quod si ad verisimile exigere hoc velis , minimum haec summa duplicabitur. Itaque merito Lactantius bb. VI. ita stribit: vered enim