장음표시 사용
71쪽
te quod purgent ; licet non semper, nec necessario a caue tamen putes Aristotelem ita ar- lgumentari, amara, S et ita sunt incoctilia, medicamenta sunt incoctilia, igitur medic, menta sunt amara ; esset enim syllogismus ex puris affirmativis in secunda figura i sed po- ltius hoc modo. Omnia medicamenta sunt incoctilia,quaedam incoctilia sunt amara, igitur quaedam medicamenta sunt amarat quae etiam conuerti potest hoc modo, quaedam amara sunt medicamenta, quod proponebatur: si nimirum motricem virtutem habeant adiunctam; nam ut subdit, adeo pharmaca sunt, tum quae ita dicuntur, tum amara, & foetida, quae pharmaca sunt, quia incoctilia sunt & motricem virtutem habent, cum qua coniuncta est amaritudo , igitur quia pharmaca incoctilia sunt, fit motricem virtutem semper lia bent; semper Λ ex formae natura purgant,videlicet in subiecto apto: amara autem quia ut plurimum,ut plurimum etia purgant. ψ ἐαν διάη - .Eι si tui plus Lia ι. Alia quaedam circa purgantium doctrinam tradit; distinguens ea tum a corruptiuis, tum ab iis, quae proprie purgantia non sunt,de quibus mox Dr οσα-- - . Ne illa qώIdem meditamenta v eamus, qvia non sui generis quatitate. Quod superius tradidit in adducto problemate quadragesimo secundo gentio repetit, purgantia talia esse facultare, SI qualitate propria, minime autem assumptorum quantitate, cuiusmodi sunt lac, oleum, At mustum: haec enim quia non ob virtutem, Ze qualitatem, sed ob copiam solam concoqui non post uni, S: se vinam tantum conditionem Obtinent, eamque per accidens, pharmaca proprie non sunt; atque
ideo non omnes purgant sine discrimine, sed illos solum, quibus coctilia non sunt: alia enim aliis coctilia, os incoctilia sunt, pro raturae diue sitate. te e si φαρυαχ a M A,
μη -A. . Denique meascamentum non solum concoctionis immune. Quae supcrius enumerata
sunt,lac,oleum 6 mustum, ideo non sunt proprie pharmaca, qtianquam purgciat aliquando, quoniam deest eis qua requiritur omnino conditio , nimirum quod corpus moueant: illa enim ideo educunt superfluitates, quoniam cum maxima copia assumuntur, natura onere grauara excernit illa, cum quibus una supersultates Muciantur, minime vcro quod vim in se ipsis obtineant mouendi corpus, at quod proprie pharmacum est, corpus mouet,& exagitat quemadmodum exercitationes faciunt, sue illae extrinsecus, sue intrinsecus proueniant: extrinsegus quemadmodum cum motus principium ab eo est,quod extra nos postum est, vi nauigatio equitatio,& vectio in lectica, aut curru : intrinsecus ut cum principium motus in ipso animali est, ut cursus ,-saltatio I in his enim omnibus exercitiis corpus mouetur, A pcr motum euacuatio aliqua contingit. Non est tamen intelligendum hanc esse eandem euacuationem, qua medicamenta purgant, licet haec illam adiuuet una de praecipiebat Hippocrates quarto aphorismorum decimo quinto, cum moles A eboram ma gis Διere, motie corpus. Dixerat enim proximo aphorismo. Cum liserit quis est boram iam
raclari moιion/ corpus; sed similitudinem assere motus enim, A per ibi res At per insensibi
lem transpirationem educit, quin& in lectica, aut curru nonnullis vomitum cact. - τωρος
οἰή με ae ς -κm τουτους. Nee Omnes sed aliquos. Latina haec non exprimunt Graeca Aristotelis, nee sensum perficiunt aut complent. Theodorum putarim aliam lectionem fuisse sequutuiti 1 ita autem nostra Latine sonant. Et si sane, quibus numme ciamas i,ias
Cur odorata genera tam seminum , quam plantarum, mouere urinam
possint 3 An quia calida, concoctuque facilia sunt, quo in genere ea collo
camus , quae citant urinam: horum enim vis insita calefacicndi, br i extenuatur. Odor quoque nullam corpulcntiam gerit: nam & ea, quae odorem plenissime redάunt, velut allia caliditate amouent urinam, sed potius vim obtinent tabefaciendi Scinina vero odorata calida etae certum est. .
De odoratis tum sminibus, tum plantis, qualia anisum, seniculus, petroselinum, similia inquirit hoc loco ι ac docet quare diuretica sint; hoc est urinas mouendi vires o tineant. Ait autem talia esse , quoniam sunt calida, & concoctu facilia facilia autem concoctu
72쪽
concoctu qui medicamenta , Ac comparatione eorum , de quibus superioribus problematis actum est ; quae ventrem mouebant, quaeque incoctilia dicta sunt alioquin enim haec ratione siccitatis dura sunt; SI cibis comparata dissicile coquuntur: huiusmodi igitur, sunt calida, & concoctu facilia a quae autem talia sunt illa facultatem obtinentvrinas ducendi, siue, quae cnim facultatzm obtinent urinas mouendi, illa talia sunt a nam caliditas in ipsis existens cito extenuat materiam, quae ipsi subiicitur; Δ odor similiter qualitas quaedam est minime corpulenta , sed tenuis; quod dixit Theophrastus libello
cile possint semina, de plantae illae ad vesicam permeare, atque in hunc modum calidi ras, & odor ea sunt, quibus mediis haec diuretica facultas consistit. Patet id magis aliorum exemplo, nam quoniam illa dc odorata sunt, & calida, ideo urinas mouent, vel potius colliquant cum igitur calida etiam sint semina odorata, ideo diutetica sunt. Similem de odoratis sententiam habet Cornelius Celsus libro secundo Capite trigesimo primo his uerbis. Hrinam moaent quacani nascentιa ira Κνta boni odoris sum. it apium, rata, anetiam,ocymam, menιa. Sciendum autem est; quod hic de illis diureticis agitur, quae proprie talia sunt, nimirum quae facultate propria ad vesicam deferuntur; de his autem ita Calenus squinto de simplicium medicamentorum facultatibus capite decimo tertio. Cum plurimummatiere urinam annIIImiar, non admodum Lais utensam pharmacis. Sed quae aeriora sunt, o
meon. Ur asaron, er acoron, a quibus sanguis mn extenuatur dumtaxat: sed edi sanδιών. aesti nnitur, non fiam atque De, quod coagulatur seras m delues, o tenuis sa egregato, crasso veri in sese coeant e. D quirim quo fatissime adpe attrahamι renes, vita In seu vine actaeum,tenti'ae, ae se sum est, utraqae hae censerant. nempe totius sanguinis primam fuso, deinde segregatis quoram n Iram a que vati io calore peram qu/H. De eadem etiam re, SI MCd tenuia, ac inci dentia , quae urinas mouent, esse oporteat ; scribitur ab eodem Galeno quarto eorundem librorum capite decimo nono, εἴ sexto, capite de thimo, & ab aliis medicina aue tibus dissime ubi de diureticis agunt. Sunt autem alia, quae urinas mouent, minime vero facultate propria id praestant; de liaec sunt quae naturam huniidani obtinent, de aquositate plena sunt, cuiusmodi vina aquosa Galeno duodecimo methodi capite quarto, A de his egit superius Aristateles problemate quadragesimo primo. ταχυ-λεην νει ἡ ἐσρυσα λεν vici mram enim tu insita ealefacienda Deaterie aram Cur Theodorus passue reddiderit λιπrim, non possum videre ; cum de verbum active efferatur ab Aristotele , Ec ea signiscatione mihi quidem aptius appareat sicuti exposuit Dimitum calorum quem habent eiusmodi di uretica attenuare materias , quae eam ob rem ad vcscam prompte feruntur οῖον --δα metas allia, allium calidum est, de siccum: utinas autem ducere tum Auctoris libri quarti de ratione victus in acutis particula nonagesima sententia in , tum Galeni ad commenta rium illius loci. Me pnιlema sintior iterum stara .preM .isem ra.ae denuo sectione as. non las alidis ramen nonnatus aa finem adiectis qa flensum mamme nant.
Cur impuris, tetrissique ulceribus siccis,acribus,acerbssique medicamentis utendum lit, puris vero, & sanescentibus humida tantum imponantur Θ An
quod impuris detrahedum aliquid est, quod non nisi humor est alienus,qui
adimi debet. Genus autem medicamenti, quod mordax, acre, acerbumque
est, id essicere potest, & siccuin magis, quam humida in . At quae pura sunt
Ulcera pura, Ac sanescentia, diuersa requirunt medicamenta ab iis, quae impura, & m ligna sunt; haec enim requirunt medicamera sicca,acriaM aulicra,illa vero humida solum. Diuersitatis autem ratio est, quoniam ab impuris, S malignis auferre aliquid neccsse est, nempe
73쪽
nempe humiditatem alienam, quae impuritatem,& malignitatem creat; id autem praestant medicamenta mordaci acria, Bd austera; ha c enim humiditatem illam absumunt de inter
haec id magis praestant quae sunt actia sicca, quam quae humida, sic enim interpretari possumus illa ψ γ- εῶ ν ἶ ,ῆ, vel etiam, is quod es 'cum magis ratis quam humidum: de ideo sera magis accommodata sunt huiuscemodi ulcctibus quam humida: Quae vectpura ulcera sunt, de sanescunt, illa solummodo egent vi cicatrice obducantur, tisautemper humida perscitur,nimirum non aded sicca, ac illa; humida enim dicuntur iis compa rata quibus in non puris ulceribus utimur, quae magis sicca, de acria sunt. Alioquin autem ei eatricem etiam induci usu exsiccantium vel tonsoribus ipsis notum: illa enim earnem densant, de cuti similem reddunt, quod est cicatricem efficere, scuti scribit Galenus ter tio methodi capite quinto. cie μνοις. raris vero sanesensitas hum δε tansum. Sic hatabent omnes impressi, de ita lcgit Theodorus, sed antiquus interpres qui reddit, alatu, vi detur legisse δι n. quemadmodum etiam habet Iustinianus. Utraque autem lectio re cipi potest. Si enim legamus υχνοῖς G Θυiam, siccitas etiam comptahendetur, non tamen priori aequalis, de sorte intelligitur humiditas actu, dc siccitas potentia, in impuris autem siccitas tum aina, tum potentia, in illis nimirum utimur υκοις ψ H Quam, humidis, aeribus,
Cur morbis qui contrahuntur a pituita libido immodica prost. An quod semen genitale excrementi cuiusdam detractio est, ideo naturam prae se fert lQuod igitur multum pituitae concubitus detrahit, iuuare idcirco
Quae hoc loco de Venere proponuntur, atque iterantur sectione quarta problemate decimo septimo, fuit etiam Hippocratis sententia libro sexto Epidemiorum sech. s. his
verbis: MDMη τ-φλεγματω Mσαν ωφυυμ . Venus morbis. qus a patuita sunι confert Nec tamen Hippocrates rationem aliquam eius rei attulit, qui obseruationes scriberet, non commentaria. Interpretes ad eum locum multa erudite asserunt, atque ex aliis etiam lmedicorum libris, quas utilitates, quibusque morbis conserat coitus pluribus persequun- ltur. Eandem quaestionem pertractauit etiam fusissime Marsilius Casnatus vir multae lectioni de insgnis doctrinae variarum obseruationiim libro primo. Nobis eorum nulla sunt ad hune locum asserenda, quibus satis est Aristotelis sensa, de verba explicare. In primis ligitur illud animaduertendum, Theodorum male fecisse qui rix νιέα verterit LLAmem -- moderasam, sicuti obseruauit doctissimus, de clatissimus Hieronymus Mercurialas variarum lectionum libro secundo capite decimo quinto. Etsi enim ex Suidae, dc Hesychi) testim nio obscoenitas quaedam,dc turpitudo illi voci maior inesse appareat, quam in concubitus voce simpliciter agnoscatur, id non semper ita est; ac ex eisdem Arishotelis verbis, quae ad lfinem problematis ita leguntur, η mrinis α, liquido constat, nihil aliud, msgniscare hoc loco, quam γ φυουθία, hoc est cessum sed Ac sensui repugnat illa interpretatio 1 immoderata enim libido, nedum prost morbis a pituita, quicunque illi sint, sed nocumento est; debilitat enim calorem natiuum, refrigerat, de quod caput est,humectat; cum Hilitas coitus sit ab exsiccatione vi apparebit, huminat autem per accidcias: quippe impedita coctione, multiplicat cruditates, fle excrementitis humores in singulis corporis partibus adauget. Aristotelis igitur sententia de moderato Veneris usu, 3e in quibus illam vires serte valeant accipienda est; scuti etiam ad Hippocratis locum adductiam interpretes de Galenus in primis adHonuerunt. Hane igitur, atque in hunc modum prodesse ideo tradit Aristoteles, quoniam semen est excrementi secessio, hoc est, pars quaedam, de excrementum utilis alimenti, δc potius pituitae, quam alij excrcmento natura smile, quae verba ripsius seminis naturam continent, de qua cum exquisth pertractauerit libro primo de generatione animalium eapite decimo septimo, nullius melius quam eiusdem Aristotelis lverbis, quae ibi leguntur, luc locus explicetur. Ille igitur cum ibi probasset semen neque lesse partem secundum naturam, neque alimentum neque colliquam tum excrementum lesse concludit, his verbis. Extremensam i stir esse necesse est. At omne excrementiam aώι al
74쪽
δε-uor, eo magia male a ιών nataraimtile quod com ris modest hahere rate amem Meremon stim istia non eis ex eo eοxuat, quia adis, qui vel Mare, vel morti pessime se habenι, Fum hos exeremeisi Murimam mes . en minime: aut enim nullam omnino, aut non pro stram propter ina titu ae monias erirementi permis ianem; erga utilis excrementi pari aliqvismen es. D,li moriarim quod Σθimiam es. inex quo iam unumquodque gignisur membram: et enom Iam prim tum posterim. Primi stisin a menιi extrementam pilaisa es. os a d aliud eiusmodi s ; putiua his Himensavnia exerementam s. ea in rei indurum quoa premitium cam cibo pars Here potes. Hiabore avumitam n - avi/m paruam admηdam ex plurimo rel/nqaitur alimenso. Haec ibi Aristoteles, quae etiam ad seminis naturam pertinentia iterauit alibi,scuti capite sequenti,
ubi addidit esse excrementum alimenti sanguinei, quod ultimum in memhra digeritur Ex his autem patere liquido potest, tum quomodo semen Aristoteli sit excrementum, autl excrementi se tu, ut hie dicitur,sectione quarta problemate vigesimo secundo, aut
omnia idem sunt i nomine enim exim quomodo pituitae dicatur natural simile; cum altera primi, altera e tremi alimenti si excrementum. Quum igitur pituita in corpore redundat, aut prae multiiugine mor in facit, si multum illius materiae usu ve neris detrahatur, cur non plurimum iuuentur :tgmtantes detrahi autem non solum pultarim ex effusione tantillae illius materiar, quae in coitu emittitur; quota enim pars Hedi multo magi merito exsic attonis, resoluti uis, & absumptionis eiusdem materiae pituit sae quae contingit ob motum & calorem excitatum beneficio concubitus. Haec autem problematis verba libentius reddiderim sicuti pure sonant, quam quomodo conuertit Theodorus, exprimere enim mihi rem aptius videntur hunc sta modum. Semen vitiae esso remem eo M, se rata smile ριιuua , quare qaod pimeos. matia a cras concubilia.. trioititias. Non celarim lectorem in marginc Iustinianaei codicis ad initium problematis in illiti η mn γ -ρμα α Β ωmας--, sequi pro his duobus postremis haec, φλεγμα , Pr,
i μαγι , si inde sorte quispiam meliorem aliquem sensum eliciat.
pars excrementi utilis, seu sanguinei, aut ultimi; quael crementi, bona, de usui apta intelliguntur: tum etia
Vtrum ergo inter initia mali cibum asserre melius sit,an post3An inter initiame iam Denitus debilitato febris occurset. Iξitur vel extenuandum protinus est, vel ita alendum. Sorbitionibus primum recreandum: hae nanque mitiores, leniores, colliquabilioresque sunt, & alimentum hinc catcre infirmum corpus expeditius potest. Nihil enim cibum in ventriculo resolui, per- femere que ante oportet: quod non nisi labore cubantis fieri potest.
De quantitate alimenti, quam pro temporum rationa aegrotis exhibere par est, agitur in praeserui problemate; nam cum medici nonulli essent, qui in omnium morborum initio victum nimaum tenuem ut inediam imperaten h quotum genere erant Galeni temporibus diatritar ij appellati, a Thessalo ante nonnulla tempora originem ducentcs: aducrsus quos idem Galenus pluribui in locis inuehituri alij vero qui& carnium, & vini copia cos assidue replerent, quorum mentionem facit Galenus commentario ptimo in primum librum Hippocratis de ratione victus in acutis i ideo Aristoteles proponit sententiam suam, assirmatque melius esse initio mothi cibum offerre, quam inedia uti; idque ob eam Vati nem, ne morbo procedente huius vigor, seu excandescentia, aut astitatio scalidus enim ponitur mortius, AI de febribus potissimum serano est gro occurrat anedia consecto cum que de medio tollat. - λ ά inuerέη, d Θυι. Istis mes tenaanaam protinus es. Protinuς, hoc est in morbi initio extentiandus victus est inon enim ea copia exhibendus, qlla aut mCzbumac sanitatis tempore exhibebatur; non tamen omnino tollendus est, sed offerendus eo qui sequitur modo: sic enim panem hanc quae disiunctivas illas particulas continet e
75쪽
pono, tanquam nimirum verba illa, ἡ λου προ χειρο,vcluti coarctatio quasdam sint eorum uuae dicta sunt Dixerat enim ob allatam rationem statim ab initio esse cibum octiendum, quare subdit: Igitur vel summatim, de uniuerse scias esse tibi victum extenuandum ab eo more, quo aeger antea uti cons uerat, non tamen Vtendum inedia omnino,vel magis distincte dc per partes, eo modo cibum offeres, quo deinceps exponam. μααζαν--μνυ γῆς ρανααm. Sorbitionibus primis recreandum. Quo genere cibinendum sit initio
morbi docet,nimirum liquidis, de lenibus, qualus sorbitiones sunt; illinc enim facilius, &nrinori cum labore nutrimentum aegris suppeditatur; huiusmodi autem nedisse est primos cibos esse, qui nimirum primum scu initio morbi aegrotis offeruntur: σειοῦς cnim, non in γε, lego; sic cnim habet Iustinianus, dE Icgisse videtur antiquus interpres: huiusmodi
igitur necesse est cibos esse, qui co tempore aegris offcruntur, ut in stomacho non patia tur,nec diffundi a calore pm crassitie ut soliditate opus habeant: nec cliam in ventriculo ferueam, hoc eltuno verbo, qui minima coctionis opera egeant: cum labore enim haec omnia circa corpus continguiar, at aegrotantis corpus minimo indiget labore. Haec autem postrema aliter cxposuimus, tuam reddiderit Theodorus, Cuius verba Latina cum Graecis nihil omnino contonare viduntur. Ita vcro quae in excusis modo habemus, L tinc lonant Non enim in ventritulo paupramos cibos epouet. H uni, o exeat ra. eum ubore emm hae toripus patitur In impressiis codicibus tum Aldmis, tum Basiliensibus coniunctum cst hoc problema superiori, tanquam pars illius sit : sed α i Cntentia diuersa apparet. & tum antiquus Interpres,tum etiam Thcodorus.nouum costatuunt problema a superiori distinctum: quorum virorum iudicium nos sequuti sumus, atque initio statim problematis excudendum curauimus non Graeομ si, ut impressi illi ha baut, sed ποτερομ Hi, ut etiam reponit Iusti nianus. Porro de problematis huius materia, & Cibi quantitate pro vario morbi tempore varie exhibenda plutibus pertractauit Hippocrates libro primo aphorismorum a quarto aphorismo per nonnullos subsequentesic ibi ad satietatem Interpretes.
Cur intuendum urinam,an concocta sit nec ne, profluuio interccpto miniagendi potius quam perpetuo An quod signum concoctionis urina exhibet rufa, quod quidem melius intercepto pros uuio depraehcnditur. G cnus enim quodque humoris, suum colorem plenius ostcndit cui' exiguum eis, quam cum multum, nam in multo figurae, in cxiguo colorcs conspectiores sensit obviant: quod etiam in rore, sanguine, lacrimaque palpebris adhaerente patescet. Urina igitur si continue dimittatur, copiosior rcdundabit: sin intercipiatur , index sui coloris certior erit. Quod silain ex concoctione colo rem traxit eiusmodi, talis profectis amarere etiam amplius potest, cum lumen se refringat,& tanqua speculum fiat, propter intermissionem proquvij.
Obseruationem reponit hoc loco Aristrueles, adhibendam in urinarum inspectione,
ut quae ex illis petiuntur coctionis signa, melius, Sc certius habeantur.Est autem illa urinam inspiciendam cta intercepta potnis mictione, quam continenter mingenoem, seu intem pio potius mingendi prutauio, quam perpetuo, ut vertit Theodorus ; hoc est potius inmodicὸ, quam in multa quan Kate: ita Enim laaec his verbis admodum obscura senxentia, ex aliis, quae in problemate ponuntur, ex nunda videtur. Ratio autem est, quoniam cum inter alia ex urinae colore cothionis signa deprehcndantur ; hic autem rufus color sit, - - ρους, ut hoc loco ab Aristotele ponitur a Galeno enim libro primo de crisibus capite duo decimo in viro pcrsectar aetatis ponitur subrufias , aut subflauus ἀπηπιρρος, & -li P0 haec autem res magis usuucniat, meliusque nobis succedat exigua quantitate urinam i lspicientibus,
76쪽
spicientibus, quam multam modica potius, quam multa erit illa inspiciendat huius autem rei, ex rufo nimirum colore in urina, melius haberi coctionis signa, si exigua, quam si muJta quantitate aspiciatur, rationem nullam reddit, s problematis scripturam sequimur, ruae habetur in vulgatis Graecis codicibus: statim enim aliam subdit rationem ad id osten endum, quod in problemate propositum primo est, apposita consueta particula, , anr at si sequimur Theodori tralationem, qui particulam hanc non agnoscit, ratio redditur non quidem parti laris de colore rufo, sed generaliter de omni colore, magis videlicet eum apparere in humore exiguo, quam in multo; verum id fortasse haud multum intersit, dein idem res cadit: s enim noua ratio est, non differt a priori, sed eadem eth pluribus explicata, de prior omnino ex hoc confirmatur. Illud potius consideratione dignum, cuiquam vult exigua quantitate accipi, de intelligi urinam: illam dicat intercipiendam esse, nec perpetuo aut continenter,semel, inquam, totam mingendam sed pluribus vasculis reperitis vicibus excipiendam, ne multa sit: quid enim s qui mingit, non multa mingit, anfle eo tempore intercipienda mictio 3 An intelligit diuidendam mictionem si multa stZ verum quando ei libuit paucitatem, fic copiam urinae illis verbis ex lonere, quae diuisionem, separationem, δc distractionem significant; sunt enim 'iam inras,A , Q iacioinis, ατ μονομ , inutim, rationem explicemus quae sequitur, sue illa sit noua ratio,sue prioris confirmatio Est, autem eadem proposita tertio libro Meteorologi eorum ad initium his
musse es, figura autem non potes. relinquisareolorem fiam apparere. Haec tertio Meteorologicorum Aristoteles,quibus probatur ratione quod hic inductione aut ex pii in humore multo figuras,in exiguo colores solum conspicit humores enim seu specula,quae ita parua sunt ut sensilem diuisionem nullam recipiant,nec sensu diuidua sint; dicimus autem sensu quoniam re vera diuidua sunt, sola enim Democriti atomus indiuidua, at sensus non quatenus ratia illa percipit: in talibus, anquam, non apparent figurae, omnis enim figura, quatenus sinta apprehenditur,ea sensu diuisibilis,quia termino, aut terminis circumscripta; at humor ille, aut speculum ad sensuin non est diuisibile non igitur in illo percipi possit figurae De colore autem non ita res est; ille enim, etsi in magnitudine si, a quantitatem habeat, ut inditi iduus tamen, quomodo speculum in quo apparet conspici potest, quod figurae non conuenit, quae ut re vera magnitudine est predita, ita figuram esse nisquantam non Ccrnimus: quae sententia est Francisci vicomercati in commentatiis ad lo eum Aristotelis adductum pluribus explicata. Hoc autem loco Aristotcles probat eam inductione, aut exemplis exiguorum humorum generibus nonnullis in medium adductis, nam de ros, seu roris guttae, stillae aquae, A lachrymae ex palpebris decidentes huiusmodi sunt, in illis enim colores, minimE autem figuras, pre exiguitate , inspicimus. Si igitur color apparet in pauca urina, de nos pro coctione dignoscenda colorem inspicimus, paucasanh erit nobis inspicienda, in multa enim, ut appareant figura , color non ita perfecte amparebit,qubd illius multitudo, At prosunditas verum colorem impedire possit, ut coniicere etiam licet ex iis, quae habet idem Aristoteles libro quinto de generatione animalium capite primo, ubi caussam reddebat oculorum coloris varietati his verbis. Itaque qm multam . moris contraMnt nigra sent, qMniam humoris evia trans miseris nonpotest caesiij, qui parem sm
ratio μιιιών. Possit igitur in urina similitet verum colorem copia obscurare. ου. ἀφιέρου Vrina igitus eontinue ἁ mittatur Colligit quae dicta sunt i s itaque utina continenter, Ac absque interruptione ulla dimittatur, plurima st, in eaque ex consequenti ne sgurri si autem distrahatur, 3e diuellatur, recipit magis, hoc est magis apta, de accomodata redditur ad patiendum, N: recipiendum, nimirum ea quae a natura in ipsa impii muntur , quae in prasentia sunt colores coctionem ostendentes. Urina igitur quanquam eocta iam sit; fueAtque pet coctionem talis iam reddita,qualem necesse est esse, apparebit tamen magis talis beneficio reflexionis 1 quae est ratio, quam adduxit philosophus libro tertio Meteorologicorum,setque certius,& verius speculum, si exigua quantitate accipi tu seu ob diuisonem, uel interceptionem ipsus utinae ut loquitur Aristotelest legendum
77쪽
enim j U G. im,ut habet Iustinianus, SI legisse videtur Theodorus eum impressi habeant - ιαν. Peccasse autem Theodorum in problematis propositione exprimenda missat suspiacio est, clara illam ita convcrtit. Gr inruendum urinam an concocti, & reliqua, quae in ipsius versione legunturi quibus proponi intelligit Theodorus intuendum urinam an si cocta nec ne, at ex illis qixe sunt ad finem problematis, cum dicta colligit; apparet posuisse Aristotelem urinam coctam iam esse, Clim scribit. Guare etiam sese, urina, talis iam per eon - eLonerit: apparebiι etiam maguM reliqua.Igitur haec ita potius conuertenda sunt. CMeon Merare eis qua aa urinam peri.nems a voretra, diuuenao .ses inurerpisnao, avit eo dendo mi ctionem , si iam refra nimirum cum iam cocta, aut si iam cocta est urina,aut cum iam facta coctio ; utroque enim modo'nterpreteris lacci γ etrem V , in idemque redit sensus) mi nime mero , aut magis quam eontinenter mingentem ' Quod igitur quaerit Aristoteles illud est quare ex urinis signa petenda sint; aspiciendo ipsas penes quantitatem distractas, minime vero continenter emissas, i l est in exigua, non in multa quantitate, quando haec est interia pretatio; cum quo tamcn hoc coniungi necesse est, ut quae modica dicitur aspicienda uri na,illa tamen sit cocta, hoc est rufa, tantumque temporis inter erit, quantum ad coctionem persciendam est necessarium; aliter enim ex ea frustra signa peterentur; quod ii id adsit, tunc etiam in illius inspectione obseritanda quantitas est , ut signum hoc ex colore certius, & fidelius nobis appareati non proponitur igitur ab Aristotele problematis sni inspiciendam esse utinam,an cocta sit nec ne intercepto potius mingendi prosiluio; di re liqua ut vertit Theodorus; sed petenda signaex urinis, inspiciendo ipsas, diuident ei po- ltiuq quam continenter mingentem; cum tamen illae coctae iam sunt; non vult en in i aliter sinspici A hanc Omnino in eis requirit condatione, qua posita, ut certius appareat si quum quantitatem scribit obseruandam. POcio autem quoniam non solum haec, quae ad in trium fiant, sed alia praeterea nimia libertate transtulit Tlieodorus, nccessarium putaui cuia i fide itotum problema ita conuerrere. Cur consederare ea,qua ad Urimam peνtinem signa 'orare . in teniplenia miti reems ramesitio falla eis, potitis quam continentrem venas' An quonjam si ramos e eoty- esses rufa β: id autem magis comm ιρ diuidatur An eaoniam conspuatim fit motis olore humisum omne, faueum, quam mutium exurens: In multo enim humitis tira mi mur, in partia autem colores quemadmodumis in rere, os letis, o in lacho palpebrarum, consanue ui tar emissa urina, si plus: dia IIa autemsesi ιι magis. Mare etiams ipse tales sam fari ι oleo Mnem, apparetis etiam magisfacta reflexione. Erspeculo constitua ob dissonem. In his tamen lpostremis verbis Iustinianus expungit vocem ενοστη , ut G, ῆιου ab eodem praecedente participio, , sit aptum; nimirum ita Latine iacta resexune, petati ob d a senem. A,α ά ἡ δs πυκα, viti; σαφην-υμι- , αα aema; e rege si direm: Θε - e . Οὐι δει η- cnχὶ ου- θ ἀυ U iamin, μῶρον --ο,.- - - μα - - θ υνώ
Quam ob caussam corpus, cui secundam conciliamus valetudinem, non
densum, sed rarum reddendum sit Θ An ut urbs , locus pie quicunque salubris est, qui placide aspiratur: quaproptcr,&mare quoque salubre est ri ta
ctiam corpus, quod spiratius est, sanitati opportunius constat. Aut cim nullum recrementum cxistet; aut, quod extit crit quam primum excernatur danda opera est; corpusque est semper ita regendum, ut simul atque excrementum admisit, habeat qua parte illud exccrnat; sitq; motui deditum non I quieti. Quod enim manet ; putrescit modo aquae immotae, putresccias vero
78쪽
morbum committit: at quod excernitur, ante quam vitietur decedit. Hoc
igitur ut corpore denso nunquam contingit i fit enim prope vi inuis bilia
foramina claudantur) sic raro, solutoq; accissat necesse est. Quam ob rem in sole, nudo corpore minime ambulandum est: seissatur etenim caro,&coalescit, corpusque parte interiore humidius redditur: quantum enim humoris residet aboletur: quantum intestinum est manet intactum. Qua ratione quoque carnes assae clixis humidiores sunt. Nec pectore quidem nudo ambulandum est: ita enim vis Solis corporis optime parti conditae adimet, , quae nulla egeat demptione, sed inferna potius eam desiderant. Inde igitur. vi e remoto non nHi cum labore sudor educitur, hinc facile ob loci oppor
De raro. x denso corporis habitu. quod ad vitam in sanitate degendam pertinet, tractat hoc in loco Aristoteles eos comparans inter se: praesert aulcm rarum denso, idque adeo ratione locorum , & urbium; quemadmodum enim ratione sanitatis loca, & urbes praesciendae sunt, quas ει dicit, Theodorus autem vertit, qaaepiae L φινant nimirumi quae perflabiles sunt, Wntisque salubribus expositae, cuiusmodi sunt in apertis locas sitae, i non in coni allibus, nec montibus ocesusae: ita salubrius etiam corpus existimari debet, quod magis perflatur, NI perspirationi magis patet, cuius nimirum foramina, Λ corporis meatus, ac viae laxa sunt, ut mox offendit. Tale autem corpus similiter ut loca dicitur ab Aristotele ii visi, licet Theodorus variato termino, hic dicat, spiratius est superius autem, placide aspiratur. Addit autem hac salubrium locorum, qui memorati sunt occasione Aristoteles . hinc fieri vr mare maxime salubre sit, quippe maxime apertum, ventiol que peruium. Vcrum de salubri locorum situ fusius Hippocrates in libro de aere, aquis 3elocis. η m. Aut eam nullam recremenιώm. Probat quod proposuerat, praeserendum
habitum rarum denso, ratione ducta ab eodem fundamento, quo locorum salubritatem insinuauerat, in hunc modum: quod magis est perflabile hoc salubrius est, rarum est magis perflabile, rariam igitur salubrius est. Minorem propositionem confirmat ; illa enim s
lubriora sunt corpora in quibus, vel non existunt excrementa, vel quam primum exce nuntur , quaeque mouentur, non autem quiescunt i quae enim quiescunt illa putre sunt,ut patet aquae immotae exemplo: putrescentia autem morbum faciunt i in illis autem, quae bene perflantur, excrementa vel non existunt; vel excernuntur antequam morbum δε- iciant; Itidem in iis, quae mouentur, motus enim excrementis, eorumve putrefactioni locum non concedit ; fit igitur, ut quae bene persantur, salubriora sint: tum minorem dit, rarus habitus persatur, non perflatur densus, nam in denso obturati meatus sunt, per quos persatio fit, in raro autem aperti, & laxi, rara igitur salubriora. Hippocrates, cuius doctrinam sicuti in altis Galenus secutus est de corporis habitu seu textura aut salubri,aut insalubri,aut rara aut ciens non smpliciter, siae Aistinctione loquutus est: sed iuxta lae
dentium caussarum varietatem, prout illae aut internae, aut externae sunt, tum rarum denia
, tum densum raro anteponendum duxit ; simpliciter autem moderatum corpus caeteris praeserendum a tale autem neque rarum , neque densum dici debere, sunt autem verba in libello de optima nostri corporis constitutione haec. Aua moderato dariora sani, at omnibi quisem exterrorrhias eas iis; molliora mera ab ιm sensus: pari mo . o qais densisa ab exfrios, e . qtia rariora ab intrinsecu. a spesius Laeniar. Qua enim ab Hippotrale in tino de alim mos νιptasunt, raritatem stilleti torporis, quibus plura pressurasionis caussa pertai feruntur saluasnoram: quibus uviora, morbosorem e dicta ab eo sam de alimenti ipsius excrementis, quae Λάμ. νωι alem, aut morbam pertinent. Non enim Ialiaria pluiter, avis mouosa eorpora in eo h os biistiestiganda proposiιι sed is commodis omnibus, a que Incommovis scriptaνω qaa Λι at menso noviemant; non abs re desalubribus, viqvi modo sis corporibus, 3 tenus Aa 1 oram alimentorum exerememia attinet, mem nu. Etenim I ia extrementa resuras, rariora corpora salubriora sum, densaria iero morbos ora: rusiasi raνιoria a cunctis externis eausis factias aekι,dessera diffleuius posset. Qtiam ob rem praeso aba bona moderatam corpus negae rarum, MI densum a eι risessa sevisi inser adisssu quoque ιnter hos excessus mea iam conuassendum es. Exuilentium vere Gram que; alitia in re pias noe υιῶιών; densus nanque a causeu externis, ranus vero ab intereis minas
79쪽
s aberrimam censemus. Haec Galenus, locus autem Hippocratis, quem citat Calenus scriptus est in libro de alimento commentario quarto iuxta Galeni diuisionem his verbis Ra-sario interprete. Rarisas cavom ad Iranssuasionem , qui piau feriar flabrius. quibus
qaam Μνοιἐκι ronaiores sant. Cum vera in morsam istiseram , ἁ filius sanestavi. me autem o toti, est parti. Haec Hippocrates , ad quae praeter ea quae adgum sunt ex libro de optima nostri corporis constitutione , licet etiam ca videre quae in commentariis, aut commentariorum fragmentis quae superfuerunt scripsit idem Calenus. δο vin v δι Etiam οἷ rem in sold. Corollarium insert. Quado rarus corporis habitus silubrior est,quam densus, nudo corpore in Sole minime ambulandum est; caro enim ex ea re vehementer
spissatur, & coalescit, durusque, & densus inde habitus euadit eorpus autem humidius fit;
nimirum partes interiores; exteriores autem e contrario: nam cute densata Sc exsiccata vi
caloris, atque ideo occlusa, humidum quod est in partibus quae magis recesserunt, maner&seruatur: quod autem in partibus residet in supersicie postis,illud aboletur, scuti contingit in carnibus, qua igni assantur; illae enim partibus internis humidiores, externis autem sicciores sunt; quam rem pluribus tradit libro quarto meteorologicorum; siccitas autem haec in partibus exterioribus sicuti vitiosa est ob rationem dictam, sic praua etiam S noxia humiditas illa in interioribus; quippe quae extranea si, cum non fiat ibidem venti latio a nec perspiret corpus, cuius saluti necessaria res est, adeoque vitietur humiditas illa interna, unde morbi occurrunt. Aviantum enim humoris resuet. Supplendum, in sit perficie aut simili voce, Graece enim γ Esi Amram: quod si putauerit forte Theodorus, verbo re sidet, superficiem,vel exteriorem partem intelligi, exempla quaererem ex Latinis auctori bus. ου 5 - gh γυγανά Nee pectore quidem nari ambulandum. Quod de toto corpore in corollario modo dixit, particulatim in praesentia de pectore traditi nudo pectore haud esse in Sole ambulandum Ratio autem quanquam eodem fundamento consisti distinctius tamen proponitur, nam si partes illae corporis, quae bene fabricatae,ac temperatae sunt, cuiusmodi nunc culaneas, & externas pectoris ponimus, Soli exponantur; sane abis panibus ablationem molietur quibus auferri non conuenit, nimirum ab exterioribus; tollendum autem potius ah interioribus est quae pluribus scatent humiditatibus; ex his enim, quae insuperficie sunt, facile est, quia sunt ad manum sudorem elicere, adeoque cum saepe eliciatur non indigent evacuatione, ex interioribus autem recessibus seri id non potest nisi difficilius & cum labore: adeoque rarius cum contingat, euacuatione rarius fruuntur; atque ideo ipsa magis illas quam has indigere existimandum. Sol autem eiusque calor contrario modo operatur: ips igitur tegenda pectora sunt. γ-Ob Ioes opponuntiatem a
Quam ob causam pernionibus, &ambustis frigore, tam aqua frigida, quam calida prosit Z An quoniam genus id vith ex nimio humore consiliit: frigida igitur humorem restringit,atque exasperat, calida in spiritum vertit, carnemque elaxans, libertatem effandi praebet spiritui.
Ραniones, qua voce Graecorum, raras reddunt, ulcera sunt, aut insammationes vice- rosae, teste Polluce, quae in hyeme ob frigoris vim contingunt in manibus, & pedibus, praesertim puerorum: quod habemus etiam a Paulo AEgineta libro tertio capite septuagesimo nono, qui caput inscribit de pernionibus euenientibus in plantis pedum, SI calcaneis , At postmodum ait illos esse ulcerosas dispositiones, quae sunt circa digitos manuum, S pedum tempore hyemis. Haec igitur affectio quare tum a calida, tum a frigida aqua iuuetur ostendit Aristoteles; rationem autem reddit depromptam ex caussis,unde affectio, aut ulcera illa sant. Sunt autem eaussae excedens humiditas: unde de in illis corporibus saepius sunt, quae humiditate multa redundant, sicuti ratione aetatis in pueris, ut dictu est; prae hybemo enim frigore admodum retuso natiuo calore in partibus illis a corde rem tis. occlusaque cute, humor a debili calore minime conseruatus, aut rectus defluit, atque
80쪽
l tumorem illum excitat. Iuuare igitur aquam frigidam dicit Aristoteles, quoniam adstrin- ll git, condensat/e exasperat humorem illum id est sistit, de asperitate,ac inaequalitate indu icta eisicit, ut prae lenitalc non adeo prompte dissuere possit, ex quo morbus minor fit.Ca fliditas autem prodest, quoniam conuertit humiditates in spiritus, & carnes rarefaciens, viam praebet spiritui,ut possi foras erumpere, & sic tollitur causa morbi in satum conuer D. Paulus Asineta loco quem adduximus, c* frigidis remediis proponit succum hyoscia mi, seu alterium continentcr illitum, quem ab inflammatione, At doloribus vindicare dicit , ut appareat magis conuenire initIo morbi, calida autem inulta proponit toto capite. Ei ambo, Ut n. Haec Theodorus de suo addidit ad eum finem puto vi quid pernionibus signifiearetur notum melius faceret. Aristotcles enim una tantummodum voce utitur,
Cur frigus perniones,calor ambusta,&facit,& tollit3 An quod eadem vis leolliquefaciendo facit, exsiccando tollit.
A frigiditatetolli perniones superiori problemate ostendit Aristoteles, ab eadem creari
diximus nos ex Polluce, de , ginem: tolli itidem a caliditate ibidem simul proposuit, in quisitione ut puto dignum existimans,quomodo a contrariis caussis eadem particularis a sectio tolleretur. Non dissimili ratione inquirit; modo quomodo tum iidem perni nes a frigore & tollantur,quod superiori problemate ostendi de ab eo frigore generentur quod modo proponit; tum simul quomodo calor M faciat, de tollat ambusta; quomodo nimiarum eadem omnino caussa tum faciat, tum etiam tollat eundem particularem, sed S sin gularum morbum. De pernionibus igitur superius explicata res est; de calore notus est e fectus vel sabrorum serrariorum exemplo qui quoties aut candenti ferro, aut accenso ca bone aliquam corporis partem comburunt, eam statim flammae, aut spiranti igni quod ad manum habent remedium propc admouent, x curantur. Caussam virtusque quaesti Aristoteles reddit. Ait igitur in utraque re esse eandem rationem: hoc est, qua ratione stigidum A: facit,& tollit perniones, eadem calidum & sacere, & tollere igne ambusta. Ratio autem tum in hoc, tum in illo ex colliquatione, aut fluxione, AI exsiccatione tota pendet. Ait igitur quod frigidum colliquando facit pustulas illas, seu ulcerosas dispostiones, nam cum in corpore nostro vi frigoris exprimantur humiditates, liquescunt 3e fluunt hue, de illuc: At tandem ad debiliores partes quales maxime, 3c manus,de pedes sunt decumbunt; atque ita perniones a frigore gignuntur. Idum porris frigus quoniam adstringit. ia densat humorem exsiccat,sicuti in praecedenti problemate dictum est,atque ita perniones tollit &haec de frieido. De calido eodem modo dicendum est. lidum enim colliquando,hoc est humorem trahendo fluxionem citat, de adustiooem gignit: idem vero exsiccando humorem qui fluxit ad partem adustam, seu partem ipsam, in qua eadem facta est, adustionem tollit. porro ab eadem caussa contrarios gigni effectus ratione diuisitatis rei subiecte modi, & temporis minime absurdum, aut ignotum est i qua de re etiam alibi Aristoteles, tum in hoc libro, tum in aliis commentariis. Prima solutionis verba in Graecis exemplaribus cum interrogatione proponuntur hoc modo. Cur figus permones, eatis amiasia aest, er ioisi ρ An οἷ iam ipsam blatilem colliquando faciam, exstetando autem ιοlunt.