Cajus Valerius Catullus et in eum Isaaci Vossii observationes

111쪽

Plauto hic morbus vocatur hepatarius. Addunt medici tales saepissume delirare. Attamen cum Oel ιγεῖον proprie mappam seu spongiam notet, priorem longe praefero expolitionem. Manifeste namque hoc loco traducit puellam, quod eatenus pateret libidini Mamu rae , ut etiam Pateretur capiti suo abeo illudi.

AD U MOECHAM.

ADEsTE hendecasyllabi, quot estis Omnes undique, quotquot estis omnes Jocum me putat esse moecha turpis, Et negat mihi vostra reddituram

Pugillaria : si pati potestis,

Persequamur eam , & reflagitemus. Quae siti, quaeritis ρ.illa, quam videtis Turpe incedere, mimice ac moleste Ridentem, catuli ore Gallicani. Circunsistite eam, & restastitate: ' Moecha putida redde codicillos. Redde putida moecha codicillos. Non assis facis ξ o lutum lupanare,

Aut si perditius potest quid esse,

Sed non est tamen hoc satis putandum. Quod si non aliud pote est, ruborem

Ferreo canis exprimamus ore, Conclamate iterum altiore voce:

Moecha putida redde codicillos, Redde putida moecha codicillos.

112쪽

Mutanda est ratio, modusque vobis, Si quid proficere amplius potestis. Pudica, & proba redde codicillos.

Mimice ac moleste Ridentem J Ita ut distinximus, distinguendus erat hic locus. Mimice & moleste ridere, est quemadmodum mimi προionati, . qui magno & molesto rident rictu. Varias tamen hujus loci lectiones vide apud Statium. In quibusdam libris scriptum invenimus mν ice & murtice. Unde feri possit muralde, id est, ignave. Mumcidus enim a murcus, illud autem a Sicula. ειυρ ac , quod εον seu αφωνον reddunt, id est ignavum seu mutum. Catuli ore Gallicani J Catuli id est canis, ut passim apud Horarium, Virgilium , & optimos quosque lingua Latinae scriptores. Pari ratione Graeci σκυμνους vocant, non tantum recens genitos, sed etiam adultos & in praecipuo aetatis robore constitutos canes. Idem observare est , cum in aliarum serarum, tum maxime leonum catulis, quodque mirere plus aliquando est catulus leonis, quam ipse leo. Sic in sacris literis cap. x L i x. Genes. οἰς λε- , S οἰς σκύsi alibi. Hujus rei hye est causa, quod leunculi & juniores jc nos serociores & magis bellicosi sint, quam vel senio consecti, ac propterea invalidis dentibus, vel grandiori praediti statura, qui ut plurimum torpidi sunt, si cum prioribus conserantur. Non assis facis oblitum Iupanar ' Id est inquinatum, ut oblitum lotus, in carmine obsceno quod Tibullo tribuitur.

Cani que foeda, sufine, lignea tibi . tutosa substicabit oblitum latus.

Sic enim concipiendi isti versiculi, annuentibus sero libris veteribus, Ritamen cum scit pii codices conveniant & habeant . lutum lupanar reponendum censuimus o lutum lupanare , ut ultima syllaba abso beatur a sequenti versa, quemadmodum in illo qui praecessit Quanam te mala metu miselle Paride Lutum lupanare dixit, ut lutum lenonium apud Plautinari A lupanar enim se lupanaris de lupanare. . Glossae lupanaris, χαμ lυπικές.

113쪽

AD, C. VALERIuM CATu LLu M. Ut vero hoc loco lutum, ita Graeci m1λον vocant contumelia di-snum. Unde κακυνειν τ πιλον, quod Suidas interpretatur ταξιον υcρεως υcωθιν Ferreo canis exprimmu oreJ Forsan id ita accipiendum, ac si dixisset fidiculis exprimamus. Notum enim canem vel catellum esse vinculi genus.

AD AMICUM MU MURRAE.

SALVE nec minimo puella naso Nec bello pede, nec nigris ocellis, Nec longis digitis, nec ore sicco, Nec sane nimis elegante lingua, Decoctoris amica Formiani. Ten' provincia narrat esse tali m Z . Tecum Lesbia nostra comparatur eo saeclum insipiens, & inficetum trairemi minimo puella naso J Non ad Acmen, quae erat amica S primit, sed ad puellam Mamurrae scriptum cile hoc epigramma patet ex iis quae superius diximus. Nescio vero quid sibi velit Scaliger cumilegit nec nimio, cum omnes libri veteres in vulgata lectione conspirent. Sed neque audiendi sunt alii Catulli interpretes qui de nata grandiori haec accipiunt. Ipse Catullus contrarium testatur, cum paulo ante de hac ipsa puella agens turpiculum ei tribuitnasum. Pro elo nihil certius, quam nec minimo hoc loco ita dici ut infra μnera nec funera. Puella itaque nec minimo naso, id est, suae ne minimum quidem habeat nasi . Adeo nempe minutum ira in dicit habui sieulud Mamurrae stortillum, ut ne dignus quidem nati csset nomine. .

IN FUNDUM SUOM.

O funde noster, seu Sabine , seu Tiburs Nam te esse Tiburtem autumant, quibus, non . est Cordi Catullum laedere. at quibus cordi est,

114쪽

Quovis Sabinum pignore esse contendunt. Sed seu Sabine, sive verius Tiburs, Fui libenter in tua suburbana Villa. malamque pectore expuli tussim:

Non immerenti quam mihi meus venter, Dum sumptuosas appeto, dedit, caenax Nam Sistianus dum volo esse conviva, Orationem in Antium petitorem

Plenam veneni, & pestilentiae legit, Hic me gravedo frigida, & frequens tussis

assavit, usquedum in tuum unum fugi, Et me recuravi otioque, & urtica. Quare resectus maximas tibi gratis rigo, meum quae non es ulta peccatum.

Nec deprecor jam, si nefaria icripta Sesti recepso: quin gravedinem, & tussim Non mi, sed ipsi Sestio serat frigus,

Qui tunc vocat me, quum malum legit librum.

Malamque pectore expuli tu mJ Recte expui substituerunt viri d dii quod & propius ad veterum exemplarium scripturam accedit. Praeter Terentium sic quoque locutus est Martialis, Expuit una duos tusis ct una duos. Orationem in Attium petitorem J Libri scripti meliores habent, Orationem minantium petitorem. Unde faciendum, orationem in Antium petitorem. Antius iste est C. Antius Restio, qui legem tulit sumtuariam, quam legem, inquit Macrobius, quamvis esset optima, obstinuito tamen luxuria is vitiorum Irma concordia nullo abrogante irriatam fecit. Idem addit, hunc Restionem post hanc legem latam nunquam soris coenasse, ne testis feret contemta legis, quam ipse bona publico pertulisset. Antium hunc proscriptum fuisse temporc triumviratus anno urbis DCCxi , mira tamen Iovi sdelitate evasisse , do-cct idem Macrobius & Appianus bellorum civit. lib. iv.

115쪽

AD C. VALERauM CATu L Lura. ros Li me recuravi otioque o urtica J Non video quare durum hoc loco debeat videri recurari, & quare Scaliger contra librorum veterum fidem malit procurari , cum alterum rectius sit. Sic alii, sic quoque

Apul. in lepidissima illa fabella; Discede rater o otiosus assiste, mec pra-be recuratum istud tibi repraesentem. Sic libri veteres. Malc quoque pro otio reposuerunt ocim.que, cum de Chrysippus, & Galenus, & plerique sere veteres medici ocimum hominibus fugiendum censuerint , u pote non inutile tantum, sed & damnosum stomacho, veluti quod inducat insaniam, lethargos, adeoque ipsas quoque capras id asperia ri. Licet non defuerint, Dr haec aliter se habere exi stimarint, de quibus vide Plinium lib. xx. cap. x ii. Non tamen ista essicere debent, ut vulgata lectio, quae omnium librorum autoritate fulcitur, displiceat, de ut Catullus suspectae fidei herba valetudini consulere voluerit, neglectis infinitis salutaribus remediis, quibus tralativo huic malo sine periculo occurritur. Jam vero gravedine & tussi laborantibus aeque ac aliis corporis a tactibus nocere literata studia ac quaelibet negotia &Celsus & complures medici testantur. Lenes ambulationes & molles, motus tollere gravedinem, eandem vero induci cursu & violentis exercitiis monet Cassius Jatrosophista quaestione xxvi. Urticae vero Olam prodesse huic malo docet Plinius, &Celsus, cum lib. iv. jubezut tussi laborantes cibo utantur aliquando acri, aliquando vero molli, ut malva & urtica. Hinc,ut puto, satis verisimiliter essici potest, C tullum relictis urbis nepotiis ad villam suam. secessisse salutatis otii

more , non vero ocimi vescendi gratia.

Meum quod non es ulta peccatum J Uetcra quaedam exemplaria habent, qua non es ulta peccatum, quod libenter secuti sumus. Reseruntur enim haec ad villam , quae proxime praecesta, non autem ad fundum in qua erat villa.

Si nefaria scripta Sextii rete se J Vetus lectio, est sentire ce V, vetistire cepso, ut nescias utrum legi de at Sentii recens, an vero Gestii recepso. Posterius tamen magis probamus, cum paulo ante in veteri . libro Celtianus pro Sextianus scriptum invenerim. Ut enim Ceius

ac Gajus, ita quoque Gestius de Cestius idem nomen est. ex Cestia seu Gestia familia. Ex hac quoque sitit Cestitis Florus Iudaeae praemlas, qui Albino successit. Apud Josephum perperam Γεωτρο leg tur pro Quisnam vero fuerit Catullianus iste Cestius certo,

quia

116쪽

io I. Vos sΙ Ons ERTATIONES, quidem assi ari non potest, si tamen haec vera si lectio, verisimile est eundem fuisse, ac fuerit ille, qui triumviratus tempore prosim plus, seipsum vivum combussit, ut habet Appianus iv. Mil. civ.

DE AC ME ET SEPTIMIO.

Ac MnN Septimius suos amores Tenens in gremio, Mea inquit Acme, N i tu perdite amo, atque amare Porro Omnis sum assidue paratus annoS, Quantum qui pote plurimum perirer Solus in Lybia, Indiaque tosta, Caesio veniam obvius leoni. Hoc ut dixit, Amor sinister ante. Dextram sternini adprobationcm. At Acme leviter caput reflectens, Et dulcis pueri ebrios ocellos, Illo purpureo ore suaviata, Sic, inquit, mea vita Septimille Huic uno domino usque serviamus: Ut multo mihi major, acriorque Ignis mollibus ardet in medullis. Hoc ut dixit, Amor sinister ante. Dextram sternuit adprobationem. Nunc ab auspicio bono prosecti,

Mutuis animis amant, amantur.

Unam Septimius misellus Acmen lavolt, quam Syrias, Britanniasque. Uno in Septimio fidelis Acme Facit delitias, libidinesque. Quis ullos homines beatiores

vidit Θ quis Venerem auspicatiorem ρ

117쪽

AD C. VAERRIuM CAT ut Lura. ros Hoc ut dixit Amor finistra , ut ante J Vitiosam esse hanc lectionem vidit Scaliger. sed non vidit qua ratione emendari debeat. In qui bus da in libris bis repetitum legitur ante, hac nempe ratione Distranto ante. Prosecto scripserat Catullus ;Noe ut dixit, Amor finister ante, Dextram sternuit a probationem. Sternutamenta a dextra parte advenientia boni ominis filii se,patet cum ex aliis, tum ex Plutarcho in Themistocle, cum huic ante pugnaui navalem ἄαρμον - δεξιῶν victor signum fuisse scribit. Lepide quoque Aristopbanes idem si nificat in Equitibus: Τια - Ορονῖ-

υνα μοι E κ dediας απιπιαρδε καί et γων μνηρ Καγω προς-εκυσα. De adoratione autem sternutati viri si ve ἄα μῆ opus non est quidquam dicamus, cum exempla passim obvia sint. Hoc . tantum monemus, non esse ut quemquam moveat, quod complura etiam loca apud Graecos & Latinos occurrant, ubi sinistra omina pro

felicibus, dextra vero pro infaustis habeantur. Huius enim rei ratio satis ex Varrone est mani sta, cum dicit, si meridiem contemple mur, jam partes Orientis, id est dextras. fieri nobis sinistras, ac proinde hinc laetiora captari auspicia. Idem eveniebat in avibus cavea inclusis. quae enim sinistrae erant, dextra faciebant omina, de contra. .Quod si a laeva ad dextram discederent, & fierent ἔξεηοι, sinistra inde proveniebant omina. Inde Hesychius E ξω λαύας , id est εξω λιυας, interpretatur Cho ἀισίους. Sic enim legendum. Nec dubitandum quin arte & consuetudine aves edoctae, ea, qua sacrorum vellent antistites, discederent, ita ut pro ipsorum lubitu fieret vel vel αυε' εία, aut etiam id O, ut avis propitia ad unam, alia vero ad alteram caveae cxtremitatem dincederet, ita ut tota distarent diametro. Istiusmodi artificia etiamnum apud Asiaticas usurpantur gentes, eritque de his alibi sorsan commodior dicendi locus. .

118쪽

VALE DIGIT DITHYNIAE.

IAM ver egelidos refert tepores . Iam caeli truror aequinoctialis Jucundis Zephyri silestit auris. Linquantur Phrygii, Catulle, campi , Nicaeae o ager uber aestuosae. Ad claras Asiae volemus urbis. Iam mens praetrepidatis avet vagari. Iam laeti studio pedes vigescunt.

o dulces comitum valete coetus, .

Longe quos simul a domo prosectas,

Diverse variae viae reportant. Catullum Epigramma hoc seripsisse in Bithynia recte monet Mureatus , & perperam hoc nomine reprehenditur a Scaligero, qui ridici tum esse dicit, ut Catullus exequias fratri scripserit ante iuniis. Vc .ium longe aliter se res habet. Catullus scripui haec cum etiamnum versaretur inafro Nicaen', qui quidem ager secundum posteriorum. temporum divisionem extra Phrygiam erat, sed vero secundum antiquos in ipsa situs erat Phrygia. Bithynia quippe pars tantum erat Phrygiae majoris. Sallustius apud Servium; Igitur introrse prima a a Bia thyma est, multis ante nomini, appellaia. I im est 2 major rer gia, ct Bebrycia dcc. Catullus itaque peragrata ea Phrygiae majoris parte, in qua morabatur, Bithyniae nempe, ingressis est dein Phry tam minorem, & demum Troada, ubi iratrem amisit. Profecto siatim post obitum fratris carmen hoc scripsisset, non tanta se Attulis setistitia. yam coelisuror equinoctialu J Cceli aequinoctialis furorem ideo scit quia quando Sol est in aequinoctiis, tunc maxime fiant tempestato. Hoc cum si notissimum, miror quid interpretes velint sibi cum aequinoctiali Zephrro , ac si illa duo iunxisset Catullus. Zephyri de ante do post aequinoctium vernum solent furare, & hinc est quod Graeci vernum tempus appellent t φυρου πνοας, Pari ratione

119쪽

Ao C. v Axxaru M C A U u L et u M: Io aestatem et- - ετ mα-; sed isti Zel fyri qui Esuinoctium praecedunt frigidi sunt & ingrati, qui tempore aequinoctii Mant horridi & crebris permixti tempestatibus et ultimi qui spirant, illi demum placidi sunt & tranquilli & jucundi, ut habet Catullus. . Nicoque ager uber ulvosa J Mirum possit videri cur agrum Nicae-ons aestuosum appestet, cum tamen Galenus non uno in loco universam Bithyniam frigidam ese adfirmet, & specialiter Nicaeam locis Bithyniae seisidioribus annumeret lib. r. cap.x m. de Aliment. facult.

ubi reopyrum dicit provenire c. ροῖς ἡ Ξειν ωχωργοις. Deinceps designans quaenam sint illa frigidi Ima Bithyniae loca, nominat prini, quidem Nicaeam , postqtiam sequuntur , Π δεα , C, s s Κλαυδίου παλεις m e Ιουλιουπιλις ἀλάΔορυλπιον. Sic lese. Hinc est quod idem de Simpl. Medic.

facult. lib. ii cap. xx. Bithynos ob os & corpulentos esse prodat,& quod alibi pleraque Bithyniae vina alba, aquosa & nullarum pene

virium esse dicit. Quamvis autem haec ratio non satis sit firma, cum S AEgyptus se complures aliae regiones, licet calidissimae, vina frigida S pii 3ues producant homines , non tamen ideo desinit verum esse id quod Calenus dicit, Bithyniam, & separatim agrum Nicaenum, situm esse in loco frigido. Sed neque falsiis est Catullus, qui contrarium dicit, & agrum Nicaeae vocat aestuosum. Omni hic nobis sert Aristoteles, e quo utrumque verum esse colligi potest. Is nempe inmoblematis lect. xxv. Probi. vi. docet Pontum, id est Bithyniam, maximo frigore & simul maximo aestu infestari, cum quaerit, πι -

aer cum admodum sit crassus, hyeme dissiculter calefiat, aestate vero calefactus pmpter eandem causam plurimum faciat aestum. Addit &boc, omnia palustria loca hyeme essestigida, aestate vero ad modiuncalida. idem monet in iisdem problematis sect. xiv. Probi. x m. Iam vero talem esse situm Nicaeae satis constat, utpote quae sedeat in ripa lacus Ascanii, & cujus solum sit humidum ac molle ut inquit Plinius junior x L via r. Epist. ad Traianum. Patet itaque quare Catullus Nicaeam aestuosam, & Propertius Creticum stigidam dixerint: sed & hoc patet non peccaturos luisse & hunc & illum etiamsi contraria dixissent.

120쪽

g I. Vos sI Ons s Ru ATION Es, Ad curvi ora volemus urbes J Plirigia enim & Bithynia ubi Camulus agebat, erat extra Asiam proprie dictam. Haec quippe solam comprehende at Joniam & partem Lydiae & aliquando etiam Tolidem. Homeri seculo & diu et imianum postea Aliae nomen pro magna sumtum continente aeque erat ignotum ac Europae & Africae. Ab Asia palude, vicinoque huic in Tmolo monte ejusdem nominis oppido , si antiquis credamus Grammaticis, transiit haec appellatio ad reli quam continentem, quemadmodum ab Europo & Europia oppido &irovincia Macedoniae, tota haec nostra continens nomen accepit. Pii. eam hanc divisionem secuti sunt sere Romani, qui Asiam proprie dictam appellarunt tractum litoralem, quiaP amo cicitate usque ad Cariam extenditur. De hac lic Eunapius in vita Maximi; αυτ, γIΠεργαμου et ' αλ ενες επιχουσα -'ς EU Uπερκειμεν - ιρον redii Κανοος Σπι μνε , κ, ο Tμωλῖ αυτῆς αἰ προς Λυδίαν. Sic lege. Cum In hac terrae portione iuerint tredecim civitates Ioniae & aliquot Tolidis, omnes antiquis temporibus clarissimae & nobilissimae, mirum quod Scaliger de quatuor tantum civitatibus Catulli verba accipiat, Epheso nempe, Smy na, Colophone ac Mileto. Has a numero quadrigam Asiae vocati putat a Propertio; .

a Eis quadriga visenda est ora Caystri,

quia nempe in libris scriptis legitur fis qua orua. Sed vero sola Ephesus adjacet Caystro, a quo reliquae tres absunt plurimum, Prose cho si quis vacrum exemplarium lectiones consulat, fatebitur Pro

pertium sic scripsisse; ris qua Phrygii ris η a s ora Caystri.

e lectio magis placet, atque ila quam olim exhibuimus. Cariastrum Phrygium vocat, quia in Phrygia oritur. Eadem ratione huievicinum Maeandrum,. Ovidius Phugium vocat, nam & Maraudet in Phrygia suos babet natales. 1onge quoi simul a domo profectos Dives varia via reportant J Cum haec omnium librorum veterum sit lectio, monente etiam Statio, non. recte fecerunt qui rescripsere diversos. Offendit nempe illos cacophoniae, ut putant, dire se varia ria. Sta vero alibi ostendimimi