De melancholia et morbis melancholicis.

251쪽

aecidit, pendere debet a motu novo solidis quacumque de causa impresso. QuantOS porro quamque Violentos eXpectare debemus a picea illa materie mota effectum cum terrestria illa omnia in oleos a mutantur. Quantus ad solida attritus Ier-Vor quantus Immeabilitas quanta Ne quid tamen , cum omnia Melancholiae tum

quiescentis , tum motae phoenomen adeo facile enodentur hypothetice astumere Videamur, Congerenda sunt argumenta quae rem ita se habere probent,eaque e ipso Naturae penu depromenda. Tenacitatem nasci in sanguine inflammatoriam, a causis quibuscumque inflammantibus ortam, jam certo asseruisse nos , post Boerhaavium confidimus. Quod vero sedata inflammatione, aut saltem solidorum tono non ideo cesset, facile est exinde probare quod in vasis ubi detractus sanguis sibi relinquitur, eandem retineat. Rem Comprobante tum autopsa a qua quotidie Medici indicationes sumunt, tum eXperimentis nullo ratiocinio refellendis clarissimi Brou Langrish, tum etiam demum quod ab inflammatione crassiora sint omnia, sputa , urinae, C. kn vulgaribus quidem inflammationibus ut omnia praecipiti de causa in furias Mignem conversa sunt, sic brevi etiam detumescunt atque defer Vescunt, atque quem cito amiserant, cito etiam recuperant statum naturalem. Verum mutatio sanguinis in densitatem illam non semper adeo promptos enectus Xerit, non semper adeo violenta causa producitur , sensim gliscit in de utriusque densitatis natura particeps , eo tenacior est quo

altius radices egit,in quasi in habitum vertitur.

252쪽

Tum vero cum estectus non de violenil sint, non irritantur solida, nec in Consensum e niunt massa spissior, non aucta solidorum actione constituit frigidum siccum humorem veterum ne alter status esse potest humorum hominum qui sicci macri, quasi liquido non al-

luantur, urina aut paucas, aut acres habent, sudoribus nunquam dissivunt , os siccum , linguam

aridam, urentes Volas manuum atque pedum

plantas habent insomnes , siticulosi , fervida habent animi pathemata , oculos facile inflammabiles nares illis praeter digestionis horam sicca sunt, mucus paucus , grandinosus in ad Melancholiam proclives sunt Arida imo ante aetatem rugosa Cutis siccitatem summam, sanguisessiuendo densus, spissus, ater, Vulnera facile Coagulabilia, sputorum summa tenacitas, densitatem spissitudinem arguunt, quae aliunde eX Naturae lege cum siccitate semper conjuncta est. Hoc vitium familiare est iis qui regiones calidas incolunt, ut Syriam , Arabiam, C. quicumque ad Meridiem proximiores sunt, illo plus minus pro Varietate soli coelique tenentur. Hinc Hispanus macilentior est Italo Italus Gallo Gallus Germano latura etiam eadem proportione breviore Coeli, soli essicaciam aemulatur diaeta , spirituosis , inflammatoriis aut acribus aromaticis nimis referta, uno Verbo , quidquid motum intendit. Si perseveret talis sanguinis Conditio , nece

sario evenit ut coctiones Vitientur. Hinc chylus tenuiorum partium liquor , per tenuiora Vasa,

maxima sui parte , ut immixibilis spissiori qui su-

253쪽

perest liquori, emuit. Hinc videas macilentos illos atque siccos, sputatores esse , quo tempore Concoctio peragitur , imo ingentem saliVI tenacis viscidae copiam X creant, nauseis torquentur aliquando , vim urinae ingentem exilire stupent; ita ut se siccos simul, pituitosos querantur quod non aliunde oriri potest, quam e impossibili partium tenuiorum cum crassioribus is Cela in hae symptomata esse Melancholia maxime familiaria, nemo est vel mediocriter in praxi Medica versatus qui non fateatur.

At inde vitali , animali, si aliud quod subtilius fingi potest fluido, defraudantur fibrae, arescunt, infirmantur. Jam spissitudo illa morbus est. Arefactae fibrae, vivaciores Concipiunt oscillationes debilitatae, infirmiores Hinc spissitudini melancholicae jungitur Melancholia nervea , liquidis simul & solidis consentientibus. Sub spasmo contractis fibris haerent liquida spissiorari hincque calores, ardores, dolor, sed praecipue anxieta S, eaque maXima e somno qualicumque evigilantibus, cum sanguis per somnum in altioris ordinis vasa insinuet sese. Sed ex his omnibus symp- tomatibus alia fugacia sunt, alia angunt pertinacius. Ut enim spasmus per se fugax est, sic arii dolores Variant Put vero immeabilitas sanguinis perpetua , si anXietas etiam perpetua est,in quidem circa stomachum .praecordia , ubi vasa ampliora Minori sustentata fulcro , tum circa thoracem ubi circulus sanguinis rapidior,&confusio chyli misce iam respuentis pondus addit pulmonibus , unde sere perpetui cruciatuS. Ventriculo pleno siccitas masia alimentariae

254쪽

pondus secit, vacuo', sanguinis haerentia nauseas. Inter Concoquendum sanguis haerens , humorque admiXtus cruditatem servans, suffocat, dolores artuum adducit, ut omnia vel maxime familiaria vertantur in tormentum. Tum Vero organa sensuum , imaginatio , memoria laeduntur , nunc praeteriti mali recordatione, nunc praesentis angustia, nunc futurorum metu. Habemus ergo me ram Melancholiam, magnum per se malum, maximorum etiam parentem.

Vidi sic virum ut natalium splendore sic acumine ingenii in morum integritate perillustrem, Uuic vivida olim juventus, opes ingentesin praematura sui fiducia, omnia suaserant immodica,

Vin , Venere , Vigilii ante aetatem confectus, senium sibi ex morbo induxerat. Cumulabantur omnia quae modo enarravi symptomata, Ut ne Cmenti, ne Corpori requies concederetur. Noctu

lectum ingressum incubus, spata crambe dic titorquebant. Mane nausea ructus , flatu angebant. Tum miserrima eum mali facies terricu' lamentis obsidebat, ut saepe totus contremisce

Tet, jularet, clamitaret deos hominesque sui impotens inclamaret. Cum jejunus diem ageret, sero post exhantiatas diei miserias fame confectus a cibo pondus primum ingens , dein salivationem X periebatur. Si uno tenore Vitam egit miserrimam , donec debilitatis undequaque Naturae Viribus, tanquam silicernium, nondum quinquagenarius morti cederet, nullo quod incusari posset praesente Vitio.

Vidi mulierem illustrissimam eodem prorsus modo confectam, nisi quod vehementiores spasmi

255쪽

Diastocatio anxios aliquid aquei laticis Xundare in thorace fecerat si cadavere caeteroquin intacto, cum in liquidis malum hospitaret. Nec ullus est Medicorum qui in populosissima urbe , in qua deliciis , vigiliis, spirituosis conficiuntur cives, aliquid simile non viderit, nisi fastidia taediosae curae, deliramentaque aegrorum horum ceperosi eos mature fugerint. Agnoscas autem vel primo intuitu , nigredine VultuS, Culorum torVoaspectu, incessu aliquatenus insano , quasi per loca insidiarum atque periculi plena incedant, Cutis attrectanti dura, pulsus rarus , Magnum ad latera arteriae pulsans , quasi ingens incenda sit resistentia secundum vasis aXim. Urina nun C pauca, rubra, turbida, nunc concOetionis tempori praecipue pro .Xima, aquea; at Vus constipata , haemorrhoides

a sanguinis regressu impedito. Quae signa Melancholiam hanc , siccitate fibrarum , harum debilitate spasmo dea liquorumque spissa tenacitate oriundam , tibi facile dignoscendam ostendent. Verum non una es atrae bilis species. Altera fit a vitellina acri bile corrupta, inque liqua mennigrum OnVerSa, quam pariter cum Veteribus admisit Boerhaavius, quam Cum tanto Viro admittendam censemuS. Caeteri acriorem, Cerbiorem effectibus a Xime metuendam pronuntiaverant Veteres adeoque ut certo ea Cognoscatur, Wad legitimam originem reducaturri can existat, inua ratione formetur , altius nunc inquirendum incumbit. Bilis quidem quae atra bilis , de qua nun agitur, fons est scaturigo, humor certe naturalis

est , in hepate secretus , aliquatenus in folliculo

256쪽

bilis atque vesiculae felleae asserVatus , ubi mora , partium ambientium calore, spontaneo inde orto motu, isque liquoris exhalatione amaritiem acquirit, .summam ad putrescendum propensionem : bilem autem saponaceam esse, sed abundare simul oleosis partibus docent, usus ejus ad maculas eluendas domesticus, ubi vice saponis, oleos cum aqueis mixibilia reddens fungitur,

quod exsiccatae resinae in morem inflammetur, licet nunquam miXibilitatem Cum aqua amittat. Experimentis quae has proprietates Vincant insistere inutile est cum passim apud Autores qui de Melancholia tractarunt, inveniantur. Sussiciet tantum quaedam addere de usui momento bilis in Corpore animali, unde evidentius elucescant mala quae inducere potest, ubi in atram bilem vertitur.

Tenuissimis constat partibus bilis, ita ut ubi liberae non patent ecinoris viae, vel subtilissima

vasa injectionis ritu penetret, tunicas oculi flavore inhonesto inficiens, sudores, urinas, imo

aliquando ipsam quo purius fluidum nullum

corpore emicat, salivam foedans. Tum Ver quantas in corpore animali partes

agat, vel illud ipsum demonstrat quod nullibi in

secernendo alio humore Natura tantum intulerit apparatum. Jecur quidem mole maXimum, Vena-portarum in hunc usum solum fabricatur quae reducem ex toto fere abdomine ad hepar

tanquam radix revehit sanguinem Lien ipse nulli alii usui praeter bilis secretionem destinatur. Pro-1ilit tandem ex illo mechanismo bilis, copiosus humor, pro recremento corpori utilissimo jure

257쪽

habitus, nec minus merito inter eXcrementa recensitUS.

Bilis igitur tanto apparatu secreta pro vi Dceris mole copiosissime distillans, ipsa tenuitate sua facile resorbetur in sanguinem rursus admissa , vim saponaceam suam Xerit, redditque sanguini aliquas e partibus, quas a proprio sinu copiose effuderatri ut in primis viis inservierat extractioni chyli, miscet aeque partium ex alimentis eterogenearum, sic in sanguine continuata opera partium etiam unioni, conjunctioni inservit. Quid etiam in tenuioribus secretoriis organi agat, quasi a communi Emporio huc delata , non sine probabilibus argumentis enarrare possemus , sialiquid hic hypothesi concedere licitum CrederemuS.

At quod bilis in sanguinem tenuissima sui portione refluat, eXtra dubitationis aleam ponemuS, si attendere parumper operae pretium sit, amaritiei oris frequentissimae, oculorum serique emissi flavedini, urinae tincturae, quae etiam sine etero quoties vel minimum tardatur bilis circuitus, undique apparet. Quid quod, saepe maculae faventes hanc il-IamVe partem deturpant, ut in Volis manuum videre mihi contigit in foemina , quae hepate corrupto periit sine ullo alio ic ero. Quin etiami Corpora virorum qui jure bilios dicuntur, sa-vedinem quandam a bile mutuantur, naturalem illam, quae cum bilis qualitatibus mutetur, ut saepe Virescant, fusci evadant, atri etiam, id notante in varias cterorum species designante Hippocrate.

258쪽

α o DE . MELANCHOLIA,

Jam vero colorem bilis mutari, a naturali flavedine in porraceam Vitellinamque abire. nemo qui hominem omentem aspexerit cingenti nisu conatus Xercentem tum demum viridia vomere viderit, negare potest. lures colores ab intestinis exire jamdudum, imo fausto omine vidit Hippocrates. Sed quaenam causae liquorem hunc , primo quidem dulcem , postea

vero amarum ad acre acidum rodens OnVertunt

Jam nobis ad veritatem gradus unus superatus erit, si enucleatae fuerint causae quae vitellinam bilem procreant. Causae illae ad quatuor capita reduci possiunt. I Q. Sanguinis Vitia 2 Q. Hepati atque organorum, bilis tum secretioni, tum asservationi inservientium. Q. Contentorum in stomacho, intesti nis. 4'. Demum causarum qualiumcunque in reliquis coiporis partibus habitantium concursuS.

Primo quidenti sanguinis vitio virescit bilis. Nam , ut jam alibi diXimus , quae a principiis

emergunt, eorum naturam redolent. Si ergo sanguis iners, appidus, solidis activitate sua defraudatis, dimidiam tantummodo coctionem partibus admisiis impertia , nascetur in sanguine glutinosum spontaneum. Et ipsa bilis glutinosa cachectica, nedum indolem sibi propriam acquirat, contra unitis oleo sis liquidis Cum spontaneopcido , ut mox demonstrabitur, virescet, & chlorosim vere sic dictam accerset ex miscet scilicet bilis cum acido , cum acidi ea sit cujuscumque proprietas excepto forsan aceto ut bili immixtum sive extra, sive intra corpus ipsi viri- descentem colorem conciliet. Hinc stium illud

pueris

259쪽

dat glutinosum spontaneum in redundat acidi ias , ita ut eorum sudor aliquando evoluto acido nares feriat. Hinc mollescunt ipsis gingivae, lentes obtunduntur atque nigrescunt. Hinc ructus acidi: aphiae, pallor viridis, barii generis Xanthemata , quibus dum medentur ab rbentia in ea leniticum salem Conversa , apud plures Medicos diaphoreticorum titulo Commendata fuere Chlo a rosim vero in Melancholiam imo Maniam saepe degenerem ire quotidiana docent X perimenta;

apud Hippocratem de Virginum Morbis docetur distinctissime. Interea insons plectitur uteiarus,in tanquam mali CauSa reus agitur. Non aliam ob causam mollescere aliquando ossa visa sunt, lachitis novum morbi nomen articulos ubi glutina deponuntur tumescere facit , vitiatque tolliorum Ossium incrementum.

Cui quidem observationi subjicere pos em argumentum illud Hippocraticum , Ostendit sanatio.

tum aliorum , tum mea propria observatione fretus.

Altera viridescentiae in bile causa, ab hepatismorganorum huic ingenti secretioni inservientium vitio recte deducitur. Etenim sine ulla acidi misceta sussicit ut bilis stagnet et stagnatione sua liquido defraudetur aqueo , Ut Viridem acquirat colorem Viridescentia enim X tensae Javedini succedit, Javedo autem bilis eo minus intensa est quo dilutior illa, sic ut vel ad ignem vulgarem vaporatorium illis e flava in viridem ualetur , dum aqua in fumosin vapores abit. Hinc

obstructio in majoribus , dicatis bili secretae Irim. . Q

260쪽

asservandae vasis, sanguinis circuitus in hepata languens, seu reditu seu appulsu imminuto , calculus in vesicula felle haerens , distensio in intestino duodeno inflammatoria, exitum bilis, per constrictum spasmo canalem chole docum impediens , idem facere possunt. Nec minus Vero hociet iam bili vitium impertit lienis obstruetio, in flammatio , hirrhus , si praesertim dolorem Manxietatem asserat.

Fatendum enim est nos plurima de liene igno. rare. At etsi ipsa ejus structura viscus illud he

pati ministrare non demonstraret, Certe fortius argumentum a morbosa ejus constitutione suppeditaretur. Etenim morbo aut acuto , quod rarum est, aut Chronico non conflictatur, quin summopere vitietur hepati debita bilis secretio ; liene

affecto, bilis quasi terream inertem adipiscitur naturam. Hinc Hippocrates non unam a liene icteri speciem numeravit : hinc lienosis corneae fulgor quasi obrutus obtusus, i perstet atque obduret se malum , color faciei sit instar malicorii seu ex flavo viridescentisci c foeces alvi ad viridescentem obscurum seu fuscum Vertuntur cita ut nullus sit lienosus cui haec in cute signa plus minusve non reperiantur , in aliquibus vero ad pessmum usque icterum prOVehantur. Tertia vero vj.asce mali origo a Contentis in ventriculo intestinis , indeque sanguinem inficientibus materiis, repetitur. Qui quidem latissime patet campus , eae Uer materia saepe uni-Versam bilem , saepe partem in intestinati ossicina ad sua munia hospitantem ita inficiunt , ut foeces alvinae omnino referant bilis virorem saepe