De melancholia et morbis melancholicis.

281쪽

corripitur, qui parvo quidem paucorum dierum intervallo aperitur,4 saniem fundit acidissimam. Dum de excisione dubitatur , altera concrescit Pariter mamma, ut post paucos dies foedissime utraque hiaret. Febre inde ac diarrhoea nigra Correpta, brevi periit, haec salutaris fuisset, si non vicisset Naturam acerrima veneni vis Plura hic possem similia congerere Xempla , similia quaelibet Medici suppeditare possint; sed alia alibi. Satis sit si hic, existentiam, arietates atrae bilis ab Autoribus antiquis admissa , a recentioribus, eo quod receptae non quadrarent Theoriae, praetermisias, aut leVius tractatas , extra dubium , ut confidimus , posuerimus ; perspec tumque sit, revera eam a sanguine atro qui saepe vel ruptis , vel erosis Vasculis intra intestinorum tra tum Xundat , cum anXietate quidem summa ac

symptomatibus saepe melancholicis, vere differre. Quanquam saepe etiam melancholicum sit, sanguiunem atrum, aut per Vomitum, aut per urinas fundi,

lienisque obstructionibus familiare, ut alibi fusius dicemus, cum agendum erit de Variis Melan choliae causis, quod jam sequenti Capite exeque

mur.

282쪽

De Cati,is Melancholiam producentibias.

AT Is huc usque probatum est Melancholiam humoralem vitium esse bilis, aut saltem humo rum qui per te biliosam qualitatem adipisci possent illudque vitium in eo praesertim esse positum , ut inerti secretione stagnationeque quasi in Ua1n illi aut humor ille quicumque aliusfaidioribus destitutus partibus hinc crassescat, illinc acredinem eam adipiscatur quae potissimum ad acidum vergit ita ut degener ea in tabum

crallum, eroden , acidum.

Ut autem hujus corruptelae causas investigando detegamus , accurate haec ejus perlustranda est natura, quae a tripartita praesertim origine deducta in eo contentit, ut in enormes habeamus actionis vitalis praegress,e est ectus, illinc cessantis: torpentis post ingentia molimina ejus dem actionis semper reperiamus vestigia. Unde satis intelligitur quantum cum Veteribus concordes limus, qui aliquando Melancholiam cineri post incendia relicto compara Vereri saepius Veroeam intemperiem , frigidamin siccam pronuntia-Vei illam autumno adscripserant, qui post pi regressos se statis calores omnia exusta relinquens siccus est , e natura vero sua frigidus ita ut geminata hacce cauSa proXimum Melancholis periculum alcatur.

283쪽

Ton igitur seu actio oes illius constrictoriae,

qua per arctata ala vividior fit circulatio non minus augmentum praecessisse denuntiat melancholica humorum diathesis , quam etiam supponit eandem cessasse, inerti contra omnia tor. per Otio. Quod tamen non ita velim intelligi, ut praesente Melancholia elanguere omnia contendam . sed ad ejus productionem , pro porta One data ad pristinum servorem, elanguisse. Quod

quidem X argumentis ejus naturam e Vincentibus in Capite praecedenti directe demonstratur,xfusius adhuc ex causarum Meffectuum examine patebit attendenti, ita ut ad hanc Comprobandam veritatem tota nostra Tractatio consentiat. Verum in causarum Melancholis investigatione, cum eam triplicem statuerimus , triplicem etiam causarum indagationem eX pactare fas est. Altera est scilicet Melancholiae quae a porraceae bilis corruptione pendetri altera quae a pituitae acris vitio repetenda est tertia demum ab universa sanguinis crasi, melancholicum Vitium contrahente pendet. Idem tamen vitium est , loco tantum diversum. Si enim natura vitium abluderet jam morbus idem dici non posset. Unde Certe a bilis atrae idea excludimus, putrida illa

sanguinis atri essiuvia , quae e rupi intra intestinatem tracti tam Vasculo pendent quanquam

aliter alii senserint. Ubi enim cognoscendus est determinandus morbus , simplicem ejus deam lassicere par est. Cum ergo morbus idem in , ab iisdem principiis repeti debetin ab eodem fontescaturireri diversitatem loci determinantibus quidem Variis causis, quae quatenus hanc aut illam

284쪽

Melancholis speciem producunt, suum quaeque titulium invenient nihilominus tamen universali tractatione comprehensae. Has Vero causas in duplicem primo classem partiemur. Aliae enim ab internis dispositionibus oriuntur, morbosumque statum constituunt. Alias mutuamur ab externis quae nos undique circumdant insidiis. Plurimi sunt morbi quibus aut extinctis, aut

ex suo cinere redivivis , aut intra humorum a- dum retropulsa eorum causa immutatis , succedit Melancholia. Suffcit scilicet ut sua delite Dcentia similem modo descriptae dispositionem tum in liquidis , tum in solidis inducant quod quidem essicient, quoties exhausta sanguinis com pages, quasi in molem massamque Coacta suum assimilationi symbolum conferre recusabit, simulque solida , aut nimiopere laxat , aut indurata nimium , febrem negabunt accendere.

Hinc aliquando morbis inflammatoriis Me Iancholia succedit quod quidem robustis praesertim ac durioribus senum fibris accidit. Cum enim inflammatorius deferbuit furor , remanet in fibris per se jam induratis inflexibilitas , qua ad pristinum tonum reduci nequeant. Adest in liquidis densum illud inflammatorium , quod contraxere liquida in quod partim tantum nec statim omnino resolVitur.

Altera morbis acutis Melancholiae succedaneae causa est ipsa morborum ipsorum acrisia. Cum

illi scilicet imperfecte judicati aliquid intra san

guinem vitiosi aut crudi relinquunt,καταλιμπανολεν t

appellat Hippocrates , quae aut recidivas facere solent, aut si non recidivas melancholiam.

285쪽

Si enim hepatis , lienisque a viscerum circa hypochondria latitantium structuram atque usus

accuratius perpendas si demum X perientiam Conlulas maXimam crisium partem, per biliares ductus , consentiente Viscerum omnium ad hanC secretionein concurrentium tono , corpus Iliberare videbis. Unde si aut deficientibus Naturae

Viribus , aut eas superante materiae Veneno , Crisis

incompleta , morbum dimidio judicio absolvere videatur in farciri , ne onere liberari canales illos necesse est in mole humorum egressum molientium obrui, cum in media quasi via restet imperfecta sanatio. Unde necesse est ut tenuiora

tantum Xeant, remaneant Vero Crassiora, quae

ipsa sua mole impervia , Corruptionem spontaneam induunt, non sine ingenti viscerum illorum, quae per se maximum sunt Melancholiae emporium , incommodo. Tertia demum ratio qua Melancholia morbos acutos Xcipiat, in eo consisti quod ab iis vires exhauriantur summopere Viribus autem eXhaustis Melancholire nervere succedit humoralis, ut postea probabitur. Ad morbos inflammatorios, quidem crisi terminandos, reseruntur illi qui a venenat pendent iasmate , quosque sanat ad Cutim metassitasis , non minimum certe praxeos Medicae Continentes ambitum Saepius enim evenit post sanatas, nec perfecta depuratione Omnino e sanguine ablegatas Variolas , corpore necdum satis purgato , ut Melancholia succedat si graviores absint morbi. Haec quidem lasmata non per se

Melancholiam essiciunt; sed quatenus minoribus

286쪽

α68 DE MELANCHOLIA, hepatis , aut hypocondriacae ossicinae impactae vasis dispositionem illam inserunt , quae Melancholiam secum trahat. Quod quidem non solum variolis male curatis succedit, sed etiam quibus.

Cumque cujuscumque generis Xtraneis lasma tibu S. Patet e hac causarum enarratione Magendi

ratione , quantum cum cacheXiae causis eae con-

Currant quae Melancholiam possunt inducere. Nec dissicile tamen est in quo inter se differat Uterque morbus indicare. Uterque scilicet postmo Ibo acutos saepe supervenit, exhaustis ab haemorrhagia succedit, a retentis lasmatibus pendet a dissicili crisi imperfectique morborum s lutione infertur imo ut cachexiam Melancholia , ita Melancholiam saepe cach exta comitatur. Differunt tamen inter se, ab invicem multum abludunt tum effectibus , ut per se e tota nostra Tractatione patebit; tum corporis dispositione quae huiς illive favet. Cach ex iam scilicet afferunt ea tum humorum , tum solidorum disia positio, in qua omnia, hinc inertia, illinc laXa reperiuntur. Deest scilicet vis actuosa Vitae, quae in Melancholia perennat quidem , non ita ut novos ab hostili acri materia sensim cumulata concipiat stimulos. Non expellitur Vi naturae, Orbi fomes Hinc quasi sub onere fatiscens Natura, partim irritatur , partim elanguescere videbitur, si universum sanguinis systema adoriatur malum rminusque assicitur universum corpus si in hancillamve partem venenata lues deponatur. Ca-CheXia Vero omnia Xhausta , pulsum mollem debilem , languidum , urinas cruda , pallorem ,

287쪽

tumorem omnium denuntiet, quanquam ab hac illave parte pol illimum pendeat, uni Versales tamen effectus edit. Raro tamen Melancholia non habet aliquid cachectici, aut CacheXia aliquid melancholici in puellis , infantibus , iisque qui a Melancholia nervea prius e X hausti sunt. Vidimus jam acuti morbi quomodo pollini

melancholicum humorem procreare. Sed feracissimus est humoris melancholici pro Ventus achronicorum morborum indesinenti veXatione. Scilicet quaecumque lento peredunt ab hominem chronica incommoda sensim enata, sensim aluntur δε quasi us civitatis adipiscuntur, doneCtotam molem infecerint, tardioraque tunc demum cinefricacia ad hostem expellendum conamina moliemur Triplex autem genus est morborum chronicorum, qui ad humorem melancholicum producendum conferunt. Primum eorum est

qui obstructione atque functionis impedimento

Viscera aliqua occupant, ita ut morbus singularis universalem inducat Altero genere comprehenduntur illi qui secretionem aliquam Naturae familiaremi quasi indigenam intus retinent , prohibentque in Naturae leVamentum eXtra foras amandari. Tertium denique illud est quo fermentum

aliquod in sanguine natumi cito citius expellendum , intra molem cohibetur , aut in partem aliquam internam contra Naturre institutum depellitur. Generatim vero tria hae genera fere omnes morbos chronicos comprehendunt. Ecquis enim morbus , si vim nominis spectes, obstructio item non affert, aut saltem sanguinis circuitui impe-

288쪽

α o DE MELANCHOLIA,

dimentum P At obstructio practice sumpta aliud affert. Est enim in visceribus praecipuis Vere morbus , in praxi saepe saepius occurren , qui nunc phlogos conjunctus inflammationem minatur nunc Vero cachecticum quid secum habet. Hic autem de morbis ab infarctu agentibus obstructio hepatis, lienisque morbi breVitereX- pendendi sunt. Et primo quidem nullus fere est inter hepatis morbos, si vehementissima excipias hepat itidos genera, qui non secum aliquid melancholici afferat, ut vel si delitescant, saltem innotescere possint quatenus Melancholiam invehunt. Hepatis obstructio in intimior visceris crypta nullo sese prodens signo Xteriori, nec dolore nec graVitate ad sensum notabili in viro probitatis Qvirtutis amantistimo, indice Melancholia ita sese prodebat, ut illa infelicissimis Galliae temporibus nata, ad amorem patriae iraesagam futuri mentem referretur. At cum nimia esset, nec tantae molis foret, privato, opulento homini publicas calamitates tanta moestitia Xcipere in

lacrymas enim solvebatur, amaras quidem, si de rebus infeliciter gestis loquerentur in iram furiasve, si quis laeto vultu prorsus indit ferenti aut profligatas Gallorum Copias , aut naves submersas narraret morbosum quid inesse rerum gnari profitebantur. Quid multat Et coctiones pessumdabantur,in color vultus in luridum abi bat. Cum subito dolore obtuso, tanquam pali infixi Correptus per aliquot menses tabe peredebatur, quae in hepaticum fluxum soluta hominem e medio sustulit. Reperitur in cadavere ingens hepatis abscessus , erosis simul, firmiter

289쪽

adhaerentibus, qua hepatis cava pertingit,intestini coli tunicis. In hoc casu si inflammationi restitisset hepatis substantia , habebatur Melancho lia Cedente vero illa , abscessi repertus est lethaliS. Melancholia igitur cum per se saepesaepitis sit hepatis morbus, illis atra bilis flavae locum

occupet, nil mirum si omnibus hepatis morbis adsit individua comes. Imo ut longius adhuc procedam , omnia bilis Vitia inertis praecipue nec acerrimum putridum caracterem nactae, ad Melancholiam plus minusve deflectunt. Hinc etiam apparet quare Omnia fere Ventriculi con- Coquentis vitia aliquid melancholici habeant adjunctum , cum raro funditus pervertatur digestio sine bilis vitio , vixque aliquas intentent minas qui in ea parte ingravescunt morbi, si non altius radices egerint, ex vicinorum viscerum biliferorum abolita, aut perVersa actione non pendeant.

Maximi vero momenti est ad humoralis Melancholiar productionem lien Viscus illud a Natura certe providentius institutum est. Sed nobis magis, iis quae secum importat incommodis innotescit quam commodis. Hinc ergo licere nobis debet ut praeter operis nostri metas ei di lius insistamuS. Si lienem in statu naturali spectaveris, nigro

colori proximus est, fusco-ruber Mut atauriam caeliaca proXimam accipit, reddit ense-porta-Tum Venam congenerem cujus in truncum sese est undentes rami, plicaturi nexibus prorsus singulares, nec adhuc satis evoluti occultum ali-

290쪽

quod in eo latere mysterium denuntiant Arteria vero prius a trunco firmo balido orta , in ramo prorsus innumeros quasi subito degener acinos format, hinc inde sparsos,in cellulosa omni bus visceribus que vasis communis tela hisce intermiscetur omnibus, filis seu nexibus firmisesimis fulta inuasi nexari unde conficitur viscus partim Olle , partim firmissimum Nascitur hinc consistentiae inaequalita summa interiorem ienem lustrantibus, ii qui egestate coacti, lienes

bovinos , VitulinOS, agninOS, &c comedunt, eoS, ut jam annotaverat Galenus , gustu asperos

quasi stypticos reperiunt, nec minus firmos dentibus divelli dissiciles , licet non desint acini glandulosi tomentosi vasa lymphatica numeros , per ejus etiam tunicas apparatu evidenti perreptantia Lien vero arte Ruyschiana innumeros vasorum ordines jucundissimo spectaculo oculis ostendit demum ut cum versatissimis in Anatomia Autolibus loquar , Omnem apparatum secretionis prodit sine secretione. Hic certe locus non est ea omnia reserendi quae circa ejus usum Autores disiensere, nec pro positum nostrum juvaret. Satis sit e eorum autoritate Observata depromere quae liene morbido facto , Melancholiam sequi demonstrant, seu potius liene vitiato melancholicum humorem ge

nerari.

Jam vero alibi probatum est ab Hippocratis

teIn re, colorem cutis ad instar malicorii mutatum, foedo ictero , a splenis vitiis pendere nec ullum apud Autorem nostrum lienis vitium re- Censetur, quod non in ipso eXterno ore sese pingat.