De melancholia et morbis melancholicis.

291쪽

In quo quidem uniformis est omnium ejus sequacium observatio. Ita ut saepe sine ullo alio symp- tomate, quoties livida apparet vultus facies, flavoque sed obscuro colore desermis , praesertims color ille oculorum nitorem non inficiat , merito lien obstructionis suspectus habeatur , consentiente omni Medicorum choro Ne tantum color ille plus minusve eX tensus, in omni morbos liene apparet, sed etiam saepe papulis cutis vultus deformatur, rubescit nasus M a laeva nare

sanguis saepius exstillat Dolor in laevo latere nullus ut plurimum aut si adest ille, acutus quidem , sed quasi per brevia sentitur temporis intervalla Virescunt, imo tigrescunt a quando urinae, Ceces alVi duriores fiunt Cordis subsultum palpitationes non absunt. Ege animo facile despondet, omnia tuta timens, sese metu atque moestitia melancholicum arguit. Ne vero progrediente plenis vitio , eo loci res supersunt. Sed saepe vultus lurido-ater fit, ut in pluribus vidi in ipse sub cute latitans textus mucosu reticulariS, qua Vultum, Octato ,

frontem subvestit, Colore foedo inficitur ut ni grum illum colorem non pro Corbutici maculis, non pro echymos habere possis, se verae sint maculae nigrae sui generis-solam cutis superficiem attingentes. Interea mirum est quantum aeger moerore , animi deni illione atque angore afficiatur. Unde licet lienis obstructio morbias sit revera a Melancholia diversus atque distinctus, saepissime sub ejus larva plures annos latita . Veru ut vitia lienis saepe Melancholiam inducunt, fit etiam ut Melancholia in lienem de

292쪽

o DE MELANCHOLIA,

cumbat quae Veterum Medicorum opinio quo. tidiana experientia demonstratur, Quotiescumque enim justo moerore mens afficitur, Versus hypochondria ea est nerveae partis sentientis atque vasorum dispositio , ut ad ea viscera sentiatur. Imo subito impetu iram , in lienem defervescere vidi in juvene sui impotente, ita ut color vultus cluridus Mater remanserit, sublatum hypochondrium sinistrum nec immerito cum Poeta exclamaverim mic ero Alcidae furiis exarserat , atro Ale dolor. Progrediente lienis malo jam brevi symptomata atrocia sequuntur,in quae dolores humanis viribus superiores inferant, quibus hic insudare non est locus sed quasi a liene evomeretur in reliquas partes , praesertim sensu praeditas eXquisito venenata tabes, licet causa mali in sinistro hypocondrio evidenter latitet, dolores ab hac parte , in dissitas maxime aliquando pertingunt; sed ea ferocia, ut aeger ejulatuin clamoribus ilia sibi rumpat deos hominesque incuset; nun Cirachio, nunc Omoplati , nunc pede aut cruribus,

quasi vehementer distraherentur rumpi essent proximae, dolentibus. Praeterea Ver omnia rosionis signa adsunt, omitus nigri enormes,

saepe ab erosis vasis guinei. Hi quidem pro

tempore levamen aliquod identur afferre , sed brevi evanidum Urinae nigrae , Cruentae magnavi prorumpunt. Quae quidem symptomata statis intervallis recrudescunt, non sine aliqua spe aegrotantis, cum tanta ejecta materiae sanguineae atrae vi secum praeclare agi existimetri ingenti Medici terrore, qui nunquam talia bonis aegri

293쪽

rebus apparere sentit Accidit tandem tantis malis febris lenta, tardius tamen quam in aliis hujus naturae morbis, quae hominem nullo dolorum levamine peredit, sed nigrum , cruciatibus VeXatum , his miserii. Vitae tollit Aperiatur cadaver. Tincta omnia nigredine infecta reperiuntur. Versus lienem causa mali apparet. I tanquam Vesica Cre plena , tumidus mihi aliisque Autoribus repertus est cita ut dum discinderetur, quasi aere explos , Concideret Totus vero lientia materiam terrimam plus minusve spissam

abiisse reperitur. Quae materies omnibus lienis defectibus communis jure a clarissimo im sonPus lienis appellatur. Hae ver si nulla mutandis nominibus merces inest, materia melancholica ad pessimum gradum evecta atque penitus corrupta Vocari potest.

Luctuosisl1ma quidem haec scena mali, plures post annos lieni indurat superVenit, ne unum hujusce morbi exem una, in amico quidem me , hun qualebi descripsi, pessimo Xitu nuper vidi. Sed nec semel tamen levius adorientem observavi, exitu feliciori, praesertim in eminis Generatim vero notasse ut iciet, se aliene faciem foedarici 20. mentem Melancholia assici ' dolores a liene in tos saepius maXime

dissitas partes invadere liene ipso vix sensum

aliquem Xercente.

Longius hic foret caeterorum is erum obstructiones , quae aliquatenus Melancholiam pro sympto male habent, enarrare Sussiciat hic indicasse quod longa experientiae tessera Comprobatum est Linfarctus quosvis qui in visceribus abdo -

294쪽

n 6 DE MELANCHOL , minis hospitantur, ibique latent, Melancholiam.

metum atque timorem inducere , securitatem Contra eorum esse malorum propriam qui in thorace habitant. Quanquamin hic distinctione opus est; non semel enim vidimus orthopnoeam Cum Melancholia complexam , sed aflamatis hujus cum Melancholia conjuncti causa juXta thoracem non haerebat luebat contra arfecti stomachi iu-jurias, pectus insons Imo in Observatione memorata nobilis mulieris . cui asthma haereditarium aderat, causa mali in humore melancholico latebat; quod ipsa mali sanatio, argumento Hippocratico demonstraVit. Nec minus vero vidi aliquando a compressione per immensilienis auctum Volumen orta, angustias in rei piratione summas , imo Menormes sanguinei laticis creatus , unde in pu Verteretur pulmo. aut potiu inficeretur tabo, totam morbi scenam comitante Melancholia , cum secundario tantum thoraX pateretur. Id etiam multi alii mecum videre ab haemorroidibus in thoracem refluis accidere. Quod jam nunc in altera morborum chronicorum melancholicum humorem producentium classe, quomodo fieri possit prosequemur.

Constat illa, ut diximus , a retentis intus secretionibus quae Naturae familiares sunt si tamen alterius altera Vicem n m suppleat Fatendum est enim saepius ab ipsa corporis fabrica reperiri auxilium deficienti secretioni Verum si transpiratio suppressa sit , nec Vires corporis auctae teste Sanctori , tunc pondus in corpore sentitur inusitatum, noVum, deficit alacritas, nascitur Me -

295쪽

lancholia donec humoris retenti nOXa, nΟV p

tiat incommoda. Verum fugax illa Melancholia omnibus fere morbis incipientibus communis est, nec Vere sui generis morbus dici potest, nisi in hypocondria delata, ibi acre resorptum deposuerit. Porio quod de perspiratione dici potest, ad alias quascumque secretione pertinet pariter. Sed nulla alia Melancholia humores tantum

confert quantum secretio illa , quae praeternaturalis per se, longo habitu sit naturalis , haemorrhoidum scilicet. Famosa est omni a tempore ad hunc morbum conoitandum haemorrhoidum secretio aut interrupta, aut suppressa & apud Aretaeum, Galenum, Aetium pro causa Melancholis feracissima habetur , Arabibus etiam calidissimas regiones incolentibus, tauris , Hispanisque maxime habetur pretii. ostea vero Stasilio Statilianisque

pro principe aut sanitatis , aut morborum chronicorum causa in Viris haemorrhoidalis , ut insteminis menstrua evacuatio pronuntiatur et quanquam fatendum sit ub haec illa nullo faesetet, multo magis etiam secundum ordinem

Naturae instituta sit. Nec minus tamen citht i mur in viris non solum etatem maturam adept1S,

sed etiam aliquatenus ad senium declivibus, fieri saepe in perspirationis decrescentis supplemen, tum , periodicum sanguinis Huvium quo sanitas sarta tectaque habetur Put in regionibus quibuΩdam sibi plaudant, aliisque talem gratulentur eXitum. Sed retropressa tali vacuatione, sed morante periodo , illico metusin insidiae , brevique vertigines oriuntur,ut Nelancholiae apoplexiae,

296쪽

α 3 DE MELANCHOLIA, inania Ut autem a suppressis hormorroidibus haec similia mala pullulant, sic saepe mala haec, apparentibus quae antea non existerenti Cemorroidibus cellant ueste indubitatae in observatione fidei Hippocrate , quam quidem prognos innumera firmavere e X empla , de quibus ante alios videatur nuperrimus Meadius. Quanquam vero nihil aliud mechanicum inhoemorroidibus appareat, praeter Venarum api-Ce tumente aut hiantes , propter aut universalem plethoram , aut peculiarem X abdomine regressi sanguinis per portarum Venam quam Portam malorum Statilius appellat dissicili; tamen aliud saepe mysterii inesse probat in ipsa aterrimi aliquando sanguinis natura, pessima, quae suppressum hujusmodi 'uxum sequuntur sympto matari ut non diriacile sit attendenti videre aliquando recte haberi Cemorrhoidas pro sentina corporis , unde saepe malorum causa ingens oriatur. Sed de his alii, inter quos Alberti fusius egere. Nobis satis sit intellexisse qua ratione suppressas licem orthoidum Juxus Melancholiam invehat, si tardet fugacem , si omninoces et diuturnam pessimam. 1'. Quid emicem orthoidalis fluxus cessans ple-

thoram, adeoque graVamen corpori debet inferreri unde mora , stagnatio , tardatio secretionum omnium , solidorum distensio atque atonia, Caeteraque Melancholis elementa. 2ς Vero praecipua hujus plethorte incommoda, tum propter Venarum situm atque neXU , tum propter hepatis, enis atque ventriculi fabricam, in haec viscera deseruntur, eorumque

297쪽

vitiant functiones. In his porro maXima latet Melancholiae ossicina in hae quidem causa, omnium hi concurrente Veterum Medicorum autoritate , Melancholiae inducendae maXime conducit, ita ut hepat aut liene obstructo in farctoque, hoemorrhoides saepe, si satisin convenienterfluant, a Melancholia praeservare possint. 3'. Saepe a lasmate impuro in hocmorrhoidales venas deposito totum corpus liberius fit; quod si praepostero artis auxilio , aut Naturae deficientis debilitate reprimatur, totum corpus inficit.

Id accidisse vidi. Herpetibus scilicet fluentibus

non sine summa prurigine, hoemorrhoides super- Venere, quae corpus ab iis liberum relinquerent; recrudescerent vero, si cemorrhoidum fluXus Comprimeretur. Id Mopthalmiis familiare est,in cui- Cumque naiasmatum fluxu contra Naturae ordinem instituto. iasma vero illud aut humores inficiens , aut in emporia Melancholiae decum. hen . quantam produxit saepe Melancholiam lΙdem prorsus quod de fluxu hoemorrhoidum in viris atque ceminis ad ultioribus & jam menstruo fato defunctis de junioribus foeminis , imenstrua tardaverint, defecerint, in Consueto praeternaturali decurrant ordine, dicendum est.

Nec ulla est frequKntior causa Melancholis illius fugacis , quae pulcherrimum simul, debilissimum sexum amigit quam menstruorum Vitia quae vires infirmi per se corporis praeter modum gravant, stomachumque , Ventriculum , hepar, reliqua abdominis viscera ita funditus pervertunt, ut fere nulla sit quae non experiatur aut incertam saepe famem , aut vitiatos faciei colores, aut

298쪽

affectus animi timidos , Cestosque, ac praesertim incertOS, Vitamque perpetuo transigant in incerto opinionum nullo fundamento innimarum fluxu

atque refluXu.

In hisce vero semper notandum est quod ea vehementior est noxa quae subito invadit, deterior quae e longinquo delata sensim indurescit atque invalescit, minus sentienda in firmis quam in debilibus, magis in dispositis ad Melancholiam, quam in subjectis per se alacritati deditis. Om-

Dibus enim malis obnoxia praecipue infirmitas est, teste Celso. Tertia nunc Causarum morbidarum Melancholiam inducentium classis visenda est. Hanc porro a lasmate venenato intus cohibito pendere diximus. Non unius Certe generis Xempla Melancholiam inducentium iasmatum Obser-Vatores reliquerunt. Volvenda sunt eoruni immensa volumina, si stupendam causarum illarum Varietatem reperire est animus. Non mihi si centum ocessint oraque centum , singula persequi foret animus. Sed potitis quaeque ad aliquas classes

revocanda sunt, Me ordine numeranda, ut firmius memoriae inhaereant.

Prima classis eorum est quae dum in solida

agunt, ea ellicant, pungunt, mulant, importuno quidem vellicatu , sed nec dolores, nec febres accersunt. Solvitur vero Melancholia si aut dolores erumpant, aut febris accendatur Scilicet sensus in corpore importunus, nec satis Verbis reddendus anxietatem , λυσμον, metum futurorum , dium praesentium importat Ilinc saepius podagra erumpente solvitur Melancholia;

299쪽

ΡAns ΙΙ. CAPUT II. 28 Ihinc febris quartana cordis palpitationes pasemosque facile resolvit vidique nuperrime se-brem acutam, melancholicum humorem per al-Vum Omnino , prorsusque abstulisse, qui jam a longo tempore miserum vexabat. Haec porro stimulorum intus retentorum clastis seque ad Melancholiam prioris generis pertinet quam adhu- moralem , ut jam alibi diximus. Verum in ea praesertim classes hic loci inter humoralis Melancholis causas recenseri debet, tum estectibus , tum causa proxima Melancholia

nervea Scilicet in spasmodica illa corporis dispositione in qua susdeque convellanturi rapiuntur omnia, metu atque moestitia jam existentibus; qui credis aliquid posse debito ordine atque statu in corpore peragi Porro ut reaetio est inter causas atque effectus necessariae Pan non affectus animi inducunt corpoream dispositionem quae hisce Correspondet Nec ii certe sumus qui cum Antiquioribus credamus rem subito confici nec

cum Sosia apud Plautum Alcmenam delirare credente ab atra bile dicamus hanc esse maxime in bitum malum. Verumtamen esse etiam in iis aliquando aliquid subiti poste sequens historia docet, quam Vir in Physicis exercitatissimus oculis

usurpatam mihi narravit. Spatiabantur simul Vir mihi amicus& Amste ledamensis Mercator , in hac urbe, uterque laetus sanus. ost ante meridianam eXercitationem, antequam ad prandium se accingerent, accipit IIercator epistolas , quas dum legeret Vultus Omnino immutari videbatur, colorque antea nitidus

300쪽

: SI DE MELANCHOLIA, malicorii colorem induit, prostratus appetitus, vomitus nigri sub serum deliria, quinto die moriebatur. Rupta fractaque Commercia scilicet

Unius fraude acceperat ne opinan unde tanta Corpus concussum est vehementia , ut mutationibus inde natis ferendis omnino impar fuerit. Morbum nigrum sed feliciori eventu vidi nuper in viro jam ad moestitiam composito, cum subito ira atque furiis in filium inveheretur. Quod porro in his hominibus subito peractum est , in reliquis sensim pariter Xequitur natura depraVata, unde facilis est unius elancholis in aliam transitu inest ea tantum differentia quod altius radicatum malum magis toniae praese erat, quam Melancholia nervea , magisque in partem hanc aut illam decumbat, symptomata me sua habeat mox in diagnos memoranda. Secunda classis eorum est quae stimulant aeque solida, ac in fluida agunt, ea corrumpendo LueS venere , lepra, papulae illae melancholicae quae totum corpus saepe deformant, malignitate enOrmi pruritus horrendos excitant, si cohibeantur

reprimantur, aut elancholiam XCitant,aut graviores etiam morbos. Quid dicam de cancro vir quod magis fluida quam solida assicit, dum nondum in hanc illamve partem decubuit ' Tum Ver Coactum atque cumulatum quasi subito impetu solidiora organa, si ita loqui fas est, destruit Mea in molem rudem indigestamque nun Cad instar corii, nunc in gypseam formam cogitatque coagulat.

Tertia classis comprehendit ea quae in fluida potius quam in solida agunt. Quibus praecipue sit