De melancholia et morbis melancholicis.

301쪽

ut sens1m Melancholia serpat, intusque grassetur, prius immedicabilis quam cognita. Cum autem in solida Melancholis hanc causam, actionem

nullam Xercere pronuntiemus; non ita re accipienda est, quasi non possit ea aut titillare , aut vellicare , sed quod praecipue inficiendo fluida agat, vellicatu solidorum minori, quod iis familiare est humoribus qui per se ad acescentiam Vergunt; quale est laesi gravidis, aut reCentius partu defunctis, si quando molem sanguinis copiosius inficiens , acorem Conceperit. Quod etiam chylo deformiis abundantiori aliquando accidit. Id etiam putredini in ventriculo nidulanti proprium est, ut quasi ad ipsum Vitae principium pertingens atque penetraris , atoniam potius quam irritationem inducat simulque quasi levissimo attactu, fluidis putredinem horrendam. Hu etiam referri posset corbutica lues quae multa habet cum Melancholia Veterum communia, multa distincta. Feracissima est in genere humoris melancholici triplex haec causarum classis cui etiam aliquatenus referri potest quidquid de acri in genere sagacissimus pronuntiavit Boerhaavius. Etenim licet certe multa sint acredinum genera quae nullatenus cum Melancholia congruant , imo ipsi opposita sint, potest tamen quodcumque acre in sanguine nidulatur nerveam Melancholiam occasionari. Facilis porro est ab hac in illam transitus , ut jam dictum est. Uno verbo , quidquid liquida ita cogit, quidquid solida ita reddit inertia ut febrem non concipiant, sentiant tamen tum morsum liquidi velli-

302쪽

cantis, tum immeabilitatem haerentis , Melancholiam facit. Qui quidem effectus mechanici essentiam Melancholiae constituentes, semper ante Culos Versari debent, dum in causas inquirimus remotas quae, e rebus non naturalibus dictis desumptae, continuas nobis struunt insidias, praecipue vero iis qui jam vitio corporis maturae incommodo ad suscipiendum malum proni sunt. Nemo enim nascitur melancholicus ; ne quaeri debet morbus ille in alia aetate praeter illam, quam praegressae actiones Xsiccavere exhausere. Ita ut adsit hinc in fluidis crassum , densum, piceum caracter in solidis vero vellicatio quae actuositati causae laedentis non respondeat. Praedispositio ergo ad humoralem Melancholiam quaerenda est in remotis causis quae illam possunt inducereri id est , in impressione a sex rebus non naturalibus inusta. Atmosphaeram enim ad Melancholiam inducendam etiam humoralem, multum conferre posse,

probatur inde quod populi alii aliis sint ad Melancholiam procliviores. Sic Angli ad Melancholiam nerveam per se delabuntur, mutat aere ita prorsus sanandam ut miraculi ad instar evanescat. Hispani contra Italique multo plus Gallis ad humoralem Melancholiam sponte vertuntur, sed praecipue Syriae, AEgypti, Arabiaeque Incolae si Aretaeo, Aetio , aliisque Medicis qui in hisce regionibus artem Xercuere credendum est, Arabibusque qui haec loca incoluerunt in hanc proni , vehementissimos ejus experiuntur

303쪽

effectus ΙΙinc macilentae illis facies in ad fauces pituita nonnisi usu perpetuo fumi abaci extinguendari defluxiones cathaciales, arthritiCae, nonnisi moXre aut similium cauteriorum usu sanandae.

Hinc vultus nigricans & tinctus ferrugine hinc morum gravitasin ad actiones desidia, quae ii semel commota excitata fuerit in pertinaciam obstinationem degener , flammam concipit durabilem Uin patet quae sit aeris conditio adhu- moralem Melancholiam inducendam promptior.

Ut enim frigida, humidior Angliae constitutionerveae Melancholiae videtur favere , sic Contra aridior regionum recensitarum temperatura Melancholiam humoralem inducit. Et certe densantur ab aestu in molem immeabilem liquid , iner tia redduntur solida , aut saltem ad actionem magis resistentia. Quidquid spis ina est, adunatur& quasi resinosum evadit , unde tenuiora dissit

pantur, tum caloris effectu , tum principiis i tuitosis miscelam renuentibus cum cruore nimis

densi, Hinc saepe fit ut quae acerrima per se esse debet ripissessit tamen , induratur, haeret bilis; praecipue Vero circa arctatos lienis canales haesitante sanguine. Um tempestasin calida xsicca, hinc tempestate fortior regio tui inducendae Melancholiae favent, in quo quidem consentientem habemus bHppocialem, qui autumnis siccioribus Melancholias tribuit Aphor. sent iij aph. 2.

Potest vero etiam contraria ratione acrrimum frigus melancholico humori producendo concurrere , cum haerentiam etiam bilis inertiam atque acorem in lympha conciliet sed utut mali causae LVeat, nunquam effectus ejus evolvet his

304쪽

contra omnino obstabit, eosque destruet prorsus. Sed nulla inter Melancholiae causas feracior est , quam perversa Victus ratio, si durior illa, te nacior simul & copiosior. Praelertim si acescentibus, immaturis fructibus confletur, aut succis eorum fermentatis, sed Cruditatem natiVam atque acerbitatem referentibus Generatim certe praecipua est malorum quae in homines incumbunt Causa ingluvies. Sed quo pacto faveat Melancholis facile ex positis principiis intelligi potest

Cum alimentorum concoctio quasi centrum sit in universa machina. Languere totius corporis oeconomiam quoties quacumque de caUS concocti Vitiatur, nemo

est tam ferreae constitutionis qui non aliquando senserit. 1inc rara male coquentibus laetitia.HinCtorpor atque desidia familiaris iis quasi impotentibus ad agendum musculis Secretionum ordo perVertitur , crassescit urina , perspiratio imminuitur Aucta movendorum crudorum moles, in natura augeri momentum actuosum postulat. Quod si non adaugeatur, flaccescit macEina, malaque Concoctio impatientiam ad concoquendum accersit. Hinc stagnatio crudorum , hinCcrassities spontanei quasi liquidorum segnities in ipsa bile primum sentienda. Cum enim ea eX acerrimis constet, Mevectioribus principiis , si labor internus desit, si glutinosa principia in sanguine prae dominentur , ipsa suis in conceptaculissimili vitio laborabit, nec jam suam Xeret C-tionem tum proprio vitio, tum vitio eorum in quae agere debet , quaeque ipsi majorem Oppo

305쪽

Vitia vero in concoctione alimentorum non unius generis occurrunt. Im,sappe prorsus inter

se adversis frontibus pugnantia, tum pro ingenita visceris dispositione, tum pro enormi rerum ingestarum arietate , nam sua cuique deus sit dira libido. Sed nulla alia magis Melancholiam accers-CUnt, quam quae crassa, terrea, indigesta, glutinosa, acescentia sunt. Si enim aliquid facile in corpore calido tumido acescentiam Concipit, certe gluten illud est quod alimenti materiem semi-crudam continet, de aliquid pristinae indolis cum aliqua animali nota retinet, sponteque acescit , sicque Melancholiam facit virorem bili conciliat. Hinc farinacea non fermentata, nec satis CGC-tione subacta, hinc legumina, fructus horae si maturitatem nondum adepti sint, praebent ansam morbo , si praesertim cadant in homines otiosos ;huic alimentorum generi nassuetos; aliunde Cerore atque moestitia affectos , ut in egestate improVisa accidit. Sed quoniam de victu agitur, id notandum est quod si a victu leviore ad duriorem , a labore exercitio ad otium fiat transitus, multo Cersius inducetur Melancholiari cum quae nassueta sint, multo magis assiciant quam quae consueta;

principiis alibi positis, sic V. gr. si quis ingurgitari spirituosis indulgere solitus , subita mutatione aquae potor fiat, raro fatiscentibus solidis, enervibusque liquidis melancholicus non evadet usque adeo tardius sapere periculos urn.

Quae sint animi pathemata quae Melancholiam inducant, facillime est ex ipsa recepta loquendi

306쪽

as DE MELANCHO, IA, formula hariolari uuodcumque enim triste , durum atque moestum est, melancholicum Vocatur.

Uic est Bellerophonteus morbus qui offenso hero ob sollicitudines Maerumnas incidit, ita ut sordescerent illi homines , perjuramque odio fuga progeniem prosequeretur. Ut ut autem praedicia animi pathemata recte inter Melancholiae effectus atque sequelam recenseri possint .debeant , causae tamen Vice agunt, quo quidem mechanismo facile intelligitur e positis principiiS. Animi enim pathemata alia inertiam quamdam saltem apparentem in corpore inducunt ;alia hisque prorsus Opposita , omnia activa , laeta spectantibus efferunt. In duobus Militibus capite per sortem plectendis, alter uno ictu oculi miser-

Timu , alter contra Vitam , qua nihil felicius est, recuperabat. Vultu eXpectantis utriusque sequaliter nutatus Spe enim arcta timorem incutiebat. Felicioris uno ictu temporis facies vivida, Color rutilus , plenuS, oculi alacres. In misero vero deformabata eodem tempore facies , ut jam morti videretur proXimu quam Certam OX-pectabat usque adeo nerVea sentiensque compages totam regit machinam. Hinc omnia fere in humana ceconomia pathematibus agunti , ne Culla ratio tam frequenter mentem apud homines subvertit. Hic praecipue verum est illud omne ni inium Natura inimicum es. Sive enim immodica trahamur laetitia , sive lentis conticiamur affectibus, utrimque periculum est. Verum ne alibi dicta renarrare videamur, urnorali Melancholis, inducendae denti potius concurrunt affectus

307쪽

essectus quam alii, cum coctionibus Oceant, easque Malias secretiones quasvis languere faciant, motum sanguinis tardent, metum atque moestitiam animo concilient cordi vero spaLmum atque palpitationemri quae omnia necessaria sunt humoralis nostrae Melancholiae elementa. Quod autem l medicus Ric Mead se plures ab immodica laetitia ad insaniam adacto , quam a moestitia aut a desperatione vidisse narrat id de insania nerve intelligendum est, aut de ea saltem quae dum sanguinis ad caput cursum dirigit,

varices in cerebro , aut aliis partibus adrecti sen-SUS Xercitium concurrentibus producere potest,

non de nostra humorali quae per rei essentiam, omnia laetitiae affectibus opposita supponit. De retentis atque Xcretis nihil est fere quod ad jam exposita in morboso fluidorum statu addamuS,Cum retenta aut natiVam indolem servent,

aut morbosam induant; si nativa servetur indoles in sano corpore , supplet altera alteri, raro ultra procedit malum de morbosis jam egimus.

Sunt tamen vulgo recensita inter nimiorum X- Cretorum retentorum pericula , varia illa quae Veneris usum praeposterum XCipiunt in Commoda Scilicet nihil aut plus X haurit Vires , easque Concoquentes , quam nimi indulgere Veneri , unde quidioribus orbatur particulis sanguis. Sed iervi ipsi fatiscunt, siccatur corpuS MaC-tionum omnium languor torpor sequitur. Quin laeditur ipsa malorum fera imaginatio. En jam habentur elementa Melancholiae Praeterea vero actus ille in habitum vertitur δε qui saepe veneri indulgent cupidineque satiantur, ne co- Tom. . T

308쪽

αρ DE MELANCHOLIA, hibere animum satis animosi sunt, ad vita mulierculae aspectum en rapiuntur in serias in quo plus creterae functiones languent, eo illa magis invalescit. Unde sensim laxatis deferentibus canalibus , vasis spermaticis eorumque orificiis ampliatis, tabe dorsali contabescunt, cujus morbi

descriptioni nemo aliquid ab Hippocrate addidit. Inter tabem porro atque morbi principium. Melancholia accedit eo frequentior , quo raro aliquid in tanto veneris usu non intercedit probrosi , quo remoria perpetuo Vellicatu mens

conscia, in ipsis floribus angitur , datque elancholiae principium. Verum in hoc vitio id etiam durum est atque periculosum, quod non sine aliquo discrimine sapientius vitae genus instituatur. Superest scilicet

innata, seu potius habitualis cupido , cum qua perpetuo luctari debet animus meliora doctus, vellicatio organorum ingens, cui resistendum. Imo innascitur quaedam quasi lethora partium

summe tenuium seminalium , unde Capitis dolores , anXietate Ventriculi, caeteraque quae adier vos Continuo morsu irritatos pertinent. Unde

Melancholia nervea nisi ingens animi distractio, nisi summum corporis Xercitium , attulerint

opem.

Qubd vero inter se res non naturales nihil magis ad Melancholiam inducendam conducat Otio , torpori, ita sedentaria ; nihil contra ei magis reluctet Xercitio, motu, satis ab exposita Melancholis essentia patet. Quamvis fatendum sit otium , si solum sit,in anxiae mentis inquietudine destitutum, aut vitio concoctionum altius

309쪽

repetito, vix per se suffcere ad hujus morbi natalia. Morbus enim est compositus Melancholia humoralis, otiumque vitium, simplex illud inferre non valebit, si non illud laboribus nimium X- iccantibus successerit. Quod si assiduo propinentur substantiae quae

aut solida exsiccent, aut quasi comburant humo Ies , dum aut partes sanguinis Concrescunt, bilis adunantur, aut liquidissima avolare coguntur, Cerintam Melancholis ansam praebebunt illae huc porro reVOCantur. 10. Purgantia quaecumque, quorum usus, si non arte regatur , irritat, siccat, liquid illima per

alvum tollit, ventriculi Mintestinorum hepatisque vires infringit, falso quidem primum solamine , postea Ver lugendo errore. 2'. Acria spirituosa, praesertim vinosa, quibus proprium est indurare , constringere quasi Dseam duritiem solidis conciliare ex morbo senium liquid vero compingere , praesertim lymphatica, imo ipsam bilem Cicurareri tum Vero ventriculi actionem exstimulare quidem, at massae alimentorum haerentiam quandam, stagnationem, postea Vero incorruptibilitatem quae cociationi repugnat, dare Spirituosorum actio omnibus actionibus animalibus nocet, Xanthiatoque spirituoso stimulo remanet crassities , induratio solidi debilitas a distractis antea, postea debilitatis libris Hinc tristis necessitas iisdem se seni per tradere excessibus , cum a desinente spiritus praesentis fervore remaneat debilitas, inertia, m. becillitas ad opera, quae omnia dum spirituosum fervebat intra vasa, non aderant, Hinc effectuum

310쪽

no DE MELANCHOLIA, oppositio, tum a praesenti, tum a praeterito spiri tuos . Quin multos Vidi melancholicos qui aliquod sibi in ebrietate remedium quaererent. Quod quidem inveniebatur fugax, instantis instar; sed pessimo postea fato, Venenatum. Sed nusquam Melancholia prodit vehementius quam si suadente rationis vi ebrietatem ejurent. Remanent enim Vitia mechanice sanguini liquoribusque inusta, remanet solidorum simul atonia, induratio nullo suffulta nerveo stimulo , tum mimpressus alte, intra solidorum glandulosorum

chylo dicatorum stamina, Caracter Cidu S, quem

in ebriosorum sudoribus saepe deprehendimus. Quod vero de vino vinosisque liquoribus pronuntiare non dubitavimus , eos esse pessimam Melancholis causam , id etiam de opii atque narcoticorum ab usu intelligendum est. Idem scilicet est effectus eadem de causa, ut constanti probatur experientia supplere Vinum Opio, pium vino. Praeterea vero id habet optum quod caput praecipue oppleat inraVet, quod ner VOS Vellicet

imo ad convulsiones disponat. At nihil acidi secum seri, quod vino atque Vinosis liquoribus eXprobrari potest.

Praeter hasce causas,Veteres putabant esse corpora per se Melancholis inducendae aptari quod quidem mire quadrabat cum recepta illa theoria qua Melancholiam se inquilinum corporis humorem arbitrabantur. Hinc esum animalium inter Melancholiae causas recensuerunt. Et Certe

non negandum quod si quis iis se amet ingurgitare, concoctiones Vitientur; vitium quidem

illud non sine moerore atque moestitia nascitur.