De melancholia et morbis melancholicis.

311쪽

Ventriculi enim laborantis peccata simili incesti tia deprehendi se sinunt. Sed fugax illa Melancholia, vix cum nostra Vere OrbOSa, comparari

potest cum nihil de priori, Vacuato Ventriculo supersit omnino nec principia inde effeta aliquid melancholici in sanguinem deserant. Caeterum quidquid huc usque de causis Melancholiam invehentibus diximus, ita intelligendum

est, ut non ex rei necessitate Melancholiam inserant illae,cum per se natae sint. alii pessima mala producere. Verum requiritur praedis positio quaedam a Natura accepta , aut Arte conquisita , a repetitis earumdem causarum ictibus altius intrusa , quod melancholicum temperamentum Vetere VocaUerant nos vero rectius intemperiem melancholicam, frigidam porro, siccam. Arescunt scilicet solida, aut a fervore praegre si exsiccante, aut a coagulantis lympham Vel tenuissimam lubricantem , spirituosi liquoris Crebro admisti ei vicacia , aut demum a vitae durae laboriosae longo exercitio fatigatae, Viribus Pa Vietii male Ordinato, crassio , Copioso, e Cibis duris crassis , terrestribus si praesertim male octi ter. restrem servaverint indolem Hu pervigiliare- feruntur etiam quae siccant, maXime si intento labore Malia meditatione aruerint solida. Figuntur ab iisdem causis liquores in earum repetito usu in piceam massam Crassiora adunantur, ita ut concurrant omnia ad formandam morbi nostri imaginem. Tum liquidiora misceri renuunt, aut imperfecte admodum miscentur; unde titulo pituitae bilis matharrorumque, Coquuntur

imperfecte, semper , aut saltem simul ac frigua

312쪽

vel levissimum trinxerit glandularum hiatus, exeunt. Ipsa mictio frequens, perspiratio tamen ob arctationem canalium eXhalantium minor. Habemus certe expressam in his ideam senectutis quae per se melancholica est , dum quaerit inveutis timet uti, dum res omnes ministrat gelidein timide , dilatrix , spe longa , iners , Vida futuri, dissicilis , querula, laudatrixtemporis actis puero. Sed additur aliquid Melancholiae, scilicet irritabile nerveum principium , aut ita perpetuo morsu vellicatum ut summe irritabile appareat. Quod quidem Cris lacidi humoris existentiam arguit loco, sede atque effectibus diversi.

313쪽

De Melancholis humoralis fedibus.

I RIPLICEM melancholici humoris sedem Veteres recensuere, dum eum a triplici fonte scaturientem deduxerunt. Melancholia scilicet altera ab universali pendet corporis tumorum Vitio, seu, quod idem est, ab atra bile per uniVersum Corpus diffusa. Haec est causa humoris atrabitarii primigenia , princeps , aliarum genitri fautriX- queri altera ab eodem humore in hypocondria decumbente deducitur, stomachumque ac Viscera Concoctioni inservientia praesertim afficiente. Tertia demum, cerebri vitia supponit , seu Otius delatam materiem atrabitariam ad recesius intimos cerebri unde labefactantur praecipud

functiones mentis, satis aliunde vigente Valenteque Corpore. Cum vero adderent Veteres esse Melancholiam quae ab humore fieret, aliam vero intemperiem esse sine materia non dubium est quin in stectibus, forsan utramque a nobis admissam, confunderent.

Ex allata vero humoralis Melancholis theoria patet admitti posse quam Veteres instituere divisionem. Imo , si ita loqui fas est , multiplicari potuisse pro ratione diversorum , in quibus potest dominari Melancholia , viscerum. Si enim Mnaturam mali propius perpendamus simulque causarum Melancholiam humoralem

314쪽

inducentium agmen Cogamus , sequentia nobis meditando extundentur. Humor noster errat per totum corpus sanguis , ut Cum Boerhaavi la,quar i est crassus inter pingui , terrestris,

partibus mobilioribus dissipatis, immobilioribus unitis. Adest tunc potius dispositio melancholica quam ipsa me Melancholia. Si enim stagnet

haereat indivulsus quacumque de causa humor ille , breu ex enarratis in foecem melancholicam. seu trabitariam abibit. Haec quidem primaria morbi forma a causis agnoscitur praecedentibus a symptomatibus praesentibus,in demum a faciliori per diluentia saponacea prudenter exhibita Curatione. Huc enim potissimum causae redeunt, quae in universum Corpus agunt, Ut sunt, V. gr. . aestus ingens in ipso calore, motus Corporis immodici, unde ariditas praeternaturalis nascitur, tum in solidis , tum in fluidis Venus immodera ta Vitae generis mutatio enormim imprudens Melancholia, demum nervos , continuata dudum, ne arte abadia Symplomata ver ea sunt

quae ad universam corporis molem speetant, ut*equaliter terebrum de hypochondria laborent, nec plus aliud viscus aliori sed nunc huc , nunc illuc se vertat mali facies; cineunte quidem malo omnia leviter, graviore graViu Omnia suam labem sortiantur verum fatendum est quod ubi labente tempore ferocius malum Xar sit , rarum sit stagnationem huc aut illuc non Concipi, sic vitiato sanguine , tuncque Vol Vitur demum atra bilarius humor , ad cujus e Volutionem atque praesentiam necessario requiritur

stagnatio. In hujus enim natura acerrima aliquid

315쪽

Iatet quod mutationem spontaneam supponat,

acidumque latens evolvere seminat, quod naturae humorum repugnat , rapido circuitus torrenti abreptorum. Unde fit ut in Melancholia universali dispositionem tantum , non Vero Xistentiam, ut amant loqui, ac ualem admittamus.

At Vero proxima est irae soribus hujusmodi stagnatio, quo quaeque pars debilior, eo stagnanti crassiori sanguini cedet facilius. Hinc fit ut miserrime dispositioni melancholicae facillime cedat cerebrum. Resinos scilicet, picea sanguinis crassi diathesis, in illud primo viscus agere debet, in quoin vasa mobilissimis fulta culcitris, reditus dissicilior ex ipsa vasorum dispositione. Hinc toties venosi sinus varicosi reperiuntur

sanguine atro turgidi, quod haereat ibi potissimum sanguis, nec ullo adjutus musculorum laticem exprimentium auXilio , nec ipso partium elatere, quo destituuntur illae, quibus accumbunt. Primum ergo pondus atque gravatio postea etiam functionum, quae in cerebro aut partibus interiora Cranii occupantibus peraguntur, perversio Laesa memoria, laesa imaginatio, falsaque adeo quae ab

iis pendent judicia. Quod autem a capite ad alias partes praesertim malum defluat , in eoque quasi tota contineri possit Melancholia humoralis cae teris partibus illaesis, modo tamen aliqua insit in caeteris partibus dispositio concurrens, patet inde

quod saepe Vigente appetitu , Conco Ctione perfeci , solo tamen aliquo graVamine in artubu , mobilitate atque alacritate impedita,men S graviter aegrotet. Nec tamen quantumvis sanissima

sint caetera , indubitata mali se produnt signa in

316쪽

,6 Dn rLANCHOLIA', ipsa acie, quae in hisce aegrotantibus aliquomodo in interiori cranio circulum sanguinis impediri, intricari demonstrat, aliqua luriditate.

aut majori, aut minori pro morbi gradu In nullo enim alio morbo, ac in nostro melancholico tantum facies cum interioribus consentit. Haec induis

bitata signa latentis in cerebro mali prodit. Haec in omni Melancholiae ambitu feracissima est signorum aequiVocorum quidem, sed non contemnendorum.

Quid quod a cerebro saepe symptomata pendeant, causa tamen alibi latitet, ubi loci residet, innoxia Saepe saepius id fit ab abdominali vitio. Nonne videmus quoties Vasa abdominis turgent sanguine , liberiori circuitu mille de causis inter-Cepto , graVari cerebrum Nonne ipsa pendet a peccatis Ventriculi emicrania saepius in Melancholiam degeneri Hoemorrhoides vero feracissima morbi nostri causa, ut alibi expositum est, si supprimantur stagnationem , aut saltem

lentiorem in cerebro circuitum , nonne ita quotidie faciunt, ut non Melancholiam solum, sed Apoplex iam minitentur. Hinc a Vitio abdominalium Viscerum , circuitu impedito spasmis quibus praecipue obnoxia jacent, nascitur in toto Corpore tonia, in cerebro VariX , quod Certe vitium in cadaveribus frequentissimum est. Hinc fractici quotiescumque foedari atque deturpari faciem vident, abdominalia accusant viscera ipsaque rea faciunt nec sine ratione. Hinc saepe quae gravidae sunt mulieres , melancholicae evadunt

saepius iis cedatur facies &, ut cum ipsis loquar, larVatur.

317쪽

Nobilissima matrona triginta circiter annos nata, duci Gallorum fortissimo nupta, plures puellas jam enixa fuerat. Ipsa Vero Vitam non anxiam solum ob bellorum frequentiam, in quibus strenue sese gerebat maritus, sed & tristem ob filiarum

immaturarum frequentes obitus, Vitam duXerat. Supererant duae quarum una improviso e viVis sublata, moestitiam ad summum usque perduc tam , perpetuam illam , animo per se forti incusserat. Tum vero oculi non solum prae lacrymis luridi fuerant, sed etiam nigrore quodam ad medias usque genas intincti Vica tanta clade recreabatur , cum furente bello maritoque non minimam hujus partem,summo aut famae aut vitae dis- Crimine , perferente , graVida fit. Infaustis crederes auspiciis. Verum quae huc usque puellas enixa fuerat, quaeque a quarto ad nonum usque mensem vomitibus vexata fuerat enormibus convulsionibus artuum periodicis , ut adVentante quotidiana periodo .in terram projici, Manibus fortissimorum hominum constringi necesse foret, ne sibimetipsi noxam convulsa inferret, ne Vomit, nec Convellitur Valet vigetque ad septimum usque mensem AnXia tamen de marito, moerens ob ereptam sibi ante biennium

puellam , saepe lacrymatur ultra modum , si sola sit, abstergitque ubi aderant amici, lacrymas melancholicas illas quidem , me saltem judice fortissima mulier. Ad mensem septimum Omnibus recte se habentibus, aegrotat quae sola ipsi ex tot puellis supererat. Nescio an periculum prae sens superstitis , antiqua vividius refricuerit ulnera. At ipsi ad septimum mensem frons primum

318쪽

obseura tingi ferrugine videbatur. Postea increscente in dies malo, per totam successive faciem

non jam ferrugo , non fuscus obscuruis color, igerrimus obtendebatur , intactis oculis, intacto labiorum rubello limbo , isque per die color intendebatur, remittebat, sed nunquam eVanuit. Erat ergo facies tota pedetentim in nigram conVersa , ad collum usque quod intactum erat,in marmoris albi ad instar , cui caput e nigro marmore fuisset superadditum Pea autem hujus incipientis nigredinis erat forma Tenuissimus videbatur pulvis sub epidermide latens, oculo aut Vitris armato, aut nitidissimo, intervalla videbantur alba increscens nigredo nullum seque batur ordinem, sed huc augebatur, illuc per totam faciem foede admodum disponebatur quousque omnia aequaliter nigra Vaserint nec

credi potuit vel ab imperitissimis humorem illum

pro sanguine habendum me ullum in albuginea oculi tunica vas apparebat dilatatum, ne ulluSin erat capiti dolor. Valebat appetitus Lintea fortiter affricta cuti aliquando obscuro livore tingebantur aliquando nullam referebant tincturam, sub epidermide posita tinctura , cum rubore aliquo in genis primum miscebatur colore scilicet illis naturali. Viget , valetque Sanitas adest ad omnia, nisi quod pro infantis pondere graVetur abdomen , ipsaque ViX somnum se n. tiat; vigiliis etiam extra graviditatem sepius VCXata Sermones hominum varios despiciens animosa mulier ab omnibus abstinuit remediis. Ecquid enim malum intulerat graViditas , auferre partus debuerat. Quod quidem evenit. Quo

319쪽

enim tempore parturiebat, sudor obortus est qualis cruciatus parturientis pius comitatur, niger, lintea instar atramenti tingens, qui sudor maXimam nigredinis partem abstulit duobus postea diebus sequentibus prorsus evanidam , lochiis rite fluentibus, caeterisque ex ordine se habentibus. In altera quae proXime hanc secuta est gra-Viditate , jam eadem eodem ordine emicabant

phoenomen , sustulit ea penitus, XOrta tertiana febris quae ad usque partum miseram comitata

est, evanida post primos febris insultus nigredine. Compressioni certe ponderi ab dominis de

bebatur malum , observatum ViX unquam antea

quale descripsimus quale vix auderemus describere, nisi tot adfuissent testes. Sed multo plures sunt foeminae quibus graviditas aliquid in faciemin vultum imprimit in fere omnes homines qui graviter ex abdomine laborant, non indubitata in facie serunt mali signa Patent adeo

stagnationi cirresistentiae, tum cerebri, tum Vultus Vasa tum seculiaris teXttis mucosi Cutanei fabrica , huic humoris cujuscumque in faciem de- politioni favet. Hinc adeo frequens in quocumque sanguinis intenso motu sive a febre, sive ab ebrietate delirium. Hinc eruptione quaecumque Vultum praecipue offendunt, eique sui maximas notas imprimunt. Patet ex his qua ratione possit Melancholia cerebrum invadere seu potius qua ratione melancholica dispositio liquidis intra cerebrum stagnantibus imprimi possit, eique praecipue visceri struere insidias. Dissicilis venoso sanguini reditus, solida mollia , ambiguum faciunt circuitum. Et

320쪽

3o DE MELANCHOLIA, quamvis nulla sit secundum vim nominis omnimoda stagnatio, haerentia quaedam esse potest. Si vel aliquando perfecta sit stagnatio, gravissimum certe orietur malum ViX ulla revulsione sa

nandum.

Tertia demum iotentissima atque frequentissima Melancholis sedes, ubi potissimum eVOlvitur illa, in qua sic proprie dictus humor atra bilarius consistit, delitescit , ea sunt viscera quae ad bilis secretionem aut per se , aut inito cum e pate commercio Concurrunt. Unde ipsi nomen bilis atrae inditum in merit sane cum ab ipsa degeneratione bilis pendeat saepius. Sed ut in hac potissimum sede suos exerit et sectus bilis atra, ita ab hoc loco deturbatur facilius , cum pateant undique loca quibus acuetur Sunt qui crediderint, i ea videtur fuisse in remotissimis temporibus accepta opinio , posse bilem atram subita quas invasione ex animi affectibus nasci, ut ira vehemens eam subito accenderet quod quidem minus mirum iis videri debet qui sciverint bilem atram non fervidam illam quidem motam , sed simplicem, pro humore naturali ab Antiquis habitam fuisse. Nos autem quanquam

nullatenus inter oeconomiae animalis elementa bilem atram recenseamus non negabimus tamen

ita mobilem esse bilis fabricam , ut possit subito

nasci bilis atra in summo animi furore, quae Vel Vomitu , Velat V , remisso mentis impetu vacuetur. Quod quidem non vidisse fatebimur Dat virescentem atque porraceam post irae furias vomividimus imo Min subito animi moerore flaves Cere atque Vultum Virescere non una vice ab