De melancholia et morbis melancholicis.

321쪽

omnibus visum est. Atram Vero cum in coelo aestuoso nasci subito viderent Veteres, non mirum est si eam pro inquilino corporis humore habuerint. Nos vero melius perspecta animali oeconomia , qui scimus quod in homine sanissimo bilis

virescens multis de causis nasci possit subito , ut a capitis ictu, ab ira immoderat , a vomitorio imprudenter sumpto, Venenis , c. Observabimus posse itidem nasci in corpore per morbi decursum , quae non prius X stiterat bilem atram ;sed tunc ea brevi per Vacuationes Vanescit,icuae sint ejus signa facile deprehenditur. Non aderant scilicet illa quae Melancholiae propria sunt. Adsunt vero causae Vehementes quae ingentem in corpore Mabdominalibus visceribus concussum producere potuerunt. Haec est illa atrae bilis

species habitans in hepate, in bile ipsa subversantque commota. Haec etsi vehementissimos in Cerebrum effectus aliquando producat, imo amente fuerit concitata, alia tamen a sede repe tenda non est, quam quae sedet in hepate. mo nisi vehementissima fuerit causa concitans raro cum aliquo vitae periculo bilis haec atra se prodit , Cum ira aut animi quicumque vehemensastectus, brevis furor sit subito defervescens; nisi tamen causa talis, Melancholis jam existenti superVeniat tun enim omnes timendi sunt e fectus qui ab humore acerrimo in motum acto pendere possunt, seu Melancholiae motae, qua nulla pestis in oeconomia animali vehementior aut magis exitialis. Qua vero ratione melancholicus humor piceus, ater pessimamque recondens in sinu dispo-

322쪽

3o DE MELANCHOLIA,sitionem, hepar lienem & reliquas partes secre tioni bilis conducentes occupet, jam alibi ab expositis, satis ostensum confidimus. Qua quidem in plenissima Melancholis ossicina recensenda

Consentiunt autoritas, cadaVerum apertura,

eorum etiam qui vel humoris nostri existentiam negent aliquis Consensus Uic est spiculator ille qui in praecordiis habitat Helmonti centrum

agens se essicaX recentiorum quorumdam. Idem praecise dicendum est de explicatione Causarum aliarum quae etiam Melancholiam causantur, quasi metastasi facta , sive ab humorum vitio in unam partem Collecto , sive a superficie Corporis ad interiora repulso , sive a suppressohoemorrhoidum fluX , aut alius Vacuationis cujuscumque Ut enim ab interior Melancholia saepe liberat foeda scabies , ut eam saepe solvunthoemorrhoides, ita accersunt illam eruptiones aut abscessus illi repercussi. Nascitur inde primo

Commune humorum vitium, enatum ero semel

facile potest aut in hanc, aut in illam partem decumbere. Sic videntur talia melancholici humoris receptacula in Cancrosis humoribus aliquibus inlaeta machina asservari, qui humor in motum actus saevissima comitat symptomata Sic status licemorrhoidum fluxus in hepar, Momnia quorum sanguis ad Venam-portarum revehitur Viscera , malum conjicit. Hinc scilicet haerescit sanguis, non ita quidem ut omnimoda obstructio fiat, sed mole movendorum aucta, tardior per arctatos meatus fuit , unde liquidissimarum partium expressio , spissiorum lento in viscatio, clivi recens appulsi acorin degener indoles. His

323쪽

His si abdomen manu an atomica palpes, nulla in hac illave parte obstructionis signa deprehendes, deerit tantummodo flexilitas Mollities in universo abdomineri unde statim de lymphae spissitudine plerique somniantur. Sed hujusce duritiei causa in lethora abdominis peculiari consistit, mature si fieri possit per hirudinum ad haemorrhoides applicationem solvenda. Nec minus etiam ab eadem Causa videtur humor melancholicus intra lienem nasci, qui ab Antiquis ejus sentina vocabatur Scilicet nullum aliud viscus tanto volumine intumescit , ut eo tanquam Zona cingantur homines Tanta celeritate detumescit, ut saepe receptaculi ad instar videretur constitutus , nisi obstaret anatomeri sua vero tumefactione ita intestina Comprimit, ut

satus 'orborygmi ab eo exire dicti sint, sub nomine rugituum lienis. At certe ubi semel inflammationem ab adacto sanguine suscepit, seu major sit introitus , seu difficilior exitus det ansam stagnationi, liquidiorum expressio , piceaque

tenacitas inde oriuntur unde etiam secretio bilis vitiata in atrum humorem vergit non semper aeque praVum , non semper resolvi difficilem,

sed aliquando bonis aegri rebus apparentem. Quod si vero durum apparuerit Wrepugnans

humorem melancholicum eo de Vectum acrimoniae qualem descripsimus, per Vasa circumagi, a,riosque Vasorum maeandros innox praeterlabi, manus dabimus objectioni, id enim cum aliis impo sibile MNaturae repugnans putamus.Nunquam nisi

stagnanti humori acredo illa supervenit. Sed si ab Tom L V

324쪽

affecta sede ad circuitum revocatur,pauca quidem guttatim instillata materies atra , non adeo violentos effectus X erit; sed tamen aut Collectis Naturae viribus infensissima particula ad alias parte amandatur, corpusque a malo graviore per levius liberat aut brevissimo tempore tota ab e concutitur oeconomia animalis, quod Ve. teres ut ferale exitiosum sub nomine Melan cholis motae descrip Sere. Praeterea Ver ea in corpore animali vivente sentiente lex est , ut non omnia aeque Organa a venenis omnibus assiciantur , sed partes aliae aliis huic illive generi humoris, plus cedant , enenum melancholicum ubi aliquid acredinis nativae Concepit, glandula lymphaticas praesertim inficit, lymphae spissiori inhaeret si ab

occupata sede deturbetur miserrime invadet alias partes, sed aut structura , aut usibu analogas. Viro nobili, fortissimo , sed vitae anxiae morosae , nascitur ad lumbos tumor, indolens, mobilis , vi pugni magnitudinem excedens. Cum incommodum ibi pondus persentiret, deeXcidendo cogitat Latere per Omne dorsum tumores granis milii ViX majores , non advertens Chirurgus cutem sibi plaudens secat, Xci Sa cute, tumorem tollit, cicatricem inducit Grandescunt in molem majorem eXtendunturAEUae per Universum ortum latitabant innoXiae glandulae, quasi tot gibbera producunt; sed quo vicinior eXCisae quaeque e sese magis extendit me jam cancrosam indolem dissimulat, sed apertis signis.

pessimisque symptomatibus grandescit, doloris

325쪽

ΡΑΕ ΙΙ. CAPUT IV. UT simul atque mali partem in se suscipientibus caeteris glandulis cutis dorsi, quarum aspectu atque facies, rerum gnaris totidem cancro offerebant, unde brevi infelicem Vitam morte commutaVit aeger.

326쪽

De Melancholire timoralis signis C

I, recensendis atque ponderandis Melancholiae humoralis symptomatibus , ut ex ordine res procedat atque deducatur, non una adhibenda est rerum consideratio. Etenim ex his symptomatibus alia Melancholiae humorali ita necessaria sunt ei essentialia , ut ipsi soli competant, nec absint unquam alia vero non ad illam solam pertinent, sed alios etiam morbos, praesertim

Melancholiam nerveam, Comitantur.Ρraeterea pro vario morbi gradu alia adsunt, alia Vero nondum emersere. Quibus in rebus pensitandis si subtiliores paulo Videamur materiae condonandum in qua , ut postea de curatione tractantibus videbitur , vel minimus error maximis potest

suppliciis aegri expendi. ult enim aliter utraque elancholis species tractari expostulat. Ut ergo symptomatum enarratio diagnosim morbi constituit, a prima morbi origine repetenda sunt illariin notandum quidem est quod a causa pendens symptomatum diversitas, in origine dilucidius enitescat. In adulto enim morbo summa symptomatum multiplicatio confusionem parit; unde ut ex ordine procedatur, tria symptomatum stadia prosequemur. Ρrimum erit incipientis morbi; alterum adulti; tertio inveterati jam atque in

327쪽

alios morbos abeuntis symptomata prosequemur. At symptomata ad suam causam in aliis sum

malim tantum referentes, maXimam in primis

stadii symptomatibus exponendis causae rationem habebimus. Ad Melancholiam porro humoralem in genere praedispositos agnosces eos quibus aut aetas in senium vergit , dictante sic Hippocrate; aut quos labor immodicus, Qui ita dicam , vitae intensitas, ante diem senili habitu induit. Hinc corpora

sicca , rigida , macie eXhausta colore Capillorum atroci oculis concaVi , colore uti non nitido

sed in luridum vergente, venis ingentibus tardum sanguinis per Xtrema regressum arguenti bus , Melancholiam annuntiant Ρraeterea adsunt ea, quae causam Melancholiae producendae aptam inhaerere visceribus probent. Si a Capite malum ordiri debeat, adsunt vertigines, scotomiae , unde Vacillatio metus, aurium tinnitus, saepe quati: maris loginqui sonitus , aut aquae bullientis murmur Saepe lingua balbutit, sonos dissiciles reddere recusat nares implentur in aliquando Varios sentiunt odores. hos amore prosequitur animus , illos contra odio. Quid, quod saepe hebetentur dentes, frequensque saliuatio fere omnes

impetit, seu potius sputatio quae vitium salivae denotet acescentis Ρleraque horum phoenomena uspissiori, quasi stagnante per Varicosa menyugum Venas sanguine enodantur , cum nunc huc, nunc illuc compressio fiat, Variorumque ner Uorum ad sensuum organa aut extimas capiti parte euntium origo comprimatur, Vellicetur,

aequilibri privetur aut tensione , aut spirituum.

328쪽

31 DE MELANCHOLIA, inquXu. Ne vero credendum est, rebus ita se habentibus, homine necdum tamen melancholico sensus internos, imaginationem videlicet atque memoriam sartos integrosque servari. Jam utraque debilior futurae labis , corpore adhuc in

tegro , signa dat. Vitium quod corpori competit dum scilicet debilius est simul atque magis irritabile , imagin itionem praesertim ostendit Mala scilicet caecumque magis metuunt, fortiusque sibi ac vehementiora depingunt. Ιis immoratur imaginatrix phantasia, magisque reformidat. Praeterea Vero , Cum fere omnibus dolores capitis Commune sunt , tum quibusdam peculiare illud est quod importunum frigoris sensum ad verticem capitis sentiant, inde ad usque frontem, oc- Ciput atque Cervicis originem res uum , tumque

saepius frigidiusculi ad instar rivuli per colli mus

Culos defluentem , quo cum sensu importuno Vel maXima tormenta Commutent. Pendet porro

symptoma illud a vellicatione partis qua ciFculatio per aliquam sui portionem , sanguine amatro A spisso , interrumpitur. Aliquando vidi qui

crederent sibi tum interiora , tum Xteriora calvariae quasi subito tumore attolli , seque ipsistractantibus nil tale reperientibus vix crederent stagnans scilicet sanguis vasa dum distendit, nervosque comprimit , quandam quasi ple- thoram fingit, peculiarem illam in ut subito natam, sic protinus resolvendam. Ab hisce porro primariis symptomatibus millena alia pendent aequivoca quidem , sed si cum recensitis juncta sint, aliquid lucis in diagnosi serentia : haec sunt oculorum nictitationes involuntariae , palpebra-

329쪽

rum conVulsiones , buccarum distorsiones , lacrymarum fluXus , musculorum culaneorum fremitus. Nec solae mali imminentis praesagia vigiliae dabunt, ad usque soporem quietis tempora'

turbae penetrant inquietus somnus crebra corpori Volutatione atque versatione astantes satigat , dum ipsa mens terretur insomniis , quae nunquam laeta non recreant, sed terrorem terrori addunt.

Ea quidem signa cum ad omne Melancholiar genus pertineant, singularius tamen eos assiciunt, quibus longis vigiliis meditationibusque, interiora Cerebri praecipue defatigata sunt. Tum etiam eos

invadunt quos angunt animi affectus aut Vehementi stimi, aut protractiores Etenim iis , licet Universum Corpus elanguescat, Vitientur secretiones, moles ue universa humorum, dipliato tenuiori spissiescat in ad melancholicam immeabilitatem deflectatri fatendum tamen est praecipuas parte a capite agi, ut deprehendet facile quivis qui vel in pictura inani deprehendet hominis aut meditabundi, aut variis affectibus animi misere divexati lineamenta ad Naturae iugiem eXpressa. Nec dissilendum est plurima ex recensitis symp- tomatibus non solius Melancholice haberi praenuntia , sed pertinere etiam ad omnium fere capitis morborum ingressum Pluribus enim sic apo-plexire, sic lethargici affectus incipiunt; unde etiam id habet mali Melancholia, quod non solum sibi nativam faciem praetendat, sed Maliena saepe larva induta incedatri nec id minus inter sua scelera habet numerandum , quod omnia tuta metu insiiciat. Verum id sibi habet proprii

330쪽

3 1 2 DE MELANCHOLIA, humoralis Melancholia, quod frigoris undequaque dii Fusi speciem praebeat, nec ullam afferat labrilis incendii deam; tum etiam quod multo plus terroris quodcumque melancholicum est , quam periculi intentet. Nero quaecumque Melancholiae praevia sunt, haerentiamin quasi infarctum in partibus, in quibus humor melancholicus praecipue ludit tragoediam significant sic ea quae in stomachumi hypocondria deponi minatur, sensum ibi plenitudinis anxietatis aliquem primo levem, postea intolerandum inducitra unde aegri ad vomitoria cathartica pessimo Consilio suadentur confugere in quibus si leve lenimen experiantur, brevi iterato molimine sibi perniciem accersunt. Adest

Vero metus atque terror, faciei savedo livescens, Qquasi foliorum autumno morientium, aut malicorii Ciborum vero appetitus aut enormis, aut

deletus, aut saltem ita Vitiatus ut absurda eXpetantur, odio Vero prosequantur aegri ac spernant quae sumptu facilia atque Communia sunt. Tum postea ante cibum rugitus intestinorum , anXietatis quasi animi deliquescentis sensus , ructuum atque flatuum eruptio , immanis vero vel levissimo sumpto cibo plenitudo, regurgitatioque alimentorum nunc cruda insipida , nunc veluti fermentantis masta odore arsecta, nun Vero, quod

pejus est melancholiae proximum , longissimo

a pastu intervallo, ova incubata atque foetida

refert. Praeterea crurum atque surarum dolor importunus aliquot post pastum horis invadit Aliis

etiam mordacis acidi sensus famem insolitam atque importunam concitat; aliis contra plumbeus