Commentatio de Aeschyli Prometheo: Adjecta est interpretatio ejus fabulae ...

21쪽

I x ea, quam modo dedimus, fabulae enarratione Paret, quam simplex sit artiuri conjuctio ).

Nihilominus non est dubium, spectatorum animos hae Ipsa simplicitate mirum in modum esse delectatos, impulsos et quasi ad sidera sublatos. Id memoratu dignum est, si consideratur, quanto cum rigore, quanta cum oscitatione nostri temporis multitudo sabulae non minus simpliet nervorumque verorum Plenae agendae interesset, quam Aeschyli est Prometheus vinctus. Cuius discriminis causa in propatulo est. Athenis enim foren libus, ingenii cultus pulcrique sensus civibus fere omnibus erat communis, vivus et quasi innatus, hodiernorum antem hominum non nisi parva ars studio ae labore illos assequitur. Quam vero ab illa excellentia et nativa Ingenii virtute iam saeculo post Athenienses degenerarint, vel sagacissimi et ingeniosissimi viri Aristotelis exemplo comprobari potest. Is enim in thro de Poetiea Aeschylum non nisi praetereundo laudat et a fabularum simplieitate longe abhorrens VI, 8. προ δε τούτοις, inquit, τὰ μέγιστα, sia ρυχαγωγε η τραγροδια, τον ενθου μερη ἐστίν, αἴτε περιπέτεμικαὶ ἀναγνωρισεις Quocum L. XIII, a. Omnino de Aristotelis iudiei videndus est Velcherus i. o. a8 sqq. Longe certe aliam Aeschyli mentem aperit auctor eius vitae Robortellianae κἄτὰ τὴν σονθεσιν τῆς ποιήσεως ζηλοι το ἀδρον ἀεὶ καὶ πέρογκον νοματο--- ς τε καὶ ἐπιθέτοις, ετ δε καὶ μεταφοραις καὶ πάσι τοῖς δνσαμένοις ογκον τῆ φρασε περιθεῖναε ρωμενος αλε διαθέσεις τῶν δραματων οὐ πολλἀ ἄοτέ περιπετεια - πλοκἀ hoo ν, ω παρω

22쪽

Νamque ne duo quidem personae ab initio ad finem

τοι νεωτέροις, μονον γὰρ σπουδάζει το βαρος περιτιθέναι τοτ προς- ώποις, ἀρχασον εἷναε πρινων τουτὶ το μέρος, μεγαι-ρεπές τι καὶηρ--ν του πανουργον, κομφοπρεπές τε καὶ γνωμολογικον, ἀλλο τρων τῆς τραγινδίας Θοομενος Quod quum ita sit, maiores no-hilissimo illo τραγικωτατος των ποιητέον, quae verba Arist. Poet. XIII, o de Euripide dicit, laudes contineri consentaneum est, quam per verba Proxime praecedentia εἰ καὶ τα ἄλλα μ οικονομεῖ interpretibus cf. Herm. d. p. 48. licere videbatur. Atque idem sentiebant effing. Dram. amb. om. I. n. 9 et Μanso coinmentatione vernacule scripta, cui titulus est Ueber invia Verschiedenhelten in dem griechischen und deuis e Trauerviessis Nachiraege u Sulae tom. II. p. 47. nota . In quo Μanso nis libro ut inulta inveniuntur utilia et bene cogitata, tamen reprehendendum est, et Aeschylum in comparatione institula plane Praetermissum et longe Plurima ad illam conficiendam ab Euripide, tragicorum vitimum locum obtinente, repetita esse. Inter Graecos optimus et Prudentissimus Aeschyli censor erat Aristophanes, qui quum Ranis certamen inter eum et Euripidem de throno tragico in Tartaris obtinendo ingeret, quam longe Aeschyli et sublimitatem et simplicitatem Euripidis praeserret tenuitati, sapientiae scholasticae artique fabulas implicite nexendi documento evidentissimo ac splendidissimo comprobavit. Quo de conserantur, quae Velcherus praebet l. I. p. 25 sqq. Aristophanis judicio Prorsus contrarium facit Quinctilianus, qui Instit.

Orat. . . P. 19. ex ed. Ros Aeschyli saePe vitiosam grandiloquentiam rudemque et in plerisque incompositam artem comprehendens Euripidis et artem et ingenium laudibus ad coelos extolliti irabamur vero, ni homo Romanus erant enim Romani ad poesi et intelligendam et censendam pinguiminerva nati isque rhetor de cothurno maxime sublimi eiusmodi judicium tulit. Id autem stomachum movet, quod Ricardus Orsonus, vir eritica lacultate et ingenii solertia maxime Pollens, Censuram utriusque poetae facit Quinctiliani hariolatione non multo meliorem. Is igitur Praelectione in Euripidem Adversariorum p. 6.-Ut quod sentio, libere latear, inquit, qui Aeschγlum Sophoeli et Euripidi praeserurit, errore ignoscendo quidem, sed errore tamen, ut mihi videtur, labuntur.' et p. 7. Maior poeta esse potuit Aeschylus, sed meliores fabula docuere Sophocles et Euripides. Iam vero, quod, ut neque nos ita esse negamus nec quisquam iure negare potest, Sophoclea tragoedia politior eat et persectior quam Arachylea, ejus rei musa non erat majus et se-

23쪽

usque una agunt. Vel horum excipere nequis, qui post demum scenam ingreditur, ubi Ρrometheus a Vulcano poena affectus est Qui quum cum v

licius Sophoelis ingenium, erat autem diversa aetatis utriusque indoles. Nam Athenienses Aeschyli tempore bellis Persicis tam

Commovebantur et excitabantur, ut ad epici generis ignem et vim quam pronissimi redderentur et utrumque etiam in arte ramatica non solum ferrent, verum etiam vehementer amarent. Non autem multo post belli scintillis sensim sensimque evanescentibus, magis in vitam civilem et communem incumbere et artibus ultis mansuetisque se dare incipiebant, quam quibus illa sublimitas, fines huiusmodi vitae haud raro migrans, et grandiloquentia ista placere potuisset. Qua in aetate Sophocles maximam vitae Partem degens totius populi Paullatim conversa natura Plus minuSVeimprudens ipse abductus tales tragoedias consecit, quae mutatae illi naturae essent consentaneae et accommodatae. Ita riteu Studuit, ut tragoediarum et argumentum et personae non longius abessent ab eo tempore, quo agebantur, quam quarum similitudo ad Athenienses suos conferretur, tum ut earum acta et sermones vitam civilem eamque exornatam et pulcriorem sublimioremque repraesentarent. Quo factum est, ut Aeschyli tragoediae maximam partem in rebus divinis sngendis describendisque versarentur, Sophocli autem ordi esset humanum. Itaque non

quidem improbamus, quod diligenter de inutata Aeschyli in Sophocleam tragoediam exponit Velcherus I. I. P. II. causRm autem eius rei altius latuisse censemus, ut sententiae accedere Vi

detur idem p. 5a5. Iam si ab antiquitate ad nostra tempora transilire licet, simile illius poetarum paris illustrissimi discrimen inter Goethium et chillerum intercedere videtur, quamquam aetatis ratio longe alia est. Namque ut hic ad sublimitatem Pro-nissimus ea, quae a Vita humana rerumque naturali consuetaque conditione maxime remota sunt, amat, fingit et poesi exornare

idealistren studuit, ita Goethius, Sophoclis ut in hoc ita in aliis simillimus, ita vita animoque humano, quorum adyta mirifice penetravit, depingendis et amplificandis magnus est et in-Comparabilis. x Lectu dignissima sunt, quae hac de re profert A. G. Schi gelius l. l. om. I. P. 154. 'x CL quae profert Iacobatus in Charistere da ν--msten

24쪽

paritoribus abiisset, colloquitur ille cum Oceanitiadibus, tum advolat oceanus, quo confabulante Cho rus silet, deinde, rejecto Oceano, rursus loquuntur ejus filiae, post advenit Io, quae Choro inte dum interpellante et ipsa narrat et narrata a Pro metheo accipit Ahit, dentio loquitur horus, do

nec ercurius, OVus actor, accedit. Quam an

tam fabulae simplicitatem multos ad iniqua de poeta nostro judicia adduxisse non est quod miremur. Quid enim Z rometheus Vinctus tragoedia esse non Videtur, agitur autem, ut est in uerorum ludo, ubi figurarum in vitro pictarum umbrae in pariete deinceps praetereunt. Itaque Prometheus et e

sae I imprimis faciebant, et etiam nunc facilint, ut Aeschyli tragoedia artis sicut initium ita etiam i docta pueritia esse censeretur. Qui igitur pueritiao incultae blandimento tragicum nostrum jure ornari Posm sibi persuaserunt, egregio risit A. G. Schle gelius inquiens libro supra laudato P. I. P. s.

YA. G. chlegetium I. I. om. I. P. a 62. Persas infimum tragoediarum Aeschylearum locum obtinere sudicantem, ut iudicio equidem lubentissime subscribo, assovius in usaei editione . M. nullo iure cavillatur. Qui quum hae fabula Pulcriorem se nosse nullam lateatur, pulcritudinem Perearum poeticam in singulis magis quem artem dramaticam videtur spectasse. Ceterum Promethei simplicitatis longe alia ratio est a Persarum, quae fabula pro paeane victoriae Salaminiae habenda est.

25쪽

Aeschylearum μνομέα, duplex est causa et origo, una in poesis intima natura, altera in poesis dra maticae apud Graecos origine sita. Nam quod ad

priorem attinet causam, ea est Poesis natura, ut ab rebus gestis, quae populos maxime CommoVerunt animosque Vehementer incitarunt, exornandis et es fingendis ordiatur. Quarum quum recens sit in hominibus memoria, si ordine suo, hic illic insertis, quae poeta ipse invenit notisque addidit, narrantur, strum, ut ab iis intelligantur, quorum intelligere interest, tum, ut Vivida pulcraque illarum imago

legentibus audientibusve proponatur et obVersetur. Ita nascitur, si tempus respicis, Primum Poesis genus, Picum. Quo in genere primarias partes agit poeta, qui tantum abest, ut ipse sui immemor sit, et carminis causa sui Prorsus obliviscatur quam vise

tutem barbare dicas Griau ungrier Subjecti, itaet),

ut solus ipse omnia conjungat, omnia enarret ipse, atque, si, quod poeta narrando agit, carmini epico subducere velis, totum orationis filum incideretur nec quidquam nisi rudis indigestaque moles rem neret. Iam ubi animus humanus magis magisque excolitur, ubi artes et Iiberales disciplinae laetius emorescere incipiunt, tum ille etiam in poesi altius spirat. Simulatque igitur sentit, quo remotior sit Poeta a sui et cogitatione et mentione eo Prosius

eum a Summo Poesis culmine abesse, non amplius

contentus est simplici illa rerum gestarum enarratione, quippe quae obtusius ad intelligendum ac meri requirat, quam quo se pollere mirum quantum gaudet. At quae haec est ingenii luxuria, aliam novi generis causam dicimus Penuriam quandam.

26쪽

inque si virili populi alicujus aetate res gestae, quas juvenili epici poetae proposuerunt, iterum Pro

duci debent, earum memoria non tam ent recens ac firma, ut mera poetarum narratione in suocum et

sanguinem audientium converti queant. Quid igitur subvenitur memoriae praeter auditum Visus sensu. Ita autem sit, ut personae, de quibus poesi exponendum erat, in conspectum prodeant, ut ipsae spectatoribus se ostendant, suam mentem ipsum extant, et iis coram cum aliis agunt, ut denique sp ctatores, a tempore, de quo agitur, nimis remoti, toti quasi abripiantur a sua aetate et Vivendi cogi tandique modulo suo, atque ad rerum gestarum et regionem et tempus poetae artificio traducantur xEn Videmus poesis in amaticae originem, ex ima tum mentis humanae tum poesis natam natura dum

quum nihil omnino, quod ex quodam alio exoritur, statim post natum tam ejusdem est dissimile, ut utriusque affinitatem animadvertere nequeas, inte ligitur, poesin dramaticam initio ad tantam accessisse epicae similitudinem, ut ejus quae esset et illius cognatio nemini non Videre liceat. tque haeo in eo maxime est conspicua, quod longiores, quam qui dramati exculto conveniunt, nectit sermones quam verbositatem quandam epicam dicimus), quod personis, ut est in epico genere, longas ornatasque Terum gestarum narrationes tribuit, quod deniquo tragoedia ad artificiosam partium compositionem

in Discriminis, quod epicam et dramaticam poesin intereedit, exemplum luculentum videbis, si Caledas Saconlatam sabulam, cum Pica eiusdem acti enarratione Μah haratana comparaveris.

27쪽

nondum assurgit. Ea omnia, quae epico poetae laudi sunt, in dramatico genere Vitia jure dicuntur. Haec igitur est artis dramaticae ueritia. Iccirco non negatur, Aeschylum, qui teste Aristotele Ρoet. IV. d. aemar. rum II. . 795. B. το ποκρπῶν

πλῆθος ἐξ ἐνος εἰς δύο ἐναγε καὶ τα του χορου si-

λάττωσε καὶ τον λογον στρωταγωνίστον παρεσκευασst, et Horatio testificante Epist ad Pisones V. 278-28o.

-- - ETSona Pallaeque repertor honestae

- - modicis instruxit Pulpita tignis Et docuit magnumque loqui nitique cothurno. et a Graecis Ρhilostr. V. A. VI. 11. p. 45. πατὴρ τροφεια nominatur, qui, ut breVi dicatur, tragoediam primus excoluit, non immunem ab omni, quae artis initio adhaerere solet, labe fuisse, negatur autem jure ejus artem puerilem recte compes Iari. Atque epicus tragoediarum Aeschylearum color, in contexendi simplicitate et longioribus a

rationibus conspicuus alteram habet causam cum ea, quae modo tractata est, arctiSSime conjunctam, Tectius dixeris eandem ad graecam poesin tralatam, dramaticae poesis apud Graecos originem. am qui antiquissimis temporibus huc illuc circumvagarentur ραηνενδοὶ carmina Homerica et aliorum interdum etiam sua cantantes, post mutati cum tempore rebus, facti sunt τραγφδοὶ qui hircum et ficorum a ticarum .dulum praemio Iaboris sumptuumque a

Aeschyli tragoediae conamina puerilia Atheniensibus

visa essent, eorum comitia certe non decrevissent scito ac iussissent, illas poeta mortuo doceri. Cuius rei testis est Scholiasta ad Aristoph. Acharn. V. Ο.

28쪽

- 26 -- cipientes, primi fabulas agere conati sunt q). Ab

his, rhapsodorum consuetudines a mores magnam partem tenentibus, Aeschylus tragoediam accepit, quem non statim ab ea, quae rei natura esse id retur Prorsus recessisse luce diurna clarius apparet.

Ita etiam indicendi genere haud pauca epici sermonis vestigia inveniuntur, quae quamquam usa tragica non repudiavit, ut Sophoclis et passim etiam Euri pidis fabulae docent, tamen frequentior Aeschylo sunt, quam relicuis tragicis. Exempla autem haec habeto Prom. V. 54O. ωτινισσομαι. V. 17O. δάμναμαι. V. 265. σμερδναισι γαμφηλαῖσι. V. 42I. μεγαλοκτονομ. V. 451. ξυπρωροιο V 448. θεοισι. V. 45o. ειδυίαισιν V. 458 μορφαῖσι. V. 619. κέντροιοι. V. 56. Oξοισιν V. 865. παλμιπλάγκτοσι. V. 54s 'Mκεανοιο. V. O8. υρυπρωροιο. V. 647. μεγαιρω Pers. V. O8 ed. GlaSg. υρυποροιο. V. 424. τοὶ δ' ἄστε pro ουτοι, et V 6D7. V. 655. ρα. V. 656. ἔσκεν Septem. c. heb. V. 774. πουλυβο- τος V. 775 των Pro μον. rom. V. 44s. 'λιδος. Prom. V. 157 συθην. V. 11so ζάπυροι VII.

D Horatius Epist ad Pisones V. 75 - 277. Ignotum tragicae genus invenisse Camoenae Dicitur et plaustris vexisse poemata Thespis: Quae canerent agerentque perunci saecibus ora. Dioscorides epigrammate in Atialectis veti. Poetarum tom. I. p.

29쪽

c. h. V. Do7. πάθεν pro ἔπαθεν ἀνήρ; vocabum

priorem syllabam, quam poetae attici semper cor ripuerunt, Aeschylus interdum usu homerico pro duxit. Prom. V. II 2I. 128 εἱλίσσω. Si quis, ut oratio, unde declinoit, reverta tur, Verbosas in Prometheo vincto narrationes ab epico artis dramaticae initio repetere velit, id cum jure suo certo eum disputare, lubenter confiteamur, id quod paulo post uberius demonstrabimus. At simplicissiniam ejusdem fabulae compositionem ἀπορίαν dici non debere pro certo habemus e suasum. Est enim hae fabula tanta cothurni H-titudine, tanto rerum gestarum Pondere, ut quamvis implicitam spinosamque οἰκονομίαν repudiare videatur tempus, quo factum, quod fabula a ratur, tam est Vetustum, tam ab artificiis remo tum, ut artificiosa scenae exornatio spectantium animos magis deterritura quam Voluptate assectura fuisset. Qui denique agunt, omnes sunt dii deaeque, quorum tanta est dignitas et majestas, ut singuli si animo oculisque producuntur, satis S Perque φοβον καὶ πάθος incutiunt, ut artificiosa eorum conjuncti sermonumque callida compositio humanae quidem adaptata, divinae autem natura contraria fuisset. Quae quum Probe poeta per sentisceret, μονομίας summa studebat simplicitati, erum autem et Verborum ponderi maximo. Μagnam igitur solertiam eum adhibuisse apparet in excogitando sabulae ordine partiumque conjunctione, quarum una alteri annexa magis quam cum relicuis contexta ess primo obtutu videtur.

30쪽

Alia artificia considerari debent in singulis. amquod Prometheus dum Iovis apparitoribus ludificantibus, a Vulcano Vesano assicitur dolore, dum clavibus cum serreis Valli desertae praeruptaeque assigitur, pectora serra inciduntur, crura annulis ligantur, latera loris, totum Corpus inclis per forantibus, ne unam quidem Voculam edit, qua dolorem exprimat, utrum hoc silentium fortui tum esse an maximo Poetae ingenio et arti de beri cense. Quam sententiosam narrationem Pro

metheus hoc in loco apud Euripidem habiturus

fuisset, quam Sals mox, mox quam acerbe, quam

flebiliter denique ex hujus artificio fuisset dictu

rus. Tum demum, quum cruciatores abiissent, vox prorumpit ad antestandas diu luminis auras. Alterum quod praetermitti non licet, est rude tia, qua spectatores mediam ad rem rapiuntur. Νamque et initio Prometheus poena assicitur, cui poenae quod praecesserat crimen statim os coia

loquentibus Vulcano et apparitoribus paucis signia ficatur et alibi amplius enarratur. At Vero dum Aeschylus simplicissimam ικονομίαν dignitati et

ponderi fabulae maxime consentaneam esse recte videret, eo in vitium incucurrit, quod ita eadem saepius repetere cogeretur. O quot deinceps scenam ingrediuntur Personae, tot a Prometheo accipiunt et eorum quae patitur, et criminiatum breviorem tum longiorem enarrationem. Ita primum fata sua post Vulcani abitum exclamat, secundum coram Choro eadem exponit V vo5s49. tertium iisdem eadem amplius eloquitur V. 452-5I5., quartum docet, ubi Iovi sata sua in