장음표시 사용
621쪽
o Io. De Τheologicis Disciplinis
coniugali cap. . lib. t. de Nuptiis & Concupi Q. cap. ro aliisque ina
locis , quae collegit Torrensis lib. 3. Confessi Augustin. Cap. la. num . . Omitto h revitatis causa alios Patres , tertio loco propositionem auinctoritate canonum demonstraturus .
non es pro hac sententia permultos laudant Coccius in Thesauro lib. ix. art. 3. Cotelerius in Adnotationibus ad PP. Apostol. to m. i. pag. 88. S ICC. in cap. 2Desivit, De divortiis. Paucos proferam . Mileuitana ii. Synodus , cui S. P. Augustinus interfuit an Αι 6. ca non e l . . inquit: Placuit, . ut seeandum Evangelieam , ct e postili- eam diseiplinam , neque dimissus ab uxore neque dimisse a marito alis
teri conjungatur. Trihuriensis an . 89 s. can. 46. de muliere adultera , ct a marito divulsa, ait: Maritus vero, quandiu ipsa vivat, nullo modo alteram daeat. Florentina in Instruct. Arm.an. 439. Suamvis aurem ex eausa fornicationis liceat tori separationem facere , nou ta. men aliud matrimonium eontrahere fas es , eum matrimonii vineulum Iegitime eontracti perpetuum sit. Demum Tridentina an .ls63. sessXAI .
canone vi i. Si quis dixerit Ecclesiam errare , eum docuit, ct docet iuxta spaneelieam ct Apostolicam doctrinam, propter adulterium ata Lerius eo fueum matrimo uti vincutam nou posse disseisi , ct utrumque, vel etiam innotentem , qai eausam adulterio non dedit, non posse altero
eo unge vivente aliud matrimonium eontrahere, maeebarique eum qui
dimissa adustera aliam duxerit, ct eam qua dimisso adultero aIii nauerit; anathema D.
Addo assertionem hanc humana ratiocinatione firmari r incommoda enim plura eX opposita sententia promanant; ac prim a illud, quod improbis viris praeberetur occasio pro legitima conjuge adulteram in trudendi. Audiatur Hieronymus citato loco in Matth. Ruia poterat aeeidere , uι aliquis ealamniam faceret innocenti , er objeeundam eopulam nuptiarum veteri erimen impingeret, se priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam prima vivente non habeat. Consimilia. habet Augustinus lib. 2. de Conjugiis adult. cap. XVI I. num. I 8. Incommodum alterum est, nam post sornicationem alio inito matrimonio, pro matre adhuc vivente filiis proponeretur noverca ς quam injustam, sevamque merito appellat Ecl. 3. Sc a. Georg. Poeta , & quali in privignos interdum sit animo, commonstrant Constantinus Heraelii filius,
Eduardus II. Rex Anglorum, Sigismundus Rex Burgundiae, aliique hujusmodi mulierum odio in exitium adducti. Quare Ambrosius .ib.
VI I . in Lucam num. 6. inquit: Paterisne , oro, liberas tuos viventere esse sub vitrieo , aut ineo mi matre degere sub noverea Z Pone , si re inpudiata non nubat Et boe viro tibi debuit dispiisere , eui adultero fdem servat Poue , si nabat . meestatis illius tuum erimen est, ct eo fugium quod putas, adulterium est . Ihec postrema ver ha incommodum innuunt alterum; nam si mulier dimissa nubat, cedit hoc in
622쪽
Liber Trigesimus septimus Cap. XII. σI et
prioris viri crimen & dedecus . Adde quod si adultera est, transitque ad
alterius amplexus, Videtur ex Pepetrato scelere commodum reportare.
opp. I. Apud Matth. xix. 9. ait Dominus: Quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicatiouem, dr aliam duxerit, moechatur. Causam ergo sornicationis interposuit, ob quam sicut fas est uxorem sornicariam dimittere, ita licet dimissa sornicante aliam ducere. Resp. nego consequentiam: exceptio enim illa, nisi Ob forniea-νionem , ad praecedens verbum dimiserit, non ad subsequens duxerit, reserenda est , ut sensus sit, non esse dimittendam uXorem non adulteram , illum autem , qui dimissam duxerit, sive oh adulterium , sive quacunque ex causia dimissa sit, cum aliena pollui ct moechari . Hunc esse Matthaei senium demonstrat S. P. Augustinus lib. I. de 'Conjug. adult. cap. X I. num. I 2. Marci S Lucae contextu : hi enim Evangelistae, quibus cum Matthaeo nulla pugna , nullum dissidium , scribunt adulterium ab eo patrari, qui ab alio dimissae sese copulaverit. Quaerentibus ergo, num moechetur qui duxerit fornicantem a priori viro dimissam , Nonne, ait Augustinus , secuudum Marcum respondebitur nobis, Quid quaris , utrum Hle sit moeebus , di ine non si Ruieunque dimiserie xxorem suam, er aliam duxerit, adalteriam eommittit. Nonne etiam secundiam Lueam dicetur nobis , Ruid ambigitis utrum ille qui propterea iam fornieationis uxorem dimiseri θ' aliam duxerit, non moechetur Omnis qtii dimittit uxorem suam, dr daeis alteram, morebatur . Idem S. Pater proximo num. I. confirmat significatione illius verbi maeebatur, quod est , aliena miscetur uxori, additque, Porro si aliena est. Boe est, ejus a quo dimisa est ἰ etiamsi propter fornicationis causam δε- emissa est,/nondum dimittentis uxor esse eessavit. Libro quoque tr.
Cap. I. eamdem responsionem confirmat ex Apostolo scribente ad Rom. VII. I. R I. ad Corinth. v M. 39. mulierem alligatam esse, quandiu
.ir jus vivit: subjicitque t Proinde si auigata es quamdiu vis ejus viavit, nullo modo nis viro mortuo Iolara duenda es ab hoc vinculo . Vide supra priorem thesis hujus probationem
i lyraeterea oppones: Adversantur assertioni nostrae permulti Patres ,Tertullianus lib. I ν. contra Marcionem cap. 34. ut scribit Maldonatus in caput XIX. Matthaei, Origenes Trastatu vi i. in Matthaeum , Theodoretus lib. iv. haer. fabularum cap. 6. Apertissimus est autem locus Epiphanti Haer. LIX. num. 4. Sed cui mortua una non D cit, eum
Oee ione aliqua stapri, adulteriique , aut alterius flatilii eum ea diffortium feeerit; is si alteram uxorem duxerit, aut alteri viro mulier nupserit, Derarum litterarum auctoritas ab omni eulpa illos absellis: Neque ab Ecclesia, sat aterna vita refieis, I ed propter imbeeiuitatem tolerandos existimat. Haud secus Ambrosius in caput v M. ad Corinthios. Ob horum Patrum auctoritatem Caietanus , Catharinus, Erasi us, Launojus, alii, oppositae sententiae adhaeserunt
623쪽
GI a De Τheologicis Disciplinis
Resp. Tertullianum citato in loco assirmare iuxta EWangelium diis mittendam esse uxorem adulteram , sed ea conditione , ne quis illam dimittat, ut aliam ducat. Videtur quidem Pa melius adnot. s3 . fateri Tertullianum errasse: sed legenda quae praemittit in Paradoxis num. yo. At Origenes aliorum sententiam recitat, subjiciens, Seia
here . triori viro vivente. Et contra Ieripturam quidem feeerunt, diiseentem , Mulier ligata es legi , quanto tempore vir ejus vivit. Censee tamen Origenes illos, qui mulieribus permiserunt nubere. viris adhuc vi νcntihus, esse excusandos, quod minus malum permiserint, ut maius devitaretur . Hac de causa , ut diximus , S. Hieronymus exculat Fabiolam in Epistola ad Oceanum . Theodore tum de solutione matrimonii quoad torum, non quoad vinculum , accipiendum esse conis tendit Du-IIam et tom. v II. pag. 79. Sanὶ Theodoretus ibi comparationem instituens inter veterem legem ac novam , haec tantum profersio m. V. pag. 280. Nov δ adulterium anellat citra forπiestionem repudium , . νἰω ι ιχώ -την δερο πορνε- . Epiphanii locum . deprauatum este putat in Animadvers. ad haeresim Novatianorum pag. us . Petavius , haud tamen negans illum errasse in re nondum ab Ecclesia definita . Et quidem Epiphanius assirmans secundas nuptias permitti Oeeasione stupri, adulterii, er e uslibet flagitii eaor , asserit
quod nemo unus probare potest . Verum Nicolaus Le-Nourry supra laudatus ait Epiphanium agere de nuptiis post mortem conjugis contrahendis , cui opinioni favent ea verba , Cui mortua una nouisimit. Commentaria in Paulinas Epistolas falsὶν adscribi Ambroso compertum cst omnibus . Erasmus , Iaunotus, & quicunque oppositum tradiderunt , convincuntur ex dictis a veritate aberrata .
At rursus objicies: Ecclesiasticis quoque desinitionibus constat solvi propter adulterium conjugii vinculum . Nam Arelatensis i. SP nodus an . y l . can. IO. ait: De bis, qui eoujuger suas in adulterio deis prehen ut , ct iidem sunt adolestantes fidetis, or non probibentur n- here , placuit, ut in quantum potes, eonsilium eis detur , ne viveu tib dis uxoribus suis, Ilaet adulteris, alias accipiant. Ita hunc canonem legondum esse demonstrat loco superius laudato Petavius , non autem, ut quidam Codices habent, Et prohibentur nubere; nam si prohibentur, non consilium ad illos coercendos , sed praecepti neces. ii tas adhibenda suerat. Respondco nullam me rationem, nullumque codicem adinveniare, quo Potaviana correctio defendi queat. Habent, Et probibentur nubere, Collectiones Conciliorum Binii tom. r. pag. 22 i. Harduini g. 26s. I hilippi Labbei pag. 3 28. postrema Veneta pag. IAset. Ita pariter legitur apud Ivonem lib. vl ii. cap. 2s8. Quare hoc Arelatensi cauone, quenὲ ada. odum Idiberi:aao 9. seu cap. Fidesis, xxx 3 L
624쪽
Liber Τrigesimus septimus Cap. XII. σI 3
q. V. alii 'ue innumeris Catholica positio magis firmatur. Idcirco autem non praecepti rigore, sed consilio potius & hortatione utitur Arelatense Concilium, quoniam per leges Imperatorum licebat post repudium alia inire connubia; nec Patribus videbatur tunc temporis opportunum, ea damnando invidiam sibi conflare , ct ciere tumultus. Alia aderat causa , quod nempe haec quaestio implicata adhuc, & ita obscura videbatur , ut venialiter fallerentur nonnulli, prout in libro de Fide , & operibus cap. XIX. num. I . ait Augustinus. objicies ulterius : Igitur principibus Christianis visum est coniugia adulterio dissolvi; & revera extant hujusmodi leges in Codice iIustiniani lib. v. de Repudiis tit. i . & lib. IX. de Adulteriis tit. 9. Sein Codice Theodos. lib. m. tit. 16. Resp. r. Imperatoriis legibus, quibus datur facultas repudii, non semper permitti ut aliae uxores ducantur, sed uhi iubent, ut a semina repudium mittente probetur maritum suum suisse homicidam , vel maleficum, vel sepulcrorum dissolutorem, S ne masculi repudium dent uxori, nisi moecha sit, aut medicamentaria , aut conciliatrix , adultera , scilicet, venefica , ct laena , nimiae repudiorum licentiae modum adhibuisse. Olim quidem apud Gentiles connubia passinu. dissolvebantur . unde Iuvenalis satyra 6. ornatas paulo ante fores stendentia linquit Vela domus, ct adhue virideis tu limine ramor. Sie erescis numerus , Ilasium octo 'mariti. Deinde respondeo, non de civilibus, sed de Evangelica Iege a nobis pertractari. Chrysostomus enim hom. I9. in I. ad Corinth. & ho m. s. in i . ad Thessalonicenses conqueritur legibus Romanorum moechiam in viris fuisse impunitam . Hieronymus item ad Oceanum scribens , Scagens de repudio Fabiolae , Aliae sunt, inquit, leger Caesarum, alia orim : aliud Papinianus, aIiud Paulus noster praeeipit: Sc denique
Augustinus serm. 392. num. 2. Non vobis neel babere uxores, quarum priores muriti vivunt; nec vobis , feminae, habere viros lieet, quorum priores uxores vivavi. dulterina sunt tua conjuria , non iure fori , sed jare caeli. Vide & lib. I. de Nupt. ct Concupisse. cap. i . ct de BO no conjugali cap. VI I l. num. 7. Ulterius oppones : Nisi ob aliam causiam , fallim ob filiorum procreandorum necessitatem , dimissa uxore adultera , poterunt ma riti alteram ducere ; quamquam Sc ad puniendas adulteras id ipsis vidcatur esse permissum. At ad haec objecta Pollent i respondet S. P. Augustinus lib. I. de Conjug. adult. cap. x I. & X I v. Ad primum quidem , quod cum a' teram ducore, quamdiu vivit dimissa uxor, adulterium sit, frustra obtenditur procreandorum causa filiorum: nam causatio ista , etiam ποπ
α ast cras, sed castifimi femiuas , si forte Dr periter, regis dimitti ν
625쪽
alteram due. r quod nullus Catholicorum a Trinat. Ad alterum in. quit, debere viros neccatricibus praebere misericordiam , ut 9 ipsi pro suis peeeatis miserieordiam eo equa utur: er multo mo is hoc ei e Deiendum es, qui dimissis uxoribus arulteras eviunx vivere eontiueniater. Tanto quippe debent Use miserisordiores , quanto volunt esse sanuiores . Sed lege, ac perlege utrumque de Coniugiis adulterinis It -hrum cum altero de Bono con iustali, ad illustrandam uni Versam de
matrimonio tractationem aptis limos. PROP. III. Matrimonium ratum , ct non consummatum , per re
Iigiosam professionem dissolvitur . Quantionem hane adversus Novatores definiwit Tridentina Syn
dus sess. XX Iv. can. 6. Si quis dixerit matrimonium ratum , non con
summatum per Iolemnem religionis professionem alterius eos etiam non dirimi; onathema sit. Idem antea statuerat Alex. III. cap. Verum posseonfensem , De conversione coniugat. Ubi ait , post consensum legitimam de praesenti lieitum est alteri, altero ita rest uante, esigere mo. nasterium , Hur quidam etiam sancti de nuptiis vocati fuerant, damomodo inter eos earnalis eommixtio non intervenerit, cte. Similia habentur cap. Ex publico instrumento, &cap. Ex parte tua , codem titulo, necnon cap. Commissum, De sponsalibus , Sc matrim. II. Nec desunt exempla Sanctorum, quibus id comprobetur , prout legitur cit. cap. Verum. Proseruntur haec a Bellarmino lib.2. de Monachis cap. 38. ah Estio in iv. dist. a . I. . ab Emmanuele Gongaleg ad tit. 32. libri tertii Decretalium , atque a Hyacintho Serry praeleel. 3. Ad rem laciunt exemplum Theclae, quae Paulo admonente eopalam fugit προ- tialem , ut ait Ainbrosius Iib. 2. De Uirginibus cap. I. num. 9. illo rum , qui auditis rebus ab Antonio gestis ad Monasterium convola runt, relictis sponsis, quae item Deo dicarunt virginitatem, quod a Pontiano audiens S. P. Augustinus v I II. Consess. cap. 6. ac 7. intus
rodebatur se ipsium appellans distortum , sordidum, ct maeuufum . Gregoriae virginis, quam constitutis jam nuptiis in Ecclesiam fugisse, seribit S. Gregorius lib. I ii. Dialog. cap. I 4. Addi posset exemplum Ioannis Apostoli, quem fuisse sponsum in nuptiis Canae Galileae tradi. derunt nonnulli; sed resutantur ab Estio , S Serry paullo supra laudatis , necnon a Baronio , quod in verisimiIe videatur voluisse Christum nuptias dissolvere, quando illas benedicendo sacramentum istud instituit. Illa de Joanno sententia , praeter Rupertum, Bedam , aliosque interpretes, ac theologos hene multos, ut inquit in Controversiis selectis Rat mundus Capi succhius contr. II. videtur assertorem habere Hieronymum , scribentem lib. i. advers. Iovinianum : Petrus es
solus es, ct Ioannes e solus: maritus, ct virgo . Sed Petrus Apostolus tantum : Dannes er Apostolus 9 Evangelista dr Propbeta. Hoc tamen in loco Maritus ad Petrum, Virgo ad Joannem refertur.
626쪽
Liber Τrigesimus septimus Cap. XII.
erratque illius controversiae auctor Hicronymum ad se trahens. II LPositionem hanc non posse congrua ratione demonstrari a rhitrantur quidem nonnulli , ut Sotus , ct Major . Verum S. Thomas in t v. dist.27. q. I. hanc rationem adducit, quod religio sit qua m mors Diria rualis: unde sicut matrimonium consummatum , per quod conjuges fiunt una caro, dissolvitur morte corporis ἰ ita matrimonium ratum , quo uniuntur duntaxat animo & voluntate, morte spirituali, qua vir religiosus ut Deo vivat, moritur mundo, discinditur ac dissolvitur. Invenio apud.Iureconsultos rationem parum.absimilem ..Duo, inquiunt, in vinculo matrimonii spectanda sunt, conjunctio animorum, corporumque commixtio : illa est symbolum caritatis , qua Deus adis haeret justorum animae; haec vero symbolum est Incarnationis Christi, qua humanam.carnem assii mens factus est EccIesiae redemptor ac sponsus . Hinc Innocentius lII. cap. Debitum , De bigam is , Conju-eium illad , . inquit, quod που es commixtione eorporum consummatum,
non pertinet ad illud eoniatium designandum , quod inter cirissum 9
Del siam per liearnationis usterium est eo utractum . Hinc sequitur conjuneticinem , quam efficit matrimonium ratum, este spiritualem ἔillam , quam facit matrimonium consummatum, esse corpoream , cap. Omne, XXU I. q. a. cumque religiosa professio sit mors spiritualis , cap. Placuit, ii .r6. consequitur quod per ipsam religiosam professi nem matrimonium ratum, S non. Consummatum dissol tur. Addunt, omnem Oh ligationem commutari posse in bonum melius , cap. Per venit, . de Iurejur. quod praesertim fieri potost, si inde non consequatur detrimentum alterius . Id vero in solutione matrimonii rati, de qua agimus, adinvenitur : nam unus coniugum transit ad statum persectiorem , alter vero ad alia vota licentiam habet transeundi, cap. . Ex publieo , . De convers. coniugat. . Plura ex his consequuntur, quae adnotatione sunt digna . Primum , quod ubi in Evangelio legitur , Non Ilaei viro uxorem suam nise Ob eausim fornicationis dimittere , intelligendum es de bis , quorum matrimonium es carnali copula consummatum , ut definitur praecit. cap. Ex publico: quod etiam confirmatur ex quo Dominus Matth. N ix. 6. ubi agit de matrimonio. non sol vendo, inquit, Iam non suοι duo , sed una caro, nempe , ob corporum commixtionem . Alterumοῦ quod matrimonium consummatum, quo conjuges fiunt una caro, prosessione religiosa dirimi nequeat, uti declaratur cap. galbina , NX v I i. q. a. ideoque si quis uxore invita monasterium ingrcderetur , deberet cogi ut ad illam rediret, cap. Quidam intravit, De converi. conjugat.& si sorte prosessionem secit,.nis etiam uxor ad religionem transierit, aut castitatem perpetuo servare promiserit, nec Promit tere velit, potest, ac debet de monasterio auctoritate Episcopi revocari , cap. Praeterea , eod. tit. Tertium , quod propter eamdem ra
627쪽
ts 16 De Τheologicis Disciplinis
tionem, quia nempe vir ct uxor una caro sunt, non potest unus ad Deum converti . ct alter in saeculo remanere , sed uterque ad religionem migrare, & ad frugem melioris vitae transire debet, aut saltem. uterque continentiam profiteri, ne fiat conjugalis foederis prostitutio, sed potius deinceps fiat de carnali copula spirituale coniugium , capp. Cum sis praeditur , S, Conjugatus , ibidem. Postremum, quod magnopere cavendum est, ne sub monachalis status praetextu de Dponsata aliqua mulier ab inito connubio resiliat; ideoque si nondum carnaliter si cognita, ct ad monasterium migrare voluerit, infra duorum mensium Datium, aut religionem ingredi, aut ad virum suum redire tenetur , juXta praelaudatum cap. Ex publico. Plura, quae
huc spectant, dicta sunt praecedenti cap. 6.
Pertractam de disortiis, ides, separatione conjugi
quoad torum. Fornicationis causa posse coniuges separari, ct unum ab altero dimitti , ita ut non aboleatur eonfoederatio nuptialis, prout cap. 7. de Bono conjug. loquitur Augustinus, insertur ex praecedenti dissertatione. Hanc segregationem a Latinorum verbo divorto , divortium appellant, & est unius conjugis ab alio quoad torum divulsio, conjugali scedere permanente . Pose fieri aliquando divortia, inde ulterius probatur, quod ex cap. Pervenit, De iurejurando, nemo tenetur debitum ei reddere , qui fidem frangit. Adde inhumanum esse , si honestus ac probus compellatur ad servandam indi Viduam consu tudinem cum illa , a qua honor laeditur, & sacrosanctum connubii ius violatur . Insuper si s luti uxoris, S propriae famae consulendumst, non expediens tantummodo , verum etiam necessum est dimittere fornicariam e legitur enim Prove rh. XVI II. 22. Leui tenet adulteram, stultus 9 insipiens est. Et si vero minus decorum videtur si mulier virum , quam si vir mulierem a se dimittat, quoniam vir est caput mulieris, I. ad Corinth. X l. 3. immo u Xor cum marito adultero absque scandalo , ct nota dedecoris valeat permanere , praesertim si tori divisione non speret eius emendationem ς attamen quantum spectat ad facultatem divortii, par est jus utriusque , uti apparet ex cap. Fraeepit, XXXI I. q. s. & cap. Uxor a viro , ibidem q. . Egregie id prohat S. Pater Augustinus in primo libro de Coniugiis adulterinis cap. VIII. propterea quod Apostolus praecitata ad Corinthios Epist. cap. v ll. 3. 4. scribat: Uxori vir debitum reddat: similiter autem ροnxor viro. Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir . Simili
628쪽
Liber vigesimus septimus Cap. XIII. si
ter autem θ' vis sui eorporis potestatem non habet, sed mulier . Uide S Hieronymum ubi in Epistola ad Oceanum excusat Fabiolam.
Quoniam ex quinto huius libri capite manifestum est, spectare causas matrimoniales ad sorum Ecclesiasticum , consequitur secularis Iudicis sententia separari non posse uxorem a proprio viro . Id quo. que confirmatur ex Coneordata inter Carolum V. R Episcopum LeoA. diensem : de quo Van in Espen p. a. Juris Eccles tit. XV. cap. a. n. a Quare si uxor a viro sese propria auctoritate separaverit, ut ad illum redeat sententia ordinarii compelli potest. Vide cap. De illa , De diis vortiis , Sc cap. Litteras, De restit. spoliat. Hoc tamen de separatione conjugum quantum ad forum simul, ct cohabitationem accipiendum est : nam solius tori denegare consortium potest pars inno ens . non expectata sententia judicis ς cum ipso jure naturali comperturast , fidem ei, qui fidem servat, non ei qui illam frangit. deberi: atque id S. Thomas. S. Bonaventura , aliique Theologi gravissimi
tradiderunt in a V. dist. Is . Ouantum vero ad cohabitationem attinet. uti hahetur cap. Saeculares, xxx I I. q. a. si mariti, antequam apud
disio damnentur , uxorer suas abjecerint, a communione Duua E elesiae, er populi extu, pro eo quod fidem ct eouiuia maeulant, exino dantur . Quod si absque ullo scandalo innocens conjunx ab adultero marito diverterit, tenetur ad hujus querelam aut probare crimen. aut ad ejus contubernium convictumque reverti, prout dictum est paulo supra . III. Praecipuam divortii eausam esse alterius conjugis fornisationem. constat ex Capite praxedenti pro p. it. Fornicationi accedit idololais tria, apostasia a fide, atque haeresis , cap. Idololatria Xx Ulo. q. I S cap. De illa vero, De divortiis. Ibi tamen statuitur, ut nisi alia . dissidii causa inter Wenerit, ac mulier a viro discesserit ut confusione affectus ab errore suo convertatur, et eam eonversus fueris reddes es, er etiamsi reverti uouerit , eo euatur . Accedit causa ali divortii, quando nempe vir uxorem ad scelera trahere nititur; ideoque Alexander IlI. cap. Ruaesivit, titulo praecitato de Di Mortiis. Mulier, inquit, pro furto , veI alio erimiue viri sui , nisi ive eam ad malefeia sua trahere nitatur . ct fidei suae rellaiouem corrumpere u lit, non debet ab eo separari, uec ei aliqua ratione copulari. Verum s conjugem suam ad maleficium traxerit, mulier a viro recedere pomterit, er separari, ita quod ei alii nubere non Ilaebis, quia lieet seoparentur, tamen semper conjuges erunt . In viris quoque praesentis sententia forma servetur . Divortii itidem alia est causa , si mulier mariti sui necem machinata fuerit, vel de illo occidendo cum alio
629쪽
618 De Τheologicis Disciplinis
inierit consilium , & si vir machinationem , hanc vel consilium juri dice demonstra erit, cap. Si q*a mulier, eodem titulo. Si mari intus item adeo sit saevus , ut uxorem graviter caedat& huic trepidanti nequeat sufficiens securitas provideri, ab eo amovenda, eique suffieienti secaritate provisa restituenda est , ut ait Innocentius III. prae laudato cap. Litterar, De restitui. spoliatorum . Laxiores in divortiis , repudiis lue permittendis. fuerunt, ut supra diximus , oeiarum leges . Etenim Constantinus Magnus. l. Pueet ..tit. I 6. libri I. Codieis Theodosiani permisit quoque, ut masculi dimitterent uxore S medicamentarias ct conciliatrices , ct mulieres viros. homicidas , ma
Ieficos , &sepulcrorum violatores, . non autem, ebriosos, aleatores s& muliercularios Theodosius. autem & Vesentinianus L. Consensu , ia d. Justinian. lib. v. tit. l . dimitti ulter lux permiserunt ab uxoribus maritos contra. imperium aliquid molientes. , . falsitatis crimine condem natos , aliquid sacris aedibus subtrahentes , abactos , plagiarios, ta trones , & ad sui contemptum cum impudicis muliercutis coetum ineuntes : a viris autem mulieres illis inritis ,.aut insciis , appetentes coa vivia , . soris pernoctantes , ac se delectantes Circensibus vel Theatralibus ludis , sive spectaculis arenarum . Uerum juvat cum Hieronym
repetere e sta sunt leges Caesaram, aliae Christi . .
At cum Evangelium Matthaei xxx. solam. causam fornicationi commemoret , cur haeresim quoque , machinationem.mortis, irritamenta peccati, & viri saevitiam Ius Ecclesiasticum superaddit Z Quo modo propter solius adulterii crimen , ut Christus ait, atque ob muia raseausas possunt coniuges separari quoad torum., & cohabitationem, .ut sese. x xl U. can. 8. loquitur synodus Tridentina E. Magnus Augustinus quaestionem hane pertractans lib. r. De serm. Domini in monte Cap. 6. num. 46. putat fornicationis vocabulo apud Matthaeum signiscari quaslibet concupiscentias , qua asimam eo ore male utentem auge Dei aberrare Deiant, & pernieisse turpiterque eorrumpi τ qu MAugustini verba hahentur cap. Idololatria , xxxv I II. q. I. num. s. Sed quoniam ex hac doctrina videtur inferri; quodlibet peccatum divortiis. cauiam praebere. ς idem S. Pater in I. Retractationum libro, cap. l9.
num. l6. ait , , quomodo fornicationis. vocabulum in praecitato Evangelii textu limitandum sit, vel ampliandum , quaesionem esse latebro Iissimam . Ex cap. tamen aeuaesivit, De divortiis, evidens est, quod libet crimen esse causam divortii, quando vir ad illud perpetrandum compellit uxorem , quod. perinde et , ac illius fidem religionemque corrumpere . ut ibidem loquitur Romanus Pontifex. Itaque hoc sensu quae de Sermone Domini seripserat S. Doctor , inconcussa sunt, recertissima. Theologorum quidam respondent in Evangelio solam so mcationem recenseri, quod haec sit causa faciendi divortii gravi suma
630쪽
Liber Τrigesimus septimus Cap. XIII. σrs
id tamen quaestionem non solvit , quoniam ab Tvangelio aliae cauta exeipi videntur illis verbis, Nisi ob fornieationem. Propius ad veritatem aecedunt qui asserunt alias divortii ςausas , quae non Oriuntur ex violaistione fidei conjugalis, illud inducere duntaxat ad tempus , atque ad
malum proprium , incommodumque Vitandum z adulterium vero , utia
pote laedens conjugii fidem , esse per se divortii occasionem . Atque id confirmatur iis , quae desaevitia mariti cap. Litteras, S de apostasia vel haeresi cap. Quoivit, diximus praecedenti q. I II.
Neque tamen admissum adulterium semper inducere potest con . iugum segregationem. Si enim uterque coniunx violavit connubii fidem, debent sibi parem injuriam mutua compensatione condonare. Ita statuerunt Alexander III. cap. Sitnificasti, De divortiis, S Innoc. III.
cap. Tua Fraternitas , De adulteriis . Iuxta civiles leges negabatur .uxoribus iacultas maritos reos adulterii postulandi criminali iudicio : &iniquitatem hanc arguere videtur Plautus in Mercat. act. q. sic. 7. Utinam Iex esset eadem , quae uxori es, viro. Nam xxor eontenta est, qua bona est, uno viro raeus misus vir una uxore eostentus sies Antoninus imperator id perpendens constituit, ne maritus de adulterii crimine accusaret uxorem, cui moribus fuis non praebuit eastitatis exemplam : quam legem lib. 2. de Conjug. adult. cap. v II I. laudat praestantissimus Augustinus . Idem dicendum est, si vir uxorem ad patrandum adulterium impulit, aut illius criminis conscius sit, eique connivea tritidem si mulieri vis inseratur . nec ullatenus consentiat in stuprum ἔnecnon si per fraudem aliquis pro vero conjuge se in torum ingesserit. Vide cap. Puto , XXx il. cap. s. & capp. Sr virgo nescienr, atque, Iolectum , XXxlv. q. r. Denique si vir post crimen cognitum, vel etiam post divortium commisceatur uxori, ei reconciliatus esse censetur, capp. De Senedicto, &. RGod autem , XXX M. quaest. I.
Si post divortium dimissa uxor redeat ad meliorem frugem, aequiam est , ct Christianae caritati consentaneum , ut a viro in pristinam consuetudinem recipiatur . Hoc ab Augustino in libro a. de Conjug. adult. cap. 6. num. s. triplici momento suadetur . Primum , quia adulteri deputandi non sunt, quos paenitentia credimur esse Duatos . Deinde quia David in veteri Testamento, quando nullus recipiebat ab alio contaminatam , gratiam Evangelii praefigurans , Saulis filiam , quam pater ab eo separatam tradiderat alteri, sine ulla cunctatione recepit. Insuper 'quia maritus imitari debet pietatem Christi, qui Ioannis vi Ii. I t. adulterae mulieri pepercit . Ex scripta suerunt Augustini verba in Decreto cap. praecitat O , Quod autem , Se immediate proximo, Noa erit tarpis . Gratiano canonum collectori