장음표시 사용
281쪽
dabat. Uel brassicam edere eiusque succum sorbere iubebat: quae si minus sussicerent, folia sambuci eodem modo sumenda proponebat. Alibi betae decoctum cum melle , & brassicae cum sale, iungendum praecipit. H Familiaris etiam Hippocrati erat usus lactis in-.nini ad aluum soluendam. Dabat autem illud coctum, & non modica quantitate, scilicet non minusquam duodecim heminas, usque ad sedecim. Sed & lac
bubulum , equinum & caprinum bibendum commendabat. Et equinum quidem σεσωσμί- bibere iubet,' quod Cornarius exponit: percolatum, Foesius: excol tum: nescio an satis clare. Nam alio loco exponit,
quo pacto Scythae ex equino lacte butyrum & hippacen
conficiant: quem si attente consideremus, vel lac ebutyratum, Vel ab hoc porro separatum serum oportebit intelligere. Serum etiam lactis multum praescribebat, Plerumque adiecto praecepto, Vt decoctum sit.
de morbis II. XII. uidem I. XIX. de internis assectios. g. XIII. p. 2I2. ed. Liad. Ibid. s. m. N XI. V de victi. acator. XXXVIII. non autem modica est haec quantitas e quippe κοτυλη , seu hemina, Italicasvncias mensurales nouem aequat, ponderales autem septem S dimidiam. Forte ex hoc Gidicit HORATrvs AvGENIVS meis
thodum illam serum lactis ad libras octo vel decem exhibenes, vide Epist. medicis. tom. II. Lib. I. vltimam S lib. XII. ep. Lde retem assect. s. VII. in fine.. Ibid. s. m. ' de morbis IV. A XXV. pag. IA .XV. Talibus autem non solum utebatur ad ventrem inferius expurgandam: Verum etiam eadem accommodare solebat ad reiectionem per Vomitum, lenissimam quidem, parandam. Nam oleribus supra dictis repletus homo deinde lenticulae decoctum, melle &aceto remixtum, bibebat, & deinde vomere debebat.
282쪽
eongium ipse bibendum dato, modico aceto assio , Ο haeeitra respirationem bibere iubeto. Deinde Fragulis ipsum ad multum ac quam longissimum tempus contegito. Si vero non si ineat, re euomere velit , vomat. Si octomomum non sequatur, tempore iam aliquo interposito mqua tepidae poculo magno superingeso vomat, irritatione per pennam facta.' de morbis II. g. m. de intern. ammon. g. XIII. Plures modos vomituni excitandivide de salabri diata. g. XUI. Vt vero ventris recrementa inferius subducantur, infusis seu clysmatibus subinde utebatur, atque diaetetica quidem ratione mensibus potissimum aestiuis, quemadmodum vomitibus hybernis. Pro gracilioribus crassa & pinguia, ex lacte & cicerum decolio , aliisque huiusmodi, parare iubet: pro crassioribus vero & pinguibus tenuia & salsa ex muria, aqua marina & eiuscemodi. Ubi vero clysteres forte non admittebantur glandes seu suppositoria ab ipso praescribi solebant: era que eorum diuersa materia et sed magis pro mulieribus quam viris ea video proposita.' de salabr. diaeta s. n.
XUII. Ubi vero tam lenia non sufficiebant, neque fortissima & maxime drastica Hippocrates reformid bat; bene quidem gnarus' talia valde vrere & exulcerare , ubicunoue partem aliquam corporis teneriorem attingunt: seae mentrem a medicamentas non exculcerari cudegat , quoniam res es valida robusta, nimirum v lut pellis corium.
XUIII. Porro inuenimus Hippocrati persuasum fuissedari medicamenta elective purgantia. SI enim, inquit,' Rhomini alicui medicamentum dederis , quod pituitam du
cit, pituitam tibi vomet, caesi pharmacum dedias bilem
283쪽
PERIOD. I. SECT. III. CAP. IIII.
263 ducens, bilem tibi quomet. Eadem rasione bilem atram purgabit, si medicamentum exhibueris, quod bilem i. tram ducit. Uerum si medicamentum nimis forte fuerit, & id, quod maxime secundum naturam sibi familiare est, omne eduxit, deinceps etiam alios humores educere docebat: idque exemplo plantarum declarabat, quarum quaelibet ex terra id attrahit, quod naturae suae ramiliare in terra existit.
de natura humana I. VIII. X. XI.
XVIIII. Sunt autem purgantia illa sortiora, qui- bus Hippocrates usus est, elleborus uterque, peplium, colocynthis, coccus Gnidius , cneorum , elaterium , Rammonea, thapsia. De singulis hisce paucula subiiciam. Et de veratro quidem Dreuior ero , quoniam de eo aliqua dicta sunt, ubi de Melampode sermonem habebamus. Reformidabat Hippocrates usum eius in hominibus sanas carnes habentibus, & ubi dandum censebat, numquam sine sollicita praeparatione ad ipsum veniebat. Corpus ante exhibitionem humidum reddere studebat. cibis conuenientibus & quiete: deinde a vino abstinere aliquandiu iubebat, Vomitibus diaeteticis ad promptius vomendi habitum deducebat. Sumto Veratro multa .m promptu esse debebant, quibus symptomata euenire solita, praecipue strangulatio, singultus α conuulsio, vel auerti vel superari pollent. Ante omnia spem in eo reponebat , si prompte Operaretur et sique segnius eueni 'ret effectus , illum imperato motu, clysteribus, aliis ad vomitum prouocandum idoneis, excitabat.
o. pluribus haec exposui in diserti de ellebori is veterum, Hahe
XX. Albo elleboro Hippocrates plerumque addere solebat setanoides, quod ipsius vis sursum purgandi
284쪽
264 HISTORIAE MEDICINAE hoc adiecto valde accelerari credebatur. Sed obscuris.
simum est quid illud sesamoides fuerit. Qui putant euleborum nigrum fuisse eX eo redarguuntur , quoniam vis sesamoidis in semine omnis fuit, radix autem inutilis censebatur: quod in Veratrum nigrum minime quadrat.
XXI. Elleboro nigro Hippocrates fere addere solebat, peplium, sed non constat qualis illa planta fuerit. Plurimi ad esulas illam reuocant e testaturque Matthiolus hodieque in Italia aliquam esulae speciem vocari pepla vel peplo. Quod vero alibi ' μηκωνιοος nomine appellatur ; hinc a DioscoRIDE ' Videtin escissume papauer rquamuis illae notae, quas nobis prodidit, nihil indicant, cur iure ad papauerum species referri debeat peplion. An forte idem est papauer album Hippocratis, quod inter purgantia relatum ab ipso videmus 3 Uidetur sane, quoniam PLINIus quoddam papaueris genus tithymalum vocatum esse prodidit.
vide iterum poEsrvM. Libro XX. cap. XIX.
XXII. emadmodum autem peplium elleboro nigro addebatur, quod flatus erumpere facit: ita eidem scopo inseruiebant adiecta carminatiua, Vt daucus , seseli, cuminum, anisum idque genus alia. Porro nigrum cum dulcibus dare veteres cauebant: sed album vel oxymelite commixtum, vel vino dulci infusum freque ter offerebant: cuius rei causas ab experientia edocti sine dubio fuerunt. Videndum itaque quam recte virumque ad Oxymel suum elleboratum olim adhibuerit ComRADus G NEWs: & an satis bene nos hodie vino infundendum cum aliis praescribamus. Forte nec illud quisquam Hippocratis, vel Ullius Veteris, eXemplo comprobauerit, quod elleborus niger admiscetur medicinis perplures
285쪽
PERIOD. L SECT. IIL CAP. IIII. Ilures dies successive continuandis, ut infusis vinosis. Sed
aec alio loco disceptabimus. . XXIII. Coccus , i. e. granum, saepe nudum apud Hippocratem vocatur, intelligiturque an urbe Asiae dictum Gnidium , ut aliquando plene etiam legitur. lnisterno usui adhibebatur interdum η , sed longe frequentius externo. de morbis mulier. I. g. CXVIII. de natur. muliebri pag. 38s. M. GL ' Ibidem s. CXXIII. ubi bis suadetur κοκκον δούν- κασάπετον, granum gnidium devorandam dare : ex quo mihi videor colligere unicum modo granum fuisse pro doli oblatum e quum alias. ubi pro externo usu eadem grana praescribit, quod saepius facit,) sollicite numeret, quomam adsumi velit. Sed Diosco-RiDEs viginti granorum partem internam deuorare permittit. In libro de internis assectionibus aliquoties commendantur grana
Gnidia, iuncta hippophais succo. En duo loca et Caput pureato hippophais succo, aut cηidio grano , corpore prius valde bene solo. . XIV. 6c: purgare oportet meoro dato, aut hippophae, autenidio grano aut lapide magnesia. Quid vero sit hippophaes inter nostros botanographos, quantum memini, non constat. Videatur DiosCORIDΕs lib. IIII. oc ad Usum commentatores: de lapide autem πης quin sit Ille, qui nobis sub magne- . tis nomine cognitus est, dubitare nos non sinit idem moscoianings Lib. V. cap. CV. quo auctore discimus, quod, trum obolorum pondere datas , cratas humores eliciat. Forte nec illud euriora consideratione indignum fuerit, cur in laudatis libris. ut 6t illo de natura muliebri inscripto, toties haec medicamentaeommendentur, in reliquis autem plane non occurrat illorum mentio. Mihi saltem non succurrit alius locus ubi commenia dentur. Sed S illi de isternis assectionibus, de natura muliebri, ut Ec de morbis mulierum libri, vix poterunt Hippocrati tribui. quod iam Mercurialis toties laudatus docuit: dc vel sela fariarago medicamentorum commendata , praeter morem Hippocraticum, merito illos suspectos reddere debet.
X XIIII. Cneorum & cnestrum vocatur ille Dutex, cuius Ductus grana illa Gnidia sunt, de quibus modo egimus. Vulgatius nomen est thymelaea. Forte
286쪽
vix alibi, nisi in modo laudatis libris, mentionem eius videris : nec memini interno usui commendari. XXU. Colocynthidem iisdem libris video Dequenter commendatam, sed, quantum memini, usibus tantum externis. Thapsiam iisdem libris, ut & illo de sinperfitatione , qui eiusdem censuS est, Vtendam proponit, pariter externe: quemadmodum etiam cyclaminum N florem ac squamam aeris. Sed thapsitae succum multa ςalida remixtum interne sumendum , ut citissime reuo- matur , video alicubi propositum ', sine addita quantitatis sumendae determinatione. Et aeruginem adeo interne sumendam,cum potione syrmaea,praescriptam video , non determinata quidem quantitate, scopo autem abortum procurandi, une dubio vehementissimis vomitoriis motibus ab aerugine concitandis. de morbis III. I. g. de morbis mulier. s. log. in fine. XXVI. Pariter scammoniae succum externis Usibus, ad Vterum extergendum, video in de mo bis mu- Iterum libris saepius proponi: alibi ' vero etiam Usum internum, ad subpurgandum, suaderi. Frequentissime autem elaterium in iisdem occurrit, externe, Jt digerens& repurgans, adhibitum. Verum praeterea interne dandum idem forte subintelligendum erit , quando plurali Numero τοι ἐλατ υἄ, messicamenta agitatoria, commendantur. Infantibus repurgandis suadet lac caprae vel mulieris quae elaterium aut cuCumerem agrestem aeuora uerit. Vbi quidem ipsa vox elaterium designare mihi videtur elleborum album,quo caprae Vescuntur: cucumerem autem agrestem poni puto pro elaterio ex cucumere hoc parando. de intera. assect. f. a. '' idem. VI. sty. V. XXVII. Cnicum Hippocrates non alio loco, quam lenis deiectorii, habuit ; ut apparet ex hoc textu : aluum
mouent spurgant, cicer, lans, hordeum, beta, brassisa,
287쪽
PERIOD. I. sΕCT. III. CAP. IIII. 26 mercurialis , sambucuae, micus; haec omnia aluum 'tu
quam urinam mouent. . : de dieta H. et . Eiusdem libri g. XIV. paucis scribit o
XXVIII. Liquet, opinor, ex dictis, propria Hip
pocrati & frequentissima purgantia fuisse utrumque Veratrum , sesamoides & peplium: hisque contentum multis aliis, quae forte Cnidiorum fuerunt, & post eius tem ora, cum medicamentaria res amplificaretur, introducta unt, non multum egere se arbitratum fuisse. Mirum est quod ne verbulo quidem,intam amplis voluminibus, commendetur aloe , quam tamen non ita diu post in usum vocatam deprehendimus. Cumque in tanta copia& farragine medicamentorum, quae in libris ad mulieres
pertinentibus, ceterisque indicatis, commemorantur, ubi toties commode commendari poterat, . numquam tamen ad usum proponatur : magnum inde argumentum peti posse existimo ad antiquitatem horum librorum agnoscendam e quantumuis mihi pe suadere non
possum eos Hippocratis genuinos laetus haberi posse , omninoque mallem eos synchrono, Vel plane antiquiori cuidam, nidiae scholae doctori adscribere; utpote quibus
plurima erant pharmaca elateria. vide de victa acutor. ab initio e-ἀυτέ-ν Φέiarauia et eia r plurima a ciliis piamaca agitatoria proponistre. De elaterio iam supra diximus.
XXVIIII. Hippocrates purgantibus plurimum quidem utebatur in morbis chronicis: verum etiam in acutis eadem aetate eius data fuisse, ex multis locis intelligimus. Non modica disceptatio in scholis medicis exorta est de purgatione in morbis acutis, an omnino instituenda sit, & quo tempore institui debeat: utriusque sententiae patronis Hippocratem in suas partes vocantibus. Sed longior est haec disputatio, quam ut hic locum
inueniat. Videatur D. D. CLERICUS. , LI a ' histor.
288쪽
ΗIsTORIAR MEDICINAE histor. medic. P. I. lib. III cra. XVI. Adde , si placet, doctis. simi ro. ANTONIDAE van der LINDENfleff. meaic. exercit. XII quae inscribitur: Gomphas pleuriticus.
XXX. Ab iis, quibus pro Ventre euacuando Vsus est Hippocrates, commode licebit progredi ad recensionem illorum, quibus urinam ciere, Vel pectus expurgare , vel Vteros , solitus est , vel sudores elicuit. Et urinam quidem cientia plura proposuit, quorum aliqua leniora sunt & ad diaeteticam rationem accedunt, alia satis fortia. Lenioribus accenseo allium, apium, maXime palustre, & cepas et de quibus ita docet: oler bus algia cocta assata, urinam ciens , , per aluum
secedunt, s ad metes muliebres conducunt. Cepae ad Minas commoda sunt apium re coctum re crudum minam ciet, s palustre magis quam satiuum, quod etiam
maiorem etim habet. -- porrum coctum Orinam ciet ει δε- cedit. Datis autem talibus plianam tenuem, decoctum mercurialis, Vinum aquosum, mulsam aquosam , &id genus alia diluentia, superingerebat. Nonnumquam etiam balneis praecipiebat hoc fine uti.
de assectionibus. 48. de morbis II. g. XfL de 'iPκ acatorum. g. XXXXIII. Memorabilis est locus, ubi prouidere iubet ut omnia accuratissime praeparentur id est a mediastinis reunctoribus, quales homines nostrorum balneatorum similes fuerunt.
XXXI. Sed & satis forte diureticum remedium, cantharides, ab ipso adhibitum legimus ad potionem
hydropicam: ' cantharidas tres, detracto capite unimc iusque.pedibus alis, corpora ipsarum in tribus aquae cyathis terito. Idemque, cum aliis remixtum, ad menses, secundinas & foetum expellendum suadet, sed cantha rides quinque sumendas praecipit.
' de morbis mulier. I. g. Io8. p . scio. ed. Lind. Sed in versione tota haec pericope omissa est: an sorte Cornarius, cuius est, versio. Digiti oo by Coosl
289쪽
PERIOD. I. sECT. IIL CAP. IIII. ais versio, in quibusdam exemplaribus illam non legit φ Quin
FOEsius totum hunc locum Graece aliter exhibet, quam vel FROBENivs vel LiNDENius nobis dederunt; di omnem illam compositionem ad usum externum reuocat,nulla tamen, Guod merito mireris, tam notabilis mutationis ratione vel vervulo
leata : de quo dispiciant alii, quibus maius est otium.
XXXII. Quod Hippocratis aeuo creditum sit, caput seorsim expurgari quibusdam posse, docent quae supra' de grano cnidio & hippophae dixi. Sed paucula
addi his dictis debent. Scilicet eodem libro commendat tetragonon capiti purgando. VOX Vero tetragonon quid sibi velit oppido est obscurum. Neque enim patet an instrumentum, an vero medicamentum aliquod, hoc nomine designetur. Galeni iam tempore ignotum fuisse quid tetragonon significet, videri apud Fo Es IvM in
oeconomia potest: nosque infra commode hunc locum iterum attingemus. Alias autem errhina quaedam acria& sternutationem exitantia hoc scopo proponit.' s. XXIII. nota. - de assest intera. s. XXXXVIIL U LII.
' XXXIII. Sed magis notabilis videtur modus ille
pulmones expurgandi, quando ex peripneumonia simpurati essent , excitato nimirum per acria immissa iusti, cuius violentia abscessum rumpere tentabant. Hoc fine ari radicem tritam, cum grano salis, & pauxillo mellis, aquae &olei subigebant, aegroto autem linguam protrahebant , & mixturam modo dictam tepide infundebant. Si haec parum profiCerent ad acriora,Vt cyclaminum , sylphium, raphani corticem, aeris florem, tram
sibant. de morbis II. g. M. cons de internis assest. g. I. ubi eodem scopo commendantur centaurea dc dracontii radices. Totumi autem hoc a Cnidiis medicis acceptum esse Galeni testimonio certum est. min ipsum de internis assectionibus librum a Cnidio quodam scriptum esse FoEsto iam visum fuit. .
290쪽
a o HISTORIAE MEDICINAE .i XXXIIII. Ad uteros expurgandos infinita fere sunt, quae in libris saepius de mmierum morbis, commendantur, tam interne sumenda , quam exterius sub insessus, enematis uterini, pessariique forma adhibenda: inter quae non pauca sunt Vehementissima catharticae &diureticae indolis , quorum specimina superius aliqua attuli : quare a pluribus hic recensendis abstineo. XX XU. Sudoribus prouocandis operam multam dabat Hippocratica schola , persuasa scilicet morbos omnes solui aut vomitu , aut deiectione aut urinae largiori profluuio, aut metastasi ad articulos , aut apostemate exanthematibusue: merum si inisspeciem omnibus maxime se communem.' Sudori autem expellendo medicinas fuisse adhibitas non inuenio : sed nomine diluentibus probe praeparato, si exerceri posset, illa obire exercitia, quae cuiuis conuenire putabant, deinde fricari, lauarique iubebant: si vero vires aut morbus exercitia non permitterent, potibus Cibisque conuenientibus itidem praeparatum stragulis multis operiebant, ac fomentis calefaciebant.
XXXVI. Sanguinem sincerum euacuabat Hippocrates venae sectione, scarificatione, & profundis sectionibus passim, praecipue autem in capite, facicndis. Sed non solum euacuationis scopum hic habebat , verum
etiam reuellere sanguinem a parte remota, derivare cundem, libertatem mouendi M influendi reddere, & refrigerare, sanguinis detractione studebat. XXXVII. Simpliciter euacuandi scopo , Ut nimirum venis nimium repletis succurreretur, sanguinem mittebat hominibus nimiam humorum copiam adeptis, ut athleticis, ad summum boni habitus apicem prouectis, quorum statum periculosum, adeoque non cunctanter