장음표시 사용
271쪽
PERIOD. I. SECT. III. CAP. III. et siditque loca huc pertinentia BELLmus. At vero nec illud Obscurum est, hanc partem minus illo tempore, quam insequutis, excultam ruisse. Pulsuum loco, ad febrem cognoscendam, eum attendisse caloris intensioni & spirationis crebram & celerem repetitionem diligenter Comsiderasse, a doctis viris obseruatum est , & ex lectione Hippocratis facile animaduertitur.
ae tu ibas Y vrinis. Addatur D. D. CLERicus histor. med. Pan. I. libr. m. cap. VI.
X X UIIII. Sed urinae considerationi plusculum tribuit, inque ea ad quantitatem, colorem, consistentiam, sedimentum, innatantia, bullulas stiperstantes, atque id genus alia, cum cura respexit. Neque minus ex deie- Ronibus, iisque quae euomuntur & exspuuntur, signa cepit. Qitae si quis compendio cognoscere cupiat, adeat saepe laudatum UALLERIOLAM. -
Locor. comm . Lib. III. cap. X. AI. UXII. .
XXX. Quin faciei etiam & uniuersi habitus obse
uationem cum reliquorum signorum consideratione coniunxit: aegri quo'ue decubitum, linguam , gestus, mores & actiones diligenter notauit, hincque signa, cum reliquis coniungenda, desumsit. XXXI. Tot igitur signorum consideratione exe citatus & probe subactus Hippocrates, admodum tamen modeste de arte praesagiendi sensit , sponteque profes.sus acutorum morborum non omnino infri biles esse adictiones, neque momtis neque sanitatis. Quin grauiter in aliquos scribit, qui magis vaticinati quam praedixisse videntur: quorum aliqua lpecimina, non sine indignatione, adfert, ubi non solum futura prae iunciare ausi fuerunt: verum etiam ad lectum aegroti praeteririta recitauerunt, decumbentiumque peccata, aduersias diaetae leges cbmmissa, arguerunt. Ab his omnibus .RIia alienis-
272쪽
alienissimum profitetur: Mo vero, inquit, talia quidem non vaticinabor ; verum signa scribam, ex quibus sanos futuros homines,'morituros coniectine oporteat.
Predict. II. I.-2. Mereri sane indicatus hic locus, cum aliquot sequentibus paragraphis, usque ad XI. Probam con siderationem semper mihi visus est. Mod enim tam specialia exempla de symnasticis hominibus, eisque factis praediis ctionibus, admirabilibus visis, adseruntur, di modi, quibus, non omnibus sentientibus, animaduerti talia potuerint, india, cantur e suspicio mihi enata est Hippocratem, aut quisquis auctor est voluminum praedictorum . pungere ibi praecipue, Prodicum. aut Herodicum, quem callidum sophistam fuisse . PLATO reliquit: adeoque non improbabile videtur, quum se ex ludi magistro repente medicum,hominum saltem opinione, Latium viveret, circumspexisse quibus se artibus admirabilem
votissimum redderet. Confirmant me verba g. X: Celemneae his, qui exactam ac certam praedictioram rationem predicare, cinaliqui, ipse vestus sum, eum aliproram vero filiis ac discipulis rem contuli, quorundam vero pripta accepi. Quare quam probe sciam
qualiter quisque eorum sentiat,'exastas certiturius nusquam com-- . pererim, hec scribere agressassam.
' XXXII. Ex quibus apparet nec Hippocratis aeuo demisse homines callidos, qui plus quam arti licet de se perhibere pollicerique populo, falli cupienti, semel ite rumque feliciter ausi , ipsoque successu audaciores redditi , fortunae secunda aura longe prouecti fuerunt, &forte multos se multo doctiores praetervecti. Veroque simile est , illius aetatis homines, falli a suis vatibus, or culis, sacrificulisque continuo adsuetos, agyrtis praestigatoribusque talibus libentius auscultasse , quam honelio viro, quid ars praestare possit vel non possit libere profitenti. Unde intellictur plerosque , ne deterioris. eLstnt fortunae, studuis, ut vel ipsa re, quicquid arte consequi licet, perfecte consequerentur z Vel apud populum consequuti viderentur.
273쪽
PERIOD. I. sΕ T. III. CAp. IIII. XXXIII. Nec male coniicimus, quod doctissimo D. D. CLERICO in mentem iam venit, ipssius Hippocratis, eiusque similium, in praesagiendo dexteritatem , sine praestigiis admirabilem , alios coegisse ut praecipue huic medicinae parti, quae prognosin format, studerent: Vm de factum est ut mox ab Hippocratis excessu multi illa incrementum caperet, pulsuum praecipue doctrina subtilissime exculta: vique propudiosa Vromantia ab eo
tempore esset atque maneret malum necessarium. , ' loco citato pag. IN. I6s. '
Hippocrates diata, medicamentis N
Quam legem sanis praescripserit te
Vnde ipsius sententia de cibis' exisercitationibus peti debeat. III. Quid ad supersua ela Mada sanis
De alui expurgatione lenissima. XIIII. De modo vomitam blandissιω ma. euandi. XP. De enematibas Usuppositoriis. Hippodrates non credebat drasti ventriculam ladere. XVII. Hestiae pisoantia dari docebat. De elleboro alis S . sesamide. XVIIII. XX.
maeneso. XXIII. eciecim. XXIIIL de coloe nitide, thapsia . e clam ηο S mineralibus veneTeis. πικ de scammonia S elateris. XVI. de enico. XXVII. Generatia
274쪽
Generalia quaedam depurgantitas. XXGII. XXoIII. Diuretica Hippocratis. XXX. XXXI. de caput expurgantibus. XXXII. de modo pulmones suppuratos ex purgandi. XXXIII. de uteris expurgandis. XXXIIII. de Sudoriferis. XXXV de ' euacuatione sanguinis s eri. XXXVI. Ove fiebat vario scopo. XXXVII. Cum locorum delecta. XXXVIII. de venae sectione in acutis. XXXVIIII. de scari atione. XXXX. de therapia Hippocratis alterante. XXXXI.
de somniferis deosin vio. XXXXII.
de mandra ora. XX XXIII. XXXXIIII. de quibusdam alimentis medicame tofis vi ptisana, alica. XXXV. de erceone. XXXXVI. . de balaeis, fotibus medicatis,aliisque' externis. XX XXVII. 'de unguentis. XXXVIΠ.de cataplasmatibus. XXXXVIIII. .
de tinctibas. LI. 'de chemia Hippocratis LII LVIII. de chirursa Hippocratis. LVIIII.
Quomodo tractaverit vulnera recentia. L X. Quomodo certis eire stantiis comio lata. LXI. - LXII Lde aedemate , varicibus. LXIIII.
de deligati iris Hippocraticis LXV.
de Gallio perterebrando. L X VILL XVIII. Vt fracta curauerit. L XVIIII. LXX. de laxatorum curatione. LXXI. Quomodo is oeulis curandis se gesserit. LXXII. de chirurilia Hippocratis in renibus peuoresuppuratis. LXXIII. de ione. LXXIIIL de foetur mortui extractione. LXXV. Decimina praxeos Hippocraticer quartana febris. LXX UI LXXVIII. de icteri curatione. LXXVIIII. LXXX.
LXXXI. Et quo pino aqvam miserit. LXXXI I. devolvvli curatione. LXXXIII LXXXV. Decimina acutiomm morborum rpleuritidis N peripaeumon ' LXXXVI. LXXXVII. Duenterie euratio. LXXXVIII. LXXXVIIII. Angina curatio. L XXXX. LXX XXI. Levioris a illae , seu paraUnanches curatio. LXXXXII. de apoplexie curatione. LXXXIIII. D mi curatione. . LXXXXIIII.
275쪽
Expositurus igitur de Hippocrate artis Operibus edendis occupato, bene video, quam multa paucis dicere debeam : adeoque intelligo breuitatis mihi rationem in primis esse habendam. Ante omnia notari debet, Hippocratem vixisse illis temporibus, ubi medicina nondum diducta in tres partes erat, gliscere tameniana illa diuisio , quae breui post facta est, coepit, quum una sibi curationes per victum, altera per medicamenta. tribueret, tertia manu mederi profiteretur. Hippocratem itaque videmus sanitatis conseruandae praelidia ex fonte diaetetico desumsisse : labefactatam stanilire & instaurare iisdem utplurimum studuisse , subinde tamen etiam 'pharmaca adhibuisse, & , ubi res postulabat, chi, rurgiam mascule & intrepide exercuisse. 'II. Sano homini, quique suae spontis est, diaetam praescribit elegans libellus de olubra victus rationer quem plurimi quidem Polybo, Hippocratis genero, tribuunt: N in quem utiles Galeni commentarii exstant: sed & aliis multis libris multa huc pertinentia inseruit. Generalis regula, pro valetudine huius generis hominum tuenda,
vici tur illa : Valetudinem praestant, cibis citra satieta tem loci, s ad labores impigrum esse. Quin ciborum& laborum necessariam coniunctionem puscre alibi innuit : fieri non poUes , ut is, qui cibos assumit, sanus sit , nisi etiam laboret. Contrarias enim inter se rationes habent cibi s labores e temperati tamen inter se, confe- runt sanitati. Gippe labores ea, qua insunt, consumunt,
tibi autem s potus ea, qua euacuatasunt, explent. Ceterum in labore, cibo, potu, somno, rebus venereis, modum adhisendum suadet.
Ita Celsus noster lib. I. cap. l. Vocat illos , quos Hippocrates passim dixit τει ι τας. Galenus exponit illisia que opponit vitam degentes . Vt iter faciantes; mia. a lites, , Disiligoo by GOoste
276쪽
as6 . HISTORIAE MEDI cINAElites, athletas, qui sese multum ad eircumstantias Ioci ac temporis accommodare coguntur , quin multa secundum leges facere debebant, ut athletae, qui debebant , coacti vorare, & potare praescriptam quantitatem. videm. n. sest. IH '' de diata I. s. I. U IL. . idem. n. sest. n.
III. Ne autem ciborum ac pomum qualitates quemquam laterent, de singulis fere seorsim copiose, multisque in locis, exposuit: quemadmodum etiam de laboribus . praecipue vero exercitationum generibus, accurate praec it: quae singula ex tribus libris is diaeta inscriptis polimmum peti posJunt: ex quibus simul intelligetur , multa aeud Veteres in cibum apponi solita
mille , quae a nostris moribus abhorrent. Sic carnes caninas coctas assatasque , equinas, asininas, Vulpinas, quin erinacei etiam terrestris, commemorat, & quibusdam seorsim commendat. Ceterum in medio hic relinquo illam quaestionem iam olim quidem agitatam. cui auctori tribui hi libri debeant, id enim iam olim controuersum esse D. D. CLERICus indicat, qui ipsemet coniicit, hos libros esse Herodici, Hippocratis praeceptoris. Certe res, quae ibi tractatur, quantum nos de illa quaerimus , indoli doctrinae Hippocraticae reliquis eius scriptis, satis bene in plerisque conuenit.
de diria II. g. i6. III. s. 2o. 2 Histor. medici P. I. lib. III. cap. XIII
IIII. Ut vero superflua & inutilia consumantur &expellantur , non solum a laboribus , etsi ab his potissismum , exspectabatur , Verum etiam tempestiue interia positis vomitibus diaeteticis, enematibus infusis, frigio. nibus , balneisque ad hunc scopum tendebant veteres quae in laudato libello de salubri victus ratione legenda commendo. Ipsissima autem sunt illa , quae athletae s
ciebant, solaque haec differenda erat, quod ea ab hominibus
277쪽
nihils athletico instituto non addictis liberius &remissius, nec ad artis regulas exactissime fiebant. U. Ubi vero Hippocrates hominem a morbo liberandum acceperat , qui adhuc sub latitudine sanitatis
comprehendebatur , orthostadiamque utcunque seruabat: ut & in morbis chronicis, qui aegrotum lecto nondum mancipauerant, diaetae pariter potissimum quidem fidebat, id est ea, quae ad victum pertinent, cuiuis india viduo conuenientissima ordinabat , & exercitationes, eoque pertinentia , ut balnea , inunctiones, frictiones, praescribebat : verum insuper adhibebat hisce medicamenta quaedam, quibus naturam adiuuaret. Acuto autem murbo decumbentibus, victus potissimum beneficio , & paucis medicamentis, pariter quidem succurre bat, sed exercitationes ' non praescribebat, nisi forte conualescentibus. Singulorum aliqua specimina proponam , si prius generales quasdam regulas practicas, ab Hippocrate praescriptas, adduxero, & quae ad therapiam
generalem pertinent, pauciS eXposuero. Apparet hoc ex viam. VI. Sest. III. pag. gos. ed. Lisdem ubi Herodicum vel Prodicum reprehendit, quod sebricitantes interiscerit, ad ambulationes, luctas, cursus , multariue fomentationes eos cogendo, quae singula labri sint inimicarquem locum supra integrum dedi.
VI. Praecipue autem inculcabat: moisorum naturas ipsas esse meaicatrices. Naturam sibi ipsi inuentre momborum aggressiones, non ex praemeditato I - eamque, i, cet a nemine edoctam, nussoque magistro usam, ea, quihus opus es, facere η, quare medicum oportere , Ut attendat naturae molitionibus, diebusque indicatoriis consideret , quali crisi aegrum a morbo absolutura & liber tura sit. vero iudicantur vel iudicata sium integre.
neque mouere oportet, nerue nouine, neque medicamentis
neque aliis irritamentis, Ied omnino relinquere. Ga vera Kk ducere
278쪽
HISTORIAE MEDICINAEas ducere oportet, quo maxime vergunt, eo ducere oportet, per conuenientes locos. Concocta autem medicamentis ag- redi oportet re mouere , non cruda, neque in principiis, si non turgeant: etvlurimum autem non tingent. in . uidem. VI. Sell. R initio.
VII. Alia generalis apud Hippocratem regula legi. tur: Licunque morbi ex repletione flunt, eos euacuatio sanate'quicunque ex euacuatione, repletio. Similiter in aliis contrarietas obseruanda es. η Hanc regulam ali-hi pluribus sic edisserit: quoscunque morbos repletiosirit euacuatio sanat: s quicunque ex euacuatione sunt morbi, repletio sanat z quicunque vero a labo re sunt, quies sanat, qui autem ab otio gignuntur, labor fanat. N mmma , medicum scire oportet, opponere se contraria debere instantibus , intensa soluere s soluta intendere. Sic enim Oel maxime morbum sedauerit: s mihi sane hoc Tum sanatio Oidetur. Rursusque alio loco : repletioni euacuatio, euacuationi repletio, labori quies succuserit ks quietis m-am ex labore reperies I atque ut μαμ
re ducam, contraria contra I um Runt messicamina. M
dicina enim nihil aliud es nisi adpossim ablatio. Ab Metio quidem eorum , qua μω nt z adpoytio autem e rum qua deficiunt: qui autem id optime facere potes, is optimus medicus censebitur, quantumque quu ab hoc' itando descit, tantum deficit quoque ab ipsa arte.
VIII. Hanc vero ablationem & appositionem qua cautione fieri velit, minime reticuit: ' Multum es repente euacuare aut replere aut calefacere aut refrigerare, aut omnino quomodocunque corpus mouere , perIculosum
f. Licquid enim es nimium , natura es inimicum: quod cio paulatim tutum es cum ahas , tum etel
279쪽
PERIOD. I. sECT. III. CAP. IIII. asymaxime sab Ono ad alterum facimus transitum. Nam 'eontraria paulatim inducere oportet interquisere. Apiari . LI. Sest. II. Epi . G. sessi II. VIIII. Ut vero laudabilis hic transitus a contrario ad contrarium, per ablationem & appositionem , recte ordineque fiat, porro requirit ut medicus prospiciat, ne quod vel solidarum vel fluidarum corporis nostri partium' subsistat vitium , intentioni salutari impedimento futurum. Iuvabit ipsum audire senem , valde hic quidem breviloquum: η Dilatare , coinctare, kac quidem certe, i a vero minime. Succi hi quidem expelgendi, isse tera exsccandi, alii autem inserendi, idque interdum quidem,
interrum vero mInIme. Corpus autem , cinnes extenuare, incrassare o Utet, atque alia, ac partim quidem,' tim vero minime. Lenire, exaserine, in rara, emoLtire, haec quIdem, im vero minime. Excitare , to porem inducere, aliaque quacunque id genus.
X. Porro, si qua euacuari loco non conuenienti coeperint, reuelli ea iubet, his verbis : ' Reuelianda ea sunt, qua, quo non oportet, vergunt zsin autem quonam conuenit, ita tum viam struere decet, quamnam in partem singula tendunt. Si vero reuulsio minus expedita sit , scilicet ut in superioribus male fluentia ad inferiora, vel si per inferiora incommode fluant, ad superiora retrahantur , fieri iubet derivationem , παροχετευσιν, ad
proxima emunctoria. Ioco modo citato , ad quem conseratur liber de humoribus g. I. & legatur Galeni commentarius, ut di Foratus in amois talionibus & Oeconomia Hippocratisa, vocibus & ἀmia
XI. De recto modo iis, quae euacuantur, statuendo sic praecipit: prodeunt copia minime sunt Ui-Κka manda,
280쪽
manda , sed quamdiu prodeant qualia oportet,)aeger sincile ferat. Ubi vero opus est Lebilitare ad animi Φsque defectiomm educere: id quoque faciendum est, flager
XII. Cum quis omnia recta ratione facit neque immen pro ratione Iuccedit, non es au aliua m eouendum, si manet quod ab initio OHum fuit. Scilicet si cum re- 'cia ratione visum fuit, idoue iterato examine constiterit, non est mutanda metnodus, si vel maxime medicamenta mutare placuerit. Ceterum nihil esse medico temere fatuendum nihil prateruidendum , aliquando etiam interquiescendum esse, idem prudenter docet.
XIII. Accensere his regulis licebit & illam: medicamenta non sanant, ea ferrum sanat, qua ferrum non sanat ea ignis sanat: qua vero ignis non sanat, ea insanabilia reputare No tet.
sb. LXXXVIII. Sessi VII. edit. Resti. Sel secundum edit. Lindenianam Sest. VIII. aph. 6. Goniam autem GALEN hunc aphorismum non posuit in suis codicibus, ubi reliquos omnes commentariis ilustrauit, propterea ab editoribus Uuriis adnumeratur. Sed ut κατὰ τὸ ἐκτὸν non sit ab Hippocrate prosetius, rem tamen menti eius apprime conuenire, docere nos potest lib. de arte g. XIII. Ceterum profiteor me regulas istas a D. D. CLERICO accepisse e subnotaui autem loca illa,
ubi apud Hippocratem eas relegere possit. si quis id desiderat. XIIII. Progredior ad breuem delineationem praxeos Hippocraticae dandam , secundum therapiae generalis capita. Faciam vero initium a ratione ventrem &intestina expurgandi. Hanc vero expurgationem aliquando moliebatur lenissimis, Vt mercuriali in aqua cocta, cuius excolatum succum, cum ptisanae pari mensura remixtum, modico mellis adiecto, per vices sorbendum