장음표시 사용
521쪽
Mus o de eo non vereatur scribere: tam similis es C
roni , quam mulus homini, adeo ut vix credas, vel Da
tum fuisse, qui scrifit, vel hoc aetatis, quod prae se fert, Uxisse e tam diuerram es totum dictionis genus. Afrum
quempiam esse dicas, neί ullum carmen elaboratius. Vt cum in prooemio ait: mea paruitas eo iustius ad fauorem tuum decurrerit quod cetera diuinitas opinione colligitur'.
tua praesenti de paterno auitoquesideri par vidcxur. CHRI- IANVS DAVMIVS p castrense dicendi genus in Ves rio nostro et Velleio Paterculo notat. Illud vero etiam non negandum, quod bonUS auctor passim valde cor ruptuS, attritUS, et iniuria temporum ab ignaris male multatus, ut vix sui similis esse videatur: et unus L Ι s Ius eum, editionis suae praefatione amplius octinge tis naeuis expurgasse glorietur. In exemplaribus huius auctoris tantam varietatem BARTHIVS q) notat, ut componere noua cum Veteribus adorsus vix scias, quo sum vertere sententiam velis. Quoniam hic scriptor omnium manibus terebatur: prodigiosissime corruptum et glossematis interpolatum ad nos peruenisse FRANC. MODI vs r notat. Et pausim, inquit, in Valerio obseruamus pronominum eust , Graecis quoque usitatam. At imperiti homines de suo illa intruserunt fulciendis semtentiis, quod semel dictum volumus de hoc scriptore.
Tiberio Caesari et uniuersae domui Augustae, Velam tum illustrium quoque familiarum consuetudo fuit, enixe adulatur, infinitis locis. Libro nono interdicto- tum improborum factorumque sceleratorum exempla viti-
οὶ In Ciceroniano.pὶ De caussis amissarum Latinae linguae radicum p.
522쪽
ultimo, quod recte subodoratus est Pronius, Seiani, suppresso tamen eius nomine, supra omnium flagitio riim conditionem , incessit perfidiam atque audaciam. Ita quoque Iulio et Augusto assentatur: sJ Br tum paricidam vocat: t et C. Cassium nunquam sine praefatione publici paricidii nominandum. υ Illa vero omnium turpissima adulatio, quod ad Tiberium operis prologo scripsit: Te huic coepto, penes quem,
homino deorumque consensu , maris ac terrae regimen
esse voluit, certissima Ialus patriae Caesar, inuoco, cuius coelesti prouidentia virtutes , de quibus dicturus sum, b niguis e fouentur ' vitia seueristae vindicantur. Nam si prisci oratores ab Ioue Opt. Mam bene orsi sunt, s e cedenti 'mi vates a Numine aliquo principia traxerant: mea paruitas eo iusius ad fauorem tuum decurrerit, quod cetera diuinitas opinione colligitur I tua praesentis de pa- remo auitoque Meri par videtur quorum eximio fulgore multum ceremoniis nostris inclutae claritatis accessit. Deos enim reliquos accepimus , Caesares dedimus. Neque in hoc auctore, Vin ALTHAIAR BONIFACIUS x
recte monet, inueniri facile poterit aut harmonia Liuianae facundiae, aut grauitaS Sallustianae maiestatis, aut vis Caesareanae essicaciae, aut sincera Taciti fides, animosia libertas et ciuilis Prudentia. Pro his virtutiabus apparent tragicae exclamationes, intercisa obscur que breuitas, allectata Vehementia, ingenium seruile, adulatio tam profligata, ut in superstitionem saepe ac idololatriam erumpat. Sententias nimis curiose perquiarit , adeo quidem , Vt Vix sine huiusmodi animaduer fione quadam historiolam proferre conetur. Primus hic
523쪽
poeticum inuocandi morem in historiam inuexit: quem postea secati sunt Graeculi, ad assentationem natura magis creati, quam arte compositi. Vbique Valerii poeticum potius, quam historicum apparet ingenium: ita pressus confertuSque, acums et multo sale respersus: ut iis accommodatior esse videntur, qui epigrammata fingunt , quam res gestas scripto consignantibus.
g. XIX. Non falluntur, qui aiunt in his libris, velut in amplissimo theatro, quandam quasi communis vitae tragi co - comoediam a Valerio agi : ubi ipse tanquam pantomimus aliquis in nouas se formas saepe mutet, mortalis vitae mille pericula casusque infinitos diuersis gestibus imitatus, passiones, affectuS, mores atque studia graphice depingat: aliquando grauitate sublimis, et eloquentia splendidus, virtutes laudet ac honeste facta in coelum euehat: nonnunqUam tristis ac velut tragice plangens crudelitatem sceleraque damnet: saepe facetiis Iepidus dicteriisque salsus, et comice iucundus, vana hominum studia et consilia sugillet. Velut instructisi
mus choragus, nunc Virtutum, nunc Vitiorum mimos. magno verborum apparatu comtOS, inducit, ac pra
sentes quasi oculis subiicit: aliaque exemplis connecte do exempla, noUas subinde Personas repraesentat, sententiarum insigni se iactat Pompa, suosque spectatores quouis modo delectare conatur. Quamuis etiam ali quando moliri grauius, quam feliciter exhibere vide tur figuras atque sententita: abunde tamen, quae BoE-cLERI, F cΕLLARII, Q) et WALCHII a sententia, elo
524쪽
quentiam suam prudentiamque aequis iudicibus approbare potest. Amatur praesertim ab illis, qui occupationibist distracti quaerunt temporiS , compendia, nec historiis diu immorari possunt. Multa Valerius Maximus paucis complectitur Verbis, et Pulcherrimum ex immensis Romanae et Graecae historiae viridariis floria legium instituit. CARO Lus sIGONIus b) in eo do- siderat nomina historicorum, ex quibus sua descripsit atque eum, dum ex omnibus eliciat, qui saepe sint i ter se varii, haud raro etiam non sibi constare. f. XX. Valerius Maximus prodiit primum Moguntiae I II. sol. per Petrum Schoyster de Gernshem: quae editio princeps ex Perletonii legato in bibliotheca Leidensi se
Uatur. Eodem anno recusus est Venetiis fol. per Vi delinum Spirensem. Ibid. I474. sol. per Iohannem de Colonia et Ioh. Μanthem. IUS. Qi. Id. . sol. eX eme datione Boni Accursit Pisani. I a. fol. cum omniboni Leoniceni commentario, apud Iohannem Forolivium.1487. I 88. I 9 I. I 494. et I 97. Qi. accurante WAntonio Sabellico, cum Oliverit Amignanensis Vice tini commentariis. Parisiis I 47s. fol. sine nomine typographi. Mediolani I 47ς. sol. Per Anton. Zarotium.148o. et I p. sol. per Leonardum Pachel et Videria cum ScincaenZeller, Theutonicos. Bononiae I m.
sol. ad petitionem Sigismundi de Libris. S. XXI.
Seculo post Christum natum decimo sexto exempla illustriora prodierunt Venetiis Iscio. IS 3. et Isos. fol. accurante M. Antonio Sabellico, cum Oliverit A
525쪽
gignanensis Vicentini commentariiS. I Soa. Is 3. et I S 8. S. apud Aldum. Is I4. R. apud Asculanum. ISI 8. Pl. per Aug. de Zanis de Portesia cum commentario historico et literario oliuerit Argignanensis, et succincto Ioduci Badii, additis Theophili lucubrationibus, et Pene umis imaginibuS. Is 34. 8. apud Iuniam, cum Pauli Manutii Praefatione. IS 8. I Ss8. I 6s . et I SIS. sol. cum oliuerit Badii Ascensit, et Theophili commentariis. Is s. et Ys64. 8. ex Sebast. Corradi recensione. Medroiani Iso8. ISIO. et I SI 3. sol. cum Oliverit, Badii, et Theophili commentariis. Parisis IIII fol. per Ioli. Paruum, cum amplissimo Iodoci Badii Ascensii commentario. Isaa. et Is3ς. sol. cum Oliverit et Badii commentariis Is 3. 8. eX Robert. StePhani ossicina. Is S. I 2. Lugduni IIII. II. cum Iusti Lis fit et Stephani Pighii no-riS. IS 34. I 4 I. I 6O. 8. Isso. IS66. Is . II. et Is87. I a. aPUd Gryphium, cum Stephani Pighii et Claudii Μitallerii notis. Argeminae Isa I. 8. Basi aras o. 8. ISS3. et S62. 8. apud Henricum Petri, cum Henrici Glareani annotationibus. Issct DI. cum scri toribus aliis, qui exempla Virtutum et vitiorum edia erunt. S Z. 8. cum annotationibus Glareani et Christianorum exemplorum farragine. Desiae PS solis per Melch. Lottherum. sic stadii Isao. 4. apud Lag rum Schurerium. Moguntiae 1 38. 8. Amuerpiae TS4ς-8. Ig67. et IS . 8. 'apud Plaminum, cum Steph. Pighii annotationibUS. is 8s. et ι I9. 8. cum Steph.
Pighii et Iusti Lipsit notis. g. XXII
Seculo decimo septimo Valerius Maximus prodiae
Venetiis I 6Os. 8. eX recensione et cum notis Sebastiani Corradi. Lugduni i6ι a. ia. cum notis pighii et Lipsit Duaci
526쪽
Duaci I 6IQ. 4. Gene e l6So. ra. Parisis i679. 4. apud viduam Thiboust. et Petrum Eselas. cum interpretati
ne et notis Petri Iosephi Cantelii, e Societ. Iesu, Christianissimi Regis iussu, in usum Pelphini. Fraucofurti. 16O . et 2627. 8. typis Wechelianis, cum Iusti Lipsit. Stephani Pighii, et Christophori Coleri animaduersionibus. Hanouiae I 6r4. 8. cum iisdem notis. Berolinia 67a. 8. cum notis Ioh. VOrstii. Antuerpiae I 6 0. 12. ex emendatione Stephani Pighii. Amstilodami i63 a. fomma minore, apud Dan. ElZeuirium, ex recensione Ioli. Isaacii Pontani. i 67 i. forma minore, ex recensione Pomtani. 3647. et I 66o. ra. cum Iusti Lipsit notis. Lugduni Batauorum I 6 o. a. cum notis Iusti Lipsit. 165 r. 16SS. I 66o. I 6 . et I 69r. 8. cUm notiS variorum Antonio Thysio. Roterodami 1662. 167ι. et I 68 . Irucum notis Ionannis Μinellii.
Nostro seculo Valerius Maximus editus est Haraiae 1 3. 8. cum notis Ioli. MineIlii. Didae r 726. 4. a. tOmis, opera Abrah. Torrenti, cum notis integris Glare ni, Pighii, Lipsit, Coleri, Vorstii, nec non selectis aliorum obseruationibus. Quibus accedunt emendationes ineditae C. Barthii, Fr. Guyeti et Μ. Gudii, item notae et obseruationes perpetuae Iac. PeriZOnii, ut et A. Schultingit exercitatio ad Val. Manlib. I. cap. 7. de testamentis rescissis. Ad plurimorum ΜSS. fidem opus recensuit, et notas adiecit Abrah. TOrrenius. c)
inc VRΤΙVs RVFus quis merit, et quando via xerit, non unum Omnes sentiunt. Certe historiam eius Sss a de
527쪽
de rebus Alexandri M. elegantissime scriptam, quod satis mirari non positimuS, ex veteribus nemo diserte m morauit. Vnde quidam de genuina eius antiquitate dubitarunt, recentioris ingenii foetum credentes, post restauratas literas, nomine Romano, in lucem editum.
Ioh. Laurentio Crollio d auctore, in bibliotheca P latina seruabatur historia Alexandri Magni, heroico cammine conscripta, ex qua Post renatta literas, vir quidam purioris Latinitatis studiosissimus, stilo soluto eandem historiam sub nomineo Curtii adornasse dicitur. Quod vel inde constare putant: quoniam in Curtio sibi videntur obseruasse, quae cum veteri geographia dissiculter conciliari possunt. Ita GVIDO PATIN v se r fert, adolescentiae suae magistrum in hac opinione de Curtio sitisse, que son bure V etest, γ' vn Roman
garia de nouo Mere h) unde viri eruditissimi solent Curtii aetatem colligere, hanc praecipue ob causiam insemia esse, ut auctoritaS aliqUa scriptori recentiori conciliaretur. Ante seculum a Christo nato quintum decimum, neminem Omnium esse repertum, qui vel per transe
nam d) Allocutione ad loli. milhein vim Comitem Palatinum de bubliotheca Giaeuii Heidelbergens laeus donata. e) Epist. 27 D Methodo ad facilem historiarunt cognitionem C. IO. p. m. 1 IO e Disp. circulari de Q. Curtio R. I. IO. II. 11. Apud cx Ret iv M l. 1 P. C. F.
528쪽
nam Curtii historici, aut scriptae ab illo historiae
mentionem iniecisseti quin etiam neminem in hunc usque diem quicquam apud veterem aliquem auctorem reperisse ex Curtio citatum. Prorsus ergo statuendum, non tam vetin esse Curtii aeuum, quin potius pro suinposititio recentioris cuiuspiam scriptoris foetu habendam Alexandri Μ. historiam, qui post: renatas literas f lici veterum imitatione eximiam scribendi facultatem adeptus, opus hocce suum Romano sub nomine prodire voluerit. Illi vero suam dissertationem i) opposuit
MAGNUS DANIEL ΟΜΕISIVS, quocum et nos omnino
kciendum putamus, iniurium censentes, de antiquitate tam nitidi elegantisque scriptoris dubitare. Quod ad errores geographicos attineti similes quoque forsan et plures apud Herodotum, historicum antiquissimum, aliosque grauissimos auctores deprehendent. Ecquid veterum poterit Probare silentium de auctore, quem ipsa scripta probant. Adeo plures fuissent reiiciendi, quorum memoriam nulla unquam obliuio delebst. Contra
vero sentientibus Optime IOH. cHRISTOPHORUS WAG fg 1 L h) respondit: est quacunque de causa non occumrit apud antiquiores, qui extat, Curtii mentio, tamen ii, quorum aetas tria secula longe excedit, eius meminere, veste saltem Dur ante illa tempora vixisse illum necesse se.
Iohannes nimirum Sarisberiensis, Camotenses Episcopus, quem anno II 82. vita excessisse constat, Curtium allegae in poli cratico lib. 8. cap. I 8. Philippus vaero Gualterus, Episcopus Insulanus, quem nonuulli Sarisberienses aequalem temporum autumant, alii , ut Vossus de poetis Latianis, anno IaSo. claruisse ferunt, in Alexandreide, siue Sss 3 cami in De Curtii aetate Altdorfit I 683. 4. In pera librorum iuuenalium tom. 6. P
529쪽
s fio CAP. Ix. Dp RIIT ORICIS AB EXCEssu AvavsTicarmine, quo libris X. cecinit res gestas Alexandri , Cum lium ad verbum, quantum poterat, imitatus es. De AL
onso quoque decimo Vsipaniae Rege, qui Sapientis cognomen meruit, et anno I 2SΣ. imperare coepit, Antonius Panormitanus in vita eius prodidit, eum, cum graui momho laboraret, remedia medicis frustra fraescribentibus, cosmsse legere ' Curtii Asoriam de Alexandro M. adeoque illius dulcedine captum fui se, ut ex sola lectione sanitatem ias reveravit; haec saepe deinde repetiit verba, erumpens maleant Avicenna, Hippocrates, Medici ceteri, vivat Cui liussospitator meus. uanquam quid verbis opm es ZMonserauit mihi olimsiolidum re p. literariae columen, omnique laude dignus vir, Antonius Maglianchius in bibliotheca Medicea codicem Curtii antiqui mum, atque Lticae Holpenii, quod simul literis confignatum exlabebat,
merissimo quo in talibus pollebat iudicio, haud minus annis septingentis gravem. Certe Uel f Olus ille codex certi simum nobis praebet antiquitatis testimonium. Esto. paulo recentiorem fuisse, ac propius accedere ad re 1hauratae Latinitatis aeuum. Ecquis etiam illius aetatis, si qua potitisset ratione ac felicissimo ausu ad tantam usterum gloriam adspirare, suum non agnouerit tam et gans scriptum, ut aliis imponeret Ipsis renascentium literarum temporibu S LAVR. VALLA elegantias suas I) non semel ex Curtio, velut antiquo et probatae L tinitatis auctore probauit. LaudatUr Curtius quoque a IoΗ. ΤΟRTELIO libro de orthographia edito post Christium natum anno I 8s. Et citatur primus Curtii liber a IAc OBO DE CRES OLLIS LOmbardo, qui ante
annos amplius CCCC. scripsit. m ) Ecquis sibi persua-
----- ierito Vid. l. I. c. II. m Confer. BARTHius ad Claudianum
530쪽
serit illis temporibus idoneum fuisse quenquam ad histoliam scribendam antiquitatis tam eleganti ac natiuo colore. Verum enim Vero PETRUS BLAESENs Isn inter libros in seliolis celebres sibi profuisse praedicat, frequenter historias Curtii inspexisse. Scholas a tem frequentauit A. C. cIIcL. Et BE ARDUS DE MON FAvco NH laudat manuscriptum codicem historiarum Curtii, annorum octingentorum, qui in bibliotheca Coibertina extitit.
Cordatiores critici plerique auctoris nostri antiquiatatem agnoscunt. Sed mirum, quantum etiam illi in perscrutanda eius aetate discrepent. Locus, Vnde Potissimum de Curtii aeuo conteriiram capiunt, hic est: e primum ergo conlegere vires; deinde disperserunt: et eumn pluribua corpus, quam capiebat, onerassem cetera membra deficere coeperunt quodque imperium sub uno stare potuisset, dum a pluribus sustinetur, ruit. N B. Pr inde rure meritoque populus Romanus sistem se principi suo debere prostetur, cui noctis, quam pene supremam h buimus, nouum Mus illuxit. Huius hercule, non siolis ortus, lucem caliganti reddidit mundo ; quum sne suo e pite discordia membra trepidarent. Iduot ille tum exsis xit faces P quot condidit gladios P quantam tempestatem subita serenitate discussit Nou ergo revirescit olum, sed e iam foret imperium. Abin modo inuidia, excipiet huius seculi travora eiusdem domus utinam perpetua , certe di ,rua posteritas. Ecquis vero Imperatorum illud sidus fuit Z P. PITHOGS et I A C. BONGARSIUS Caesarem Oct