장음표시 사용
211쪽
disciplinae contubernio adsuetin, regna mundi quaevis, mnesque huius vitae splendores aeterno sponsbChrtilo postponere voluerunt: virgissistemque sitam Deo dicantes, VLiam in coelibatu, servitioque divino,piis honeirisque exercutiis ibidem oecupatae ducebant. Quarum una Margarita e dem anno decesserat; altera Maria, eum selecta nobilium virginum secietate, fiugatique familia vivens adhuc, vel, menter gaudebat sororis filium nunquam visum adventasse, atque ejus conspeetii colloquioque fui aliquandiu se posse. Carulus Princeps cum praecipuis seoruna intravit palatium, equitatu reliquo foris relicto; hisquis etiam in pertisblio manere iussis, ne virgineum externo comitatu turbaret coetum, ibius ad matericrae penetralia cum ejus oecon mo adscendit, & cum eadem horae plusquam unius spacio de patentum , propinquorum que valetudine &statu, sumque item peregrinationis institoo suaviter sermonem traxit. Tum inclinante jam die, Carulus di dedendi,ulteriusque proficiscendi licentiam a matertera petere coepit: Ocnia ponti sic eodem vespere expectata, ibi paratum fore noctum mina hospitium, visu ἡue etiam digna se in oppido, vicini que locis praeterire non debere. Illa licet illubenter,temporis Mincia angustia sic volente, con sensit, atque sororis charissimae silio mentis corporisque sanitatein longam, residuique itineriis facilitatem, felicitatem silmmam precata, Valeextremum dixit. Hoc unum ab ipsio postulans, Dei omnipotentis timorem, & orthodoxae Catholicae rellaionis curam
ne aeponeret unquam: vicinam aedem sacram ne praeterm
ret, a Deo supplicibus votis quae sibi sirisque salutaria foret, exposceret: Se non procul inde mox absuturam, precesque ac vota etiam sua pro ipsbinici postquam es te. Atque ita Carulus amantiissime a matcrtem dimissus est, qui cum ejus oeconomo, comitatuque suo mox descendit e Palatio ad contiguum templum pietatis Austriacae monumentum iam sigite. Ferdinandus enim Imp. Augustus templum illud cum collegio vicino structurae elegantia e saxo quadrato valde conspicuum, itatuis tabulisque pictis, ac vitieis fenestris' eximiorum artificum,omnique ornatu interiore peri tus a
gustum reddidit. Stant ante portas aeditui, vitae lanctitatere eruditione viri insignes ex ordine Ρatruna societatis JG su, qui Carulo principi gratulantur adventum, & ducunt
212쪽
in chorum ante summum altare, ubi flexis genibus preces fundit. Et aderat jam in oratorio superiore,in quod e Palario transitur, Regina matertera illus,Deo, virginique deipalae matri, divisque patronis pro sororis filio pie supplicans. Ostendunt deinde sacerdotes aeditui divum reliquias, alia- ω ---que insignia templi Oinamenta quaevis, transeuntesque in e re iccei meliarchium templi, capsis opertis monitrant thelau- C σώα rum iacium rerum preciosissimarum omnium, apparatum chm a videlicet divini ministerii ditissimum ; donaria ex auro,am re .gento, crystallo divorum reliquias conservantia, gemmis, sculptisque figuris artificiosis ornatas, tabellAs atque imagines pictas ex minutissimis plumis versiculo ilibus Indicarum avium ingeniosissime conglutinatas,ut penicillo,coloribusque non possent artificiosius elaborari. Expromunt vasa omnis generis aurea vel argentei inaurata, sacris faciundis dicata, cantharos, calices, patinas, phialas , pelves, guttos thuribula , aliaque diversa caelatura gemmisque preciosis insertis potissime fabrefacta. Aperiunt multiplicem synthesin vestimentorum ficerdotalitian artificio, materiae pre-GΟ,3c varietate concinnam; quo sacra obeuntium liabiliri pro festorum qualitate mutari subinde posset. Proferebantur pallia;chlaenae,dalmaticae, Eonae humcrales, ac brachiulla ex aureo,argenteo, holoiericoque panno, textilibus figi Iis aureis gravia, margaritis item ac unionibus intertextis
plane rigida. Sed imprimis jucundum Carulo principi
filii, videre mundum muliebrem nobilissimum matris suae, mn materterarum, aliarumque principum virginum digitis , -- - , dc filo aureo, argenteo, sericoq; unionibus intertextis μ' om accuratissime factum; dum ocium negotio pio, cultuque ornam modivino conterunt, Sc tempus ingenuo labore fallunt,donaria rum. pulcherrima templo parantes. Placebant aulaea Milesia.
cortinae. Vela, nec non altarium ararum que mappae, mamillia, sudaria , ae pulvinaria laboris ac precii inael findiabilis, ec industria mira summoqile inuenio elaborata. Omnibus , . histe bene consideratis, eunt ad salmas, ubi sitis A fontes e montibus vicinis per canales silpra urbem ductos in aliena derivant amplissima. Subtus in fornacibus ingenta murmure ltrident dc flammas excitant folles aquaria rota moti: atque sic ignibus excoquunt, &densant hircino sanguiune insectam aquam,contisque silpius Inotam pemtus deco
213쪽
fera rao, 3εquunt,decocturam exsiccant, minuunt, atque in nivis ea dorem redigunt. Constipant deinde in alveis oblongis ac minatis, dc in metas rotundas efformant. Singulare ac novum fuit, videre bajulos illos qui uno humero, cervice tam tum supposita salis pyramidem trecentarum,quadringent rumve librarum pondo leviter gestabant. Hinc pergunt ad Archi ducis fabricam monetariam , uti novum nostri taculi inventum formandae monetae viderent : nimirum quod aurei, argentei, aereique nummi non fland feriundove fiant, aut malleis cudantur , sed expedissim. praelis imprimantur. Aquaria rota impetu magno circum agit machinam ferream organo horologico non absimilalem. Constat enim ex rotis dentatis multis sic inter se conne xis .ut se mutuo impellant coactae per rotam aquariam volvunt autem in medio machinae iunctos duos cylindroa ex chalybe in summam duritiem temperatos. Qu9rum unus alteri stiperpositus est; & aguntur ambo simul rotis illis dentatis contrario motu advetium sese : ut superior deorsum, inferior sursiim semper rotetur. In his cylindris artifice manu sent insculptae nummorum formae vel char cteres per circuitum, ea magnitudine & proportione, qua nummus iusto cum pondere sivo debet exprimi. Habet autem in circuitu suo cylindrus quilibet tot formas ejusdem nummi similes, quot pro sua spissitudine capere potest, easque nonnihil extantes eum marginibus acutis a reliqua cylindri superficie, quo possint superabundans metallum E c latura separare , dc e characteribus ejicere. In superioris cylindri formis caelatae sunt cruces, aut principum imagines cum suis titulis atque parergis, quae in uno numisinatis latere debent exprimi. Sic in inferioris cylindri formis,quae in altero latere : scilicet insignia Principum, aut civitatum, aut alia emblemata cum suis elogiis, & annorum notis,in quibus illa primum moneta stomatur. Jam vero cylindri tam apte junguntur inter se , ut formae aequaliter , α summa cum proportione simul inter volvendum conjungantur, nummique ab utroque latere perfecti figuram absolvant. Itaque nil aliud ibidenragit monetarius, quam ut laminas auri, argenti,aetisve, jam antea pro formandae In netae pondere,ac magnitudine praeparatas in orbem euntib cylindris admoveat, & sormis se claudentibus inserat. Mox forman
214쪽
Drmae laminam a fronte suis characteribus velut dentibus
apprehensam, attrahunt, deglutiunt, sensimq; devorant i tam; dc a tergo numisimata pessiectissime expressa eodem temporis momento cum excrementis metalli stiperfluis vomunt, dc in pelvim suppositam dejiciunt. Delectatur ad modum hac consideratione Carrulus Princeps, dc gaudebat laminas ipse vel aureas, vel argenteas cylindris inscrere, atq; brevissimo spacio decem aut duodecim persecti1lima numismata perficere. Perlustrant deinde tabcrnas monetario- TAM Tum omnes,&vident ubique Nymphas operariorum labores monet quosque m imos gnaviter subire. Movώnt enim hic rotis a- morῶqarraquariis folles,dc flammas in fornacibus excitant,ubi metella in 'μί- o- liquefiunt, & temperantur; illic magno cum fragore plures peratur α- malleos ordine, & vicissim incudibus quatiunt , uti faber μανυ -- artifex nil aliud habeat, quod agat, quam uti metalla cali- π sierarida malleis subjiciat, dc extrahati versandoque in incude, in eam , quatri velit formam, tenuitatemque reducat. D- minas autem formis subjiciendas hoc fere modo praepa- L miserant. Certum pondus metalli puri catinis injectum li- metari quefaciunt in fornacibus, adduntq; mixturam : auro argen- μυ forti tantum, Jc argento tantum aeris, quantum permittitur monetariis lege monetallia imperiali, vel decreto principis . aut civit, Ad prem' iis, cujus impensis moneta formatur. Iam liquidum, ac μαρο- ita temperatum fundunt in canales ferreos, & sormant in rem ribacillos bipedales ; quos deinde, ut dixi, malleis subjiciunt, & extendunt in laminas crassas, aut tenues ; latas, aut mictas, prout ratio, pondus, dc magnitudo monetae sor- mandae postulat. Itaque lamina facillime formas supplet, Meo minus superflui reddit. Formae vicissim tantae perfectio. nis nummos proserunt,ut correctoribus parum negocii fiat,in iis ad aequilibrium, sive legitimum suum pondus perbilances redigendis. Rebus ibidem diligenter perspectis,
cum cx ejus diei itinerc restaret adhuc miliare duarum horarum conficiendum, profectionis tempus adesse videbatur. Igitur vespere jam appetente, conscensis equis per Oenivallem proficiscuntur Oenipontem. Conm Helfenstainus, C re qui Ferdinandi Archiducis absentis in gubernanda provim Oen γ cia Vices tum gerebat, media fere via magno cum cquitatu prs 'venit Obviam, senatum provinciae,&aulae praesectum cum
215쪽
nobilitate Palatina secum trahens. Praeses senatus qu Cancellarium nuhc appellant ex more verba fecit,& Archia
ducis absentis,ac ordinum omnium nomine Carulo Principi laetissimum gratular adventum libnorificisq, verbis offert omnia, Ad propria tua Carulum venire, utque hoc sibi
persiodeat,Ferdinandum avunculum quam maxime pCtCre. Carulus Princeps cum paucis & aptis verbis gratias C-gisset, cum eis pergit Oeni pontem, & ductus in Palatium regio sumptu splendide cum sitis excipitur, atque tractatuT
Poltridie mane, cum interfuissent sacro, reliquum antem ridianum tempus coulumunt in perlusti ado Palatio, quod antea tot Caesarum Austriacorum fuerat domicilium. VLdent atria; cameras, porticus, Ecella, xystos stipellectile regia, aulaeis, picturis, ornamentisque omnibus instructissimos: hortos artificiosis fontium scaturginibus amoenos. Imprimis autem Carulo gratum fuit, in spacioso pulcherrumoq; caenaculo cernere generosam illam Austriacam sob
. lem, & assinitates Ferdinandi Augusti, florentissimos aevi' nostri Principes in tabulis ad vivam effigiem Titiani peritissimi pictoris ingeniosa manu coloribus imitatos. J i cundum illi fuit inter hos agnoscere parentes in habitu iamptiali,videre tanquam rediV1VOS &praesentes aviam D. Feradinandum cum Anna foecundissima conjuge, avunculummaonum Carolum V. Aug. cum Leonera Emanuelis regis
fili ἴ & ejug filium Philippum cum Maria, Henrici Magliae regis F. Maximilianum avunculum cum altera Maria Caroli V.F. Conssiderare juvabat pellitum Polonum Si gismundum regem , potentem Etruriae ducem fulgenti bus in armis Alexandrum; materteras, & affines alios prin-- cipes , quOS antea non viderat. Hinc adicendunt in at , mamentarium Palatii ; ubi per spaciosa tabulata monstrant umorum, tesominque omnis generis multiplicem copiam, exuvias, & hostium spolia insignia, Persicos acunaces, fagares ut nunc etiam vocant in schyticas, samat ras Dacicas, sarissas Macedonicas, Ithyrejos arcus , dc sagittas, nec non pharetras Variis picturis & coloribus orna tas. Sed imprimis placebat equestrium statuarum turma barbarorum principum ac ducum veris armis, ac spoliis
opulentissimis instructa,& visebantur in suo singuli appar tu bellico, vestituque militari Numidae, Mauri, Parthi,
216쪽
Thraces , Thessali, Pannones, cataphractique Germani, Olis ρ- Sumpto deinde prandio,descendunt e Palatio in urbem, ut talis
viderent Patrum Societatis Icili coenobium, &Franciscan rum monasterium vicinur in templo pulcherrimo, religionis, ac pietatis Opera magnifica, quae D. Ferdinandus Aug. e quadrato saxo magnis impensis coniti erat. Praeter alia templi ornamenta imprimis conlpicuum sitit in ejus medio intrantibus obvium Imp. MaXimiliani primi monumentum, artificio, signis, & marmorum variorum precissumptuosiim di augustum, quod avo pii nepotes Carulus V. I: Ferdinandus Augg. potuere. Morantur advenarum atque intuentium oculos artificiosissima signa,imagines, ac tabellae in lateribus monumenti ex Pario marmore, in qui bus ejusdem Maximiliani Augusti res pace belloque praeclare gestae opere sculptili pulcherrime repraesentantur , Circustant ab utroq; monumenti latere per intercolumnia templi veterum Austriae domus heroum humana ata ra majores, immo decempedales aeneae statuae ad vivum in habitu atquc armatura antiqua pro more cujusq saeculi factae, cum titulis, & elogiis tuis, haud mediocrem majcst,tem prae se ferentes. HS ' dum considerant diligenter, suspexit imprimis Carolus Princeps Got redi Bullionii Palaelli Ure νnae ac Hierosblymori imprimi Claristiani regis spineam coronam. Et cum causam rogaret, rei pondereturque , sorti 1- ς- Isimum illuni atque piissimum Principem post praeclaras vi- ς --.ctorias, quibus Syriam, & Palaestinam Thucis ac Saracenis eripuerat, Hicrotolymam cepsint, a confoederatis Christianis principibus cunctis uno sensensu in ejus iii bis, deviactarumq; provinciarum regem electum fuiste: principesque confoederatos ipsiim renitentem humeris sublatum ad lacrosianinim Christi sepulchrum portasse, ut ibi inter Missaea selemnia coronam atque insignia acciperet ; Regni qui- 'dem novi gubernacula consentu victum Gotcfridum tamdem acceptat lcycoronam tamen,atq;insignia regalia accipere prorsus detrectasse;qubd indignum ac nestarium judica ret,hominem in ea urbe incedere aurea insignem corona,in qua rex tegu Christus pro nostra salute spineam gestasset. Ejus igitur tam piae modestiae plopter memoriam optime meriti principis statuas spinea corona posteros decorasse. Et
217쪽
Regum atque Imperatorum diadematibus aureis , gemm Isve merito praeserenda. Posthaec equis extra urbcm non adeo procul provecti iunt in Mulbach, ubi in armament rio principum in Oeni insula sito monstrantur machinae
bellicae, de aenea tormenta vastae magnitudinis, ac ponderis ingentis, quibus propugnacula. muri, & turres expugnantur, ut bes evertuntur. Vident ferrarias ' officinas, & fabricas, In quibus thoraces,galeae, clypei, ocreae, & ferrea indu dumenta quaevis cuduntur, poliunturque nec non in quibus ferreas fistulas formant, ac terebrant, per quas plumb os globos, pulvere sulphureo prius injecto, summa vi tomquciat in hostes, equos, hominesque cataphractos facile pro sternunt lethali vulnere, Inde pergunt simul ad villam vicinam Ferdinandi Archiducis suburbanam,quae cum triplicibus antiquorum Romanorum villis opulentia & magni tudine certare potest, politam in clivo sub montium jugis altissimis in Oeni valle, & oecupantem perampla latifum dia. Etenim praeter rusticas & fructuarias suas stationes, habet in colle positum Palatii instar praetorium , ut Veteres appellabant, villamve pulcherrimam, elegantia structurae. situs amoenitate, picturis, regiaeque supellcctilis nitore protastis urbanam: Qu in idem princeps exstrui curavit, sibi a licaeque univeriae cohorti suae ad aestivandum commodissi mam. Circumducitur igitur Carulus Princeps per diversas ejus regiones. Hinc oltcnduntur in clivis ac vallibus statagna, piicinae , lacus, & vivaria nobilium piscium; illinc vi- lneae, pomaria, silvae, leporaria, saltus, & feratum vivaria. Ascendunt deinde in praetorium, di ejus structuram, com- modi talein, apparatusque elegantes perlustrant: atria, pom tticus & triclinia, aulaeis, signis, & tabulis pictis ornatissima. Vident in aula per/mpla comitum Teriolanorum ab initio ad nostra utque tempora successionem, cum elogiis rerum igestarum cujusque principis. ' Vident gynaeccum cubiculis variis pulcherrime distinctum, honos pensiles, & aviaria
aeneis retibus conclusa. Item armamentarium in stiperiore tabulato spaciosissimum , in quo tanta vis armorum, a que telorum omnis generis erat congesta, ut ex eodem, vol ut exequo Troiano, xohortes aliquot armatura plena in- lstructae brevi spacio possent erumpere. Hinc ducitur Catulus e praetorio in loca circumjacentia , α ostenduntur parati
218쪽
. PRODICIUS. I61 paradromis equestris, stadium , sphaeristerium;& alia septa Paradr
m quibus juventus nobilis solet exercitari. Transeunt mas. demde in hortes excultissimos, ubi visuntur paradysici, Horra. byrintiri, & Nympharum diversa facella fontibus artificiosis irrigua ; quorum scaturigines multas variis in locis abunde suppeditant torrentes C vicinis montibus pcrsubterraneos tubulos ducti. Placent hypaethrae, & sit diales Ceninis r coenationes topiariis pulcherrimis vestitae , ct imprimis illa Munae .
rotunda ad radicem vicini montis, in cujus medio mensam acernam rotundam simul cum convivis ait identibus aquariae rotae.sub caeliatione laborantes, vel leniter, vel raptim circumagerc, dc convivas , si ita placeret, vertit ille inebri
IC potcrant. Ducuntur hinc ad Liberi Patri, sacrarium, β πι st ubi mysteriis initiari advenae solent. Spesarum est inciens in rupibus amflum , & obicurum, in quod pluribus in excisis gradibus descenditur. Mirantur peregrini capaci si ma vala vinaria, di nobilissima Bromii dei multiplicia dona haud gravatim libant, per quae cura fugit. Non prius tamen se sentiunt impeditos. quam cum regredi volunt. Tum intelligunt primum Dithyrambi Dionysii numen, ac pedicas in obscuro positas ue cancellisque obseratis , exitum non inveniunt. Confestim praelio iunt sacrorum callentissi mi hicrophantae, cum scyphis decumanis fere conotalibus, 'quorum antistes ritualem profert codicem, Sex eo linit Bro miam legem ab antiquo Germanis populis in hisce inins ms solemnem.
Hinc ducuntur initiandi non ad aram Tauricam, sed ad mensain eduliis & mattyrs sitim provocantibus plenam; ubi cum ingentem unico tractu pateram evacuarint, jam O FU anitiati inter Orgiastas in codice rituali mox adscribuntur. OMr υμα Iinceps Carulus cum caeremorius pro modulo suo satas- βε Iciaucti cohortas 1liae reliquos omnes animadvertere gaud
219쪽
bat,&unumquemque in scypho immani egregie sudantem. Ex generosa illa iuventute quidam indolis promus Germa nae, animoque magno, legi haud dissiculter satisfaciebant, ad unguem exhaullo poculo 4moxque digni qui adscriberentur choro Bacchantium Euantum judicati lunt. Qu&dam turgidis oculis, guttureque distento nimios labo1 es suos prodere cogebantur. Nu in medio certamine tanquam arietis ictu valido repulsi sistere,&matiyis fauces ensiccando vires recolligere. Et ne tanti decoris lauream amitterent,ut athletae sortes, subliniibus ausis bis teive,quateriave vires experiri; saepiusque repletam, ac redundantem p
teram non line magno lucro tandem fortiter exuperare
Corona Pighius in ipsb servore sui conatus deficiente spiritu, herbam porrigit, affatim ridente Carulo: conqueltu que de impotenti uimi haustus nimia dissicultate, protestatur,ideoque nequit initiari. In hunc fere modum, multis rebus visis , iucunde transacto die, cum jam vcsperaiceret.
conscentis equis ad urbem revertuntur camatum in Pa latio
Sequenti die, qui venationibus erat destinatus, tum Ino m ne provecti sunt equis rursus ad aliquot milia passuum exotia urbem ad ferarum vivarium; ubi in Ferdinandi Archi ducis aestivo pra torio picturis ac fontium elegantia conspicuo prandium parabatur , dum Carulus Princeps aliique
leporum, cervorum, hinnulorum , dorcadum, ac caprearum greges perlustrant, dc canibus eos per sylvas agitarit. Maturant deinde prandium: nam cupidus admodum erat - Carulus videnes venationem rupicaprarum , ut Plinius - eas feras appellat , & ibi cum in altis alpium scopulis prius - non visam. Caprae serae sunt villaticis majores in mon tium jugis degentes, etiam inter nives illas perennes: amarit enim frigora, & caloribus excaecari ferunt. Pilus eis aestate rubescit, colore tamen stibnigro: hieme ad iuscum vergens
aliquantum canescit. Et certum est, colorem eis per anni tempora mutari. Totae albae interdum, sed rarissimae conspiciuntur. Cornua rupicaprarum nigricant novem& decem circiter digitos longa, fere solida, & teretia exuriagunt a fronte expandunturque sensim aequis undique intervallis, sed in acumine supremo prorsus adunca sunt hamorum instar, quibus se retinere possunt, dum per i a devexa seruntur. In pedibus hominum lautiorum partui. bus
220쪽
rus affiguntur deorsum versa, ut ex eorum uncis quid si,spendi possit. Ceterum ibices habent cornua ponderosa & m MN Vasta, in dotitim recurua ac repanda , sedecim aliquando sim M. librarum: quae per singulos annos crescunt uno internodio, unde nunc capricornos etiam appellant. ' Elt autem mirae pernicitatis utrumque genus, &transilit agilitate summa per rupes ac scopulos , etiam longe distantes : nec ullum saxum tam praeceps & altum est, in quod illae serae non poLs t transilire , modo tantum scabrositatis reperiant , in quod ungulas figere possitu. Actae a canibus gregatim fugiunt in summas rupes canibus impervias, & in abrupta fatape loca, e quibus regredi aut effugere nequeunt. Ibidem vel tormentis aut sagittis a longe feriuntur, vel eo venatores funibus per vicinos scopulos ex alto demissi, aut scandendo,rependoque per montium latera penetrantes contis prε- ferratis illas conficiunt, & ad ima praecipitant. Venatio haec
quidem iucunda est juventuti nobili , sed multis laboribus& periculis conjuncta. Eamque ob causam principes ad hanc venationem exercent inalpinos rusticos ac caprarios eosque juvenes , audacia & corporis agilitate praestantes,& mostibus ad siletos. Armantur ii astilibus longis utrimque praeferratis & acutis, quibus & seram vulnerare, dc codipus erigere scandendo per abrupta pollunt. Sub pedibus nectunt laminas serreas claviculis acutis dentatas, quibus gressum tutius figunt inter iniqua & scabrosa saxa; similesque laminas etiam aliquando , cdm rependum erit, alli- ant sub δenibus. Contra vertiginem capitis utuntur hera Remedia
ae cujusdam radicibus,quae in montium cacuminibus na- σοπ - --
scitur inter nives Sc scopulorum m mas; pharmacopolarum mn verti-- vulgus Domnicum appellat, Acest saporis admodum dul- g--.cis. Venatores Germanica lingua I hoc est , rupicaprarum radicem vocant, quod ejus virtutes pastu suo caprae montanae prodiderint. Feram aggressuri in angustiis deprehensam, hoc summopere curent Venatin res adeundo necesse est, ut presse semper corpus rupi, aut parieti montis applicent. Cum enim exiguum jacium imter saxum , ac hominem videt, cum impetu mox per illud transilire conatur,& venatorem impulsum praecipitat. Si nullum intervallum apparet,abjecta spe fugae loco manet,& .
ite vel capit , uti occiditur. Juxta Cirtilum pagum A, Go--- L a suila