장음표시 사용
221쪽
gustana via trium sere horarum itinere ab Oeniponte morutes fiunt his venationibus oportuni, ubi imminent viae militari in caelum erecti scopuli abrupti ssimi murorum solid rum ingentium sorma; montium parietes Idcirco vocant. Ad quorum radices in rupe non alta sit pra viam principes Aulinaci donium habent venatoriam clim porticu, unde prospici commode venatio a longe potest. ΕΟ mox post piandium sumptum prosecti silnt. Venatores ex more praemissi diversis itineribu ad dictos scopulos rupicapr, tum greges aliquot e sylvis ac montium vicinorum jugis canibus actos compellebant. Iucundum crat eas cenere per rupes & saxa salientes,ac in eam altitudinem scandere ut vi sum fallerent, exigui que amiculi viderentur esse. Cum venatorem stipra se cernerent, summa pernicitate serebantur deorsiim per devexa, praecipitesque devolvi videbantur. Q edam fugiebant ad inaccessam montis cavernam, ex qua magno aeneo tormento ad ustim eum parato, crebrisq; globorum ferreorum ictibus expelli non potuere. Unam v
natorum praesectus quidam Hispanus, qui Carulo principi tunc aderat, oblongae bombardae primo jactu in altissimo loco stantem transfixit,&scra plumbeae glandis ictu perculsa
subsiliens veluti ex alta turri trecentarum amplius passivina per aera vacuum devoluta ante pedes Caruli principis deci dii exanimis. Ceterae in ta iram altitudinem per scopulcis fuaga Habuntur,ut nec ipsae, nec venatores amplius videti pocsent. Monstratur non procul inde Carulo loculus in subli mi rupis pariete in quadrunt excisius, &in eo posita imago crucifixi Servatoris nostri lignea,altitudinis,ui ierunt, quadraginta circiter pedum , quae ab imo cernentibus vix bi pedalis apparet. In memoriam ratissimi casiis ibidem post talii esse non dubitans, rogat eundem declarare velint. Enponitur ei confestim, quo pacto Maximilianus Caesar Fri derici Aug. F. abavus ipssis imperito prorsus ardore, juvenilique nimia audacia seras istas insectando ut cacoetheet illa venandi in adolescentibus principibus plerumque vehementer fla'rare solet in eo loci evasisiet; unde nec refer re pedem, nec ulternas progredi post et, nisi in praecipitium Stabat attonitus in abrupto loco infelix ille princeps , lemmritatem sitam culpans ipse, fimis dirae longa tabe, vel morte violenta vitam ibidem finiturus. Stupebat ammus,horrorde
222쪽
I 63 tremor artus occupaverant, & obversatur ubique tristissima mortis imago. Si altum respicit, nivosa cacumina dc scopulorum ingentes minae capiti imminent, Sc ut Silii poet- verbis dicitari: Agat in abis Obrutus saxis, Abauaeri in nianta monres. Sub pedibus occurrunt, tartareus veluti abyssiu, - - - es regnι agentis Dis m ad minues mos. atque areaestagna ludis. A tergo dc lateribus Marpesiae cautes non scrro, non flammis, non aceto Punico domandae viarum accessus o cludcbant. Nec funes aliave initi umenta, quibus extraheretur a periculo,ad apsum alicundc proicndi poterant, nec semita quaepiam lapicidarum labore menstruo parari. Stabant gregatim hinc inde comites ac ministri, consilii prorsiis inopes, dominumque suum miserum a longe non sine lachlymis prospectant, quem iuvare non poterant. Ipse autem cum jam noctes atque dies integros duos in tam aD flictos atu continue permaneret, nec ulla salutis spes residua videretur esse: mortalis hujus vitae cupidinem pius I rinceps abjicere, & qua ratione rutius beatioris vitae coe-estem in locum transire posset, cogitare coepit. Appellat magna voce suos, jubetque ut quamprimum iacerdotes sacrosanctam dominici corporis cucharis iam adferrent, dc evicinior quo possent loco sibi monstratcnt;ut quando corapiis mortali cibo rcficere non daretur, saltem eculos a longe
mcntern q; immortali viatico,quantum conccdcretur,nonnihil muniret,Deumqtie servatorem suum praesentem ad ratione postrema xeconciliare sibi pollet. Satisfactum tam
pio Principis desiderio quam diligentissime. Sed luctus in
terea magnus per universam provinciam spargitur,famata acerbi castis divulgata. Delphorabant parcntcs dilecti ac unici filii sortem infelicem,&infaustam Orbitatem dcteilabatur. Curia, sena lux ac ordines universi crudeli fato spei optimae principem adolescentem sibi sublatum moerebant. Populus omnis publice vota pro principis sui salute suscipiebat; in urbibus oppidisq; singulis templa atque aedes facias, magna utriusque sexus frequentia supplex circuibat , iram
223쪽
F-Helm M. divini numinis deprecando. Flectere ecclestium iram mortalia vota, pias que prces;veluti miraculo quodam tum enituit. Clim enim jam ope destinitus humana Maximilianus in scopulo, cura fiagilis vitae prorsus abjecta, nil aliud quam immortalitatis, Dei que servatoris sui contemplatione semet occuparet, audit non procul a se strcpitum ; cim cumspiciensque videt arreptare per rupis collas iuvenem quendam ignotum, habitu rusticum, dimovere ingeΚtia saxa, & callem parare. Qui.cum ad ipsum accessisset, pom recta dextera, Macie, iri quit, animo, virtuteque tua princeps , vivit & adest qui te servare potest; depone metum in nem , & me sequere , actutum te in tutiora loca traducam. Uti sol per densas nubes clarior emergit, ita mox anxii pectoris angore deterso serenior rediit animus, confidente que ducem sequitur. Et paulo post in patentiore via positus , semet ex Orci faucibus ereptum videt, liberatorisque sui industriam non satis admirari potest, Ad descendentem deinde fit magnus comitum minit rorumque nobilium concursus, ubi inter congratulantrum turbas ducem suum perdidit. Pallidus, di inedia languidus rexcipitur equo, domumque cum summa laetitia a tuis reducitur, luetii publico confestim in maximum gaudium converso. Postero die cum laeti patris edicto promulgato dux ille ubique terurarum quaereretur, quo premio, merito posset honorari, nec diu quaelitus inveniretur;cognitum pariter,& vulgo creditum est, Evangelum custodem, bonumve Genium suisse, a Deo missiim, ut adolescentem principem ad maxima reip. Christianae commoda, & ad Austriacae domus incrementum grande ab immatura morte servaret. Qitam opini nem postea res ab ipso praeclare gestae plurimum confirmarunt. Ad rei memoriam pius Princeps semitam lapicida. rum labore muniri, & in eodem periculi sui loco crucifixi Seoatoris nostri imaginem conspicuam e via poni curavita uti peregrinantes divini auxilii gratiam ubique piis esse paratam in periculis,inde cognoscerent. Hanc Maxintiliani Ca satis fortunam Germanus poeta quidam non indocte sica tigit in Hodoeporieo sive Itinerario suo:
224쪽
. Meminit item Georgius Sabinus in Itineris Italici Ra dceporico suo his versibus:
Carulus ad istam narrationem haesit attonitus, plus sellis, clu,m mellis eas venationes habere dictitans ; & ulteriore hujus exercitii cura deposita, non diu postea cum comitatu ad urbem reversus est. Altero die, qui Michaeli Archangelo sacer erat, summo mane paratur discessiis, & profectio. Cumque jam omnia essent in procinctu, audito Missis sacruficio, de prandio leviter sumpto, denuo iter aggressi sunt. Prosequitur abeuntem Catulum Comes Hessenitainius pri-fectus cum praecipua Ferdinanda Arcliaducis nobilitate,ed citque usq; ad secundum fere lapidem: tum descendunt ex equis, ut viderent antiquissimum ad sinistram viae positum mi --
coenobium nomine V 4lthaimum a serarum luitris ita num -- -σ-cupatum, in quibus fundatum ab initio fuit a quodam Hai- nasterium. mone monstrosae magnitudinis gygante , cujus ibidem ad- m-om huc ossa, de sepulchrum in templo visuntur inter alia vetu- Iro - statis summae monumenta. Monstrant etiam monachi Ca- tm dum ruto Principi diaconis ingentis osseam linguam longitudi- - .ms linius ulnae,gladii ancipitis forma, mucronatam: Quam beluam in vicinis sylvis mimonem illum occidisse ferunt, ainq; historiam elegiaco carmine descriptam ostenderunt. Pleriq; fabulam autumant,& marini imonstri spinam acuta, vel Xiphiae piscis rostrum mucronatum esse volunt : quem si pia naves eo perfodere in Oceano naVigantes, ac mergere, ut seu rostru.
submersos devorare possit, Plinius cx Trebio Nigro refert,
225쪽
& Olaus Magnus in historia rerum Septentrionalium confirmat. Fidei arbitrium penes lectorem maneat. Uisu etiamd:gnus fuit calix inauratus argenteus, cum patina eiusdem operis ac materiae, sculptura vetusta & insigni, musiis vertiabus mysticis inscriptus, quos Carulus cxscriptos sibi communicari petiit. Stabat columna miliaria ante portas coen bii insculpta literis antiquis, quae docebant, viam militarem ex Italia per Alpes Augustam verius illac ductat, olim fui cse, & anno urbis conditae DCCCCLV. L. Annio Fabiano ,&M. Nonio. M. F. Muciano contulibus, ut tituli demonstrant Imperatorum,sub Septimio Severo restauratam in il lo montium tractu per milia palluum CX. ex eadcin inscruptione cognoscimus, quae talis est:
IMP. C ES. L. SEPTIMIUS. SEVERUS PIUS PERTINAX. AUG. ARABICUS ADIABENICUS. PARTHICUS. MAX. PONT. MAX. TRV. POT. VIIII. IMP. XII. COS. II. P. P. PRO. COS. ET. IMP, CAES. M. AURELIUS. ANTONINUS. PIUS. AUG.ΤRIB. ΡOT. IIII. PRO. COS. ET. IMP.P. SEPTIMIUS GETA. ANTONINU VIAS. ET. PONTES. REST. AB. AUG.MIL. PAS. CX. His perlustratis, ad equos redeunt, & Carulus praefectum, reliquam que nobilitatem non ulterius progredi est passiis: verum accepta discedςndi licentia, valedictis omniabus, profectionem rursus aggreditur, eodem die tribus consectis per aspera saxa miliaribus, Stetnachii,in oppido exiguo pernoctavit. Postridie per juga Rhaetica, proliindasq; mo tium valles iter faciunt, & ad Pyrenaei montis radices,vident invia columnam cum aerea tabula erectam, in qua pulche rime sculptura repraesentati u duorum fratrum namimorum Imperatorum eo loci congressus laetissimus, Caridi U. vid licet per Italiam ab Africana Tuneti expeditione redeuntis in Germaniam ad Imperii res post longam absentiam comstituendas; & Ferdinandi Caesaris fratri desideratissimo , quem a multis annis non viderat, cupidissime obviam o currentis. Gaudebat Caresus avunculi magni, aviq; male
226쪽
re, & varios asseclarum principum, pro cuiusque more gentis.habitus recognoscere manu artificis eleganter imitatos.
Mentionem hujus etiam columnae facit Germanus ille poeta in suo itinerario his versibus: me psyr longa duo congressi tempora fratres rutiis Heseruo seu or, Rer εσώs Eois; cumpurrais everent prostellere ιαι hostem. Is marium atq. Ducum longinc componere lues. Postea transcendunt vasti Pyrenaei saltus ac scopulos ε P en' De Miuo Deruna montem nilnc appellant Germani M.M. ni Qe rmcta coma ea, Ilacte riger aspera barba. ut idem poeta cecinit. Glacie ac nivibus perpetuis horret semper, dc ejus cacumen scopuli e nivibus prominentes acuti cingunt in coronae speciem . Metallorum omnis generis est ferax, nec accolarum crebris fodi nis poteth exhauriri.
Exuperato Pyrenaeo, Carulus cum suis pridie Kal. Octobris Stercingum vesperi pervenit. Stiriacum nonnulli vocant Stiriaeum. oppidum, argenti sodinis celebre no minus quam Suacium in Oeni valle. Ibidemque comiter excipitur. Kalendis autem flumina coepit habere secunda, & cum iisdem ex Alpibus Athesis descendere: & fontes Athesis fluminis a siniuris relinquens, fontes. qui non inde procul oritur ex lacu Gravensi: Teriolos prata Terioli. tergreditur, castriam olim regale, veluti Munstcriis annotavit, & antiqui stimum, quod ditioni ac provinciae Teriolen- Teriolenses nomen deditie videtur. Stante adhuc Imperio, Romani prasiae . perpetuo tenuere locum praesidio, atq; in polirema provinciarum ordinatione legionis III Italicae tran ectioni spe- Legio m. cierum deputatae praesectum cum tribuno cohortis ibidem misca. habuisse stativa. docet antiquit. ille liber Notitiae provinci rum Romam.mperii. Brixinam deinde contendit Carulus armina. per saltus& salebrosis Alpium cautes. Cuius adventum praesen serat coadjutor Ottonis Madructi Cardinalis Tridentini consobrinus N. vir summae humanitatis atque virtutis , eius urbis episcopatum administrans. Venit igitur illi obviam cum nobilium comitam ultra miliare, atque tesseram
227쪽
hospitalem amanter praesentans, deprecatur iniuriam, atmobteitatur, ne quod diversorium sivis aedibus praeferret. C rulus rusticam morositatem fugiens, haud illubenter semet votis egregii principis accommodavit, & cum eo ad urbem,arii Palatium profectus est: ubi omnia lauta, commodumque sibi, suorumq; praecipuis paratum hospitium I epperit. Sequenti mane templum,urbem, atque Palatium cum peri strasset, atque interfuisset rei divinae: si1mpto in procinctu prandio, magnopere gratias egit hospiti suo, atque eodem humaniter at i quandiu extra urbem prosequente, suum iter continuavit, alteroq; post die per Athesis valles, & Alpium
laxiores rupes PoetZenum appulit, municipium perlautum . ac opulentum emporio. Nam statis anni temporibus cel brantur ibi nundinae ob loci oportunitatem, quibus eo comfluunt mercatores ex Italia, Galliis, Germania, &Illyrico.
Itali mutata nonnihil voce, Bolanum nunc appellant. I quo ut Carulus princeps descenderat: confestim in ejus h spitio fuit praesto Venetorum tabellarius, equis dispositis
obviam ea via missus, adferen ei literas rectorum Veronem sium. Sic enim nunc appellant summum magistratum , qui duo Venetorum nomine procos. cum potetiate ejus urbis rempublicam administrant. Scribunt, mandatum se habe. re a Serenissimo principe senatuque Veneto, ut longe expectatum Caruli principis adventum observarent, explorarentque per Alpes, quanam via Venetam intrare ditionem vellet: Curam impositam ubique magistratibus esse,ut ipsi. comitatuique suo hospitia commoda, ceteraque quae ad itineris conficiendae facilitatem spectare viderentur, quam diligenter procurarent. Hoc imprimis admonerent principem , uti Tridentum urbem infamem peste, quantum pocset, vitaret; tabem illam propagari etiam in vicinos pagos et Deflecteret.gitur potius alio versum, ne quid difficultatis, impedimentive profectioni ipsius interponatur. Jam enim legibus & edictis publicis per Italiam elise cautum, ne Tri dento, locisve depelfe suspectis aliis venientes in urbibus admitterentur. Si recta descendere in agrum veronensiem vellet, obituros ipsos provinciam suam, curaturosque uti pro dignitate sua exciperetur, tractareturque. Carolus lectis litetis Pighium suum mox rescribere jussit, sibi peracceptam esse Seremssimi Principis atque senatus sollicitudinem, de
228쪽
pR DICI Us. 171 magna gratitudine ipsi compensandam vidcri. De pestis
autem difficultate jam se prius admonitum sui sie, ideoque etiam constituisse, Tradento declinato, per compendiu prinficisci Tervisium, atq; inde recta V cnetias. Non esse igitur. quod expectetur ea vice Veronae, arit quod suam ob causam molestiae quippiam Rectores ibidem sumant. Benevolentiam ipserum animiq; promptitudinem ossiciis omnibus --
qui parare se, debitamq; vicitiam, occat bae oblata , favoris sui promptitudinem eosdem semper reperturos esse. Altero die Carolus Novum forum progreditur, atque sequenti Nostim 'post per Athesis ripas prosectus ad Noeesum amnem subsi- νώH.
stere cogitur in pago ejusdem nominis obscuro. Nam in iti- ωὐ nere curruum unus cum impedimcniis & lupellectile principis aliorumq; nobilium aurige incuria prolapsia in Atli sim fuerat ;pi opterea necesse fuit, supellcctilem omnem e capsis cc culeis Jepromere, expandere, & asignem liccare. Tempestates insuper cotinuaeq; pluviae supervenientes maiora deinceps impedimenta suggerebant. Etenim fluvii repente ut inter montes plerumque contii p. it intumescentes alveis egressi vias ac pontes subruere, oc evertere; ut pluribus diebus transitum negarint. Nevesus autem e Carnis Alpibus prolapsius,atq; arctos scopulos ibidem egrediens, m gno cum impetu noctes atque dics immania in fundo volvebat saxa, tantoq; cum fragore inter se collidebat,uti Gygantum pugnas, aut Cyclopum in antris Uulcaniis malleos aut mugitum terraemotus subterranei ingentem audiri a lon
ge, petagrino cuivis persuaderi facile posset. In eo igitur rerum statu necesse fuit isidem aliquantisper quiescere; di e quos difficili & iniquo itinere vehementer fatigatos refocilis lare. Pridie Nonas Octobris appulit alter Venetorum tabel- ο cissolarius, qui altiore via per circuitus in tes superarat, qua Veneroram curribus transitus non dabatur. Se a limitum praefecto, qui magnis. stativa Primulani tenebat, emisium dixit, uti exploraret, cenua. num per illum tractum intrare ditionem Venetam Carulus Princeps vellet. Rogar igitur, quanam Via, dc quando venire deberet: praesectum in mandatis habcre,hosp ma,conariae
tum,currus,equos,navigia,in promptu ut haberet; vias, ac Pontes aquarum vi interruptas reparari juberet.omniaq: ad
facilitatem profectionis ipsius neeessaria diligenter curaret. Dianasius est tabellarius cum tali responis: cincipem paucis
229쪽
forte diebus ibi morain tracturum, donee flumina desiderent,& transitum curribus tutum darent; tum recta Primi lanum venturum. Sperare ipsum, non opus fore, uti praes ctus in curtibus aut equis procurandis molestias sumat; pr
visum ei de omnibus esse. Si viae interruptae, ubi periculum est nonnihil reparari possent, id gratum fore. Interea Carmius , ne octo desidetempus illic tereret, rationes menstruas impenserum in itinere factarum cum oeconomo suo atque
di pensatore recognovit, & itineris mi acta cx ephemerida in tabellas rettulit. Insiupcr cum Pighio formulas alloquem di, relpondendiq: summo Pontifici, Cardinalibus, Principiabus Italiae, & absciitum oratoribus Latino, ac vulgari idi mare Italico meditatus est.quo promptior in disserendo fi rct. No nunqua cessante pluvia cum cohorte juvcnum nobilium sitorum exercitandi corporis caussa deambulat, i ad , liquot stadia, vel in montium juga scandebat, unde Tridem tum a longe, vicinaq; circum callella conspicere posset. R tionibus recognitis, visiim fuit praemittere dispensatorem Venetias, qui diversorium principi, suisque locaret, Vina,
carnes, pisces, cereraque ad vicium necestaria compararet;
Meillesii in continenti stabulum, & pabulum equis pro Drarct. Non diu luc in urbe quamvis hopulissima, latere potuit. Edicto namque gravi cautum erat, Tridentinae pestis ob causam, ne quis hos pitem advenam recto reciperet, qui
sui adventus causam prius non declarasset, nomenque situm, ac documenta unde venisset certa, ad valetudinarios magistratus non attulisset. His impositum fuerat,uti quamprimum senatui indicarciat, si quispiam e familia Caruli principis appulisset. Ut igitur intellectum, dispensatorem eju3 adeste diversorii quaerendi caussa: ad cum confestim principis iussit missi sunt, qui mandarent, ne quid superflui sumptus faceret; senatum populumque Venetum velle C rulum principem amico liberoque hospitio excipere, & pro
majorum sitorum meritis, reipublicaeq; magnificentia tractare. Ducunt igitur eum ad praeparatum cum Carulo h
spitium, Urbinatis nempe Ducis Palatium amplissimum,ac omni luculenta supellectile opulenter instructum, in quo commode digneque magnus quilibet princeps excipi cum
suo comitatu posset. Monstrant omnia ad victum necessaria in promptu esse: aperiunt atria. porticus, caenacula statuis, picturi r
230쪽
picturis, aut eis auratis ornatissima cubicula lectis, thoris, sedilibus, iti agulis, auro, argento, holo iericoq; splendidis, omnique sumptuosissimo apparatu instructa: jubentque, ullis ipse designaret principi, cohortiq; luae universie singulatim suas mansiqnes; si non siim ceret Pallatium illud, fore para.
tas aedes vicinas, in quibus commode superflui reciperen- ι uir. Cum ille principem suis impensis ad viseiulam ui benivcnire velle, seq; alia in mandatas liabere dicerct, quae pro termittere non auderet: niani 1iros illi adjungunt , qui ol servarent, comitarenturque cum ubique, & si quid emere . vellet, propolis senatus nomine inordicerent,ne qta id pecuniae ab ipso acciperent. Cum igitur dispcnsiitor incassum te laborare videret,atq; decretum illud senatus esse immutabile; satius duxit, ad comitatum reverti, & quam amanter, aci honorifice senatus omnia de principe decrevisset, narrare,
Carulus ad Nevestim saevientem aquis impeditus per octo continuos dies non sine taedio detinetur,inopi de humili mpago inter steriles montes: ubi brevi panis, carnes , pisces, cquorum pabulum, ceteraque ad victum quotidianum n cellaria de cere incipiebant. Et quamvis haud mediocri impensa sua commeatus e longinquis castellis per quatuor ta- , pe miliaria ipsi quotidie adveheretur; paganorum tamen murmura & querelas audire coetitur , advenarum longam illam moram in eodem loco pauperibus i quilinis famem atque penuriam conflare. Ut igiturmaturarent prosectim C FH- ι-nem,conduciint operarios rusticos viarum peritos,quorum ter μώνα auxilio currus in praecipitiis atque lacunis sublevarentur. δε- r. Et quia vallis ultra Nevestim, per quam via plaustris erat, aquis tum inundabat; necesse fuit ultra pontem subliciumptaeruptos tumulos aliquot, quos rapax fluvius in valle tunc abradebat, ligonibus complanare, &pςr hos equorum multorum labore currus transferre in faciliores transitus Qu9d ubi peramim,atque currus dissicultates majores
cum exupcrallent, nono demum, postquam eo advenerat,
die Catulus procinctum movere coepit. & peracto pranda currus in equitur, eodemque die, relicto ad dexteram Trudento, per juga montium, praecipitesque convalles,duobus miliaribus dumtaxat confectis, Perseni in exiguo pago pernoctavit. Ρostridie Idibus ipsis Octobribus Bientae flumi, Persenam.
nis sontes e panis duobus lacubus ortum habentes, di non Mema υσι