Chistophori Forstneri Austrii Ad libros sex priores Annalium C. Cornelii Taciti notæ poliicæ. Quibus pleraq. omnia, quæ reliquis quoq. Taciti libris continentur, suis quæque locis explicantur ... Adiuncta est in fine, eiusdem Oratio ..

271쪽

maior futura,si paucioribus uteremur legibus. Quippe leges pleraeq. ex occasione latae sunt, ut darent formam finemq. controuersis, quae ex iuris siclipti defe- emergebant. Nunc quod introductum est adfiniendas lites, ad statuendum ius certum, ad prςcidendas iurisperitorum disputationes, quomodo dici potest disputationi litibusq. causam dare aut quomodo dici non debet, maiores semper patronorum aduocatoruq. fore fraudes, si pauciores forent leges, qua quae negocijssussicerent Z si omne ius in incerto esiet,

ideoq. patronorum disputationem exigeret Quae nim certo iure nituntur, certam . semper habuerunt interpretationem, nulla hominum fraude,nisi etiam iudex corruptionibus pateat, eludi possunt. Fraus,&cauillatio in incertis valent. Porrὁ quod aiunt,ut multi medici pestilentis aeris, sc multas leges aegrae ciuitatis esse argumentum:verum id quidem est. Sed n onaegra ciuitas aut corrupta est, quia multas habet leges : sed muli sunt leges, qui aegra Ciuitas est. Felix vitae facilitas,qia a mortalium nulti actue mala bbidine lae probro celere eos. sinemma aut coercitiionibus agebant. Sed morbis tamen grassantibus remedia prudenter esse quaesita , & ex malis moribus bonas esse,

natas leges aliquod eis in malis selatium: & habenda Romanis boni'. Imperatoribus gratia,qui ad huius vitς turbas componendas tantum nobis reliquerunt &consilii, & iudicii & aequissimae rationis. IESUS CHRISTUS Dominus ac Legislator summus, ipsa Patris Sapientia duas nobis ex coelo leges attulit: Migitoproximum it testsem. & : quodlibis eri non

272쪽

mis,alteri nefeceris: quibus uniuersa Christiana iuris.

prudentia continetur. Verum cum in tanta hominuimprobitate, humanaeq. natur imbecillitate rari sint qui ita affectibus expurgatum habeant animum, ut eadem caritate alios ac se prosequi velint ; oportuit, ubi mali radix extirpari non potuit, saltem caueri, Ut quam minime serperet, noceretq;. Itaq. leges latς sui,

non quae bonos perfectosq. homines esticiant, sed quς

ne mali essent, prouiderent. Nec pertinet huc, quod Tacitus corruptissima Rep. plurimas leges fuisse asserit . Non enim is horum verborum sensus est. quasi multae leges corruptae Reip. signum sint: sed incorrupta Rep- Romana plures latas esse leges, non tuen-dς libertati &firmandς concordiae, sed dissensione Omaevum, γ' apsendi inlicitos bonores aut pellendi auras , ros, aliaq. ob praua. Nam in reputa Distionibus scissa leges non ad publicam utilitatem, sed pro ambitione illoru, qui plus possunt, ferri usitatum est. Ergo, ut verunta est, corruptissima Rep. plurimas leges se ille: ita non licet conuersione propositionis diceres, plurimas leges esse corruptissimam Rem p.

Grauior remesis, quam delicta erant quomodo etiam

de Sulla Lucanus ait. lib. II.

. dumq. nimis iamputrida membra recidit 3 s Excesit medicina modum; nimiumq.secuta ess,

morbi auxere,manus. periere nocentes

Sed cum iam fili posientsperesse nocentes. Suarum f. legum auisor idem ac euerser .ὶ ab omnibus annotatum est, quod Cleon apud Thucydidem ait, Lb. 11i.ὶ latius esse malas sed immotas habere leges, quam

273쪽

uerentia perit: seper OmnibM WΠέsmebus atq re ctius olimprousem : in qua coamertuntur in deterius muta tur. Tacit. x IV. amatimide tamen qua scripsi id M. mi. merb. reputante Tiberis ere. Exin tantinua per et ginti annos discordia. non mos, non ιus. deterrima quaeq. impune, ac multa senecta exiti uere.

Hi corrupti flatus popularis fructus sunt: in quo sepe ad imperitos aut ignavos populi leuitas defert fasces : ubi factionibus, inuidia, impetu rapiuntur vulgi studiar ubi ad seditiones, ad furorem ad captandi populi atq. fallendi consilia aptare se solent improbae

ac rachios ς mentes; adulatione, obsequio, suauitate orandi: ubi plerumq. ingens virtutis Ipecimen est, ab imperita multitudine male mulctari ubi deniq. dete

rima quaeq. rnisve ac multa bonesta exitioseunt. tq is quanquam prompto a capessendos honores ad tu, Maecenatem aemutitur sim dignitate Jenatoria multos triumphaluum consularium'. potentia ante't.) Procertinio

in aulis duplex condicio estiali j Crateres, alij Hephaestiones sunt. Quidam, qui nullis magistratuum, dignita tumue appellationibus insignes, summa tamen& intima amicitia Principum animis inhaerent; alij, per quos Princeps prςcipua rei publicς momenta procurat, quibus externas res atq. ciuiles credens, ina

canis consilijs potissimum fidem habet. Hi vero qua- uis sic ad se trahant ac propemodum suas faciant altas

illas/salutis omnium curas, Ut non tam Rep. Egeant, quam suis officijs deinde Respublica; tamen primi illi apud eos maxime Principes, quia negocijs ab-Ii L hor-

274쪽

horrent, fere pluspositant. Interdum voluptatem c5- sectari, iocis ludisq. incumbere illis solis licet. Etiam supercilio in dominos uti, & pene regnare modica tamen nec longa contumacia in principes haut raro

accendit; quis, amare volentes,tam amari.In tam altum pro lueti,& tain amati a Principe, tu id non obtineant Z quas non opes cumulent f visi a tanto deinde apice excidant, saltem felix pristinae potentiae monimentum ad reliquae vitae securitatem duret.

cepisq. in ae&ιntia luxu propior. Suberat teneten migor animi, ingentibus negocijs par; eo acrior, quo num-ine tram magis ostentabat.) Et hi habentur homines ad regiae naores faeti,qui versatilem animum omnibus negocijs, seriis iuxta ac ludicris applicare valent. I ieiualgesattesterechisem. contra ineptos gitimant, qui in lupanari castitatem, Q inter temulentos bacchantium coetus sobrietatem profiteri volunt. Et sane Hetrus.cus Politicus quanquam impie necessarium esse scripsti posse, si occasio tulerit, esse crudelem, infidunti . Qito modo Seianum Tacitus describit. si v. Mnnal corpus illi, inquit, Llorum tolerans, animus audax, stra Οὐ-

tegens .m alios crimina or : iuxta adulatio in superbia. palam

composituspudor, tutussumma apiscendi libido: ei h c ius modo largitio cir laxus ,sepius iud tria ac tigilantia me. Et de Sapore Rege Persaru Ammianus Marcellinus: lib. xxviii.) cum sibi conduceret humilis aut elatus. Tacitus de Licinio Mucianor, tua uria, industria, comitate,

arrogantia, mali lonis. artibus mixtus .mmIE 'voluptates, cum macaret: quoti na expedierat, magna .virtutes . palam

275쪽

Maiares,scretamo audiebant sed apudsubiems,quor ximos,apudcolligas varissisiecebrispotens e c. lib. i. hist. Idem de T. Vinior pravus aut industrius earim viero me ammum intendisset. iiii Z.ὶ Et de Vespasiano, Titoqu eius filio: tribuni centuriones .es' vulgus militum industria,

luentiaeer mirtutes,per et oluptates, νι cu . ingenium, ad

lantem semper de intentum rebus animum probo, ita istam virtutum l. vitiorum callidam mixturam i

quam Christianae pietati & honestati ciuili aduersam

non laudem, sed vituperium, imo poenam mereri arbitror. Certe Deus,cui simplices instinericorde placent, non impunitam sinet. Somnum o inertiam magis ostentabat in quod sub tyr ni,cui omnis magna virtus formidabilis est, imperio omnino necessarium est. Tunc enim inertia prosapientia habetur. L. Brutus affectae mentis vitium simulauit. s Lia. in Domitianus simplicitatis ac modestis imagine studium literarum & amorem carminum simulauit, quo Titi fratris aemulationi subtraheretur. Tacio. bicto Mahumetes Tertius Turcarum Imperator, cum priuatus adhuc degeret ob arrogantiam & ferocitatem, patris animum tanta suspicione pupugit,ut is filium e medio qua uis ratione tollere constitueret . Cuius rei cum a matre Mahumetes certior factus es.set, adeὁ vitae institutum seu mutauit, seu mutasse simulauit, ut venereis immersus voluptatibus nullius magnae cogitationis capax amplius videretur. Ita a

patre suspicionem, a se periculum abegit. Lati Superant. in Otho Fato

276쪽

Rato potentia raro sempiter et an satias capit aut Hos cuom uia tribuerunt,aut bos cum iam vibit reliquum est,quode piant.) Vt rutilans fulguris nichus, quamuis curru

fragore tonitruum vnoreodem O , momento nubes

perrumpat, prius tamen oculos ferit, quam tonitru audiatur ; dc utantes anguis quam hiatus vulneris cernitur: ita aeud Reges delati plerunq. ante ruunt, quam seruere sentiant. Ignis amoris regi=plurimos incuneres redegit. Causas & remedia adeo prςcipitis mali indagare operς precium est. Prima est instabilis Fortunae genius, nunquam constanti beneficio quenqua dignatus :fatopatentiae rarosemstiternae. Altera est leuis Principum, in vel nullo vel leui fundamento nixa , atq. temere plerunque in hos aut illos primendens inclinatio : quae cum feruet maxime , nescio quo fato

nunquam tepida plerunque in frigidissima pristina gratiae obliuione desinit. Nam Reges,si verum loqui licet, apud quos semper aliqui nimium possunt, fere

mutabili amandi dulcedine feruntur in diuersa. Osi amicitias auspicantur,taedio deponunt: & noua familiaritate reficiunt animum in veteris consuetudinis nausea fastidientem. Quidam ex ijs, ut in morbis ex calore in contrarium frigus rapti finem amoris odium faciunt, intempestiuis affectibus semper captiui aut crudeles. Modestiores sunt, qui contenti superducere neglectis sed non violatis prioribus, nouos Mmores; tamen indignatione, ambitu, rixis regiam sua implent. Diutius quidem sed non tutius aut fidelius amant,qui ad negocia os sublimitatem curarum chligare se conscij, admouent oneri quem potissimum

277쪽

putant, nec res magis quam seipses ei tradunt; tristis simo scpe fato. quia vix sapientius eligere, qui se re-

'gat,quam seipses resere norunt , C terum non amare modo hunc solent,sed vereri,suspicere, timere obiuriagante: donec iste oblitus se precario regnare, tyrannide nimis intenderit; aut ipse Rex eode errore ingenij nescientis libertatem,alium mirari inceperit sis. Bamel. i. MV. Inde, si Princeps ita facilis sit, & quocum sse applicet, ut breui ita coeca vehementi amicitia incumbat: qui ab eo amantur, memores inundari s altissimo aestu,sed in situm Oceanum statim redituro,

quam auidissimis pectoribus de illa felicitate bibere

solent.Neq. enim lassare huc amore flagitatis munerubus timent, qui etiam nisi tempestiua celeritate excipitur, ut Vina ςtatem non ferentia, inutili veterno c senescit. D. rcl. micon. amm.9 Sane opulentissimae venationis genus est explorare intimos Regum motus, eosq. v vera vel se a imitatione exprimere. i Ita

enim natura comparatum est ut quibus qui 'aludiis capitur,ea in alijs amet. Infinita dulcedine ligata est ab omni parte gratia inde nata . Sed non durabilior illa est, primi veris floribus, qui quanquam Varia dc

discoloriam cenitate intuentium Oculos &animos rapiant, tamen mox decidunt, & hominum caeterortiq; animantiu pedib. calcantur. Nam ut haut facile duos inuenias homines, qui per omnia eadem velint, sentiantq. ; ita studia, morest hominum tempore, consuetudine, sertuna mutantur, atq; ad eo sepe in contrarium transeunt ..Porro ubi ex eo aliquis amaturit

quod aulicis flagitiis de inclinationibus Principis in

278쪽

nistrum se praebet ; accidit plerunq. , It leui post admissum scelus gratia, lein grauiore odio sit .

uiorum facinorum ministra quasi exprobrantes ad κιflenti Tacit. xiv. --.ὶ Ipsi quoq, Principes, quamuis id semper velinr, quo eos licentia, quo cupidit' vocat, Dostremo tamen ad honestum vel inuiti respectant, publica ciuium fama pudefacti suum peccatu sua flagitia in eo puniunt , qui turpibus minitteriis mollivit viam,uuam ad vitia ducentem obsitamque infamia pudor prohibebat experiri. Quanquam autem Principum inclinationes, taliquam nullis cohibire penis,variae sint; prFipuae tamen & communiores sunt, Amor, Crudelitas, Avaritia. Amor,vtatactuuvehemetitissimus, ita leuissimus est & uuam maxime inconstans. Vt iade oui se socios,testeiq. & ministros istis obsic ira talib. pr bent de gratiς diuturnitatem a se securi essie possint. Crudelitaris ministri ut exprobrates a Principibus adspiciuntur ; adeo phaut raro omnis sevitic infamia in hos exoneratur ; quod Remmorei, Antistiti Peredit, Cn. Pisonis exemplo alibi de

monstrauimus. Auaritia,quamuis cum annis crcicat;

tamen magistros i stos excoriandi populos non ta amare,quἱm quod sibi utiles iciunt,illiscipes in uos oblatis in eam operam recentibus,affligere si nodum solent. Quemadmodum Vespasianus

Procuratorum rapacissimum quemq.ad ampliora officia ex industria solitus est promouere, quo locupletiores mox condemnaret; bus quidem vulgo pro

spongiis dicebatut uti, quod quasi siccos madefac exprimeret humentes. - Et cum

279쪽

frequentissimae sint populorum ob tributorum aceriabitatem, auaritiamq. Principum rebelliones ι non est accommodatior ratio sedandi illas, quam si sevienti

populo isti exactionum tributorum' .nouorum inu tores obijciantur.

Pr terea apud infensu virtuti & glori suoru Principe certissima exitii causa est ipsa virtus. Nihil enim ille magis metuit qua qua destituitur, virtute. H cilli vultus Gorgon et torvitas est Hinc illa Neronis, apud Senec. in Octav.ὶ vox, quicquid excelsu est,cadat. Nobilitas, . pes, omissi gestiq. honores pro crimine sunt. Tac. 1 . bist. in sinistra erga eminentes interpretatio, nec minus periculu ex magna fama quam ex mala: Tacan Agr. & ex nulla re maior securitas, qua inertia. Tac. in ric. Apud unum Tacitum innumera sunt illorum exempla, quibus non crimen ullum , aut querela laesi

cuiusquam, sed virtus, gloria, similiς claritudo, α multa militaris fama exitio fuerunt. Iulianum quoque Cςsarem inuisum Constantio reddiderunt quasi per beneuolentiam ab inuidis ac malevolis iaciatqvoces; IULIANVS A LEMANNIAM DOMUIT , IULIANUS URBES GALLIAE

INCITAVIT Wc. solamere. in Paneg. Et aliud simile exemplum de Alexio Protostratore extat apud Nicetam Choniaten quarto annalium . Assyriorum Rex ille, cum quo Cyrus maior bellum gessit, & que apud Danielem Vatem Baldassarem vocari opinor, Gobriae Satrapi filium hasta transfixit, non aliam ob

sausam, quam quod in venatione ursum, leonem certo ictu percusserat , cum regis iaculum aberrasset.

280쪽

Xenopb. iv. rop. Idem aIterius cuiusdam purpurati filio testiculos eximi i ussit,quod regia pellex illum inter egregia pulchritudinis exempla censuerat, felicemq. fore dixerat,quam ille coniugem habiturus es set. Xenoph. v. orop. Et sane hoc omnibus Principiabus ingenium, haec natura est, ut te potiorem haut a quo animo ferant. Hadrianus Imperator, quamuis esset oratione 5 versu promptissimus omniumq. a tium peritissimus : tamen illarum professeres semper ut doctior risit,contempsit, obtriuit. 'artian. mH-an.9 Valentinianus eruditos omnes odio persequebatur,& diuites & nobiles;& sortib.detrahebat: ut solus videretur egregijs artibus eminere. aAmm. Marcell. xxx.ὶ Ludovicus d c Sylva vir erat prudentissimus,& Emanueli Lusitaniae Regi in paucis charus Iulum Rex,cum a Pontifice venissent literet latine quam elegantissime scriptae, responsum componere iussit;

se quoq & assectabat gloriam bene scribendi in idem

telitaturum Ludovicus, quanquam inuitissimus cuRege sito descientiae principatu contenderet; neces sitati tamen paruit, BG scriptum serςspons impostero mane Regi, qui & ipse idem conatus erat, tradsedit. Rex ut vidit illud legitq., conuictus suo elegantius esse, resim si loco ad Pontificem mitti mandauit, suppressi, nec ostenso cuiquam sui ingenij conatu. Lucio uici tamen vehementissimis precibus dedit, ut inspicere liceret ; qui exiens aula, nunquam eo reuersurus, domum sellinus perrexit : &, quanquam meridies esset, pro se, duobusq. filiis tres equos insterui iussit : deductosq. ne quidem prius sumpto pran- dici