장음표시 사용
261쪽
stantini MUni & Sozomenus lib. i. & ex recentioribus Franciscus Balduinus libro secundo commentariorum de legibus Constantini Magni. Multitudo perisorantium gliscebat, cum omnis domus diatitorum interpretationibus Iubuerteretur sic paullo infe rvis sidaltius penetrabant delatores ) mrbemq. . Italia,
quod quam ciuium, corripuerant: multorumq. Ocisi Iratus, in terror omnibus intentabatur . Et Plinius in Panegyrico ad Traianum: vidimus delatorum indicium ouasi grassatorum,quasi latronum. Non selitudinem illi, non iter, sed templum, sed forum insederant: nulla iam testamenta secura, nullus status certus, non orbitas,non liberi proderant. Auxerat hoc malum Principum auaritia. &c. Quae addenda sunt illis, quibus graphice, opinor, Ss vivis coloribus,delatorum improbitatem, & Principum sue auaritiam siue socordiam depinximus supra ad librum primum. Nulti adbue mala libidine ) ita Ouid. i. metam. Proq. metu populum sine vi pudor ipse regebat.
Nullus erat iustis reddere iura labor. I rouenere 'dominationes.ὶ Quibus in scholis otiunia est, inquirunt, quae prima omnium causa fuerit, quae dispersos vagos'. mortales in unum coegerit. Ignem alius,alius necellitatem metum'. aut sapientum cso quentiam, vel deniq. naturam societatis appetentem
colle pisse homines aiunt. Et qui imperiorum originem a vi κ' iniurijs potentiorum deduxit, a pleri'. vapulati iniuria quidem,ut ego opinor . Neq. enirnia ille homines vi coactos in unum conuenisse ait; sed cum illi ita collet hi aequali iure agerent, ambition
262쪽
potentiorum dominationem subijsse. Quς sententia' Taciti quoq. est hoc loco assirmantis: postquam exui aequalitas, pro modestia ac pudore, ambitio ita vis
incedebat, prouenisse dominationes. Et certe, ubi per species tuerimus, regnorumq. praecipuorum Ortus &incrementa videri mus: fraudem & vim & multis latrocinia potentiae initia fuisse apparebit. Primus in, orbe dominantium Nembrotus, fortis coram domino venator ignotam ante illa tempora mortalibus dominationem introduxit: ut minime inficete ipsum Politicorum patrem vocet Lauretius Pignorius V. Cl. in commentario de seruorum ministerijs. Secuti Ninus S Semirantis armis imperium propagauerunt.
Ab Astyrijs ad Persas Cyrus auo ereptum imperium haut sane iusto titulo transtulit. Et Alexander Magnus petiti bello orbis te iraru quam causam habuit. nisi immensam dominandi libidinem e Quid deca: teris interim hinc inde, quorum aliquod in historia nomen est, regnis aut rebvspub. dicanas De Atheniensibus Thucydides scribit, lik i. libere profestas, non alias aliorum suorum defensiones 'u rer quam quod sciant, semper moris fuisse, inferiorem
superiore premi: neminem unquam tanti aequitatem fecisse , yteius caiisa occasionem extendendi imperij c mani b. dimiserit. Iteru asarmarunt, Deos sese cundu leges coleret: in caeteris vivereolum mortaliuingenio; ea lege neq. sic primos tulisse,neq. lata primosvws csse: sed lana anteolum populorum usu comprobatam accepisse. Thucyd. v. in Lysandrum dicere solitum referunt,Veritatem quidem mendacio meliorem
263쪽
esse, sed utriusq tamen precium usu definiri ; ideoque pueros quidem talis,viros auteni iureiurando ludere. Et Agelilaus dixisse fertur,iustum esie, quodcunque Spartς prodesset. Hinc illud Euripidis in Androm .
Habitatores Sparω dolusis Senatus Menno Thessalus ad ea quae vellet escienda viam maxime compendiariam aroitrabatur, peierare, m ' tiri,fallere. Simplicita icio & candorem pro stupore habebat. Periuros, iniustos, sui similes ut ijsdem artibus munitos verebatur: iustos bonosq. contemnebat. s Xenoph. i I de exped. r. Et Thessalorum perfidia prouerbio notata est; ut ex Suida obseruat libro secundo, de iuramento. cap. x i V. Thomas Dempsterus.
Iam si de Romanis serenda sententia est, nihil aper lius est,quam, si iusticiam illi curassent, etiam ubi illa utilitate carebat, lupercal mansuram illam, quς tantopere celebrata est, aeternam urbem. C. Cςsar apud Dionem Cassium lib. xxxv I a testatur, Romanos in eam magnitudinem, qua illa tempestate erat, dificasie urbem suam,fortunas suas tanquarn alienas periculis obic stando, alienas tanquam suas ustirpando. Et M. Tullius ri t. d. gloriatur,populum Romanum sociis defendendis ad summum potentiae cacumenenisum;quibus interdum commodi sui causa, quam sederis, auxilia ferebant, eaq. lente & tarde, ut aut se suaq. dederent squod Campanibello Samnitico coacti,fecerunt9 aut, si potentes essent, cladibus attererentur. Socios prompte recipiebant eos, quorusatus ad res nouas, & motus opportunus erat; & quos-
264쪽
2 2 NOTAE FOLITI PAEdam non tam obsuPplicum preces,quam quod O asio osterebatur lacessendi de inuadesidi alios, in quos causet belli quaerebantur,quorumq. nullς ali in se iniuriae tarent. Postquam armis sbciorum suam auxere potentiam, tandem ipsis sὀcios, qui tum demusero nimis seruitutem, inquam lapsi erant, animaduerterunt,noli ut sedere itineras,sed ut dedi titios tra- staxe coeperunt. QMd autem Camillorum,Fabricio rum, Scipionum aliorum q. nomina tantopere Ob fideria celebrata legimus; dicendum est. ex suo, non Vrbis ingenio bella gestisse, 6. Rem p. administrasita Nec in ipsorum, sed totius populi manu rei Romanae summa sita erat quod ex eo constat, quod apud Liuiulibro tertio refertur. Aricini atq; Ardeates de ambiguo agro cum si pe bello certassent, multis inuicem cladibus fessi, iudicem populum Romanum ceper . Cum ad causam orandam venissent,concilio populi a magistratibus dato magna contentione actum. iamque editis testibus , cum tribus vocari, populum inire suffragium oporteret, consurgit P. Scaptius d plebe,magno natu: S , si licet, inquit, Consul es, de rep. dicere, criare ego populum in naccausa non patiar.
Cum ut vanum iesim negarent consules audienduraueste, tribunos appellat ; qui dedere cupidς audiendi plebi, ut quς vellet, Scaptius diceret. Ibi insit, annum iei tertium & Octogesimum agere, α' in eo agro, d quo agitur, militasse,cum ad Coriolos si bellatum; a grum de quo agitur finium Coriolanorum fuist e,ca
ptisque Coriolis iure belli publicum populi Romani
factum. Consules cum Scaptium non siletitio modo
265쪽
, minesq. testantes flagitium ingens seri, patres accersunt: cum his circumire tribunos,ne pessimum R. cinus priore cxemylo admitterent, iudicos in sitam relitem vertendo ιl sed plus cupiditas,&author cupiditatis Scaptius valuiti Vocatae tribus iudicaucrunt,agrum publicum populiRomani esse., Cyprum Agypti Regibus P. Clodius Romanus iuuenis ademit, nogenere, quam audaciam expulsit Ciceronis inuidia nobilior . Is captus a piratis precium ad se redime
dum a Ptolom ope iij x,quod illiberalites missum prς- dones ipsi aspernati, Clodium gratuito dimiserunt;
iratum regi,a quo tam paruo aestimatum se quereb tur. Creatus Romae tribunus plebis legem pertulit, qua Cyprus Romani populi prouincia esse iunebatur. Et continuo missus esti in intulam M. Cato, qui eat ordinaret, atq. Romam asportaret regis thes uros': Uui tantae opulentiae fuisse dicuntur , ut eorum famae, domini rerum populi cupiditatem solicitare potuerit. Rex accepto iniuriς nuncio, indignatus tantum vni in se civi licuisse, mortem sibi consciuir. v. muri
in Placet Ammiani Marcellini de hac Cypri occupationc verba adscribere: nec pigebit auirim gis mei utim populum Romnum iuste . Ptolomaeo enim rege ferirato nobis socio , ob aerari, nostri angustias iusto siue Ulti culpaprsribi idenq. hausto me ovoluntaria morte deleta,ω tributari acta εILO melut b, Zues eius exuuia etis imposita, tum m aduectae sunt reatonem. Ammian. in Ex quo apparer, frustra falso
foris iustum imperiti, & domi ςquitatem in suis μο-
266쪽
manis laudare Salustium: hiscios deniq. esse veteruna monimentorum,qui, tanquam summa ubiq antiquufidei, iustiq. α aequi religio fuerit, dolos omnes e fraudes & perfidiam huius aut seperioris seculi inu
tum imperite arbitrantur. Tam enim non sunt noua,quς impius N. M. dominandi arcana,scelestasque, artes notauit, quam non est,esse homines bonos 5 malos. Non dicam usurpata duntaxat veteribus, quς nos inuenta N. M vocamus sid enim ex superioribus
manifestum est) sed probata etiam,& a maximis viris defensa. C Marius Gipsam validum Numidiae impia dum deditione ceperat. cςterum oppidum incensum, Numidae puberes intersecti, alij omnes venumdati, praeda militibus divisa. Id facinus contraius belli avi misium Salustius in Iugurtb.ὶ fatetur, sed idem defendit;quia locus Iugurthae opportunus, Romanis aditu dissicilis,genus hominum mobile,infidum,ante neq- beneficio neq. metu coercedum fiterit. Quid aut hoc aliud est,quam dicere,turpe Lehum,sed utile ξ S xonum, quo tempore cum Romanis bella gerebant, legati,pactis tandem cum Valentiniano des Valent Impp. inducijs, domum abeuntes ex insidijs ad unum Omnes caesissent. Funestum scelusi sed quod tame defensorem inuenit egregium &1apientissimum scriptorem Ammianum Marcellinum, cuius haec libro oc hauo & vicesimo legutur verba: aeliset iustus quiaeam arbite actum incusabiversidum ac deforme: pensio tamen negocio non feret is digne,manum latronum exitialem tamdem copia data cos 'tam. Et libro tricesimo mau fidum quia dem sed utile commentum vocat hoc factum. Idem
267쪽
libro ultimo, sicinus illud, quo Gothi antea suscepti dispei sq. per varias ciuitates & castra, uniuersi tanta quam vexillo erecto, uno eodemq. die expectationSpromissi stipendij securi ad suburbana producti occisitiunt, prudens consilium octa salutarem effcaciam ampellat Cornelij Taciti nostri annales de historias quis non ςstimat Z illum omnes habent pro do istore Principum, pro aulicorum paedagogo, nistoricorum antelignano, prudentiae patre,oraculo ciuilis disciplinet, coriphaeo politicorum . Et tamen, qua alia re insignior est eius historia, quam simulationibus &dissi mulationib., fraudibus,veteratoriis artib., quib. olim& nuc instrumentis regnandi Principes utunturὶquid frequentius in eadem nistoria, quam libertorum potentia atq. impotentia, & adulatorium flagitium, sia miliaq. portenta,quibus atria principum aulaeq. nono secus ac ridicuIa AEgyptiorum sacra v. R CLLaurent. Pignorium,in admiranὰa tabuti Isiaca explicati et crocodilis, ibibus,& cercopithecis refertae sunt Conspirationes praeterea, proditiones, uniuersum l. flagitioruac scelerum genus ita tradit,ut vivis coloribus depinatisie videatur. Constat igitur hinc, vano labore de- fingi , qui Graecorum Romanorumo. bella caeteracsgcsta ad aequi iustiq. regulas exigere solent. Τantum autem abest, ut nostrum seculum , nostrosque mores excusare velim,vi,si licet,libere profitear illidos do-bri,& reliqua perfidiost politicae capita, quantumuis publice damnata sint , re tamen vera esse argumentu,& caput dc caudam totius scenae aulicς. QDira enim, obsecro, sunt quςdam multis Principibus usurpat o
268쪽
imperiorum sephismata, Tacito dominationis sa
tia, nostris politicis status rationes diista 3 Nefandi doctores,exsectadi consultores, qui haec talia Principibus iuggerunt . Quasi Deus noster Samstissimus, quam Regibus imposuit mortalium regendoru prio-dineiam line subsidiaria sceleru cohorte administrari posse noluerit. Jnfinita sunt a The is scripta volumina , quas de consili tis casibus notistimo vocabulo
inscribunturnia quibus etiam minutissimae actionumhum anarum,contractuum, Q delictorum rationes,
non quales mortalium iudicia subeunt,vel effugiun si sed quales coram tremendo Immortalis Iudicis tribunali iudicantur, tanta tam j exacta diligentia examinant, ut sςpitis vel teruncij causa Numinis iram p nas'. post hanc vitam animas manere iustissima se ueritate pronuncient. Res profectὁ sanctissima i sed quae hoc habet imperfeci ionis, quod priuatorum fere conscientiam attinet, Regum transimittit. Overae
precium esset,docere magnos homines, diuinas leges etiam ipsis latas, & inferorum sedes non plebeia tantum scelera sed Regum etiam ambitionem & auaritiam expectare. Disquirendum esset, an iure gladius regius iis potheca vlurpet in omnes illorum Principum ditiones,qui poteria hi inus valent 3 an salua pietate suam securitatem Principes collocent in inopia Z miseriaciuium suorum,per mille tributorum exactionum rapinas comparata. an iusticis, sine qua magna regna magna latrocinia sint,conueniat, inter immeritas gentes odiorum semina iacere 3principum
sociorum amicos largitioni b. ad proditi domini se
269쪽
lus ivlicitare ὶ n μli are in tςr ii cautionem innoxios 3 vulgi negli Sere injyriai, bello villas vici eas intulerintZan dς ni Deo uti bςnigno possit qui ambitione vel auaritia ducti, bellis & occisariim gentiuglorioso delectantur scelere : qui vel ob laesain audithoritatem, ut hodie loquvnxur putati em sua, vel oppiduli e licuiu3 commoditatem, imo qui nulla ob causam hominqnarena sacram κ' Dei imaginem vilissimi purgametui instar ad caedem exponunt, ita homicidiis atl rapinis diuina humanaq. omnia miscent Nimirum pro .ciconia pietatis,& hippopotamo iusticiae typo, quae duo Aegyptiorum Regum sceptra insigniebant,vi l pes & leo,fraus & vis sceptra sere re gere selent. Vt non insubtiliter quidam Satyricus leges olim sanctissime habitas, este mluere, alterum noniadere suum cuiq.tribuere, non minus, quisa legem Aeliam Sentiam & Iuniam Norbanam prorsus hominu moribus sublatas esse dicat; mireturq. Us no' inserintas esse legum abrogatarum libris. Nec minus argute alius,qui sapientum de honesto & turpi, de virtutibus 5: viiijs sententias similes esse dicit, vς iusti operi numismatis, quae quamuis magni ςstimentur, S: tanquam raru aliquid magnificentiam posscsibris ostendant, non tamen contractuum humanorum instrumento funguntur . Deniq. Ludovicus Gon Zaga Ni- uernensis apud Thuanum libere profitetur, s rogentur Principes, quo titulo tot prouinciaSyeneant, sis aliud ,quod respondeat habituros, quam eas ita λ mq-ioribus accepisse : & si lex sit, ut Principes a maioribus possessa,quorum aliam posiessionis caulam edis .erera
270쪽
nequeunt, restituere teneantur, ad summas angustias pleros'. qui nunc late regnant, adductum iri. Nobis Romulus,ut libitum m perirauerat odie. Pomponius I.Q sis l. liore. iurii tradit, initio ciuitatis populum sine lege certa primum egisse: omniaq.manu a Regibus guoemata. Ipsum tamen Romulum i ges quasdam curiatas ad populum tulisse: quarum tiam Dionysius Halicarnassaeus & Plutarchus Q restus meminerunt. Collegit illas, & commentario illustrauit diligenti ssimus pariter ac eruditissimus Fra eiscus Balduinus: cuius ad illum commentarium profatio ita scripta videtur, ut hunc Taciti de principus
iuris locum explicare voluisse videatur. Numa religionibus f diuino iurepopulum deuiuxit) v. quae dixi ad lib. i. vem. visent mobiles e e. Quetram Reges obtemperarent.ὶ Nunquam mihi
placust philosephia,quae paucis syllogismis omnium
Regum sceptra lacessere &periculosa curiositate disputare audet. an legibus solutus sit Princeps quatenus praeceptis eius parendum,que condiciones tyrannum faciant 3 an malus Princeps e medio iure tolli
possit 3 & quae consimilis audaciae quaestiones sunt. corruptisma Repub plurimae leges. Iniquus &ingratus mihi Iustus Lipsius videtur,' uineq. Iustiniano ob
compositos iuris, quo utimur,sibros, nec Lothario Imperatori ob reduetos eo lem in lucem usimq. hominum multam deberi gratiam arbitratur. Nec enim verum est quod ipse ait, ex mu ltis lcgibus ortas esse tot litigia,tot patronorum fraudes, iurisq. cauillationes. Hominum ea improbitas est: haut minor, imὁ