Chistophori Forstneri Austrii Ad libros sex priores Annalium C. Cornelii Taciti notæ poliicæ. Quibus pleraq. omnia, quæ reliquis quoq. Taciti libris continentur, suis quæque locis explicantur ... Adiuncta est in fine, eiusdem Oratio ..

281쪽

co RNA L. TACIT. 2sydio filios in apertam quandam planiciem his verbis

allocutus est: carissim pignora, alibi nobis nostra, fortuna consectanda est. hie enim, ubi Rex me illo plura scire cognouit, non est,ut benὰ nobis fore sper mus. i Auton. Fere in Epist. quadam Hispanis ripta ad Lemae Ducem.I Rodericus Gomotus Sylva, qui in Philippi aula omnia poterat, a prudentisiimo quodalene accepisse se dixit ex sacris literis acceptum pra ceptum : coram rege si iideri sapiens. Et Albae Dux aiebat,Sylvam illum, non quod aliis consilio& gerendet reipublicae stientia praestaret, latum apud Philippum valitisse, sed quod illo prςcepto sapietas si me uteibatur. In consilijs, quibus Regem suum instruebat, in colloquiis, quaecum illo habebat, cavist crine scire suum Regis prudentiam superare videretur. Primum& principale instrumentum , quo Principis animus ad audiendi pati eat iam disponitur&praeparatur, est

se adulationis, quae sapidissimus ingenii humani pastus est, particulam; qua Principes selos se sapientes haberi, selos rerum & consilii potentes persuadeantur. Indeq. Sylvam, quanquam procuraret, ut boni euentus consiliorum suorum fructus haberentur: ta lenihilominus negociis speciem circumdedisse , ut illacceptorum felicitas non tam a sua prudentia, quam, fortunae indulgentia quadam,comitante sedulitatem fidemq. suam prouenisse videretur . Hac arte Regis erga se amorem in maius prouexilic; non aliter ac tria ludo, qui fortunae victoriam debct, sine indignatione victi lucrum reportat; qui suis arribus vicit, inimici

282쪽

Sed nec semper iniuria Principum gratia mutat .

Saepe etiam illi ipsi firatiosi sua culpa ubi fortunae fu

gam admouent,serius, si saperent, recesseram. Quia dam ex ijs non ςstimato domini ingenio,causam,qua

amantur,negligunt colere. Alii adhuc cruda r centia domini studia, tanquam nondum praeparati ventriculi robur importuno usu obruunt. Quosdam ignoratio satietatis dccepit: qui quanquam circumfluentes omnis fortunae muneribus tamen dominum in nou alicuius amicitiae illecebras declinantem,tanquam iniectis manibus retinent, proclamantque ad promissi amoris vindicias. Ita qui de gratiς statione recedere ad magnificu otium poterant, rapi malunt, quam abire. Quid vaesaniam dicam, cum in leuia i genia haec felicitas cadit Z quς aduersus minores humanitatem, aduersus maiores reuerentiam exuere se-lent. Nouimus, quam bene Solis curru Phaeton usus sit, aut Icarus pennis. Quidam nullo tot munerum ,

totq.beneficiorum,quibus ocitati sunt, respectit in ip sum Principem scelerata consilia inire aula sunt.Cuius rei exemplum,ut infinita alia praeteream , est in Sei no;de quo libro sequenti plura notabimus. Sunt, quidum ata externis Principibus pene ut pares ambiun tur, non intelligentes sollicitari se ad proditi domini scelus, consilia, quς tegi oportebat, aliis enunciant . Alii superbia, fastu, auaritia odium optiniatum, aut populi in se concitanti. Omnis enim erro r, Omn in administranda repub. delictum, omnis vectigalium,tributorum, aliorum q. onerum impositio gratiosis in aula viris,&, ut Amia loquitur lib.xxv I II.

283쪽

frmatoribus imperii adscribitur. Quibusdam capitale

fuit,obiecisse & exprobrasse merita. Nam eo usq. t ta stat merita, dum videntur exsilui posse, neq.exprobrantur; ubi multum anteuenere, & ambitios 3 iactantur,pro gratia odium redditur. Nihil citius se. nescit gratia,& memoria beneficiorum; quς quo in iora sunt,eo saepius ingratitudine pensantur. Quippe

qui ea remunerando per luere aut non vult aut non potest; vel obliuione, vel animo suo imperando, ut credat non tanta fuisse, qualia aestimantur, illorum memoriam abiicit. Postremo, quos eo reductos ut alieno beneficio indigerent, pudet, accepisse se illud indignantur; adeo, ut plus apud illos positi odium obeam, in quam inciderant necessitatis memoriam, qua beneficii accepti recordatio. Non igitur bene rebus suis consulunt, qui meritorum diuturniq. seruiiij superbia fidentes verbis etiam & querelarum acerbitate Principum suorum ingratitudinem arguere audet. Horum enim ea natura est,ut cogi nolint. Et iam quard ebent,cum soluunt, liberalitati adscribi volunt; qui reposcit inciuiliter quod expectare debebat, pro gratia odium de exitium inueuit. Q Silius, cum immodice iactasset, suum militem in obsequio dura , cum alij ad seditiones prolaberentur; nec mansurum Tiberio imperium, usuis quoq. legionibus cupido novandi fuisset, ad mortem adactus est. Destrui enim per hic fortunam suam Caesar, seq. imparem tanto

merito rebatur. Tacit. I v. onat accedit mit .la ratio, quod bene gesta etiam a suis ducibus sibi adscribi Principes volunt. Apud Romanos bellorum

284쪽

dlices trophaeis non suum sed Principis nomen inseriabebant. Tacit. I I .antra bide Germanico. Et in operibus publicis,qui nomen suum sine Principis mentio ne scripsisset,maiestatis tenebatur obnoxius l.x.C. de Operipubl) Et Germanis sua fortia facta gloriae Principis tribuere praecipuum sacramentum erat. Tacitis German. 9 Apud Mauricium Imperatorem Georgius quidam ad Persarum Regem pro pace legatus magnuadijt periculum , quod imprudenter oriatus esset, Regem Persarum non Imperatori, sed suae prudentiae pacem indulsisse. Nevbiis. Simocati. v I x I.bi λὶ tria

Belgio cum Ferdinandus Albς Dux statuam sibi cum. superba inscriptione posuisset, deiici illam Philippus Rex iussit. onestet. iv. bist. de beae zelg. Et Consaluus

Magnus cum liberalitatis terminos incaute transgressus Neapolitani a se subiugati regni proceres donis, benefici is, deniq. comitate a genio Hispanorum tantopere aliena,sibi devinxisset, & quq Regem decebat, ipse gessisset,abductus ex regno in Hispania in glorius

ne Cyaxares Medus apud Xenophontem v. crop. dicat, iniurias populo suo illatas tolerare se posse,magna beneficia non posse. Quemadmodum enim, inquit ille, si quis canes tuos tales pascendo curandoq; reddat,ut illum magis quam te norint, aut si quis mi nistros tuos benefici js tales esticiat, ut ipsius esse malint, quam tui, aut si quis uxorem tuam obsequiis sic

demereatur, ut tandem efficiat cana sui magis, quam ,

tui amantem, ingrata tibi futura est is invisa beneficentia: ita iniuriam Principes existimant illa,quib.

285쪽

populorum studia in alium derivantur,beneficia. pud Augustunt duo erant seruentissima gratia, M. Agrippa, Cornelius Gallus . Et hic quidem insolen ter elatus, statuas sibi per uniuersam Aegyptum ponere, sua acta pyramidibus inscribere, denil eὀva cordiae labi, ut in ipsum Augustum vanissimis verbis

detoriaret. Igitur exulare iustus damnationem mor

resq. in se collatos non in suum commodum, sed in Augusti reipublicς gloriam conuertebat: operia

si publicis a se extruca is non suos. sed Augusti titulo inscribebat Discas. liii. in Commissa Pugna nauali cum Sexto Pompeio , satis habuit Rigasse la

stes, nec eos ultra insecutus est. Dicebat enim , hunc

esse pleri'. Principibus morem,ut nolint quenquam seipsis pretitantiorem haberi: ideoq. eos plerasq. res, ubi haut magno labore sit statura victoria, suo ductuaiq. auspicio gerere; contra dissicilia impedita aliis committere: ex quibus si se illi feliciter expediuerint, titulum rei bene gestς tamen sibi solis adsciscere. Proinde duo haec eum, qui incolumitatis suae curam gerit obseruare debere: v t negocio difficili praefretus id,

si fieri potest, a se amoliatur: quod si nequeat, bene gestς rei nomen Principi conseruet .c Dio xlix. I grippς mores Cn. Agricola expressisse videtur, qui

nunquam in suam famam gestis exultauit; ad auth rem κ' ducem,ut minister fortunam retulit. Ita vi tute in obsequendo, verecundia in praedicando extra te voluntaria praeuenit. At M. Agrippa, etsi Caelari gloriosarum actionum auctor os praecipuus adiutor esset, nihil tamen eius gloriae sibi arrogabat et hono-

286쪽

inuidiam,nec extra gloriam erat. iriis a rie. Ex Britannia maximis rebus gestis reuersus Romam, ne notabilis celebritate & frequentia occurrentium introitus esiet, vitato amicorum ossicio noctu in urbe, noctu in palatium venit: exceptusq; breui osculo mnullo sermone turbet seruientium immixtus cit. Et ut militare nomen, graue interociosbs aliis virtutibus temperaret ι tranquillitatem atq; ocium penitus auxit;cultu modicus,sermone facilis, uno aut altero amicorum comitatus: adeo, Vt pleriq., quibus magnos viros per ambitionem aestimare mos est , vise aspecchoq. Agricola quςrerent famam, pauci interpretarentur. Tac. in Agris. in Est igitur omnino necessariu, gloriam egregij cuius'. facinoris non nostrae prude tiς aut virtuti, sed Principi adscribere: tantum abest, ut ei seruitia nostra exprobrare liceat. Qucmadmodum enim,qui catenis alligati sunt remigio, cum, ut loquitur Comicus, mortui boves incursant terga ip- serum, non reuerberando, non minis, non querelis quicquam proficiunt: sed moesta oculorum humilita-.te, ε miserabili, omnibusq. precibus essicaciori intutu,atq. interdum piscis aut cancrorum maritimorua se caprorum dono nauarchum ad pietatem comminuenth; ita qui ad immitia aularum transtra condemis nati sunt, dominorum iniurias, contemptum, obliuionem non murmure maperta indignatione exci-

pere debent: sed acceptis constantis fidelitatis remis everberare situstuum aduersantium pertinaciam; ista que constantia Principis oculos ad ossiciorum suorumemoriam aduertere ; qui tam diu fuisse immemore

287쪽

co RNA L. TACIT. 26 Ffidissimae seruitutis, erubescet tandem , usuras ob

moram maximas praestabit.

Inclinatum ad lapsum sua vel aliena culpa impellit

omnino aemulatio N inuidia, perpetuus excellentis virtutis comes , omnis magnitudinis tortor & carni, sex. Accedunt populorum murmura m querelς , quibus tanquam testibus utitur inuidia: quae'. animum Principis quantumuis vehementi amori obnoxium mutare, quae iudicium eius non minus , quant. furiosa ventorum rabies maris tranquillitatem commouere possunt. Nec effugium est hic nisi per innocentiam-modestiam . Innocentiam volo, ut aulicus omnia domini negoci a s rocuret cum fide, ex commodo ipsius domini. Modestiam omnino requiro, quod inuidia ut superbia.& arrogatia accenditur, ita minuitur aut extinguitur humanitate, assabilitate,comitate,familia domi ut non sordida , ita nec

splendida nimis. Cardinalem Spinosam,cui nihil notribuebat Philippus Hispaniarum Rex, emuli euerterunt, incitando Regios minittios, clientes, uniuersia deniq. , ut selum colerent, selius aedes frequentarent,sblius iussa spectarent; adeὀ ut nec Regi, nisi Cardinalis adnuisset, parerent. Igitur ab Rege aula dimissus est. Antonius Perezius ac testi nuncio, veri Regis mi-uistro in hoc malum accepisse se remedium ait: quod extat in S. Ioannis Apocalypseos capite decimo nono. Cum Ioannes Apostolus ad pedes Angelicuiusdam illum adoraturus se abijcere vellet, Angelus iu-

tercessit his verbis : cauefeceris, conservus tuus sum. In

288쪽

missiori cultu adorari se a gentibus videt,tanto magis illos sibi nocituros honores repellat ; & non magis alios, quam se Principis ministrum esse cogitet. Si enim, sita argumentatu r Peregius in Optimus Maximus Deus,cuius infinita gloria est, qui unico nutu nocauit omne anima lorbe aquis submer ,-cum tempus adueniet ignibus vastis torrebit incendetq. mortalia,cunctaq. in antiquum chaos vertet, si, inquam , omnia potens Deus socium adorationis, qua solus colendus est, non admittit: quanto minus Reges & Domini mortales, quorum est ita limitata potestas, ut in comparatione cliuinae potentiae nulla sit, quenquanta sibi aequalem ferent animo λ Adsit ergo aulicus negocijs quieta cum industria: nec pedissequorum, caeteriq. domestici instrumenti superbiam asse stet, aut clientum longum semper post se agmen trahat: imo, si sapiet, inuidiς minuendς causa, non admittet vana istaiam Postremo, si tam gratiosus virtute, fortuna m ruerit, ut Principi, cuius fauorem nullis intermixtum simultatibus semper habebat, superstes sit: accidit tamen plerunq. , ut illa gratie hereditas in successorem

non transeat. Nam d 'ca negociorum interdum ratio est, ut hi tales imperiorum formatores, siue imprudelia, seu consulto, & haut raro Principis, cui plerun q. suspectus est, quicunq. proximus regno destinatur, voluntate successorem Offendante quarum OL sensarum acris deinde in vindictam memoria seruatur. Et si maxime hoc non fuerit,qui nouus Princeps est, suis,qui priuatum coluerant, vicem reddere, sibil

289쪽

notiores propius h retues honoribus, dignitati bus, muneribus conciliare studebit. Opes deniq. cumulatae,am inuidiosa defuncti Principis liberalita, vel aemulos vel succc rem ad repetendum , undo inopiae causaeit, accendere possunt. Et sane a me ne mo remedia huic malo discet. Nam qui adhuc priuatum ostendit: quibus ossiciis regnantem sibi reconci liare potest ' cum plerunq. acceptae olim iniuriae memoria aduersus recentia beneficia prevaleat . Exigi aula ,procul negociis haberi ad magnificum, aut tatem non inope ocium dimitti non poena ςstimari, sed pr mium debet. Deniq. contra inuidiam,quae ex immensis opibus oritur,nisi illae occultari aut eleuari poteruiat, ova defensio occurrit, quod muneribus Frincipis Obniti non debuimus. Tacit. xiv. Aunal.) Aut, quanquaid durum sit, traditis, quoru fulgore praestringimur, quies redimi debet. Ea voluntariς cessionis gratia erit,ut relictis necessariis vitς instrumentistatem non egenum quum nam de auaritiς crudelitatisq; famam metuet Princeps) transgi necesse sit. Exempla & historias illorum, qui siue sua,sive ali na culpa ex summo aulae loco in imum praecipitati sunt, si referre omnia, aut pleraq. vellem, iusti voluminis opus foret. Notae sunt Parmenionis,Cly ti, Philotae indignae neces apud Qsurtium. Seiani historiam Tacitus in Dio Cassius recensent. Memora natur Plautianus apud eundem Dione;Uetroniqus Thurinus apud Lampridium, APelles apud Polybium, B lisarius apud P. Crinitum su tamen vera sunt, que ille de eo iam lene ostiatim stipem colligente scribit in li-

290쪽

Nicetam Choniaten; apud receiitiores Petrus de Vineis, Alvarus de Luna, Th ,mas Uuolseus, Dauid Ri-zius, Antonius Perezius, Paulus Scalichius; alij. Deniq. ludorum eiusmodi frequentia stuporem mitigauit. Pauci abhinc anni plura nobis, quam lubrica aulae via sit, documenta ob oculos posuerunt. Meminimus, in Gallia Bironium & Concinum Ancrς Marchionem,in Hisp*nia Lerna ς Ducem, in Belgio Oiden Barne uel tum, in Germania Melchiorem Cleseliunti omnes de summa dignitatis arce deturbatos: & hic

tamen nunc summo cum honore Viennam rediturus

speratur: quod olim qum. Virico Ciliae Comiti acci dit. Is cum diu Lassislaum dominum suum rexisset.

tandem ilibente Rege,nitente Austria nobilitate, praecipue Ela ingero, comitante illum, ne a plebe violaretur, Alberto Brandeburgens, probrosis die is oneratus, aula excessit. Idem tamen Regi postea reconciliatus , qui paullb ante cum summa ignominia in exilium abierat, triumphantis more Viennam ingrci sus est, etiam extra urbem ipsb Rege obuiam euntta: contra Ei Zingerus, qui principem regi ς gratiae locum

consecutus eum deiecerat, urbe egressus in voluntariuabiit exilium. Et fertur Comos cognito Liaeingeri discessu lauda ste hominem, quod in tempore iratis au lς

nubibus tergum subduxisset. Gerarae de Roo I v. π- ML Austr. Aen Dia. Hi Zoemauxi .es' lx 1 II. in Alia exempla lubens omitto. Unum tamen, cum quod Varios fortunae ludos habeat; tum etiam quod Scipionis Amirati libellus, de viti Ioannς in paucorum manita