장음표시 사용
631쪽
aut proprio aliquo motu aquae intra quam sunt, vel denique remis qui instar pedum sunt. Remiges dum incumbunt remis, quos in aquas immittunt, Zc illae resistunt, navis repellitur& movetur in partem oppositam. Naves vero quarum latera celsiora sent, les valFaux de haut bord . non possunt impelli remis, quia illi subjectas aquas attingere non possunt, nisi oblongitudinem ponderosiores evadant. Vento autem id genus
navium movetur ι praeterquam enim aqua multum extent, α sic vento exponantur, assurgunt in illis arbores procerae, nempe malus, cui adhaeret antenna, ex qua Vela pendent. Antemna autem non immobilis, sed attolli Sc torqueri potest, ut vento, quo nihil mobilius est, δc mutationi magis obnoxium;
vela semper opponantur. Verum cum validior est ventus, quam cursus navis regi possit, tunc vcla colligenda sunt, nempe subducenda tempestasi: dimittendae antennae ι dc caedendus malus, ut nulla res restet, in quam ventis agere liceat ue quod factum est in navigatione Pauli, quae describitur Actuum capite XXVI p. Cumque arrepta esst navis, Cr non posset conari in ventum, data nati flatibus .ferebamur. Id est, clim abrepta esset navis a loco quo tendebamus; & non posset conari: in fonte , Pr prie est contra tueri, improprie obniti, resistere vento , cuI dere coacti sumus, & sequi ejus impetum.16. In insulam autem quamdam decurrentes, sua vocatur ea
δε , potuimus vix obtinere scapham. Scaphae vix compotes fieri, vel scapham ex mari in navem attollere , cum eam demisissent in mare, causa alicujus neces sitatis. 17. Eua sublata, adjutoriis utebantur, AEccingentυ namem iatimentes ne in Syrtim Aciderent, summisso v se sic ferebantur. Adjutoria sunt funes, catenae, unci, instrumenta. Intellugendi etiam milites, qui adjuvabant nautas ι qui timentes nevccitus navim abriperet in Syrώm, id est, in locum vadosum.& arenosum , summiis vaste, malus , antennae,
vela intelligi pollunt: M enim in genere quodvis utensile significat omnia tempestati subduxerunt, ne Aliqua parin veris Disili od by Gooste
632쪽
tus navem urgeret, fic serebantur sine mala, sine veIis. Elud autem aecingentes sim succingentes indicat nautas su
nibus utrinque sub fundum navis adductis latera ejus constri xisse, ne vi ventorum & fluctuum dissiliret. 8. Valida aulam nobis tempestate jactatis,fiequenti die jacta,
Jactum fecerunt nempe mercium dc sarcinarum in mare', lavandae navis gratia. Primum jaciuntur merces 1 deinde a mamenta, ut statim sequitur ; postremo & cibaria, ut infr1catiati cibo jactaverunt triticum In mare, i s. Et tertia die sis manibus arm menta navis proiecerunt τὸν nempe id omne quo instruebatur navis. Quoniai rujam projecta erant instrumenta navis , intelligenda sitnt illae armamenta, sive instrumenta,quae servantux in iupplementum,
Artem nauticam docere non suscepi ; ideo breviter de ventis loquaro meteres quatuor omnino fers mere , inquit Plinius libro ri. cap. XL vir. per totidem mundi partes. Sequuta aetas octo addit, nimissubtili se concisa ratione. Proximis inter utramque media placuit, ad brevem ex numerosis Additis quatuor. Sunt ergo bini in quatuor caeli partibus, ab oriente aequinoctiali subse Ianus, ab oriente brumali Vulturnus sistum Apeliotem, EuruimGraeci appellant. A meridie Auster, o ab occasu brumali Afrisus Noton o Ioa nominant. Ab aquinoctiali Favonius et Ab oecosa sol- sitiali Grus : Zephirum o Argestim vocant. A septemtrionitis, Atemtrio ; interque eum se exortum solstitialem Aquilo e Martias o Boreas dicti. Jam diu est quod nautae numerant triginta duos ventos. In navigatione Pauli nominantur Africus d Corus, qui duo venti sunt occidentales. Africus ab occasu br mali, Corus ab aeshivo aut solstitiali. In loco Actuum circa τquem potissimum nunc versamur, ventus nominatur Typhoni cus , nempe secum Omnia rapiens, qui vocatur Eur aquilo, ait Vulgatus Interpres. In fume . id est, tempestates ciens. Eurinaquilo ventus est flans ab Oriente & ab Aquilone. In vcteri navigatione, cum nondum pixis nautica nota esset.
ubi neque sol neque sidera apparebant, & imminebat pesk
633쪽
tum gravioris tempestatis, navium cursus sistendus erat; quo din navigatione Pauli contigit. xo. Neque autem fle, neque mderibus apparentibus per plures dies, cst tempe te non exigua imminente, jam abista erat spes omnis salutis nostra. Olim nautae legebant littora, & ex cognitione horum littorum dirigebant cursus navis. Subdit Achuum scriptor 39. Cum autem dies factus esset, terram non agnosiebant: simum vero quemdam considerabant habentem littus, in quem cogitabant si possent ejicere navem. Nesciebant an terra ellet continens, an insula; aut potius quae esset ista terra. Olim , ut dixi, legebantur littora quae nota essent. Adverterunt autem sinum, une baste οὐ si 1 avola un rivage , scilicet non ibi profundum mare : huc ergo navem, quae ejectis armamentiS dc mercibus non onerata appellere poterat, cogitabant ficere, ut Gallice loquimur, lefaire echoiter dans ce lisu. o. Et cum anchoras si liksint, committebant se mari , ut laxantes juncturus gubernaculorum , se lemato artemone secundum aura flatum tendebant ad littus. Sublatis e mari anchoris se huic commiserunt.Sinebant se ferri motu aquarum. In antiquis navibus quandoque erant duo gubernacula ad utrumque latus purpis. Laxant autem nautae juncturas gubernaculorum , id est, vincula, quando nolunt navem gubernaculo regere, sed permittunt mari, ventis, quibus imata gubernacula non obsistunt. Artemon sive arti mon hodiernae artis nauticae Vocabulum est ussitatum. Quid vero significet apud antiquos incertum est. Aliis malus est in postica parte navis, aliis velum est ri quod cum modicum superesset, tamen sustulerunt ad flatum, ut propelleretur navis versus littus. Etenim jam submiserant malum , & omnia armamenta in mare projecerant. Vento ergo quocumque impulsa navis, satagebant ut ad terram accedere posset. I . Et eum incidissemus in locum dithalassum, impegerunt n vem , o pror quidcm fixa manebat immobilis , puppis vero solvebatur a vi maris. Locus bimaris, qui utrinque mari alluitur , isthmus. Intelligendae sunt taeniae , quales multae solent esse non procul a littore, ita tamen ut inter eas re littus mare
634쪽
Interluat. Taeniae proprie dicuntur fasciae des tandeleties uis sues o etroites ue sed lc lapides sub aquis candicantes, in longum porrecti a fasciarum similitudine , qui territabant nautas. Attamen in tales taenias impegerunt naVem, cujus prora arenoso loco impacta manebat immota I puppis Verb, quae restabat in mari, quia subvehi non poterat in terram, selvebatur a fluctibus. Ita non appulerat navis ad littus, sed ad locum vadosum,
ex quo enatandum erat ad terram. 1. Militum autem, a quibus servabatur PauIus, eonsilium sis ut custodias -- ας les prisonniers, vinctos occiderent, nequis cum enatasset, effugeret. 3. Centurio Autem volens servare Malum , prohibuit fieri dijussitque eos qui possent natare, emittere se primos& evadere& ad terram exire. Et cateros alios in tabulis ferebante hoc est , permisit Centurio caeteros hos in tabulis ferri, quosam super ea quae de navi erant, nempe in fragmentis navis. Et sic factum es ut omnes animae evaderent ad terram. Haec de re navali placuit perstringere , ut pertinentia ad Biblicum apparatum.
Exponuntur pleraque nomina, quorum e mum e veram origine, scrutari interes, ad rerum sacrarum veritatem cognoscendam.
Congessimus in hunc-ce Apparatum ea omnia quae salterin delibasse debet Lector, quem tenet studium sacrarum Iitterarum , ut pleno earum haustu possit se proluere. Colleeta & parata sunt quibus indigeat, viam per illas decurrens; modo coὸices eos sumat qui sermone sibi noti sint exarati , nequctenim suc epimus eum imbuere cognitione omnium linguarum, tu me arum quibus primitus Codices illi olim exarati sunt,tum aliarum quibus postea redditi. Non agimus Grammaticosia Juvabit autem te , quisquis es, de sontibus ipsis potueMuta
635쪽
& religionis partem aliquam putaverunt viri pii ediscere singuam Hebraeam, qua Deus olim in veteri Testamento uti v luit quos amabat, tum dc Graecam , qua Evangelistae & ADCtoli novum Testamentum expresserunt. Lingua Latina notior. Etenim vicinia quasi conjungitur cum Gallica, ut non pariter iaccellarium sit disserere de idiotisinis sive proprietatibus ejus ,
in gratiam eorum qui sacras Litteras vernacule redditas legunt. Ne te longo sermone morer, Lector, de nostro instituto non est Grammaticas Hebraeas, Graecas, Latinas struere, condere
harum linguarum lexica. Quid ergo huic-ce Apparatui nostro jam deesse potest , quod spectet tres illas linguas, quas in crucis titulo possumus dicere sanctificatas, nisi quasdam voces minusu sitatas exponere, quae peregrina veste adhuc sunt indutae, hoc est, non fuere expressae notis vocibus, sic seni sunt inanes, licet illis mysteria subsint. Verbi causa , nullius est significationis vox illa Michael, cum advertitur Gallo solus hujus nominis Hebraici sonus. In Hebraeo idiomate nobile indicatur facinus , & hoc-ce nomen instar est complurium verborum. Nomen, inquam, hujus est Angeli, qui his obsistens malis angelis , qui in Deum rebellaverant, & ambiverant huic esse similes, hoc-ce sermone coercuit : quis ut Deus inde dictus Michael. idem Hebraice sonans. Nomina pleraque vel Latina vel Gallica, sive peranarum sive rerum , vulgo sunt imposita temere, & nullius ex se significationis. Sed non ita de multis Hebryis Graecisque nominibus. Habent ex se congruas
aptasque significationes: soni sunt, sed qui deserviunt apte d signandis personis & rebus , sicut nomen illud Michael, cum tribuitur dicto Angelo.
Pleraque nomina huc afferam & exponam : sed primum audiendus B. Hieronymus, cujus haec praemonitio tunc temporis
nobis necessaria est. Sic ille loquitur in praefatione libri de Interpretatione nominum Hebraicorum. Non sim ubicumque ex A littera quae apud Hebraeos dicitur Aleph , ponuntur nomina , ULm ndum es ipsam flam esse quae ponitur. Nam interdum ex Ain.
saepe ex m. nonnunquam ex Heth litteris, qua aspis tiones βιπι vocesque eommutant, habent exordiam. Quin pleraeque litterae Hebraeorum x
636쪽
Hebraeorum, ut jam diximus, diversimode efferuntur. Eadem enim littera Ain aliis a. aliis o, aliis gna senat. In quibusdam Graecis de Latinis nominibus haec littera sonat e. Idem est de littera heeth, quae aliis est cheth. Unde apud interpretes non eodem modo 1cribuntur nomina Hebraea. Quibusdam festamhba dicitur, qui in Vulgata nostra Isaias est : Chieri , qui Ezechias. Sic pro Hierustalem dicunt asperiore sono Drusichalaiama. Advertendum etiam eadem littera Latina nos compelli exprimere diversas litteras Hebraeas, licet figura & sono diaversas , sed diversitate, quam nobis non licet exprimere. Tales sunt litterae caph, Aoph, etiam plerumque Geth. Has tres litteras eodem elemento C exprimimus. Saepius etiam litterammel aut Himet Sc ain sive gnato elemento nostro G notantur.
Elementum S servit latine scribendis his tribus litteris Hebra1-cissamech, trade, schin dc scis. Tum etiam in plerisque nominibus quae in interpretatione a T incipiunt, habere possunt initio vel litteram teth vel litteram thau. Quod animadve
tendum erat, ne diversitas qua nomina Hebraea redduntur , perturbaret.
Quorumdam nominum, quae frequentiora sunt in sacro Codice, etymologias Hebraicas &Graecas proponam , unde caeteris lux affulgeat, primum indagans origines ex quibus nomina frequentius derivantur. Nomen quandoque proprium personae augetur adjuncto alio nomine, sive coalestit ex duobus vel tribus nominibus; quorum unum crebro divinum est, nimirum unum ex divinis nominibus. Illa sunt decem numero, ut dictum est ι non singula autem pariter in compositi Nem nominum veniunt. Iah est diminutivum nomen a Iehou .
Addebatur plerisque nominibus, ut Isiuias, id est , salus jM ,
id est , salus Dei. Sed prae caeteris usurpabatur nomen et 3 undε factum MDhael quis ut Deus, Gabriel fortis Dei, & alia complura nomina, quae modo recensebimus. Et Deus vocatur Adonai ; unde factum Adonias dominator sive Dominus. Sed plerisque aliis nominibus quam Dei augebantur nomina personarum s maxime illis: ab , quod Hebraice sonat pater I undCAbrum pater excelsus, dc Ayraham pater multitudinis, sive
637쪽
pater multi populi: Abda servus 3 ut Abdias servus Domini eden, id est , filius ι ex quo Banaias, filius Domini: Bar idem etiam sonat quod Ben filius ι indε Bajona filius columbae. N
minibus locorum adjungebatur Beth, id est, domus.BnLavera domus iniquitatis. Hebraeis risu est civitas ι hujus-ce nominis additamento quaedam loca distinguebantur. Et in nominum compositione non rarb advertuntur voces illae, i , id est, vir, cariothes vir vici Carioth : melech rex , unde Abimelech pater
rex : Nathan donum , unde Nathanael donum Dei. Sussiciat haec in genere advertisse s celebriorum autem nominum etymologias, ordine alphabetico proferam, eas nempe quas animadvertere operae pretium est. Sed & in genere circa
etymologias considerandum est plerasque litteras Hebraicasi licet pariter Graecis ic Latinis idem sonent, figura & potestate diversas esse. Nam , verbi causa, Abel, cum prima littera est Meph sive A , significat luctum; & nomen est Abelis quem Adamus susceperat ex Eva: cum autem prima littera est he, significat vanitatem. Ita Amos, si prima littera ejus est aleph, idem sonat quod fortis : si vero Ain , idem quod manipulus. Haec littera quandoque effertur m , & non aliter sonat quam A Latinorum. Sic appellatur Hebraicε populus; ex quo factum Am naiab, populus spontaneus, Ammon populus ejus; sed Ammon. quando in principio est littera aleph, reddendum est fidelis aut verax. Littera Hebraea , quam alii meth, alii cheth appellant.& quae in gutture sormatur, eodem nostro elemento A exprimitur in plerisque nominibus. Nam Anna sonat idem quod gratiosa, a channam sive Annam, Hebraice gratiam fecit , misericors, gratiosus fuit. Ita nomina ejusdem seni non i/eo habent easdem origines sive significationes, quia non iisdem signis sive litteris in fonte Hebraeo exprimuntur. ei per aleph appellatus est, quia futurus erat luctui. Pater enim ejus Adam eum luxit intersectum a tam fratre. Sic
non raro nomina omen & vaticinium erant rerum futurarum.
, id est, pater. Ex Ab factum Abba, quod erat nomen honoris ; unde filiis servorum non licebat patres suos hac voco compellare. Patremfamilias poti lim designabat , unde Diuiligod by Corale
638쪽
Paulus ad Ephesios, dicit de Deo patre: ex quo omnis paternitas cap. s. in ea lis se in terra nominatur. A quo non selum Judaei, sesomnes homines ortum ducimi ι ut omnium sit caput. Judaeis Ab dicitur quod in omni re praecipuum est, principale, gen rate , alias species sub se complectens. Ita dum loquuntur de Irohibitis operibus die sabbati, vocant prima opera expressa in ege, quasi patres, quae comprehendunt omnia etiam minutissi. ma opera, quae in sabbato prohibita simi. Nomen Ab pluribus nominibus praeponitur. Abia pater D mini : Abessalon pater pacis aut pater retributionis : Abiathar pater excellens : Abram pater excelsus : Abratam pater muli rum populorum : quo videre est non temere imposita nomina huic Patriarchae. Antequam vocaretur a Deo erat quidem p ter excelsus, sive vir magni nominis ι postquam autem Deo obediens patriam deseruit, & in terram Chanaan transivit, meruit ut fieret pater numerosae prolis, pater multi populi. Abaddon in Apocalypsi, sic Angelus exterminans Hebraich - .s. v. s νοῦ
apeellatur, a verbo quod significat perdidit , eiusdem si nH-Cationis ac Graecum appollyon, quo ibi Graech appellari di
Aehab senat idem quod frater ι & plerisque nominibus ac suitur: ita Aebia est frater patris: Λoia frater Domini: inhia
Adam, id est, ruber. Sic vocatus est primus homo, quia de
Adoniberau Domini fulgur. Anna, id est, gratiosa. Annas nomen est fere ejusdem soni ae Anna; sed habet in principio litteram ain. & sonat respondens, affligens. Ania est responsio Domini aut affictio Domini. Ariel: sic appellabatur altare, id est, leo Dei, quia igne suo
devoraret oblatas victimas. Armagedon. Nomen est Hebraeum, quo in Apocalyesi, ap- φ . ε v. pellatur quidam locus; etymum ejus incertum. Deduci potest ex in mons dc Chreema internecio, quasi mons internecionis, perditionis. Marias auxilium Dei.
639쪽
Baal idolum. Sonat hoc-ce nomen dominans aut possidens. . Addebantur huicice nomini alia nomina, quibus distingueba tur idola diversa. Baalgad idolum fortunae : Baal-hamon id tum populi: Baali idolum meum : Baal-meon idolum habita .culi vel idolum ex peccato I & alia pleraque. Nomen Baal& saepius effertur Beel , Belus , inde Beelsebis idolum muscae,& alia. Eata inveterata sive defluens. Inde Balaan vetustas populi, sive absque populo. Inde idolum Bel sic dictum, quasi dequens sive nihil. Idola dicebantur nihila. Vox Beli Hebraice significat ab se & contermina est voci Balah. Nomen Belial sis t Uραe jugo, filius perversus.
Banaιas filius Domini. Vox Ben filius reperitur conjuncta cum multis aliis nominibus I sicut Ec Bar filius : Barjona filius columbae. Barrabas filius patris : Bam bas filius prophetae r Bartholomaeus filius suspendentis aquas. Ben pronuntiatur etiam Boni inde Boanerges filius tonitrui: Benjamin filius dexterae , Malia plura nomina. Baruch, id est , benedictus. Hinc derivantur multa nomina ut Barachias benedicens Dominor Barachel benedicens Domiano : Berech Hebraice benedixit. Beer Hebraicε est puteus, ex vo plurima nomina componuntur. Beerelim, id est, fons arietum vel fortium. Bersabee
puteus fons-ve juramenti : appellatur ab Hebraeis Batsebat Bath autem est filia 3 ita Bathsebu est filia juramenti r uxor Uriae quae in vulgat Bersabee appellatur. Beth domus multis nominibus loci adjungitur. Boihabara domus transitus; nempe locus ubi vadum in Jordane , & frequens erat trajectum. Bethel domus Dei r Beth-Dagon domus numentit Bethdehem domus panis.
Bethsames domus solis ι & alia quam plurima.
dem , id est , oriens ι unde Cadumin antiqui, Orientales. , Cariath urbs; in plerisque urbium nominibus occurrit : C riatharim civitas civitatum : Cariat, larim civitas sylvarum.
Cephas nomen est Syrium, quod peιram significat : nomeo principis Apostolorum. Diuitigod by Cooste
640쪽
nan iudicans , inde Daniel judicans Deus. DAUd dilectus. Dibon abundans i inde Dibongad abundantia filii felicis , Mquaepiam alia.
Elis in Dei adjutorium. Et & Iah Dominus conjunguntur. Elisebeth, id est, Deus juramenti, vel saturitatis. Elisos Dei salus vel Deus salvans. Emanuel nobiscum Deus. En fons saepius nominibus locorum adjungitur :Engaddi, id est, fons Medii Endor fons habitationis: .
Engannim fons hortorum. Gaias salus Domini. Eseu faciens vel operam. Esezras adjutor. Esther occulta. EMehias fortitudo Domini. . Gaba collis ι quo quaedam nomina locorum componuntur, ,
iriel vir Dei, vel sortitudo Dei. Gamaliel retributio Dei. Geth torcular i & hoc nomine quaedam nomina augentur: Geth emmon torcular mali punici : Gesemani est vallis pinguium sive olei. Nam venire potest a Gath, quod est torcular, , vel a Ghe , quod est vallis. mnan gratiosus, pius, misericors, intrat in compositionem cometurium nominum. Hamas, gratia Domini sive misericordia.
Hebraeus, id est, transitor, a verbo Avar transivit. Sic Abraham & posteri ejus videntur dichi Hebraei, quia Euphratem transierant venientes in terram Chananaeam. Hen Hebraeis fons est , quod nomen multis aliis nominibus praeponitur , ut illis r Hendor fons generationis r Hengannim fons hortorum: Henetadi fons felicitatis.