장음표시 사용
621쪽
De Theatris, ludis Gentilium, de re Gmnasica , sive Aihi
rica, Athletarum moribus, exercitiis, praemiis . unde crebra comparationes petuntur in sacro Corice. Nonnulla etiam de veteri militia o de re novali.
Ibit masis alienum videtur ab Israelitarum 8c Christi,norum institutis, quam theatra, ludi & illa gymnasia, in quibus certabatur a viris nudis cum periculo vitae, ut turbam spectantem oblectarent. Attamen cum in sacro Codice occurrant inde petitae comparationes, & id crebrb, de praesenti instituto est saltem eos vetustos Gentium ritus perstringere 3 dc eo magis, quia minus apud nos usitati sunt. Etenim his prorsiis ignoratis , comparationes quas de re gymnastica accersunt Scriptores sacri, ut pote e tenebris erutae , non possunt nisi tenebrosae esse. Primo ergo animadvertendum est ludis exercendis fuisse loca destinata, quae theatra dicebantur e Ea sorma, ut Omnis multitudo ludos spectaret. Cum his delectarentur Gentiles , idcirco frequentia erant 3 etiam in Iudaea , ex quo alienigenis principibus subdita suerat. Videre est in Actis p. XIX. α'. raptos Pauli comites Ephesi in Theatrum, cohibitum vero illum ab amicis ne se daret in Theatrum, concitatam turbam sedaturus. In Epistola x. ad Corinthios 'V Dubi in Codice Latino dicit: Puto enim quod Deus nos Apostolos novissimos ostendit tanquam morti desinatis ι quia spectaculum facti sumus mando o Angelis est hominibus r In Graeco fonte
usurpat vocem na , .. Neatrum, pro quo Latinus interpres
positi spectaculum. Hoc-ce sensu in Epistola ad Hebraeos scribit capite X. 33. Et in altero quidem, opprobriis is triabulationibus stectaculum facti , in fonte , id est, e positi quasi in Theatro, ut essemus ludibrio, re pateremur
622쪽
omnes dolores in omnium conspectu ι sicut plebis oblectam dae causa rei ad mortem destiuati prodibant in theatra, ut eam certando subirent. Theatrum in genere spectandi lacus est. Nunc apud nos nomen illud accipitur pro loco in quo aguntur dramata, hoc est, tragaediae, comediae 3 qui Graecis oc Latinis dicebatur scena, sive umbraculum sub quo agebant histriones. Praeter
carminum recitationem erant multa alia ludicra, quae ho ce nomen Pentathlum comprehendit, hoc est, quin'ue exe
citia , quae constabant his quinque artibus jactu disci, cursu, saltu , jaculatione, luctatione. His-ce quinque exercitiis quandoque erant distincta loca. In stadiis velocitate pedum contendebatur, in hippodromis equorum celeritate, in circo agilitate curruum, in Xistis fiebat lucta , tum & in theatris Ec in amphitheatris, ubi pugnae edebantur gladiatorum , sed in his diversorum nominum locis diversa peragebantur. In stadiis enim equi hominesve currebant. Xistus erat porticus , in qua Athletae per hybema tempora exercebantur Hippodromus erat dispositus ad cursus equorum, in quem qui intraret, totus simul omerebatur oculis ejus, ut currentes equos intueri posset, & judicare de celeritate eorum. Circus omne est spatium quod circuire equi solent: sic ergo dictus circus a circuitu equorum, eo inquam quod ibi circum metas equi currerent. In circo igitur contentio erat & de pernicitate equorum, tum & de industria aurigarum , qui circa metas impune flectebant. Amphitheatra distinguebantur
theatris forma quae erat omnino rotunda. Constabant amphitheatra velut duobus theatris.
Nudi Athletae pugnabant; inde dictagmnasia aedificia in quibus aut se accingebant ad exercitia, aut jam exerciti depugnabant. Graecis sonat quod Latinis nudus: inde γπ-- . exe reo, quia primitus fiebant exercitia a viris nudis: inde gymnasum pro loco exercitationis,& ars gmn tis , quae pertineret ad exercitationem maxime palaestricam sive luctatoriam. Anti chus , Epiphanes , ut narratur in libro I. Macchab. Graecosm
res induxerat in Judaeam , cogebatque Judaeos ut ephebos sive Diqiligod by Cooste
623쪽
iuniores,qui essent valido & praestanti corpore, imbuerent ariel, mnastica. In illis gymnasiis cum exuerent vestes, conspicimantur: pudebat autem eos apparere circumcisos quapropter praeputium adducebant, nempe arte medica satagebant ut pellis quam amputaverant, renasceretur. Hoc adstruit scriptor G. t. Macchabaeorum.
XU. Et ad caverunt gymn sium in Ierseimis secundum leges
XvI. Et fecerunt sibi praeputia, o reresserunt a te mento sane-νοEr juncti sunt nationibus, ct venandati sunt ut facerent mniam. Adeo erat Solemne pugilibus in lucta vestes exuere, ut verbum illud exuere , ubi de lucta sermo est , idem sit ac exerceri. Unde Tacitus in libro XIV. Cap. ao. Cum refert quam varia fama exceptum sit quinquennale ludicrum, quod Nero Romae instituit, ad morem Graeci certaminis. Haec,. inquam , queritur Tacitus t Caterum abolitos pastatim p trios mores. funditus everti per auitam Iaseiviam, ut quod Ρ- corrumpi se corrumpere queat, in urbe visentur , degeneretqMesuriis externis juventus . Gmnasia se otia, ct turpes mores exercendo, principe se senatoribus auctoribus i sud non modo liacentiam visiis permiserint; sed vim adhibeant: Proceres Romanis cis orationum se earminum scena polluantur. Euid superesse nis ut corpor quoque nudent, or eous astum ni . - - 'Pnas pro militia est armis meditentur. Postrema verba Taciti potissimum animadvertenda sunt. Illa indicant morem vetustum pugilum, luctatorum, cursorum, & forsan omnium qui in Gymnasiis sese exercebant ;ad quem inhonestum morem Paulus alludere potuit, re exeo Petere comparationem, sicut ipse Dominus parabolam a villico iniquitatis apud Lucam Cap. XVI. Sic Hebraeos coinpellat Paulus capite XII. Deponentes omne pondus se ci ---s vos pereamm, per patientiam eurramus M troposit--rt men. Comparat vitam Christianam Paulus huic e cer mini , quo contendebatur de pernicitate pedum in stadio.
In fonte Graeco est .... . tonia νεν curramus pro
psssum nobis certamen, quasi diceret: cursum curramuS,
624쪽
temus certamen ι & ideo , ut curramus expediti, omne deponamus pondus 6 ον camis obesitatem, scilicet circamstans nos peccatum , veluti laciniosam & talarem vestem, quae in rentis cruribus circumplicatur.
Ad Artem Gymnasticam liquido alludit Paulus in prima
Epistola ad Corinthios capite nono v. 24. Nescitis quod ii qui m stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit braiavium ' ne eurrite ut comprehendatis. Diximus stadia fuisse curricula , in quibus equi homines-ve currerent, di mi a st tione, quia Hercules post consectum uno spiritu tale sp . tium , consti isset. Qui hoc-ce stadium emensus erat vel ciori pressu, emerebatur palmam, coronam, praemium, quod Graeci appellabant δε- - . Interpres Latinus tantum expressit νLatinis literis Graecam vocem, qua istelligendam esse in ronam indicant sequentia. XXV. Omnis autem qui in agone contendit, ab omnibus se M lisei r se illi quidem ut eorruptibilem eoronam accipiant, nos autem incorruptam. Illud in agone ostendit sermonem fieri, de certaminibus publicis, veluti palaestra , lucta, aut cursu; in quibus qui se exercerent, certa victita ratione utebantur,.& corpus variis exercitiis ad certamen praeparabant, ut aia ferit Horatius: εμι sudet optatam eursu contingere Metam r' Multa tulit, fecit sue puer, fidavit is AF
Inde & argumentum stimebat Tertuli Ianus scribens ad Martyres. Nempe en , aiebat, o athleta segregantaν ad fri rem disciplinam . ut robori adi ando secent o continentura taxaria, a cibis laetioribus, a totu jucundiore : cruciantur .. fatigantur. Prosequamur quae duo it Paulus, alludens ad mo rem Athletarum qui contendebant de velocitate cuisus, de robore, dc industria, haec enim quae sequuntur &pugilatu nhs
XXVI. Ego igitur sic rurro, non quas in incertum: opugno
625쪽
Prima, pars hujus commatis spectat curta certamen ; in quo proponebatur meta , ad quam cursores dirigerent cursum; nempe in quam quasi in scopum collimarent, non currentes via incerta. Hoc est quod dicit Apostolus curro non quasi iuincertam .is .a M., ω3. Etenim mihi proposita est meta quam intueor , ad quam dirigo cursum, scilicet omnia ad Deum referens. Quae sequuntur attinent ad pugilatum. . Sic pugno, in fonte W--αι, - , id est, sic pugilem ago, caestibus depugno ,
non quas aerem verberans irrito conatu Verbera intentans, aut
ictibus oberrans , ut qui pugnae imperiti sunt, aut qui tantum sese parant. Reipsa faciebat Paulus quod pugiles serio in certamine , ut de Darete pugile canit poeta: Alternaque iaciat Machia protendens, ct verberat ictibus auras. Paulus loquitur. 17. Sed casesto erepus meum se in servitutem redigo: ne forte cum Hiis praedicavero, i e reprobus est
Qui crudo caessti pugnabant, contundebant plagis adve sirios ι ita corpus eorum lividium reddebant, vibicibus ex plaga relictis. Paulus cum dixisset pugnam a se committi,& innuisset aliquem adversarium, declarat quis Ale sit , nempε propriam carnem , quippe quae adversetur spiritui. Dicit, inquam, acriter pugnare cum corpore suo et caseo corpus meum : in fonte Graeco, , quod verbum idem est ac Latinum eontundo, sugilis, lividum facio sanguinis nota. ...in sunt vibices, tumores orti ex plagis. Sic subdebat sibi corpus suum Apostolus, ne rebellaret adversus spiritum . . Obversabatur etiam animo Pauli stadium, sive potius subbbat cositationem illius quod audierat de cursu in stadiis, dumia scriberet ad Philipenses III. capite.
II. Si quommodo occurram ad resurrectionem . qua es ex
Omnia se perferre significat, ut perveniat ad metam, quMilli proposea est, scilicci resurrectio.
626쪽
i a. Non quia jam ncceperim, aut j-m perfectus es quis autem, si quo moἀo comprehendam in quo se comprehensus sema Christo Iesu.
Quasi dicat Paulus : nondum enim implevi cursum r non attigi metam , ut praemium acciperem. πιι j m perfectus sim, nempe quasi jam consummaverim cursum. Sequor autem, nempe pergo currere , λωή. . id est , prosequor, non deficio, ut tandem comprehendam praemium, assequar Jesum Christum, quem accipiam ut praemium , sive ipse me accipiat, qui me vocans ad currendum, adscripsit Catalogo eorum qui contenderent de ptaemio. I 3. Fratres, ego me non arbitrer comprehendisse. Unum utem qua quidem retro sunt oblivisens, ad ea mero qua sunt
Persistit in metaphora cursorum, qui aliquo usque progressi
sunt, sed nondum metam attigerunt, qui non observantes passuS quos secerunt, totos se protendunt ad anteriora, sive
ad illud quod restat conficiendum.1 . Ad destinatum persequor, ad bravium superna vocationis Dei in Christo Iesu. Curses quem decurrebat Paulus bravium, id est, praemium, non alius erat quam Jesus Christus. Non semel allusit Paulus ad agones illos, id est, certamina quibus contendebatur in stadiis de praemio cursus velociori S. HOS intuens agones dicebat iterum scribens Timotheo in pite IV.
. 8. In reliquo reposita es mihi rarona justitia, quam redde mihi Dominus in illa die justus judex. In illa die quae finis erit vitae meae, tanquam meta cursu mei. Agonothetae, sive judices certaminum, palmam adu dicabant victoribus. Ita Paulus perseverans in metallio δDeum considerat quasi agonothetam , qui illi adjudicabi palmam quam meretur. Dum de athletis sermo est, non praetermittendum eos solus unxisse oleo, cum sui roboris Di siligod by Cooste
627쪽
periculum essent facturit ideo in sim tum roboris spiritualis In agone mortis, cum quis infimaretur, Voluit Deus pressi stros ungere Christianum, qui tunc luctabatur cum Daemone. Tota vita hominis perpetuus est agon, id est certamen ; ideo Paulus se habet pro athleta, in fonte Graeco scribens Philippensibus cap. IV.
3. Etiam rogo se te, germane compar, adjuva illas qua mecum laboraverunt in Evangelio. In fonte Graeco ri,..ahmi,. simul deeertaverunc
Saepius etiam ad militiam Paulus alludit. Flavius Uegetius Leges militiae explicat. Christianus & pius Lector perleget cum voluptate quae ille Scriptor de Romanis militibus dicit.
Milites Romani, ait, nullis volup risus , nullis deliciis frangebam tur. Sudorem cursu se eampsri exercitio collectam nando juventus abluebat in obertia Irim bellator , idem agricol , genem tam tum mutabat armorum. Euod urique adeo verum es, ut aranti diuintio Cincinnato viro optimo, dictaturam constet oblatam. Ex agris ergo supplendum robur praecipue videtur exercitiis. Nescio enim quomodo minus mortem timet, qui minas deliciarum novit in viis.
Ex Legibus militiae deducebat Apostolus , eum qui se
Christo addixisset, decere ut mentem omnino avocaret LGuriS terrenis. Ita compellat Timotheum in secunda Epistolai capite XI. 3. Labora sicut bonus miles Christi Jesu. . Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus, ut etiplaceat, cui se probavit. Ut placeat huic a quo in Catalogum militum adscriptus, est. , ut fons Graecus habet, quod Interpres Vulgatus reddit cui se probavit. Hanc autem legem adstruit Fla vius Vegetius in libro I r. cap. XIX. Nee aliquibus milites instituti deputabantur obsequiis , nee privata iistim negotia
mandabantur. Hanc confirmavit Leo Imperator. Milites.
qui a republica armantur o aluntur, His debent urisit Disitigod by Cooste
628쪽
in tentHIonum periculis sustinere hostium impetum. Vestes veterum erant laxae , ne essent impedimento , parabant se certamini, has accingendo, Ec induentes arma. Ad quod alludens Paulus ait: I4. State ergo secincti lumbos vesbos A veritate . se induti linteam justitiae. Nemph sic instituendo vitam, ut argui non possitis alicrius mendacii, nec cujuscumque vitii. I 1. Et calceati pedes, in praeparatione Evangelii pacis., calceos habentes vinculis colligatos, ne pedes in illis vacillarent. Milites ocreis pedes dc tibias muniebant, tum adversus ictus hostiles, tum adversus incommoda viae asperae , confragosae , spinis horridae. In praep ratione , ut sitis parati ad suscipiendum iter, per dura & per aspera Mangelium annum lietis. Evangelii pacis. Quasi dicat: ut ad bellum estote parati; sed quo reconciliemur Deo, & cum eo pacem habeamus. I 6. In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea extinguere. Scuto milites excipiebant tela immissa ab hostibus & impellebant. Tela nequi mi αοῦ nempe diaboli, qui appellatu --ε. ι, spiritus nequam. Scuto non extinguesantur scuta
ignita sed quia sermo est de telis diaboli, quibus homines vel ad libidinem vel ad iram accendit . benε dicuntur illa
tela extingui, quando superantur tentationexa . Et galeam salutis Uumite, se gladium stiris.s, 3uia est
Galea tuetur caput i ideo vere est saliuarli , Christus autem vere salus est nostra, in quo omnis spes nostra ponenda est. Et gladium piritus. Finiens hanc armaturam militarem, Paulus admonet pugnandum esse verbo Dei. Non alio armaturae genere decet Evangelistam uti. De militia addam, quod exercitus in Scriptura appellantur Obaoth, quae vox dicit ordinem ι unde egregia coelorum
de stellarum dispositio appellatur Obaoth , de ipse Deus
Coelorum , Deus obaoth. In exercitibus omnia ordine dio
ponuntur: agmina constant certo numero militum , ut cum
629쪽
dicitur, vel quinos vel quinquagenos iter habuisse , intellI-gendi sint more militum sive in exercitu incessisse. Ita in 3. Exodo armati ascenderunt filii Israel de terra AZsypti, in fonte quini vel quinquageni, id est, ordine militari ascend bant. Goliath in capite XVII. Samuelis in fonte vocatur vir medietatum , id est , quasi sequcster Sc duellio, pugnam m
nomachia dirempturuS. Attingam brevi sermone rem navalem, ex qua cognita lux
accedit Sacris Scripturis, quae de navibus & de navigatione non semel loquuntur. Naves constant prora & puppi. Haec pars est navis quasi postica , prora vero antica, ubi rostrum est sive parsnavis acuminata, qua sulcat aquas. Puppis quasi obesacst dc latior , ut excipiat Impetum ventorum, a quibus impellitur. Extat aquis puppis magis quam caeterae partes navis ; dc in ea ad clavum , sive ad gubernaculum sedet nauclerus, & dirigit cursum navis, prout torquet guberna culum. Cum enim illa sit in aequilibrio, innatans aquis quas sulcat, vel minimo motu dirigitur ad quem locum voluerit nauclerus , ut dicit B. Jacobus II. I . Ecce , inquit, se naves cum magna sint, or a ventis validis minentur , circumferuntur a modico gubernaculo tibi impetus dirigentis voluerit.
In puppis summitate pictura erat, quae repraesentabat numen in cujus tutela erat navis, vel insigne quodcumque quo
internosci illa poterat de distingui. Graeci appellant-- id est, in line, quo significabatur , ut ita dicam , quae esset
navis. Aliis pro insigni erat aquila, aliis equus marinus- Apud Ethnicos vulg3 insignia navium sive tutela erat qui piam Deus; sicut apud Christianos aliquis e numero sinchorum. Navi Alexandrinae, quam D. Paulus conscenderat Romam petens, in Actis Apostolorum cap. XXVIII. ubi navia gatio ejus describitur , erat insigne Castorum nempe Castor 8c Pollux , quos Ethnici filios Iovis faciuntia Perlatera navis, inter quae dicitur lonas descendisse, cutis orta tempestate timuli, intelligendae sunt partes , interio
navis, alvus, carina. Naves constratae sive tectae erant. C.
630쪽
da vadsto, les ponis. In fundo navis sentina est, m quam ut in partes imas confluunt omnes sordes , & aquae quae perrimas perfluere possunt: unde necesse est continub exhauriri sentina ue facerct enim neglecta quod fluctus irrucns , ut loquitur Augustinus. Ad hoc faciunt miliae. Non vacat omnes partcs navium enumerare & usum cxplicare. Vix sufficeret complurium paginarum liber. Annotanda Bolis, qua cognos.citur profundum maris , in quo navis deprehenditur. Ita nautae cum quibus vehebatur Paulus in Actis XXVII. 18. simmittentes bolidem invenerunt passus viginti. In primis necessariae sunt anchorae adversus vim ventorum, ne navis abripiatur in loca aspera, dc illidat cautibus, &conteratur. UndE spei symbolum est, ut videre est in Epistola ad Hebraeos, ubi sermo est de spe. VI. I9. quam, inquit Paulus, sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam. Plures anchorae necessariae sunt. Nam vi tempestatis funes quibus illigantur saepitis rumpuntur , praeterea quo plures
sunt anchorae, min is vi ventorum concutiuntur naves. In
navigatione Pauli quae in Actis XXVII. describitur , nautae
timentes autem ne in aspera loca incideremus, de puppi mittentes anchoras quatuor , optabant diem fieri.
Subjicit Actuum Scriptor : Nautis vero quarentibus fugere de navi, eum misissent scapham in mare ,sub obtentu quasi inciperent a prora anchoras extendere. Scapha exiguum est & leve navigium in navi paratum, quod dum illa est in alto, nautae ad quaecumque littora impune accedant, quod impunE non possent ipsa navi; nam pondere solo magnitudinis suae multum demergitur ; ut fluitare non possit, ubi non multa aquae copia est. Miserunt ergo nautae scapham in mare, specie fingentes se in scapham descendere , non fugiendi causa , sed velut anchoras a prora extensuri, sive ut anchoras longius a prora figerent, fune eo usque prolato ι ita navis longius removeretur
Vento vel remis naves feruntur ι sed modo pondus oneris earum infra sit pondus aquae, cujus occupant spatium, sivo volumen , in aequilibrio sunt immotae, nisi vento moveantur,