장음표시 사용
251쪽
rantur Ad succus stomacho insensus est. Saluia excalsati & subadstrinsens,appetitum excitat cruda crassaque conficit,& stomachum corroborat, singultum quoque lenit. Suhmbrsum balsamita vulgo seu menta aquatica, excalfacit Gq. siccat tertio ordine,tenuium partium est, & digerentis facultatis ex redundante pituita vomitiones,sngultus, si machique di lutiones cohibet seu sumptu seu admotum urinam ciet. Non edendum grauidis nisi mortuo iam confreptu: quippς etiam impositum ipsum extrahit. Succinum calidumlpruno recessit,sccum secundo, entriculum & corroborat, nausea sedat, prauos ventriculi humores absoxbet atqtie eos gigni prohibet ventrisque fluxiones sistit. ' Corroborantia & adstringentia frigida, quae tum relis quias acritim humorum absorbent,tum concoctionem iuuant Rose amara,adstringens praecipuξ rubra arefacta stomachum &;ecur corroborat, eiusque dissolutioni medetur, vomitioncs lienterias sistit. Cysinus mali pi inici eos, stomachum roborat, fluentem aluum sistit, bibitur com- DiodS sanguinem excreantibus. Balaustium adstringe terra quoque vim habet,& eandem quam cytinus. Myrtiis tum baccis tum solio citra calorem, ventriculi superuacua & alui illuuiuin siccat atque concoquit,sastidium abigit, praecipuamque corroborandi facultatem adstringendo obtinet. Oliva recens flaua necdum matura, utilis stomacho ipsum roborat, adstringit,appetentia mO-ueshinnores acres di erit. Idem praestant oliuae halmades,
quae muria conditae seruantur. Coriandri semen praeparatum adstringit , terget concoctionem adiuuat,ventriculum roborat,ei usque ea halationes in caput serri prohibet. Rhus frigidum ordine secundo, sectani tertio,ve hementer adstringit,ventriculum eiusque faciat: ates omnes roborat sumptum& admotum, o
mitiones, dysenterias, sanguinis eruptiones,aliasque diuturnas suxiones cohibet Ohioniis inspersum , aut aliter sumptum inflammationes mitigat,menses quoque sistit. Ac cia frigida primo gradu, sicca tertio,valide adstringit, sti machi robur viresque omnes fouet,vomitum sistit, mens supprimit. Lycium siccat ordine secundo, calore temperamili proximum est,adstringit terget, digerit.Hypocistis caridem quq acacia,& multo validius praest,it, eodem quoquet censu
252쪽
censu cistus exastit, aliquanto tamen siccantior & ad ringentior.
Calida quibus praecipua vis est ad frigido; crud6sq; ibcsores absumendos,& ad concoctione augendam h c seresu t. Mastiche calida & sicca ordine fecitndo, parum adstringit, nunim si est acris, stomacho auxiliatur, purgatiuna acrimoniam Rangit, exhalationes reprimit, destillationeqarcet ar absumit, vomitionEsq; sistit. Crocus stomacho utilis es ciboxumque concoctionem iuuat. Myrobalani omnes vehementer adstringunt, stomachum expurgat & corroborant , vomitiones, dysenterias, & alia alui profluuita
compeschin & appetentiam reuocant.
Galanga calida sicca tertio gradu, sapore acerrimo lin- fuam admodum vellicante, concoctionem adiuuat, oris alitum commendat, venerem stimulat. Spica nardi calida excessii primo,sicca secundo, adstringit, subacris & leuiter amara, stomachum roborat sumpta & admota, omnesque frigidos affectus concoquit. Agallochum odoratum , gustu adstringens & subamarum, ventriculum frigidum corroborat, concoctionem adiuuat, eius putredinem summouet, & superfluentes humores absorbet, flatusque discutit. Macer calidum siccum tertio gradu, Vi aromatica odoreque suaui praeditum, subacre, tenuium partium : hoc peculiare
habet vi ventriculum roboret,& concoctionem iuuet.Nux
moschata calida sicca secundo gradu, vim habet roborandi ventriculum, & stigido. ipsius assectus sanandi, conco ctionem iuuandi & fiatus discutiendi. Zinliber calidum tertio ordine, humidum primo, odoratum, obstructiones
aperit,stoinachiim corroborat & ex calfacit,concoctionem pro inouet,vapores crassos & status si scutit, crassos humo
res attenuat, aquosos absumit. Caryopbillum ventriculi calorem roburque suscitat,concoctionem perscit, cardial-giam tollit & nauseam,doloresque ex cruditate & flatuum copia subortos. Cinainomum excalfacit, adstringit, roboratque ventriculum & concoctionem iuuat. Ambaria siccitate ventriculi superfluenses humores ab umit,odoris suauitate prauam illotu qualitatem omnemque impuritatem ac putredinem emenda suscitato natiuo calore ac spiritu concoctionem iuuat, caeterasq; Ductiones
253쪽
METHODI MEDENDI vali Lores cssicit. In id quoq; usurpantur quaecumque cornatiumq; calorem fouere & roborare tradita sitiat. Ex his porro compositiones extant asseruantorque u ri strupus myrtinus, syrupus inentae & ab synthii & miliae cydoniorum,electarium myrtinum, electarium diarhodon& aromaticum rosarum maius,trochisci e spodio,myroba- Iani emblicae & cepulae conditae, iuglandes nuces conditae, sorba condita cydonia condita, conserua rosaru & ment cortex citri conditus,& nux moschata condita. Quarum imitatione aliae quoq; ex tempore praescribuntur, ut vinum
tulepus e succo cydonioru aut granatorii, & aqua rosarum stillaticia. Condita quoq; multiplicis usus. Adhaec fomentum e rosa cytino, saluta, menta vitaque, & abs y nthio,cuiui ortione cyperi, calami aromatici & scoenanthi, adiecto tib finem vini quadrante. Ceratum molle ex oleo mastiches, mentae,ab ynthiae,nucis moschatae & nardino,aut horum quibusdam cum cciae momento. His etia ut v nsuenti species euadat, interdum pulueres insperguntur galangae, maceris,nucis moschatae,xylaloes,& Zinliberiς, ut singulta unciae singulas pulti erum drachmaς habeat cum cerae tantillo,& ambari aut moschi exiguo. Aut si plusculuin puluerum atq; cerae sit,ceratum solidius xxistet,in quod plerumque solet mastiches triens quadransve addi, tundique pilo
calente: quo etiam pertinere videtur ceratum stomachicu. sacculus praterea minutim transsurugin scuti serina concinnatur ex aridiorum tritorum puluere:ut qui habet rosarum rubrarum, cytinorum, neniae, ab synthii, sampsuchi,arefactorum an .3 iij. spicae nardi, galangae, nucis moschatae, caryopbjllorum an . 3 ij. croci 5 n.
Iecori 'rediuina in dicamenta. CAP. XXIII.
CVM iecoris tum substantia tum venae exiles sepe in- farcti iti humorum illuvie piaepediri soleant, magnaque sit suius visceris dignitas & praestantia id quidem maximc mcdica incnia postulat quae obstructione liberentat que corioborent uillo vehementi calore. In haec auteni non omnia promiscue,sed peculiari quadam dote ista con
Gramen modi e stigidum sicco inque jubadstringens M
254쪽
LIBER V. 2 smue, tenuis substantiae, iecoris in Arctuq soluit roburque
tuetur. Inlybum omne calidam hepatis intemperiem,atque etiam inflammationem extinguit, sanauinis seruorein sedat, obstructiones iecoris aufert: hinc biliosam cius collectionem expurgat icterum persanat,iecur proprietate qRadam corroborat,nec ventriculum offendit, semen genitare minuit. Cicerbita hieracium & chondrilla, Vt temperatura assine; sunt, sic viribus minimum discrepant: eadem quae intibum, sed ignauius multo praestant. Lichen quae hepatio detergit, mediocriter refrigerat, iecoris obstructiones tollit, icterum de impetigines curat, sanguinis inflammationes compescit. Ad tantum omne tenuat, digerit aperitque iecoris obstructiones & ictericis confert. Q atuor si mina frigida maiora & minora refrigerant,incidunt,ac detergent , tenuium sunt partium, ut iccoris quoque obstructiones impediant.
Plantago frigida sicca ordine secundo adstringit di nihilominus digerit hepatis obstructiones soluit, putredines &dysenterias coercet, fluxiones sistit tum solio tum semine. Oxalis omneque rumicis genus tum radice tum si mine
blandὰ iecoris illuuiem expurgat,obstructiones expedit,ex eaque genitos affectus persanat:& adstrictione leni nec iniucunda ipsam pariter iecoris substantiam firmat & corro
Catula. Eupatorium calfacit, incidit, abstergit,peculiariter vero iecoris obstructioneς expurgat,seruato robore,diuturnis Ac erraticis febribus apta. Fumaria iecur obstructum
aperit laxiusque firmat, bilem expurgat,sanguinem impurum clarificat & putredini resistit. Lupulus calidus siccus primo ordine, detergit & aperit expumat iecur & obstructionibns liberat, i dierum Lanat'
mensesque mouet. Asparagus iecur in Arctu liberat tum radice tum semine: regi d que morbo auxiliatur. Idem ac e tiam efficacius conserunt apij, petroselini & seniculi ratiees,quae si calidior erit affectus,aceto macerandae sunt. Aosynthium ut ventriculo , ita praecordiis & iecori opitulatur,quodque in veniet biliosum est per urinas expurgat. pras suin vi s ustu amarum est, ita iecur insarctu liberat, Ac regium morbum expurgat. Peucedanum veteres hepatis obstructiones aperit, con
255쪽
sertque incipienti scintio. Chamaedrys amara subacris, incidit, terget, viscera prineipue vero iecur expurgat dc obstructionibus liberat. Cha maepitys terget, purgat, obstructum iecur liberat, ictericis auxilio est. Corroborantia frigida. Santata omnia frigida gradu tertio,sicca secundo, calidis naturis conueniunt, propriὰ vero hepar corroborant & restigerant, cardiacos iuuant. Ebur frigidum siccum gradu secundo, adstrictionis cuius da particeps, qua visceribus robur adiicit. Spodium ebur ustum, refrigerat,adstringit, sitim compescit,ventriculum & hepar roborat. Rosa & lichen iecur roborant. Coralium frigi-d in siccumque ordine secundo, adstringit, roborat, bilis seruorem compescit, etsisque impetum seu sursum seu deorsum sedat,iecoris substantiam quouis modo solii tam ina pingit atque coarctat, & sanguinis undecunque manantia suo tem sistit. Calida. Iuncus odoratus seu se enanthiarii inbdice calfacit adstringitque, mediocriter digerit, ventriculum & herar corroborat,ianguine in excreantibus auxiliatur. Calamus aromaticut calidus siccus ordine secundo, leniter adfringens, minimum acer, ventriculum & hepar ex calfacit roboratque, hydropem sanat & tussin. Eupatorium moderato calore peculiariter hepar corroborat. Vua palla tota
subitantia iecori familiatis, moderata adstrictione ipsum roborat. Id ipsum praestat pistacium subamarum,odoratum atque essentiae tenuitate iecur obstructum expedit. Composita medicamenta quae humorum reliquias e iecore per urinas expurgat sunt syriapus cic Eorij, sympus en- diuiae,strupus byzantinus, ,rupus e radicibus minor, stru-pus E ridicibus maior & oxymeli copositum. Corroborant verδ ele riti trium santalon,& trochisci eupatorij,electariu diacubebe, trochisci ἡ succino. Refrigerat vero construa cichorij,surcilli lactucae, endi uiae,& portulacet,coditi, cerasa codita,oxyacantha condita,& ribeς conditum, aut squando res ipsa expostulat, recentia fient apstremata mo-dd simplicia, modo acida amus is interdum herbarum succii. Electaria quoque D condita consus pulveribus atquec laseruis, Fotus praeterea siquid emolliendii aut calfapen-
256쪽
diuise, portulacae,ab synthii , plantaginis & rosarum paribus portionibus & aceti parte octaua,in quibus trium fiantalorum, rosarum, lupinorum & trochiscorum c caphura pulueres conuenienti dosi soluti sint. Illi tuq quoque & vnsu in ex his quae ipsi ventriculo accommodauimus.
Quae liens co ruemunt. CAP. xx IIII.
AP τε lieni medicamenta ea sunt quae suauitate quaodam,terrenum illius humorem vel emolliunt, vel quodammodo colliquant, detergunt & attenuant, sine adstri ctione conspicua vi deinde obstructione soluta facilluc excidat in aluum. Horum quaedam moderate frigida sunt &humida,quqe exuperanti bili retorridae conueniunt, ut viola,bugio illam viruinq; succiis malorum fragrantium. Plij xlina vero moderate calida sunt & tenuium partio, ut crassam saeculentamque melancholiam attenuent atque dissipent: qualia haec sunt: Lupus salictarius seu lupulus lienis obstructiones expedit eumque expurgat. Cassiit La peculiariter lienem obstructione liberat, arquatumque nigrum pellit. Scolopeiadrium seu asplenum & ceterachum, pr prietate lienem expurgat absumitque. Raphanus lienem extenuat & obstructione liberat, iecori etiam prodes h Ra-Hae apii lienem expurgat, de obstructione liberat, etsisque tumores dis loluit. Cortex thamaricis peculiariter lienem expurgat , obstructionibus liberat absumitque & i heruin sinat. Capparis radicis cortice imprimis, dein fructu &t cauliculis tuin decoctis in olyinclite tum puIueratis spleni ucirrhois eximie benefacit, atque Dequcti v si1 lentos crasissesque humores exterget & incidit, tandemque per 'ri ses per aluum exigit. Agnus calidus siccus tertio gi aq', re & semine insgnis, aperit extenuat, flatus discutit, duritiem & obstructionem lienis dissoluit: sed genitale semen ab umit, & libidinem cxtinguit. Chamaedrys lienem vali
de adeo expurgat,ut ipsi uia absumere credatur. Acori veri radix in usu est,quae galanga maior dicituricalfacit& sic cat tertio ordine gustia acris est & modice amara Odore noiniucunda,leniatu partium detergit & extenuat: lienes iu- duratos resoluit atque comininuit, duritias & collectiones
omnes sinat decocto huius fouentibqs. Scylla calida sicca ordine tertio Mnme incidi; C resol fit, duritias lienis con
257쪽
METHODI MEDEN Ilectionεtque ὀlscutit:& obstructiones valide expedit: qua
Lapathum digerente detergentEque sacultate praeditum,
lienem ex aceto sumptum, iuuat,ex vino coctum silmptumque regio morbo prodest,tepras i inpetiginesque sanat. Rubiae semen ex orymel ite potum lienem absit init. Idipsum praestat & peucedanum & raphanus & iris similiter
ex aceto aut oxymel ite pora. Aristolochia milito validius lienem obstructione liberat, laterisque doloribus auxiliatur, putrescεtia sanat,& forflida expurgat. Cancamu vulgo summi lacca obesos extenuat, concretiimque lienem dissoluit. Horum quaedam etiam seris admota, sed maximὰ quae deinceps sunt lienem plurimum expediunt.
Rutatum sumpta tum admota ex aceto cataplasmati
vice lienis obstructiones duritiasque tollit. Nasturtiu praesertimque semen eius cum melle illitum lienem extenua & comminuit. Struthium duritiem quoque lienis soluit.Vrtica cum ce rato imposita concretum condurat simque lienem colli quat. Sinapi calidum siccumque quarto recessu, lienis tumores omnisque generis dolores ex alto in summa trahit. Centaurium minus calida primo ordine, si iam tertio,
summὰ amarum & subastringens , valideque abstergens, optimum est ad lienis & iecoris obstructiones soluendas: sed & lienem induratum seris impositum sanat. Asaru c Iidum siccum tertio ordine, tenuium partium hepatis displenis obstructiones referat, eorumque duritias di i luit,. icterum sanat,sebribus diuturnis auxilio est: valet soliis sed radice essicacissimum. Cycla minus calidus siccus tertio gradu, radix in usu est. Incidit,terget,aperit, digerit, resoluitque. Lienis durities& tumores fotu aut illitia per sanat: tum recens tum aridus arquatum sistit.& Hlicisu in sudorem ciet. Alia ex his aptantur in eos syriapos qui tetrum bilis atrae vapore demulcent,cuiusmodi sunt syrupus violar u,syrupus buglossi, syrupus E succo malorum benὰ olentium & sympus melilsae Sc consectio athermes. Alia in eos qui melancholiae reliquias ex tumente liene vel dissipant vel ab inmunt: quale; sunt syrupus scolopeiadrij & fumariae , syru-pus e radicibus, Oxy mel scylliticum, electarium diacap pa-
258쪽
iis, trochisci E capraribus αdialacca , electarium de gemmis electarium ethilarans, de aliae complures compositiones ad cordis affectus relatae. Ex quibus dein in rem praesentein ivlepi sunt & apogemata electaria quoque & con dita. Foris praeterea solus ex ruta, urtica, struthio, nasturetio,centaurio minore, in quo aceti quadrans insit. Illitus ex oleo rutaceo, oleo de capparibus, oleo amygdalarum ama rarum,oleo liliorum lotis aceto s llitico cum cera: quibus
si sextans adiectus sit puluerum iridis , asari & cyclamini,
cum bdellio & ammoniaco soli it tu aceto sorti,emplastruinefficiet lienis obstructioni tumorique accommodatum. Possunt & aliet sermς complures pro rei necessitate ex tem-
Fenum ac vesica medicamenta. CAP. xx V.
OV A E leniunt de refrigerant, arenulaς minime snunt
in calculum concrescere,vrinae ardorem demulcent,
eamque facilius emittunt. Quae urinas ciςnt tenuitate substantiae ac siccitate sanguine attenuat & colliquat, ser sim msecernunt atque deductit in rencs. In hoc genero nonnulla traduntur moderate frigida, ut peponet , mel Opepones,cucurbitae,cucumeres hordeum & gramen: sed omnium eis-cacissima sunt quae in substantiae tenuitate calida siccaque sunt tertio recessu: ut apium petroselinum,seniculum,daucus, phu, seseli, asserum & smyrnium. Quaecunque urinasmenue cient, eadem quoque renes & urinae ductus abste gendo incidendoque cxpurgant, & arenulas pariter eziu bant , & calculos ex arenularia ad hoc fu leuiter c5cretos dinsoluunt atque diripiunt At vero lolidiores verosq; calculox quae proprie comminuere traduntur, altenuant inciduntque nullo calore nullaque siccitate insignim ius enim calor concretum calculum magis excoquit & obdurat, ubi-tcrque quaecunque mediis viis obhaerescunt superuacanea secum in renes deducit, unde Urina alias supprimitur, alias
tenuis & pellucida praeterfuit. Hoc gene e sunt limonitin succus,radix oxalidis, rubi, asparagi, graminis & personarae betonica, adiantum , asplenum. Nonnulla etiam asperitate sua cclculi lumina seciem abstergunt & attritu conι- minuunt: ut vitrum combustum ouorum testa, milium solis. Nec desunt quae id proprietate efficiat, ut lapis iudaicus.
259쪽
Vtraque igitur asscistis renibus opitulantur: sed haee praecipuE. Amygdala amara & dulcia eorumque recens oleum, etyetypha, in aria, glycyrrhieta, Summi amygdalae amarae& ceras, pistacia, strobili, caricae, x quaecunque leniendis
ulmonibus conuenire diximus , cadem renum ac vescaecabriciem leniunt, urinam demulcent atque effundunt, nec Menulas in calculum coagmeptari sinunt. Althaeae in dicis ius potum eadem confert, & urinae dissicultati medetur, renum & vescae cruditates pellit: eius semen renii esculos etiam confringit. Quatuor semina stigiaa minora, lactucae protulacae,inlybi, cichorij renum siccitatem, asperitatem ardoresque leniunt. Semen mesonum & quatuor
semina frigida maiora sicca sunt ad fine primi ordinis , incidunt tergent, tenui sunt essentia praesertim arefacta
contrita: hinc urinas adeo mouent, ut renibus arenis aut
calculo pressis non mediocriter profint. Halicacabi rube tes fiuctus tenuandi & abstergendi vi renes valide expurgant & urinam pellunt. Fraga quoque chamaebati Idaei stureis,renum & vesicae sordes & arenulas eluunt, detrit6sque calculos excludunt, praecipuit autem ab his aqua stillatitia. Plantago utraque semine aut solio arefacto, renum obstructiones tollit , idque abstergendi quadam & tenuandi facultate qua praeter caeteras pollet.
Adiantum omne urinas ac menses innuet, renesque V
Iidξ adeo expurgat, ut calculos minuere credatur. Heixi ne subfrigida, abstergit, leuiterque constringit, calculo tomen & urinae dissicultati succurrit. Gramini; radix moderate frigida & sicca, tenuiumque partium urinae dissiculi tibias medetur & calculosa vesicae rudimenta comminuit, quod & eius semen praestat. Asparagi radix trita & ex vi no pota urinam ciet renes in Arctu liberat, calauim exturbat , nephriticis auxiliatur: neque credi par est longo elux
usu vesicam exulcerari, semen genitale auget, veneremque stimulat. Ruscus tum radice iubamara, tum soliis & baecia ex vino potis urinam ciet, vesic calculos deterit,stilliciadio urinae messetur, mensesque mouet & morbum regii sanat. Eryngij radix calore temperata, non modice sicca, pota colicis medetur, calculos, stillicidia dissicultates urinae& renum vitia sanat. Chamaemetum potus & insessu calci los urinasque pelliti .
260쪽
Quae verδ subiiciuntur quδd calidiora acrioraque sint,
d ea ipsa vesicae renumque vitia effcaciora comproban-
r. Cicer omne calidum sccum ordine primo, incidendi abstergendique facultate praeditum , obstructiones tollit,
VI inam inouet& renes expurgat, renum & vesicae calculos
exterit : sed niῖrum di paruum validissimὰ, ab hoc deinde
rubrum. Terebinthina calfacit, mollit, discutit, terget,exsurgat, Visceruomnium maximeque renum obstructi nes tollit,& angustos meatus p perit, urinam ciet, putredinem cohibet. Pimpinella calida sicca ordine secundo, et vino pota calculos terit,& stranguriam decocta iuuat.Saxi staga calida ia sicca eadem sed multo emcacius consert. Crithmum vulgo creta marina calida sicca tertij ordinis initio,dysuriae & regio morbo opitulatur,renumque calculos confringit. Lithosperinum vulgo milium solis semine ex vino poto calculos c5 minuit, urinas pellit, stranguriamque discutit. Sisimbrium aquaticum & Sion ex calfaciunt, tenuiu sunt partium dc sapore acri ea cruda coctaque potenter krinas mouen calculosque dis luere atque excernere traduntur. Vrtica calida sicca recelsis tertio, tenuium partium & acris , tanta abstersione valet ut ventrem subducat, renes in-
farctu expediat calculosque terat. Anonis calida ad finem secundi, attenuando tergend6que utinas ducit, calculosque confiin it, radicis cortex praecipue utilis, deinde eius cataliculi,qui antequam spinis muniantur sala conditi gratissimi sunt. Petroselinum vulgare,plinio apium sativum. Graecis selinum calidii in ordine secundo, siccum tertio, foliis , semine & radice obstructiones tollit, urinam ciet, renes & vesicam abstergit, eoiumque calculos comminuit: cadem foris tum sotu tum insessu confert. Feniculi radix& comaer hum & vcsicet vitia expingant: urinam mouentium sumptae tum admotae. Smyrnium quod & libysticum, radice urinae dissicultati medetur : semen etiam renum &vesicae vitiis confert, caetera praestat quae apium & petroselinum .Raphania; vrerq; calidus tertio, siccus secundo, tuti radicς tum semine renes expurgat , urinam ciet, calculos comminuit& exturbar. Apium saxatile quod petroselini macedonicum , calidum siccumque tertio recessu, radice, semine xiinam ducit, renum de vescae doloii-