장음표시 사용
221쪽
humores expurgat, simulque traffam pituitam ae bilem.
Dantur autem eius gratia quinque, aut quod summum sit octo,quae quoniam vehementer magn6que labore ac impetu & turbulenta vertigine purgado corpus iactitant, expurgata torrefiunt igneq; siccantur, aut in massa coquuntur,ac deinde trita dantur ex decocto seniculi & uuaru pas sarum,addito faccharo & cinamomo. Quinetia integra dc minime trita grana liquato saccharo & melle obducta si orentur,blande purgant, minima offensione ventriculi. Lathyris vires habet ricino proximas, cuius grana haugsecus prurparata dantur a septem ad duodecim. In eundem
quoq; usum vulgus tria quatia 6rve lallirridis folia ex pingui iure cum holeribus coquit. Qui vero tum haec tum grana cruda ex solo vino trita propinant, in inagnam Pertur' ibationem atque terrifica symptomata corpus miserE pra ei pitant.
Esula maior pityusa est Dioscoridis, euius radix magna& lacte turgens, turbet appellata, quod viceret venenataq;s prorsus exoleuit & ab usu recessit. Esula vero minor eligitur quae rotunda nuncupatur atque etiam peplos. Huius minor est radix calida siccaque ordine tertio, aqu as altius immersas valide purgat, deinde pituita atque bilem atram. Cordi autem ac visceribus vim inseri, exulcerat, Venacum ora aperit excitatque febrem. Quae mala emendantur permistione bdellij, vel tragacanthae, atq; myrobalani vel c tonet mali. Sed ante maceranda herba est 4iem circiter senum in aceto,vel in succo portulacae, vel solatri,vel inini, facta subinde liquoris mutatione. Radicis cortex datur in puluerem redactias a granis v. ad x. Lae vero a tribus ad si
ptem. Sunt qui hodie tunsae herbae succu qua dixi arte prPearatum aut aloe aut pici permiscent, quam deinde substituunt pro scaminonio, ex quo diadac0dion comparatur. Titymali species usurpantur interdit in eosdem usus, prae- raranturque ratione non dissimili. Meeterei species tres describuntur Mesuae. Prima quae
maioribus atque virentibus est soliis iisque tenuibus & gracilibus: daphnoides est Dioscoridi. Secuda quς folio est oliua angustiore, sed multum pingui & viscoso thymelo est.
Tertia est Dioscoridis chamaelea. Primam duntaxat admittit Mesues, posteriores duas ut perniciosas exterminat.
222쪽
Ea olida siccaq; est ordine quarto de acerrima, instam matsebrEinque accendit, exulcerat, cordis principumque palatium vires veneni modo exoluit. At nihilominus quod aqua; citrinas & melancholicos humores eximie ducat, hy- .dropic6sq; mire iuuet,interdum usuriatur. In id aute eius soli a corriguntur ut esula. Proprie vero macerantur in aceto &succo oxyacathae,vel mali punici, vel cotonei cum tritis myrobalanis: letnae siccantur. Quum usus postulat hac ratione praeparata solia insundutiar a drachma dimidia ad drachmam unam, vel coquuntur a scrupulo uno ad iscrupulos duos in pingui aut leniente iure adiecto saccharo & cianamomo: puluis autem eorum datur a granis v .ad grana X.
inastiche & spica permistus. Euphorbium calidum siccu ordine quarto. Vrit, ulcerat magna angustia in syncopsi frigidsimque sudorem praecipitat. Anno primo prorsus est venenatu, hinc in annii quartum integris persistit viribus. Omnium autem validissimὸ aquas & cras iam lentainq; pituitam ab extremis partibus euocat. Sed quae dixi illius pericula emendantur,si diem v- num maceretur in oleo amygdalino, deinde exceptu mergatur in citreo malo acido , quod deinde massa obductum coquitur. Quumque usus exposcit, datur a granis vj. ad x. cum mastiche, cinamomo & spica. Ac ubi corpus perturbari coeperit,danda subinde potio quae refrigeret & leniat.
OX Y M et L I iuniores plerique iis annumerant quet v mitiones cient,quod nusquam tamen est usu compertum .Quod enim acetum ut Dioscorides diligeter animaduertit,adstringens sit, idipsum sanguinis eruptiones E nubbus ex utero & ex haemorrhoide, alui quoque profluuia revomitiones cohibet, idque non modo potum, sed & odoratum & appositum. At vero stillatili uin acetum vulgares nonnulli non paruo periculo experti sunt vomitiones mouere,quandoquidem ventriculum,intestina, omniaque interiora viscera suminis cruciatibus exulcerat, quemadmodum &hoc ipsum metalla omnia dissoluit,ab arte igitur ut
perniciosum exulet. Caeterum quum vetriculus crasso lentoq; humore consertus est, multo ante vomitionem tem-
223쪽
pore is extenuari praeparariq; commodὰ potest oxymel ite, nou simplici mod5,sed Jc interdum composito, ut demum addito stimulo expeditior Delici6rque sit vomitio.
Raphanus domesticus esculentus quum sit, offensione nulla vomitione purgat, atque ventriculum blande exinanit : quaecumque nimirum in eo cratia sunt attenuat, quae lenta sunt detersit, ac demum stimulata expultrice vi sursum extollit nulli aetati neque praegnanti inrensus. Teruntur autem radicis eiur concitie unciae duae, affusaque mulsali accus exprimitur tepidus offerendus. Suminis quod efficacius sit j semuncia vel 3 iij. similiter teritur addita mulsa
aut sero lacti , aut aqua hordei. Peponis radix nulla etiam qualitate insensa, ventriculum eo quo & raphanus modo vomitione expurgat: Nec puero, nec seni,nec praegnanti grauis. Ea autem arida atque
trita datur ex aqua mulsa a scrupulis duobus ad drachmam
Vrtica his aliquanto acrior, non modo e ventriculi capacitate , sed partibus quoque ei vicinis crasses humores euocat ac facile minimoq; labore vomitu pellit, nec calore, nec acrimonia quicquam ostendens. Datur semen eius tritu in ex aqua mulsa , aut leniente iusculo & saccharo a drachma dimidia ad drachmam unam. Asarum calidum siccum gradu tertio, artenuans,ObstructionEsque aperiens,odore aromatico: vomitione validiusquam quae nunc proposui, primo ventriculum,deinde vicinas quoq; & abditiores partes ex interuallis purgat, c quibus & crassam pituitam, & bilem tum flavam, tum aeruginosam evellit. Omitionalignae qualitatis expers, atque et iam praegnanti tutum, praesertiin quum non exquisite teritur. Viridia folia dantur a v. ad viij. trita & afuiso vel hydromelite, vel sero lactis vel leniente decocto expressa. Radix cuius praecipua vis est trita , daret ex liquore simili:, drachma dimidia ad scrupulos quatuor. Maceratur vCIO in eo ipso liquore a drachma vita & dimidia ad drachmat
tres,expressumque datur. Coctura vis eius vanescit, quem admodum & caeterorum quae vomitione purgant. Iuglandis arboris quum praesertim succo madet, decerptus medianus cortex , arefactus tritu que 'omitione ciet,
longEque mitius tuli eius qui catuli vocantur,qin q; florem
224쪽
antecedunt,decid sintq. frondescente arbore. Hi enim sit no siccati lusique a drachma dimidia ad drachmam vi ara ex leniente liquore,aut ex vino albo sursum purgant, colicosque dolores ac nephriticos tollunt. Spartum maius quod stipite est quadrangulo calidum secum ordine secundo, incidit & attenuat, vomitione Pituitam ali6sque humores tradit tum flore tum semine, atque licet sapore non iniucundo sit, ventriculum tamen co- turbat,& aliquantum offendit. Quocirca permiscendum ei seniculi semen cum cinamomo & saccharo, daturque puluis aut seorsum , aut ex aqua mulsa a drachma dimidia ad
Balanus myrepsica quam granum ben,Arabes dixerunt, duplex , maior quae instar est avellanae, minor quae ciceris est magnitudine,utilior est & ad purgandum accommodatior. Calida tritio, sicca seeundo recessu, oleosa sed tamen acris,ventriculum visceraque conturbat, crassos lent6sque humores vomitione purgat. Medulla eximitur siccat sirque igne ac torretur, daturque ex seniculo, cinamomo & sac- charo,vel ex seniculo & cinamomo subacta ut ricinus, coquitur in massa daturque a drachma dimidia ad drach
Elleborus albus calidus siccusque tertio ordine: mordet,& vomitu tam violenter purgat ut prope strangulet. Corpori viribsis'. perinde atque venenum in sestus prorsum sigiendus est. Si cui tamen robusto hunc exhibere morbi diuturnitas dc pervicacia suadebit, radicis fibrae a scrupulo uno ad scrupulos duos in raphani radicem infigantur, iis l. postridie exemptis raphani radix offeratur. Aut eae fibrae in iure pingui, aut in vino dulci,aut in leniete decocto cum cinamomo & aniso macerentur nocte una, expressus que liquor addito saccharo propinetur. Non pauca et iis quae aquas detrahunt vomitum quoque cient,ut sambucus ebulus,ricinus,lathrris & esula: sed hoc tamen loco ea solum persequor quet citra alui deiectionem vomitione pursant. PM Iantia quae a Uurecesserunt. CA P. XLIII. PLεRAQVa veterum monimetis celebrantur purgan- 'tia medicamenta quae tempore diersimque num qui
225쪽
superuacua exoleverunt, alia qilbd commoditate usuque
minimo naturam vehementius conturbarent, alia quod
nulla aut certὰ quam minima deiiciendi vi sine fructu molesta aegrotis essent. Priori; ggneris sunt lapis armenius, Iapis cyanens, nitrum aliaeque salis species, sarco colla, sagapenum,opoponax,aes Vstum, antimoniu & squainina aeris, claminus,staphis agria. thapsi et succus, inuolucru maius. Et quae rustici interdum usurpant pix nigra, buxi contrita solia,&eius fruticis quam nigram prunum vocant fructus. Posteriori classe continentur quae aut alui faeces emolliunt, aut intestina leniunt,pruna,iu iubae, mixaria,ficus recentes, viola,malua,althaea,atriplex beta,blitum,mer curialis, psyllium eisisque mucor,butyrunt: deinde quae bilem flaua imbecillius trahere dicuntur , tamarindi, eupatorium, absen-thi uiri,capillus veneris, rumex maior, chamaepitys, lactucasylvestris, myrobalani citreae,& quaecunque sere alvu mollire diximus. Quae praeterea melancholiae & bili retorridae accommodantur: serum lactis, fumaria, volubilis lupulus appellata,brassica seini cocta, pulegium, polypodium, cortex radicis capparis,thymus,epithymus,myrobalani nigret.
Postreino quae pituitae conueniunt,stoechas,origanum,tra'
goriganum, hy isopus,polypodium,cnicum,centaurium minus,scylla,aristolochia terebinthina thiaspi,struthion,id est lanaria,dracuntium maius,myrobalani cepulae & emblicet.
Ea igitur quod hac tempestate bisve regionibus minimum snt ciscacia, non purgantibus, sed iis quae ad purgandum iuuant & praeparant, & iis in quibus purgantia maceranda permiscendave sunt,adscripsimus. Haec igitur pursantia simplicia operibus i in diu confirmata, in artis usus fatis superque fuerint,nisi cui forte noua qu dam benigniora obseruationibuς occurrant. Ex Eis quoque compositiones in pharmacopolis asseraratae, quas in antidotarium retulimus. Sunt autem eiusmodi: Ad expurgandos omnes humores , strupus catharticus minor Rmaior,catholi eum liquidum ac solidum. Ad bilem, syrupus rosarum pallidarum, syrupus persicorum , hiera simplex, electarium E prunis tum simplex tum compostum, electarium E succo rosarum & dia cydonion. Ad pituitam, electarium diacnicum,diaphoenicon, benedicta. consectio hamech hieta diacolocynthidos. Ad melancholiam,c sen-
226쪽
na & consectio hamech. Ad aquam citrinam , electarium hydragogum minus & maius , & electarium e thymelaea. Ex iisdem quoque pitulae asseruantur : ad bilem quidem hae leniores, pitulae E hiera, pitulae stomachicae, pitulae ruis &assaieret, pitulae imperiales : valentiores autem pitulae sine quibus,& pitulae aureae. Aliae ad pituitam , ut pitulae de agarico, pilusae luciς, cocciae. de hermodactylis & pol chresiae. Ad atram bilem pitulae e fumaria, pitulae inax, pitulae Elapide cyanaeo. Aliae ad aquas, ut pitulae e tymelaea, & vnguentum lathyridis.
Praefriptionum purgantiumsonm: o.
IN eorum gratiam qui vix dum artis operibus initiati pruscriptionii in formulas quas imitentur expostillant, nociam loco explicaturus sum , qua temperatione quibosque Armis tum simplicia tum composita quae dixi purgantia medicamenta in rem praesentem accommodari discernique soleant, sumpto a balanis & clysteribus exordio: ad ea dein progressurus quae superuacuos humores e singulis corporis regionibus detrahant. Aluus proritatur glande ac subducitur: pueri aut insan- tibias betae vel mercurialis cauliculis radix ve oleo intincta, aspersave sale aut saliua pro glande est. Recentis etiam oui vitellus cum salis & croci momento linteolo raro illigatus delicatioribus Id infantibu nodulu fit balani vice subdendus. Sapo quoque albi s aut succidia in glandis formam patimae longitudine exacuitur, indit sirque blande, citra morsum aluum exonerat. Crebriuς autem ex melle in candem sormam concinatur , quod eousque coquitur dum crasse
sescat nec amplius digitoς inquinet. Fundet is acrior si salis vulgaris drachma dimidia con pergatur. Ne tamen sua acrimonia primo statim ingrcissu amim stimulet, sal aut quiduis aliud acie melli dum coquitur permiscendum. Mellis licia,salis vulgaris drachmam unani habeat, aut salis gelia mei scrupulum unum,aut nauscerdae scrupulos duos,aut pulueris hic simplici; drachmam unam , aut hierae diacolocynthidos drachmam dimidian i,aut agarici scrupulos duos, aut colecynthidos pulverilatae strupuluia unum : hac tan-
227쪽
Aem intestini eatore liquefacta atque suscitata idiptan ad excernendum proritant sphincteremque recludunt. C serum sermula. v M ad facilem expeditamque purgationem vias liberas esse oporteat per quas detrahendus si humor, clyster intestinorum capacitatem exinaniens & mesaraic rum ora venarum patefaciens, in praeparantium censu habendus est. Alius quidem obduratas alui faeces emollit cohibitasque deducit, alius coercitos flatus discutit: alius cras sana lentamque pituitam infarcientem intestina iisque tenacius adhaerentem abstergit, secumque rapit:alius ex alto vacuandos humores euocat : alius dolorum acrimoniam lenit:alius immodicum alui fluorem sistit: alius sanguinem supprimit,aut intestinorum ulcera siccat. Ferὸ autem clysterlibram unam aut uncias quindecim habet liquoris, mellis uncias tres, olei tantundem salis momentum. Omniumque primus ac simplicissimus olim cotinebat hydromelitis probe cocti uncias quindecim,salis vulgaris drachmas tres oleis inplici Nncias tre .Emolliens haec cotineat,radicis althaeae& liliorum an . t j. ficus pingues concisas quatuor, maluae, iolae helxines, mercurialis, acanthia n. m. i. seminum lini,sceuigr ci & apisi an, J si coquantur,& in 1 j percolata dissoluatur cassiae fistularis, mellis violati, butyri recentis, vel ungiae anseris an.I j.olei violati vel simplicis I iij.
' Discutiens flatus, Quatuor emollientium, origani, calaminthes,chamaemeli,anethi an. m.j. seminum anisi, kniculi carui & cumini an. I g. baccarum lauri contusarum,
seminum rutae & steris a .ij. coquantur, & in L j. iustulidis luti electarij dlaphoenicisti vel benedictae I g,consectionis e baccis lauri 3 iij. mellis anthosati sacchari rubri an I j. oleorsi rutae & anethi an . I j. f. Ex inferioribus partibus detur in aluum . Additur his interdum oleum E nuce tu clande, quod etiam solum vel vino permistum satus vallis dissipa quemadmodum Sc ruta iam oleum.
Clyster detergens hac sermula praestituendus , c. Origani , calaminthes, abrotant, absynthij, centauri j minoris, sursuris,hordei integri an. m. 3. seminis carthanai contus polydij quercini an. Ξ j. hermodactylorum I g. percoquan
tur, & in iuris z j dii lue hicrae simplicis δ j vel iterae di
228쪽
colocynthidos 3 vj. mellis rosati J ij. salis 3 ij. fiat clyster sile
oleis: hi: nonnunquam & succi betae vel inerciuialis i j. a D nditur. Ex eorum quoque materia proritans clysterest comparandus , cui si caeteris purgantibus praetcrmissis pul'pae colocynthidos semuncia incoquatur , validiis me e distantissi in is euocabit atque dcducet. iIn varia affectuum concursione atque confusione , ex multorum permistione varii quoque usus clystere; fient hac formula: V. Quatuor emollientium , chamae meli, meliloti, anethi, origani, calaminthes, abrotan L furfuris, hordeian.m. i. seminum anisi seniculi,carui, lini & scenigraeci an .is. In si j. decocti iurix dis lue catholici I j. vel laterae sinplicis dias licenici an . I g. mellis rosari, sacchari rubri an . I j.
olei chamae meli & violati an . I .f. hi igitur omnes in praepalantium sunt genere. A purgatione vero clyper interdum quoque necestarius est, qui aut anodynus sit, aut immod rarum profluuium cohibeat int stinaque corroboret, aut sanguinem supprimat , aut intestinorum Ulcera persanct. Anodynus: V. Radicum althaeae & liliorum an . J . maluae, violae,chamae meli, meliloti an. m.j. seminum althaeae, lini, foenigraeci & cydoniorum an . J F. coquantur ex lacte & in huius ibi dissolue butyri recentis I ij. vitellos ovorum duorum, subter indatur. Adstringens: ξί. Roseruin rubrarum, bala ustiorum, plantaginis,sanguinalis , arnoglossi, verbasci an . m. i. seminum oratidis,portulacae, plantaginis & myrti an . f. coquantur
in lacte ustulato, vel in aqua fibrorum. In iusculi st, j. di fol-ue amyli 3 h. gummi arabici xci tragacanthae ustulatae vel mastiches 3 j. cly ster fiat sine oleis. Astringentior fiet , sanguinemque supprimet, intestin
rum vi cela siccabit, & ad cicatricem perducet, si huic praeterea addas boli armenae , sanguinis diaconis an . 3 ij. Multo quoque praestantior reddetur, si pio tui cul O v surpentur he
NONNvLLA quoque assumpta selas ab alia os ces di
cunt & exturbant , eccoprotici propterea appellata. Ea rectὰ cibis praemittuntur ut corii impulsis celerius & validius excidasat. Eadem quoque pastis cib6 q; conseriis Ostori
229쪽
possunt, sed cibum praecipitant aluumq; subducunt minore profectu.Nonnulli cibis illa permiscentsed ij ut aluum exonerent, aut nondum consectos cibos praecipitant, aut certEcorrumpunt. At unam aloEm cibis interponere nihil nocuerit, luti praesertim in pestilenti constitutione in corpus illam suis .na 'olumus, Vt humores E putredine vindicet. Itaque
ad molliendam alumn si neque olus,neque oleum,neque bus,, tyrum,neque pruna saxis erunt, mannae calabriae 3 j.ex case M. nium iure soluta sorbeda est semiliora ante pastum aut cassae fistularis senaticia ex saccharo. Quum autem simul quς-dam desideratur ventriculi detersio,vel aloes, vel pitularum stomachi cara, vel rhei barbari & aloes drachma gimidia in
pilulas duas trες ve concinnata voretur paulum ante pastu.
Ita enim copiosius deiiciet, quam si tripla multo ante tempore suillet assumpta. Qui haec vel lenissima auersabitur, pruna eirciter duodccina coquat e iure duaru triumve dr climaru sennae, addit6q; saccharo,edantur ex suo iure. Quu plenius mollienda est aluus citra insignein ullam hum Tum purgationem , aestuoso praesertim coelo per febrem ardentem & sitim validam ita praescribendum, mannae ca-
labriae I ij dissolue ex iusculo capi. horis tribus cibo prςmi latur. Lut validius sic, cassiae fistularis 3 x. asperge ducis puluerem fiatque bolus. λut sic, diapruno,n,lenientis simi icis 3 r. medullae cassae fistulae, a. f. cum saccharo fiat b
us. insim autem seorsum expurgandi sunt humores, modicamentum longiore interuallo cibum praecedat, ut purum nec aliena permistione fractum E ventriculo excidat, penetretque prius in venas quam cibi potusve permissione interpelletur. Ventriculo detergendo atque purgando accommodatissima est aloe, lieni senna, iecori rheumbatbarum, inesenterio & intestinis agaricus quanquam & unumquodque in alias etiam partes , in aliosque humores vires exercet. His igitur e prima corporis regione citra reliqui corporis perturbationem ullam praeparati detrahuntur humores e atque sic e ventriculo. massae pitularum assai
rei 3 j. rhei barbari 3 g. ex strupo Asynthij malaxentur δε- --ὸ , g inturque pitulae septem. Potio autem quod ventriculi l
eo το- t ra proluat, validius extergit. pulueris hierae simplicum ruiso. 3 iij. rhei barbari electi contriti 3 j. diluta unciis tribus hy-c inclitis propinetur ieiuno. Si vires permittant addetur 3j. aut
230쪽
g i aut 3 j.s.ZIdiaphoenicon, ut medicamenti languida vis
proritetur Ocysiique prolabatur in aluum. At quum ventriculi seu pituitosa seu biliosa impuritas vel nausea, vel animi exolutionem languescente pulsu,vel syncopen accersi, lenioribus res tuto gerenda. in quis praeterea aloes amarorein fastidit,rheumbarbarum, & si hoc quoque graue de insuaue, senna in eam ciuam mox subdam formulam, aptetur. At vero si iam altius circum ventriculum, circuiri pancreas aut mesenterium conditus est humor biliosus pretsertim . his ducendus est pharmacis, quae habent pulpae cassue fistularis vel diaprunisii simplicis 3 vj. rhei barbari e lecti triti Θ iiij. ex saccharo bolus fiat, vel potio. I rheia barbari electi 3 j. g. electari j lenientis 3 iij. syriapi violati Is. aquae decoctionis hordei I iij. soluantur in potionem. Ita quidem rhei barbari substantia, quia sicca & adstringes. leniente aliquo Inisi inmoderatEaluus profluati temperanda. Vel sic, V aquae stillatitiae en diuiae, vel cichorii hii. Vini albi odorati J j. in quibus macera rhei barbari selecti triti 3 ij. vel 3 ij.n cinamomi 3 f. in expresta dilue syriopi adiandini aut de cichorio simplicis 3 vj. Eiusmodi potio
vel ex aliis quoque aquis ut bii ossi betonicae,aut melissophylli comparata laboranti puero, vel seni, vel iam imbecillo,vel Pragnanti mulieri, quum non alia secura fuerit purgatio , decernenda , quae & interdum sympi rosarum pallidarum uncia una validior euadet. Complurium autem humorum confiisa illuuies, ex iisdem sedibus se eluenda: 2 endiuiae, lupuli betonicae an. in j. florum cardiacorum an. p. j. soliorum sennae expurgatorum 3 ij. s. aut 3 iij. decoquatur ad I iij. In colato iure macera rhei barbari electi contriti 3 j. s. aDrici trochiscati x j.cinamomi 3 si in expresso dilue sacchari albi I g. vel syrupi e cichorio simplicis 3 vj.
Hyeme cum herbarum est penuria,ad coquendum assim tur pylopodiu,cnici semen, vitae passe,radices cichorij oxalidis, graminis, aut feniculi. Si casus praeceps est, drachmae decem vel sescuncia catholici ex hidromelite aut couenitati tute propinetur: vel in decocto & expresso iure quod habeat solioru sennae 3 iij. agarici Θ iiij. diluuntur catholiet sympi de cichorio an.I f.vel 3 vj. Quum pervicacius maluin his sedibuς no vni purgationi cessurii speratur,apoetei vel struus subinde dandus,du victu malu fit. 2 radicum