장음표시 사용
341쪽
SY R v v v s acidus simplex omnes tum calidos tum frigidos humorcs praeparat, & quo
dam robore attenuat, eorum putredine coercet,
bilis ardore febriumque aestus & sitim lenit, obstructas vias expedit,alte in omnia penetrat, Vri' nas sudoresque a purgatione ciet. aquae puri stimae lib. iiii. sacchati albi lib.v. coquat ut dum cxpumauerint & dum aquae dimidium supersit: actu affunde aceti vini albi lib. tres. Rursum coquantur in syrupi crassitudinem.
SVrupos &iulepos multaque alia tam simplicia quam
composita medicamenta inuenta Arabum esse vel appellatio ipsa barbara manifesto ostendit. Longo tamen an- tempore veteres Gr ci & ex eadem materia & in eosdem usus sua habuerunt apoete mata : quae quod praeparandis aa purgationem tum corporibustii in humoribus accommodarentur,propolismata ipsis sunt appellata, quasi purgati nibus praeuias potiones dicas, quod recta medendi ratione Viam medicamentis purgantibus sternant. Ira Galenus origanum, hyssopum, pulegium calaanituliam in mulsa & xymel ite incoquit ad purgandi corporis praeparatione. Et, si ipsi credimus, Archigenes. Antonius Musa, aliique complures prisci medici ex cichorij,anetbi iridie. chelidonii, &s milium herbarum succis cum mulsa dulciculas eiusmodi potiones a grotis conficiebant ad varios hepatiς aliarumq; partium affectus. Et Dioscoride; radices comasque planta' rum in aqua decoquit & seruefactum ius excolat, deinde vel per se vel mulsa & melle dulcoratum exhibet,aut ut re condatur , tam diu decoquit dum ad mellis crassitudinent
342쪽
yeruenerit.Vt haec tria, apoete ma,sympus,iulepus, solo conditurae modo inter se disserant. In apoetemate enim prae terea quod pro re nata ex tempore serὰ decernitur in tres quatuorve doses partiendii, aci condituram satis erit si sacchati aut mellis trientem recipiat ut subtripluin scilicet sac charum sit ad excolatum decoctum aut expurgatum succum. Syrupum vero qui ut asseruari diu posui perfectiorein cocturam desiderat,tantunde aut minus aliquanto cicchari vel mellis obtinere par est atque colati decocti aut purificati succi. His quia dilutiori penetrabilior & delectabilior
tulepus est,solum propterea sacchari sextantem aut pro fac- charo conuenientis irrupi parem modum recipere abunde suerit, ut subduplus sacchari modus sit ad decoctum accomodatum aut aquas stillatitias. His verb omnibus ex decoctis & succis plantarii & stuctuum comparatis potionibus mel & saccnarum ad lutur, non ad conseruationem solum aut gustus & saporis suauitatem x gratia in sed ob proprias etiam mellis & sacchari vires quas ipsis limpertiunt. Quum enim duo haec quotidiano propemoduin usu consueta nobis sint & familiaria non ut condimenta solum, sed etiam ut cibaria, utraque utique ratione potiones quibus haec admista suerint, vires naturales in morbis sopitas & languentes exuscitant & erigunt, natiuuinq; calorem qui solus morbos concoquit & mitificat recreant, crassaque extenuando de viscosa extergedo Scobstructa expediedo purgationes quam facillimas praestat. Atque hae a melle & caccnaro facultates eius inodi potionibus accedunt suas & ipsis ad varios usus haud paruas utilitates habentibus, quaς singulis describendis auunculus ipse operis auctor declarabit, eo seruato ordine quem & coponendi ratio postulat,& mededi methodus praescribit. Nam quu simplex prius natura composito existat, & recta adhibendorum remediorum ratio alia aliis ordine usurpandis praeponi velit a simplicioribus & iis quae rccta medendi via
iliaemittuntur oratione exorsus est,candia toto opere in caeteris ratione seruaturus a sympo acetoso simplici ducto initio.Na aporemata & iulepos hoc loco siletio pretierit, quod in praesentia de iis medicamentis solum sermone instituat, quae apud pharmacopolas in longum tempus asseruanturae alioqui singularum partium morbis couenientia apoete
343쪽
mata supra sunt ab auctore tradita. Et quavis condita quas conseruas vulgo appellant, D ex herbis & fructibus conditiiij quidam succi iam Ministis Graecis dicti simpliciores sint syrupis,ob eamque cautari praeponendi videantur,post
purgationes tamen quia fere instituuntur ad partium robur tuendum aut etiam conciliandum, ideo auctori consilium suit in alium locum reiicere, ita scilicet medelidi flagitante methodo. Inuenti autem sun t syrupi ut in promptu essent quoties' his utendi occasio inciderit: quod herbae earumque radices& fructus quouis tempore ad manum praesto non adsint,&quum suppetunt urgeat adeo interdum neces litas,ut ex his apoZemata & tu lepos parare non patiatur. Primo autenrIoco syruporum compositiones traduntur quae praeparandi s ad purgationem humoribus coueni ut deinde vero quae partium singularum expurgandis reliquiis, quaeque tueri do ac conseruando illarum robori accommodatitur. Atque
haec generaliter o strupis. Particulatim vero brupus aceto stis sinplex non e solo aceto & saccharo quemadmodum & alij acidi j componendus erat, sed adiicienda filii
aqua quς aceti vim & acrimoniam temperaret. Cauendum ne pro aceto albo destillatum imponatur quod acerrimum' interiora omnia serit non parua sumentis pernicie. Cavendum etiam ne aceti plus adiiciatur: si quidem haec mensura' aequabilis visa est. Si quis autem aceti acore suspectunt habeat ne penetrabili suo frigore molli carne corpora, quale puerorum & mulierum, praecipuξque in ipsi; uterum os iv dat υς ροαγώα enim acetum est Hippocratii poterit utendi tempore permistione aquae dulcis aut stillatitiae aut etiam conuenientis decocti quam dilutissimum syrupti hunc reddere,aut pro eo oxysaccharo uti. Syrupus aceto sus compositus descriptus hic non est, ne pharmacopcros inani iacti ra oneret.Nam addita portione syrupi e radicibus compo stus euadet & in usus eosdem aptus. Id quidem auctori costium fuit compositiones omnium quam optimas ad sum-m quaeque morborum causarumque genera propodere,Vt nihil prorsus maneat remediis destitutum. At vero ina'nem & superuacaneam compositionum farraginem undique eorum more corrogare qui incompertis nec coimpro natis remediis inconsiderate chartas implent, onerosum nimis
344쪽
nimis pharmacopaeis,studiosi; verd indistinctum Sc consufionis plenum fore existimauit.
SYR v Pus e succo limoniam minus quidem lyam acetatus extenuat ac penetrattat bilis feruorem corporis haes stum ac sitim magis restinguit& ardentium febrium putredinem pestilenti uinque malignitatem magis cohibet: Oris praetereavetriculi & cordis principumque partium robur
tuetur, natis eam, vomitionem, animi defectionem&syncopem arcet: peculiariter vero renes eXpur
gat,&vriuam ducit. χί. succi limo num expurgatire colo laneo sponte sua tras milli lib.vii. sacchari albi expurgati lib. v. lente coquantur in syrupum.
Syrupi de limonibus,de acetositate citri j de granatis acidiς,de auranciis, de omphacio,e succo Oxalidis, Oxyarathae& .se ribe : omne; quidem acidi e succis sunt qui aut residendo aut colando clariores purioresque sint redditi, his deinde par sacchari modus aut etiam minus additur, sinet aquae perinistione,propterea quod aciditas ea minime in i festa est,sed sumis & cardiaca. Et minus quoque dilueretur
sacchari l quemadmodum in ivlepist si diutiuq succi conseruari pollent. Sunt qui succos piaepurgant,residendo & insolando aut per spuniantia album ina colado aut etiam leuiter solum exprimedo, ut in protropo vino fit: Deinde cus accharo expurgato,id est ex aquali aqua cocto,dein clari' sicato,tandem i. in ivlepum percocto paulatim admiscetes bacillo versatili agitant dum comprehedantur & una coeant: aut cum saccharo prope percocto parum coquuΩt: aut etiam cum primario saccharo quale Maderanumteo talae iam usque coquunt dum colliquefactum saccharum si & plane dilutum. At l .co modo syrupus e limo num & citriorum succo, syriapus acetatus simplex & iulepus insatus albissimi fiunt: granatorum vero, oxya canthar, te ribes,& Erubro aceto ut genuini coloris gratiam , retineant, inintis
345쪽
sunt diu ad misturam p stillo conuerberandi. Atque consi .ciendi haec ratio in succis quidem fructuum praecipueque acidis locum habere potest, alij vero ut herbarum & radi- icum succi maiorem ad syrupos praeparationem requirunt, atque bis coquendi ii mi, se inel per se ad tertiae sere partis consumptionem deinde ubi colando & residendo declarati suerint cum optimo saccharo in syrupum percoquendi: alioqui facile corrumpuntur & siluin contrahunt.
SYRVPI qui sequuntur ex acidis quoque succis con parati, luperioris vires imitatur, ut syrti pus esucco citrij acido, syrupus e granatis acidis, syru-pus ex aura nciis, syrti pus ex omphacio, syrupus esucco Oxalidis.Peculiariter tam e syruptis e succo citi ij acido febris aestu, putredine & malignitate restinguit, syriapus degradatis acidis ventriculum S viscera magis corroborat, vomitiones & ani mi defectiones sedat, syruptis de auraciis cardiacus magis est & suauis. Syrupus cx omphacio sitim magis copescit: syrupiis c succo Oxalidis bile obtudit obstructionesq. soluit: syruptis e ribessuauior & adstringetior. Vna eadcmq. Omnium consciendorii ratio, in succo enim cuiusuis expurgato sacchari aliquantum minus diluitur, haecq .stannato vase excepta igni datur, sensim q. percoquuntur in syrupum. OxYsACCHAR vhi simplex mistas tu attenuandi tum obtundendi & corroborandi vires sortia
tui , mistaeque humorem materiar, hincque ortis
febribus erraticis confert. V. succi mali punici a
quantur in syrupi consistentiam.
Marsaccharum easdem quas strupu acidus vires obti
346쪽
LIBER VII. 1α9net, sed inferiores praeter roborandi vim qua praestat: propterea morbis asiluis & mollioribus corporib. eius quam irrupi acidi tutior usus est. Ne tanta syruporum varietas frustra asseruetur, auctor rectὰ ac prudenter oxysaccharum compositum, Inieli composiluin,&oxyuieti scylliticum compostino praetermittit. Nam quum ex usu esie putabuntur, medicus illa expedite com Donet atque praescriber,oxy
oxYM LI simplex crastas humores valde ex tenuat,lenitisque detergit, & veteres soluit in farctus, crassa e pectore ducit,asthmati contumaci-basque febribus accommodum. U. a litie purissismae,mcllis optimi an . lib. iiij. coquantur eXpu- mando dum aquae dimidium absumptum sit: actum affunde aceti accrrimi lib. ij. rursumque ex puniando percoquantus in iustam consistentia. Dilutius vero quod fit hybet aquae purissimae
lib.j mellis 3 iij. aceti 3 j. f. eaque despumando
Oxymeli scylliticum simplex multo validius
crassa attenuat,& ad omnia que dixi co fert. Id ex aceto sit scyllitico quod melli ex aqua cocto despumatoq. aifunditur, percoquiturque ut altera. Vtrumque autem compositum reddetur adiecta dupla portione syrupi e radicibus maioris.
Aceti mulsi quod Oxymeli vocant, rarior nobis usus est quam fuit veteribus,quibus syrupus aceta tus nondum co- paratus erat, qui detergedi vi qua mel iacci raro praestat ex- 'cepta,caetera quae oxymeli habet minime inferiora,aliaque praeterea no parui ad febres momenti. Quod autem hodie passim in pharmacopoliis asseruatur acetum mulsum, ingratum plane est: siue id nimia eius crassitie ex multa coctioine nata accidat, siue etiam acore cius nimio. qui noli
347쪽
perinde nostratis mellis atque sacchari permistione seb
tescat & obtundatur. Quantauis enim aqua dulci aut dococto accommodato crassum istud oxymeli diluas, nunquam tamen. similiter gratum & potabile atque strupum acidum effeceris. Dilutius vero quod in rem praesentem fita nonnullis & oxymeli Galeni appellatur, in id omnia penetrantius multo est iucundius, parua enim coctione quunon crassescat, sed in eo aquae fluxilitas seruetur, quam a ceti adiuuat tenuitas, & mellis praeterea spurcitia omnis partim spumae detractione partim clarificatione detergeatur , tenuissimum propterea simul & lucidissimum euadit, si mel praesertim alnum & acetum album receperit, & pauco aceti acore gustanti fit minime molestum: frequentiore tamen eius usu & pleniore haustu stomachum offendi constat. iis praesertim quibus vetriculi oc natura est admodum senule: unde eius in febribuς, ceu acetosius seu mellitius pa- Ies,parum tutus est usus. Mel autem probii deligatur, quod ii iter crassissimum & tenuissimum sit mediocre, sapore dubcissimum & acerrimum, stinuique dulcedinis sentum insercs dc vellicatu pungens linguam,colore pallidum aut sub- rutilum & pellucidum, odoratissimum & recentis limum, quodque sublatum non facile ob sequacem lentorem abrumpatur,pondere graue, unde in imo vasis quod sidit supernatante pretiosius, & inter coquendum spumae parum emittens. Nostris tame temporibus candidissimum mel &suauit limum vereque aromaticum, liquidissimum maxi-mcq; fluxile,alba & duram crustain ducens,ex Lusitania dcc edano Antuerpiam deportari coepit, quod bonitate Attico & Siculo inini in cedit: verum id iam institores ut plo raq; alia nostrates saepius abluendo S dealbando metiui tur, quam eorum fraudem insiuauitate odoris & gustus deprchendes. Huic bonitate & colore proxime accedit mel Naibonense,& hisce etiam regionibus quod e fauis sponte primum defluit Virgineumque mel vulgo appellatur. Improbius vero mel coctione melius.redditur vitasque despumati semper aptior, nisi stomachum in saret in eo diutius immorans, aestuostimque esset & bilem augeret. Mel pueris non tineo sis & lenibus accommodum, aluum de urinas mouet, calorcinque natiuum suscitat & tuetur, & longam prorogat senectam: Picrocholis vero & iuuenibus,quod fa-
348쪽
cile in bilem conuertatur,aduersum
SYRupvs ycichorio moderate refrigerat, viscera omnia leni adstrictione corroborat, detersendo aperiendoque iecoris aliarumq; partiti in farctus soluit, bilem eluit & ad purgatione praeparat, initiis acutaru ardentiumque sobriu & pestilentium accommodii atque salutare. 25. tritius intubi agrestis,quod cichorium vocant 3 iiij. radicit oxalidis,graminis & asparagi contui arti an . j ij. lichenis,eupatorij, intubi satiui, quod cladi uiam vulgo appellant, feriolae, cicerbitae, lactucae satiuae & agrestis,adianti albi,adianti nigri,adiati simplicis & saxi fragi, lupulorum, calliit hae an. m. i. coquantur omnia iii lib. X. aquae dum ad sex redeant. In expresto iure dissolue sacchari albi T. lit, vj coquantur in syrupum clarificatum.
Quum syriapus e cichorio crebro in usum veniat descriptione Nicolai Florentini aut Guliclini Placentini,& terque ex confusa quadam simplicium tum calidorum tum frigidorum miscella atq, etiam ex rhab. constet, vix ut dici possit in quem praecipui affectum sit accommodandus: non praeter rationem hic descriptio immutata est, & pro sus aci eos essectus comparata qui titulo recte enuciantur: ad quos propter radices calidas alioru neuter decerni potest. Si forte acidus desiderabitur, huic syriapi acctos veloxysaccbari triens permiscebitur: aut f paido calidior vel magis penetrans velut ad complicatos affectus, syriari e radicibus tantundem, vel etiam iemis affundetur. Rhabarbarum autem si usquam. addendum esset, utendi tempor potius adiicienda videretur quam parandi, quod eius purganai vis & coctione & diutina asseruatione vanescat, Mad praeparationem humor i hic strupus non ad purgatione comparetur, roboradique vis insit maior in rhabarbaro. quam quaς praeparatorio Propolismati coneniat. Sed net um
349쪽
ten i quidem tempore per se utiliter, permisteri potest quia purgandi eius facultas nullas aut certe perexiguas vires ut habitura, obstante videlicet nimia svrupi crassitudi- cauta strupus ipse ad eos effectus ad quos describi solet non ita efficax per se fuerit: quemadmodum si decocto conueniente diluatur & iucundior reddatur. Nullo itaque aegrorii commodo sed solo dispendio faciunt qui singulis syriapi libris I j. rhabarbari incoquunt eamque interdum mensuram non duplicant modo & triplicant, sed quadruplicant etiam & sextuplicant contra omnium codicum fidem,qui pro quaque lib. tantum 3 iiij. permiscendas esse iubent. Hallucinatur ia qui strupum hunc E solo cichom j succo coponendii ira esse contendunt, haud dissimiliter atque syriapum ἡ citriorum succo : qui in eo licet veritate
maxime nitantur.quod componendis medicamentis mul- .
torum simplicium inter se pugnantium congerie reiiciendam esse ducant, ide6que Guliel. Placentini & Nico l. Florentini e cichorio compositioneς ut discrepantes temereq;& citra rati nem in simitas repudient, non tamen propter
ea e cichorij succo compositio in earum locum substituenda est: quum ad eos effectus quos strupus de cichorio prae stare comperitur,rectξ praestitui non possit. Sive en via ad purgationem praeparanda bilis est, iecorisque & aliarum partium obstructibnes liberandae, siue moderate refrigerandum & roborandum , ut acutarum pestilenti uinque fe-ibrium initio, quid horum quaeso efficere possit eiusmodi1uccus,qui diu & vehementer contundendo aegreque exprimendo primum crassior redditus, deinde per se ad tertiae partis consumptionem seruefactus, tandemque ad syriapi crassitudinem cum saccharo percoctus, omnis propemodum virtutis suae iacturam vaporando secerit Z tantundem sere ac ipsuin merum saccharum. Secus habet in decocti;&succis fructuu in praecipuEque acidis, qualis citriorum , li- monum granatorum &similimn succus est. Hi enim integras vires suas in syrupos conserunt, quum nec pressit substantiae tenuitatem nec coctura facultatem amittant,quemadmodum supra adnota limus. Decocta vero quod multorum simplicium vire; recipiant & propter aquam tenuiora sint & fluxiora, similiter non crastescunt nec vire depe dunt coquendo: unde Sc ex his constantes syrupi praeparan
350쪽
dis ad purgationem corporibus magis conueniunt: qui vero ex aliis iuccis sunt,post purgationem patente iam &βuxili corpore, rectius in eos vitis decernuntur, quos singulis describendis auctor commemorat.
SYRupus in tybi domestici bilem obtundit, iecur refrigerat, expurgat atq. corroborat, te cru& e iecoris obstruistione ortos morbos per anat post purgationem utilis,&concocta iam quod a modo febrium aliorumve morborum materia. V.cndi uiae recetis,scriolae, lichcnis,lactuci ,agri monil cicerbitae, hieracij an. m.j. 6.quatuor seminum frigidorum maiorum an . 3 j. fantali albi de rubri contusorum, rotarum rubrarum an.5 ij.cO- quantur ex viij. lib.aquae ad dimidias. Adde colato iuri sacchari albi lib. iiij. Rursum pariter coquantur,dcspumentur, CX purgenturque, coquc'
do adde succi endi uiae restis etia purgati lib.j. Postea succi granatorum acido mim puri Jc defaecariti a iiij percoquantur in syrupui
syrupum hunc cladiutae tametsi incerti auctoris,componendum tamen atque reseruandum idcirco putauit, quod summa ratione descriptus videretur, atque ita plus cssicacitatis habiturus quam si e solo endi uiae succo constaret ut nonnulli volunt: omnibuς iecoris vitiis per sanandis post co Toris purgationem utilis, at hic biliosorum morborum reliquiis expurgandis, imprianisque cutis scabiei &prurigini accommodatuS.
SYRupus bigantinus mistas vires sortitus tu iecori tum lieni expediendo expurgandoque cO' paratus, id I. post purgationes: ictero & arquato nigro de diuturnaxum febrium reliquiis pcculi