장음표시 사용
571쪽
DE LVIs VENERE AEbusq; stmptomatis se periorum remediorum usu sublatis,nς quid altius demersum non prorsus extinctum, denuo se prodat: perutile sit lacommm.adite exquisite paratum, in qqo sidores iumpto in ingressu Guaiaci decocto cum opiam,di .s aliquot promoueantur pro viribus,in eius vero exitu quin in lectρ ruri uni ad sudores excipiendos se compone aquae nostrae ad omnia venena sane quam efficacis,i v. haurire. Haec ubi iam septem octoue dies aut amplius pro .asiectionis diuturnitate & sui ipsius natura,i ac viribus pertulerit , sumendum iterum erit quod pumet medicamen- tuses,atq; ab eo quatuor istxve dicbus in pallii aquosum bubenaum decoctum misso sortiore, post ad pristinam vi-riendi rationem paulatim redeat, ac exire incipiat, sed cau-- & longius ac longii . . nec in apertum statim, sed primum intra parietes,& de voci coenaculo io aliud inambulandum: deinde ad vicinam aliquam nec longius domum, . donec aerem ferre assuescat. Nihil enim hic repente fieri t mutari debct, sed omnibus paulatim assuescendum. . I ij viginti, ali i triginta die; satis esse putant, quibus con-Cly ae x L 33 uti dari uiri decoctum minimum dies quHdecim bibat xalde dilutui Ita sane ei se in recens i
et is comperio, quo cum quindecim, aut ad summum viginti dies in cubiculo continui, exire sino,& ad consuetam tuendi rationem paulatim rea re, vice ibu etiam nodum cicatrice obductiq. nec maculis prorsum exstinctis: quae tamen pollea paulatim exsiccantuν, evanescuntque omnia, idqtie hyeme. V m aestate & temperato caelo domi laborantes continere si peruacaneum puto: quin & detersis sudoribus matutinis sumptoq; cibo vel soris inambulare, vel motidianis muniis vacare permitto, dum ad vespertinos hi redeundum ac nihilominus perseriae curantur. tanta est optatae viti atq; efficacia. At vero cum vel minimum huius Luia figmentnm aliquando diu consopitiim intusque delitescens recidiuam haud raro inuehat: quadiu vel tubercula, Vel ylcera, vel maculae vel dolores superiunt: tamdiu prosecto suspecta esse medico debet futura valetudo. Eam ob rem s quis existimati nem integram tueri, & nominis i mam praeclaris curationibus extendere contendit, . rem disx' 'osum minians intermittat, dum omnem Luis so- . lein xa lini us exstirpauerit, tantique ac tam cyudelis ty- -
572쪽
intemperantia, vel exoleti ligni intumitate quippiam aliquando revirescat, recurrat. lue post aliquot menses aut annos. stinui atque hoc deprehensum fuerit, eandem omnino
sua sertiri subire curandi rationem,dum nihil prorsus supersit e neque igitur dierum numerus, neque ligni & optatae pondus utendum certo definiri potest. Recens inquinati saepe xv aut xx diebus persecte liberantur. utuntur ligni pondere sex, septem, octoue ad suminum librarum: optatae 3 iij aut paulo amplius. At qui morbi diuturnitate extenuati sunt, de doloribus ac nodosis tuberculis lain obsessi, Vix quadraginta aut quinquaginta diebus evadunt. Lignin xv. aut xx. aut ultra insumunt: optatae i iij. aut iij. Qui
cepius etiam fuerunt peruncti, rennium dissicili me, & vix unquam in totum liberantur, duplici de causa: quod & ea sit hydrargyri vis de proprietas, ut qui eo fuerunt perumsti,
aliorum remediorum vires vix sentiat:& quod etiam morbi huius caussam alitu illa in corpus impingant. Metuunt ac verentur nonnulli, cylin gracile dc sccum corpus, aut morbi diuturnitate exsangue & ex arefactum occurrit, vi-
ribu' ne destituat ira in hae curatione, aut etiam in hecticam tandem coniiςiatur 'et corporis atrophiam, ob idque parum quid satis esse putant, cui vis moroi caedere possit,
dum vires recreentur. At certe multorum fide & experientia comprobatum. est, hac victus obseruatione siccos humanescere & macros pinguespere , estque huius cremoris natura, neminem destiIui ut sinat. Quare etiam infirmissimis non minus, sed aliquanto etiam plus dandum est, quia nihil cum impetu facit, cum eius ii amentum sit paulatim sanare. In his lai n. aut nulli aut parce mouendi sunt sudores, dum vires paulatim huius decocti beneficio recep rint. Interim nisi ulcera dc vulnera sint,nihil foris illinitur. His vero si exigua sint, neque unguentum neq; aliud quid imponendum: sed exspectandum dum exstincta mali radice sponte siccescant. Sin altius serpunt, sordidioraque sunt, aqua nostra plane diuina bis terve quotidie abluantur,carpinatet inque goaypi9m in ea maceratum imponatur vlceris cauo. Haec non modo mirifice deterget, siccat, se
penteq; malignam putredinem arcet & cohibet, sed etiam quicquid in viceris cauo durum est, paulatim maturar ci
573쪽
in pus deducit. vlcus dein carne replet & tandem cicatrice obducit, ut multorum vn uentoruin vice merito usurpari
CVRAτio NεM Luis Venereae sinplicis recens aut non ita pridem contractae , quam breuissime licuit lperstrinximus Nunc cum plures cum ea concurrant & implicentur morbi, aut iam diu in ueterata est,quaenam tenenda curandi methodus, tradendum. Lues Venerea morbi quibuscumque componitur ac complicatur: interdum o mnino consentit atque congruit; interdum dissentit. Consentit, chira eius curatio aliis quoque sinandis conducit, aut nihil saltem obest. Dissentit; cum eius curatio alteri in-l scommodat, moramque adfert. Lui consentiunt Arthritis Omnis, & doloreς externarum partium omnes a capitis distillatione, intemperies ventriculi aut iecoris humidior aut frigidior, hincque nata obstructio, vel etiam hydrops, epylepsa, vel etiam stupor, paralysis, aliique complures ab humida & fripida caussa etiamnum praesente contracti. Hos itaque & simul cum Lue & seorsum sanare licet. Cumque id tentare libet, ab urgentiore semper incipere iubemur, alicro tamen,quoad neri licet minime neplecto. DiΩsentiunt sebris omnis, intemperie 'hepatis calidior & si cior, psora, lepra, aliaque omnia scabiei siccae genera : om-nis Anguinjs siue ex utero, siue ex ano.siue ex pulmone reiectio , aliique affectus complures a calida & sicca caussa etiamnum praesente prosecti: horum enim legitima cur tio legitimi & refrigerantibus medicamentis perficitur, quorum usu quoniam Lues fit deterior multo , eius quoque & difficilior & longior futura est, quae calidis & siccis& valde attenuantibus remeditu perficitur, curatio. Itaque cum horum quispiam acutus & praeceps , ut pleuritis, Vel febris ardens Lui complicatur, 'posthubita Lue, eius statim debet tentari curatio, iis tamen remediis, quae quam iminimum Luis caussam augeant. In connexis enim assectibus urgentiori vel praepostero ordine in primis est succurrendum: atque in id quod est grauissirmam, omni curae
Luis aliis aselibin implicatae curatio. '
574쪽
& cogitatione primum incumbendum , siue id ante I uem Veneream & ecertam eius curationem partum iam erat, siue recens, dum legitima tentabatur curatio, interuenerit. Grauissimum porro est vel quod maxime aegrum in vitardiscrimen adducit, vel de quo is grauissimc conqueritur, cuius interdum precibus cedere cogimur. Horum exempla ponenda. Non ita pridem tonsor me ad visendum rusticum quendam bene habitum & quadratum deduxit. qui cum duos iam annoς ab inunctione ex livdrargyro, omni dolore Vaco siet,ac omnino restitutus sibi videretur, in recidiuam tamen incidit, qua duos iam menses crudeliter admodum premebatur. Dolores aceibi tibias & brachia media obsidebant , atque ipsas etiam scapulas . noctu grauius excandescente; : sed omnium grauissimi in capitis externa parte
si bantur, in qua etiam aliud circa pericranium occal lutile plurimis in loci; deprehendcbatur, fauces quoque ingens ulcus ad palati basim iam diu occupabat sordidum. nihilominus tamen nec decumbebat, nec cibi fastidio, nec siti premebatur, sed muniis omnibus pro more vacabat, dum superueniente inopinata deglutiendi difficultate,& viribus repentὰ concidentibus in lecto manere coactus est, in quo eum deprehendi languidum cum pulsu nequenti& sceleri, se e teneri, ac maxima difficultate ooti modo deglutiendi bibendique . sed etiam loquendi: nihil interim tumoris soris in faucibu , ut neque intus in amygdalis apparente. Quis non hic agnoscat periculosam anginam Luis recidivae implicitam, omni celeritate accommodatis remediis, Liae etiam neglecta curandam At imperitus tonser morte impatienς, lucro inhians, omnia deglutiendi symptomata ad sauciu ulcus pertinere credes, statim irierin scio suis seruis intingeniuum aut potius misere iugulandum aegrum conanti sit. Itaque unguento proritata fluxione noua, bidito extinguitur. Haud miti hs cum aliis multis agitur Liae Venerea correptis, si vel febris adsit continua, letiam grauis morbus aliquis, cuius postponatur
Familiaris qui ait meus aianos natus triginta qui quet, quater aut quinquieς in anno diris cruciatibus spina in dorsa scapulis'ad finem lumborum obsidentibus,
575쪽
& nonnunquam isthiade solebat torqueri sine febre, sine ulla spirand ut metendi difficultate line vomitione Idque A maligna quadam distillatione , Luis naturam , qua olim
inunctione fuerat curatus, resipiente. Hic cum saepius a nobi et suisset his dolorib. liberatus, iteratis purSationibu , via guentis,& solis anodynis primum, deinde resoluentibiis &roborantibus, ac.demum recreatis viribus aestuariis ac soribus siccis capiti admotis;recurreretque nihilominus dolorcosuetus; atrocis tandem Chirurgi industriam experiri cogitam num sorteliorum dolorum radicem penitus eximere posset,ac recidivae periculo liberare.Hic dolorem crudo lissimum ad lumborum regionem pertinente nephriticum esse ratus: languidum iam aegrum quatuor iam dies noctEGque insomnem in balneurn praecipitat aquae dulcis calidio- iis, ibique morari diu iubet: quod ille dolori: crudelillimi leni edi spe fretus exequitur; dum resolutis spiritibus ac defecto prae virium inopia corde, mori se non sentiret. RectEquidem hic properabat dolori, ut crudelissimo sympto inati vires frangenti corporis gubernatrices,neglecto etiam morbo succurr e. Hoc eni in praestabilius,quam urgentioris forocia sinere prosterni aegrotantis vires,quarum gratia cura tio instituitur.Nam quanquam sublato morbo tymptomata protinus vanescunt,neque usquam possint in corpore sola lubsistere,si tamen grauia adeo infestaque sint,ut periculum sit,ne antequam dematur morbus,violentia aut perni cie iugulent; leni eda protinus, ipsaque medendi metia ir inuertenda. At ibi tamen peccatum grauiter est. Est enim
terminus nunquam praetereundus medico,qiij ex arte genqrose contra morbum quempiam pugnare contendit, con stitutus,vit tuto medicetur ei qui dolorem imitigat, ut.viret custodiat,per ea scilicet,quae virium robur tuetur atque co-
seruant sympto nata leniedo, quo A morbo rςsistere&cu rationis spacio sussicere possint. Iam vero a Lui complici tus dissentaneus affectus diuturnus & lentiat est , cuius ne queat statim curatio perfici,& a quo etiamnum aliquando neglecto mimis quam a Lue impendeat periculi,eo postlibito Lues curanda periculosior,iis tamen remediis,quae co-trario & dissentienti morbo quam minimum obsint. At si aeque graues & periculosi existunt ; non huic aut illi prorsus,sed utrique mediocritate quadam & remediorum cor itrariorum
576쪽
Qv RATIO M v. fueruariorum temperatione eadem opera succurrendum. Esto itaque,nobis occurrat qui ipiam annorum xxv,Lue Venerea contaminatus: cui corpuς sit siccum & aridum,variis febribus biliosis obnoxium : volae manuum plantaeque pedum impendio sepE calcant Os amarore persultam sit,atque perpetuo aridum, unde cibi inappetens & siticulosus euadat. Luem Veneream si quis remediis descriptis curare aggredietur,alii; affectibus neglectis in certum vitae discrimen agrum adducet. Eteni in manifesta haec viscerum intempcries calida & sicca restigerari & humectari postulat,
seruato robore Lites vero contracta, non nisi attenuantibus& resoluentibus, quae omnia fere siccant & excalfaciunt, curari debet. Itaque summa methodo opus est,qu. N eodem tempore remediorum cotrariorum perinistione, utriusque affectus curationem pexficiat: ut increscenti phlegmone dis gerentia remedia reprimentibus permista adhibemus. Victus instituatur non omnino siccans aut tenuis, Ut in cur
tione legitima; sed quodammodo humectans & refrigeras: in quo per initia loco Guaiaci sola in potu utatur ptisana. In cibo conuenient non modo pulli columbini aut gallinacei aliaeve carneu coetu faciles, assae in succo oralidis aut mali granati aut auranci j maceratae, sed etiam elixae atque
etiam interdum ex iis paratae sorbitiones refrigerantes. aut
etiam hordeatuin. Ψger quoque non semel tantum die aut bis, sed ter quaterve copiosius alendus. Soluenda primo stasim die erit aluus medicamento e Catholico : aut si magis arrideat, per cassam fistulam ; aut per apbgema aliquod in
duos matutinos haustus alternos ex decocto aperiente, incidente , detergente & refrigerante comparatum cum lenna & agarico. Haec enim omnia quoniam purgando hisemectant,pariter & ren i gerant, idcirco sane viscerum si itatem & calorem emendant immodicum,no tantdm qiiddhumores acres biliososque expurg 'nt; sed etiam propria vi& insita facultate. Rirabarbarum sola siccitate noxium est, multoque magi , quaecunque vehementiore aliqua siccadi& ex calfaciendi vi pollent, ut scammonium , colocynthis, aloe. Postridie purgationis aporemabis die usurpandum ad materiae praeparationem paretur. Repurgato bis aut ter alternis diebus corpore mittendus sanguis est, pro plenitudinis Sc varium ratione. Ita enim non modo viscera totum-
577쪽
que corpus refrigeratur, sed plenitudinis etiam pericula;
quae aliis attenuantibus resoluentibusque concitari facilbrossent, declinantur. Posteaquam viscerum impuritati α1ntemperiei prospectum erit v Ii aut v iri diebus, refrigerantibus his & blande expurgantibus: propria Liris remedia adiungenda sunt. Itaque pii sanae loco decoctum Gua- iaci hoc modo praeparetur, quo S in pastu & extra pastum cum volet utatur. Ad sudores quoque promouendos cocin netur etiam validiu ς Guaiaci decoctum , quod longo usu notabimus non modo non augere calidam Sc siccam viscexum intemperiem,sed ita etiam his mectare, ut quavis ratione extenuatos & macros pinguiores reddat, & omnia symptomata ab intemperie calida &sicca hepatis contracta demulceat. Quod in legitima curatione monuimus,aluum semper liberam esse oportere; id in hac corporis constitutione maxime curandum, ob scrvandumque est; neque coiit
mittendum, ut quippiam circum hepar aut liene m aut ire ipso etiam ines araeo indurescat. Tertio ipitur quoque die si ea subsistat; aut etiam si sponte aliquid ueponat,quarto tamen quoqne die,si quid in visceribus iamdiu haerere vel de quotidiano etiam alimento giἶni,cumulariq; existimatur; expurgandum vel apoetematis lii pra positi doli: vel cassa fistula,vel Catholico: eo deinque diu validiore Guaiaci decocto inane saltem abstinentum: nisi in eius 3 vj. sennae I f.
incoquere visum suerit, ad inse percolatum loco apoZematis usurpare ad utiumque efficax. Cum iam horum remediorum alternato usu , toto corpore lin morti portio maior
ab suinpta dissipataque fuerit,ac corpus ad optatae usum recte praeparatum : balneum paretur aquae dulcis tepidat: in quod ingressus aeger op atae iustam quantitatem deglutiat, ac inox Guataci decoctum superbibat, ibique desideat integram horam In exitu dein ad sudores pro viribus excipie-dos in lecto se componat. Balneum praeter quam quod e corpore sicco sudores copiosiores elicit: partium etiam selidarum omnium nedum viscerum siccam & calidam intemperiem si quid aliud emendat, impellitque quo minus
sudorii in eruptione ac moderate siccantium remediorum
usu,quae ad curationem relictuam necessaria sunt,laedi posset sint. Maxime autem melancholicis omnibus Lue impeditu conuenit: quo. constat sicco esse viscerum & partium
578쪽
solidarum tempera meto,quod humectari des derat. Id itaque vel quotidie vel alternis diebus semel ingredi siccos Mattenuatos, colida & sicca vel alterutra hepatis intemperie affectos confert. Ad id autem praeparentur, qua ratione iam dixi perseuerEntque,dum Lues omnino iit sublata, aut certὸ quandiu optatae vi et erit necessarius: nisi sorte intermittete aliquot dies adstantis medici prudentia aliquando censuetit. Quod si sorte per curationem, iudicatione quapiam repub iante balneum ingredi non licuerit ; ea cert Eabioluta, si qua longo remediorum usu partium temperiei labes inusti est ea tepentis balnei usu ad multos dieς conti nuato sacile delebitur; nisi vel hydropis vel destillationis
cuiusdam consuetae metus abstinendum exhortetur. Sic autem ut dixi tepidum ex decocto herbarum refrigerantium& humectantium comparatum: in quo, ut neque in egresse sit, iudoreς nec promoueantur, nec excipiantur. Consertia men ingredientem sequentis decocti refrigerantis Sc vincera roboramis I vj. ebibere, quandiu assidenti medico videbitur. Hoc decoctum in neutro exemplari via eo des riptum, sed medio adpraxim Dam vera arte inLiriscio facile erat sit lasei mare. emand modus per ist C A P. XV.IA M vero si neglecta Lues aut ina tersectὰ curata tain- diu in corpore haesit, ut non modo dolores implacabiles, sed nodos etiain compluresvel in tibiis vel in capite inuexerit; supra posita quidem curandi methodus teneda eri , sed cui alia atque alia pro laborantium natura & symptomatum varietate validiora remedia accedat.Duos reseram a me restitutos,quorum imitatione caeteri curari possint. Dominus de Mesieres, Prior S. Dionysij a carcere annos natus X L. corpore mediocrIter carnoso & bene habito, Lue correptus Venerea, seniores statim consuluit praeclarae huius vibi; Medicos & Chirurgos. Horum omnium communi consilio atque consensu repurgato prius corpore ac sanguine misib, hydrarsyro accurate inungitur. sputatio eruiripit vis. die copiosa: tand&nque aluus etiam sponte resoluitur. quod animaduertentes, qui hunc initia ebane
chirurgi, breui adeo curatum iri polsccbantur, ut iam ἀ-
579쪽
bi restitutus videretur, eorum nimirum Omnium usu, qua ad persectam per bydiargyrum curationem spectant. Ve-xum enimuero cum iam exactis diebus viginti, opis nihil asterretur; reuocati in subsidium Charurgi, morbi cotumaciam arsuunt: quae interdum nisi iterata simili inunctione compesci aut cohiberi non possit:ad quos accersiti medici
sacile annuunt. Itaque eandem,sed tamen crudeliorem curationem expertus est: cum nihilo magis quam prima leuaretur. calumniam amolientes chirurgi, quosdam esse proposuerunt,qui licet curatione hac non modo non liberentur, sed etiam crudelius multo, quam prius crucientur; exacto tamen ab ea mense uno atque altero paulatim postea sanescunt, hydrargyro partibus solidis admisso morbi causam
sensim demoliente,superanteque. Quod sibi laborans salutis cupidus facile persuast. Sed ciun totos tres meses mus stans nihilo melius haberet; ac multi praeterea scirrhi ac tophi in capite, in osse crurium,humerorum & brachiorum exorti essent diris cruciatibus molesti 1, Chirurgos reuocat: . qui uno omnes ore curationem per hydrargvrum repetendam putant. Neque hi prius finem inunctionibus imponunt , quam duodecies duobus annis eandem curationem tanto dolore tantisque i cruciatibus sine ulla ope perpessus est. Inde cccum adeo & ex sangue corpus euasit, ut in eo nihil praeter aridam cutim & olla superesset, ac si ωλεον potius videretur,quam viuum corpus.Tophi interitas munti obsederant tibiarum. crurium,brachiorum & capitis ossa diris cruciatibus, qui impedierunt,quo minus integro biennio somnum inire potuerit. Hos Chirurgi alia curandi ratione destituti, cauterio aperire cogitat: ita virus aliquod aperta cute stillaturum sperantes. Itaque cum duobus in locis , ubi tophi crudelius amigebant diuidatum in capite os
nigrum cerneretur: ipsum terebello eximunt humoris a b monia parte iam interna exesum,& veluti terebra omnino per ratum, ac cum ne sic quidem dolores remitterent: neclomnum iniri posset: emplastris de Vebo cum duplicato intercurio hominem per mensem vestiunt. Alij vinum Gaiacinum postea per mensam exhibent: alij etiam balneo ex decocto Guaiaci mergunt: sed omnia uullo auxilio. itaque hominem moribundu pro deplorato deserunt, nesta ei medicamenta opem allatura professi. Quam cedo cla-
580쪽
c RATION 2. nais tantae caussam asserent3 Cur hydrargyrum, quod Luis alexi pharmacum vnicu in praedicabant, hunc atrociter ad eo diuexatum restituere non potueritὶ Empiricos credo curationem instituisse dicent. At chirurgi erant huius praeclarae urbis celeberrimi, medicorum etiam multorum adiuti consiliis, nec aegrotus ipsesbi unquam defuit nihil enim ei unquam tam durum, ainque molesbim praescripta est,quod non dicto citius subire voluerit. Nemo a seruis accuratius unquam fuit tractatus. Denique non opes,n5atas,non Vires,neque quidquam aliud illi defuit quod ad curationem requiri possit. Ratum igitur sit, hydrargyrii Luis non esse antidotum , sed Empiricorum inuent una quod tanquam sucum malo adhibent, neque a viris bonis & reip. studiosis tam fallacem incertam atque adeo crudelem curationem unquam tentari debere. Non multdmplius,cum haec scriberem,actum est cuin huius urbis medico docto quidem & bene noto sed nimis credulo. Hic cum ex impuro concubitu contraxisset penis ulcus,ac tan dem in Litem veneream incidi ii et quinquieς crudelem ea curationem frustra tentauit. Nodos; tandem tumoribus& diris cruciatibus in die; inualescentibus prorsum contabuit,dum dentibus excidentibus ac gingiuis putredine absumptis,crudeliter vitam finierit. Qua ratione restitutu, illis sit. Cum aridum corpus lenta etiam sebre contabescere vis deretur, visum est aegrum alere cuchymis & concoctu sa-cilibus, cuiusmodi sunt pulli gallinacei, columbini , pe dices iuniores, dein vitulina caro ex hoedi na,hi que persimiles auc etiam prς stantiores Sint autem haec oo corporis ariditatem maciemque modo elixa, modo asta. Acilius est enim liquidis impleri reficique,quam durioribus. Conueniebat itaque ex Guaiaci decocto vitulina caro cum pullo gallinaceo diu elixata, circa finem adiecta Oxalide, bo-ragine,buglosso portulaca & pina pinella siquidem eorum expressiim ius bis die ad I vi exhibitum praeterquam quod vires promptissimE N sensi in instaurat: morbi quoque causam mitigat. Ab ea sorbitione, luae octava quaque hora exhibebatur,quippiam assium,si poterat, assimebat,iande pro bellariis ruas passas ct panem biscoctum. A vino toto cura