장음표시 사용
551쪽
tem scabiem siccam ac lichenas, ad pseram ac lepram age-ctus sane perquam rebelles, nec aliis quantumuis accommodatis remediis obsequentes, magno profectu illud aliis rite permistum ut proprio dicetur loco, usurpauimus. Sed de his satis iam de primis qualitatibus. .
Argentum vivum aliud ex plumbo, aliave materia fieri, aliud in argenti sodinarum tectis stillatim concretum inueniri, inter omnes constat metallicae rei peritos scriptores. Verum de eius temperie non parum inter se Medici dissentiunt. Aliis frigidum & humidum , aliis calidum & siccum existimatur. Qiri de sedinis inueniendis ac de ipso in
illis lcgendo obsernationes literis mandarunt, montes locosq; omnes in quibus abstrusus delitescit hydrargyrus,ineunte vero crassis densisque vaporibus ac nubibus circundari, altius ob sui grauitate ascendere ncqueuntibus, vix sVnquam aquae penuria vel. media aestate laborare prodiderunt.Idcirco arboribus plurimi; illa loca luxuriant, & her bis variis decorantur, alias viriditate & venustate facile si perantibus.Sua enim frigiditate ac humoris multi copia ς- statis aestum & siccitatem hydrargyrus contemperat. Coi tra stilphur, vitrioluin, & sal calore suo & siccitate arida omnia & sterilia vicina loca reddunt. Adhaec arboras ad so-dinas argenti viui tardius multo quam aliis in locis solia emittunt,& vix unquam flores edunt: qui si sortὰ aliquando
erumpant: fiuctus certe ad maturitatem peruenire nequit.
Postrem 5 in fodinis, qui hydrargyrum legunt, aut praephrant, nisi prudenter & caute se gerant, in neruorum contractionem facilὸ incidunt. Et haec qui lem, quae vel rei Medicae ignaris experientia quotidiana innotuerunt, hydrar-. gyrum frigidum &humidum esse testantur. Sed ad alia pergamus.
Argentu viuum aliud facticiu ex plumbo, vel, ut Diossicorides censuit, ex minio, quod Cinnabaris dicitur: aliud sponte naturae prouenit,tegiturq; in propriis sodinis. Illud originis suae nondum immemor crassius & impurius, ut
quod ad inaurandum, nisi accurata praeparatione expiam tum attenuatumq, fuerit, accommodari nequit. Naturale ero tenuius, purius,& ad omnia multo praestantius, durissima quaeque metalloria corpora subit ac penetrat, secumq, in his assusum retinet aurum. Vtrumque tame eiusdem esse
552쪽
ev TIONE. NI naturae, eodemque temperamento praedit'inter omnes c
stat. Quocirca si facticium ortus sui ratione frigidum sit,ar gentia in omne vivum frigidum esse necesse est. Sed ad eius
opera & effectus oculoς inentε inque conuertamus. DAO-
res quoscunq; tum calidos tu frigidos vi narcotica sistit, &coniopit,perinde atque opia: sanguinis eruptiones omnes sistit,bilis ardores exesionesque retundit, & acriti omnium humorum impetus cohibet: pustulis ulceribsisque ex iis natis opitulatur. Haecne ullus ad causam caloris participem referet3Sed mala, quae corpori admotum inuehere Avicennas comemorat, & nos longa didicimus experientia, percurramus. Cerebrum neruorum principium ita refrigerat,emollit, laxat ,ut rheumatismis nulla aut leui admodum occasione tentetur in posteruin, atque si aliquando in aurem incidat, praeterquam quod tanto frigore dolores excitat diuturnos, surditatem quoque parit, atqui men tem peruertit,& sua sede dimouet: led,ut siepe, conuulsionem,qua conquiescente, magna partis conuulsae relinquitur grauitas, interdum vertiginem , saepissime epileptiam
concitat, nonnunquam veternum , aut etiam apoplex iam cerebri substantia nimiopere refrigerata commotaque.
Haec si inunctus ac corpori affrictus hydrargyrus infligit incommoda,n6nne impense frigidus & humidus si oportet
Faber quidam aurarius anno Christi is s6. solius hydrat- gyri vapore grauissima, quae mox dicam, sensit incommoda. Isbis aut ter ad summum. dum argenteam stippellecti' lem inaurabat, hydrargyri vapore admisso imprudentius, statim stupidus, veternosus ac plane mutus euasit, quae in os indebantur deuorabat ille quidem, stercus tamen & vrianam minime exire sentiebat, neque ad aurem inclamantes audiebat .Exactis mensibus sex accensus humor febrim ta-dem acutam concepit: ac tum excusso torpore loqui coepit, α quaestis respondere, sed perturbata omnia & co snsa. Remisit die xx. post accommodatas vacuationes se-bris,& in lentam dehenerauit: qua tandem liberato, cerebrum graue torpedique sensus omnes remanserunt, mensique ex interuallis perturbata. Hic quis opera non agnoscit
immensae frigidixatis & humiditatis 3 Sed quid haec ut no- ia profero Z Nonne ex iis, qui vel unguento ex hydrargJ- . II iij
553쪽
ro illinuntur, vel eius vaporem aut cinnabaris fissitum admittunt , alios quotidie videas subito resolutos aut attonito; repente concidere quosdam assthmate anheloe,alios paralyticos, collo, manibus, pedibulque iremulis vacillanteς, alios surdo ,reliquam vitam misere exigere 3 Hispanoruin& Italorum aliptae ex hydrargyro sucum mulieribus quaerentes in quam foeda mala illas coniiciunt 3 Solius faciei illitu dentes his breui liuidi marcescunt,sectet anhelitus,saeie corrugata oculi caligant, & senescentes ammate per eunt. Sed rem in hydrargyro admiratione dignam,a nullo, quod sciam, animadiaeriain contemplemur. Hic enim siquis rerum euentus bene obseritet, non anodd pituitosis morbis obnoxia nostra reddit corpora, partEsque omnes in rimis carnosas suo stigore & humore laedit, verum ita la-efactat,& sua qualitate imbuit, vix ut corpus febre corripi possit,etiamsi multa scateat cacochymia. Anno a Christo nato Iss6. Coriarium . quendam tonsorvi inuiserem rogauit, rarum affecti ina & obseruatione dignum me visuria in dictitans. Is tametsi annos amplius decem post curationem per hydrargyrum ita salubriter ex gerat, Videretur peracutus, repentὰ tamen ei orto in sincipite dolore diutius perseuerante, non modo eius partis os totum paulatim computruit, exesumque est,ut frustulatim excideret:sed & cerebri utraque meninx eadem putre
Aine absumpta, subiectaque cerebri substant a in absces-- sum conuersa est unde magna puris copia finistrabile visui
per multos menseς, non ex ea tantum parte, sed ex viri iuque oculi angulis etiam stillauit. dente ς exciderunt o innes.
Hic tamen neque state corripi lincredibile victuin visus est. neque cibi Astidio multum premi, neque extenuari, duni
ad ventriculos cerebri ventum est, quo tempore mors re
liente hominem diu miserὸ amictum e medio sustulit. Aios complures vidimuς non minus crudeliror excarnificatos ad longum tempus vitam proauxisse sine ulla febre, nisi sorid dolorum vehementia, aut vigiliarum diuturnitate lentae cuiusdam species inducatur: quae etsi diutius per . seuerauerit, non tamen, ut parum in his ve: satus existimare post, in hecticam degenerat: sed remediis quae Luem, i iique symptot nata tollunt, interdum etiam febri adue
se,delitescit. Huc quoque specta quod Medicis in artis qui
554쪽
yzydem operibus diu versatis & exercitatis, sed parum oculatis saepe imposuit, eos qui unguento ex hydrargyro semel
fuerunt intacti, aegre adeo medicamentis Purgantibus tuo-ueri, ut ea duplo validior quam ante,Acile perserant.Quae omnia si quis acriore animi acie intueatur, & ponderet iudicio , n6nne a frigida quadam causa haec proficisci existimet, quae non modo corporis nostri natiuum calorem ita obtundit, ut aegrὰ postea catharticu in E potentia in aetiim reducat: sed & partes omnes humorEsque ita refrigerat &humectat, & in similem sibi qualitatem alterat, vix ut vel meaicamentorum vim sentire, vel inflammationem con cipere possint. Summa autem haec restigerandi huin in-dique potentia nisi in tenui substantia consisteret, haudquaquam tantis operibus excelleret. Qui contrariae sunt sententiae, his maxime argumentiet nituntur. Argontum vilium temperie calidum esse, ex effectis inquiunt, intelligitur: licet aliis quibusdam probabilibus rationibus frigidum esse appareat. Crasti quippe attenuat, incidit,dillbluit, & in sudores dissipat, obstructa aperit,durissima quaeq; penetrat, aliaque multa edit opera,quae non aliunde quam ab eius calore peti possunt. Sunt enim illa caloris propria ei secta stigoris plane contraria. Verum enimuero siquis hanc rem propius intuetur, efficientem istorum causam alio reserendam esse, quam ad hydrargvxi calorem intelliget.Etenim demonstratum est a philosoplus x medicis, summat medicamentorum vires & facultates, quae causae sunt eiscientes, alias a qualitatibus primis, calido, frigido,humido sicco: alias a secundis, quae 2 materia prodeunt, cuiusmodi est tenuitas, crassities, lentor & acrimonia , & alias a forma & occulta proprietate proficisci: e6sq; prorsus caecutire, qui in medicamentis vires omnes a primis qualitatibus quaerunt,nihilq. in tota arte praeter in temperiem circumsonant. Itaque argentum vivum summa partium tenuitate, qua vel durissima metallorum corpora sibit ac penetrat,non calore attenuare, incidere, & sudores mouere credendum est. Piper & pyrethrum calidissima cum sint, imbecillita tamen sudores promouent, quam Guaiacum temperatum, minus quoque attenuant & incidunt pulmonum crassum lentumque mucci,na insis'. me sis promouent, quam Gentianae aut Alistolochiae radix,
555쪽
illis calore cedens.Sed quaeret sortasse aliquis, qui fieri possest ut in medicamento impense frigido & humido materia
insit summa partium tenuitate praedita ὶ quaerendum quoque fuerat, cur optum adeo si igidum,ut narcoticorum sit Vehementissimum, amarore gustantibus si molestu. Multa crede mihi deprehendes in rerum natura, si singula bene examines, in quibus caecutire humanum intellectum sit necesse. Iam vero hydrargyrum vehementer humidum csse, non siccum, praeter supra posita, hinc colligitur : quod
praeduros scirrhososque tumores prae caeteris omnibus e
molliat, concret6sque dissoluat: quodque neruos omnes& articulos adeo relaxet & debilitet, ut omnem fluxionem facilὸ admittanti suscitenturque eius usu tremores immedicabiles. At nihilominus quoniam vi specifica omnis generis humores violenter euacuat, recte e accidenti exsi care perhibetur. Hos quidem tremores d Luis math cim ratae reliquias neruos obstruentes vel ad inoxorum spirituum resolutionem dissipationemque non ad argenti viiii humiditatem aut vim qualitatam maleficam rese rendos esse contendunt Chirurgi: & ad hoc argumentis utuntur parum validis: quae nobis redarguere facila li
Tremore videntur corripi non Lue modδ contaminari,
sed alij sere omnes exquisite Laisi quicunque argentum vi ilum in puteis legunt, vel minium effodiunt, vel ex eo hydrargyrum de hinc addito siilphure cinnaharina decoquut,
xvi qui inaurando vel alio quouis modo vemenatum arginti vivi vaporem aut cinnabaris cius sobolis su Dum,ore naribusq; exceperint. Tremunt etiam ii ς manus,qui Lue V nerea a F. ctos unguento ex hydrargyro si pius inunxerunt, idque sine momentanga ac effatu digna spirituu in motorum resolutione, ac.sne Luc venerea. Non ita pridem inauratorem quendam inuisi,hominem alioqui iobustum &quadratum,cui hydrargyri vaporie ita cerebrum,totumque genus neruosium repenta affectum est 1, ut non modo brachia & tibiae vel ei nuter illi tre necent; sed ne stare quidem aut incedere,aut attonitum caput Sc tremulit attollere posset. Hic curatus standi ac incedendi vires paulatim recuperauit.Verum cerebrum illi graue torpidumque remansit d rheumatismis obnoxium. Oeeurrunt quotidie Sc alia eius
556쪽
generis symptomata, quorum animaduersone intelligeremnibus in primis perniciosum. atque idcirco hoc vix vir quam , nisi in calido & sicco corpore ad calidum siccumq;
affectum utendum, qua ratione mox dicetur. Iam vero ex purgantibus medicamentis omnibus crassum lentumq; mucum spuitione solus vacuat inunctu. hydrargyrus, Luisque incipientis symptomata inter tu com-lescit. Chirurgi verum illius alexipharmacum esse rati, rei quis omnibus remediis posthabitis, hunc medici; omnibus eruditis merito suspectum & inuisum ad Liris curationem usurpandiun contendunt. At licet hydrargyro, ut supra comprehensum est, eam vim insitam esse, canaque naturam nouerimus, ut vel tibiae agri ima e corpore etiam exquisith sano crassum lentumque naucum spuitione violen 'ter prouocet: quemadmodum sane agaricus, scammoni-uin,colocynthis tenues seros 5sque humores insita proprietate vel ex sano corpore detrahunt in aluuin : quoniam ta-inen malignam humoris qualitatem ipssimque Luis venenum iam sertasse solidis partibus tenacius inhaerens atque
impressum,manifesta contrarietate,aliave occulta proprietate non extinguit, ipsiuς alexi pharmacum aut antidotum.
dici non potest: vi neque colocynthis distillationum antidotum diciturmis sorte communi appellatione alexipha
naaca& antidota nomines medicamenta omnia, qua
tuinque vel purgando vel aliqua sacultate alia moibo cuiliam auxiliantur. quod tamen veterum auctoritas & ususoquendi ac nominis etymon redarguit. Antidota enim& alexipharmaca proprie appellamus , quae non quidem extrinsecus imposita ,sed intra corpus ipsum a Isumpta, tota substantia & occulta proprietate venenis resistunt, atq;.aduersantur , ipsamque malignitatem extinguunt. Nam&lethalia venena, quae deleteria appellantur,ubi in animalis corpus ingress sunt otuin id momento temporis immutant, sibique simili affectione alterant: ita sane alexi pharmaca seu alexi teria, quae venenorum remedia & antidota sunt,contraria venenis lethalibus alteratione totum etiam corpus immutant, &.alterationem a deleteriis impressam,
extinguunt: non si ne quod substantia ipsolum per totum est vim niollien*yrore trigerandi, laxadi, Monibus, membranisque O-
557쪽
corpus penetret neque enim potest tam paucus succus tam breui tempore corporis interdum maximam molem replcre sed qualitatis diffusione, qualis & extra nos a solis fulgore in ambientem aerem distunditur, &in nobis tum a corde in arterias, tum a cerebro in neruos fieri conspici
Hydrargyro tantam vim purgandi inesse diximus, ut ne stione quidem depereat,sed in cinere supersit multo etiam quam ante vehementior. Siquidem ustione consumpta exhaustaque aquea hydrargvri substantia, in qua vis refrigerandi insidebat, etsi natiua eius temperies dissoluta est,manet tamen in cinere. quae a forma nascitur vis purgatrix multo quam antὸ essicacior. estque istum ustione, tum a- 'uae sortiς admistione acerrimu , hoc ab argento vivo differenS,quo acetum ab eius usta iace. Hunc autem exhibent circum soranei, tonsores, scelerati impostores; non medici, ad luis Venereae doloreς diuturnos, vel alios frigi os quoscunque assectus, ut hydropem, febrim quartanam idq; granorum VIIr, aut x , pondere ex oui luteo , aut Mithridatio et Theriaca. ac statim ex uniuerso corporis ambitu omnis generis humores sursum ac deorsum prorumpunt,tanto impetu, tamqlie violento, ut exhaustis spiritibus, fractisq; viribus, vel repentὸ inoriatur aeger, vel aliquot dies sine vir bus, sine pulsu, sine voce iaceat mortuo persimilis. Os ii
terdum totum inflammatur, ac gingiuae ulcera contrahunt
putria ac valdὰ faetida : saucξsq; interdum ita intumesciit, Vt aeger ad multos dies nihil prorsuq deglutire possit. Sic dum haec scriberem, in mea vicinia scelestus quidam huius Vrbis pharmacopoeias ad quartanae curationem tria catapotia ex eo & Mithridatio concinnata exhibens iuuene quadratum paucis diebus exorta d)senteria & delirio e medio sustulit
Quae ante Luis curationem obseruatissa CAP. V ID. .
AN τε QVAM agnitae Luis curationem aggrediamur, multa sitiat pernoscenda: ac prim din, quamdiu ea a flix it & quibus symptomatibus stipetur. Recens quippe humores ac carnes tantum obsidens, aut vix dum solidas attingemi
558쪽
ttingens, nullo graui symptomate, solis maculis aut pumilis quibusdam conspicua, facit E curationem recipit; τ' rixis Vero , quae praeterea doloribus & scirrhosis tu morius molesta est. Omnium difficillim θ, quae confirmata, quae ossium carie ac partium cartilaginearum exesone se prodit: quam in interioribuς etiam viscetabus vl ra & tubercula multa proferre in mortuorum corporibus disiectis notavi. Ab his considerandus venit totius affecti corporis habitus, & viscerum , praesertini vero iecoris constitutio &temperies. Nam qui sicco sunt & squalido corporis habitu,& os ventriculi debile nacti sunt mitiora quam qui frigido&humido sunt corpore, remedia exposcunt; ut qui raro &laxo sunt corporis habitu, quam qui crasso & denso. Ideinde his quoq; semiendum, qui improba vivendi ratione intemperiem hepatis calidiorem & scciorem contraxerunt. Hi enim omnes nec magnam inediam, nec validas exsiccates vllas purgationes perferre possunt, cum tenui bile &malis humoribus ou ventriculi imbuatur, atq; compungatur , unde in graues stomachicas syncopas incidant. Inspicere veris oportet, & qui in ipsis yiscor ib. humores exsuperet. Nam si vel partium nutrientium insto vitio, vel viuendi errore M longa crapula , vel alimentorum impuritate & intempestivo usu illuuiem multam in primis venis & visceribus congesserint quae etiam inde in venas maiores effundiatur, antequam Luis propria suscipi possit curatio: purgandum corpus saepius est &ca cochymiae secus prorsus exhauriendus,primum quidem apo ematis alii que quibuslibet blandioribun pi linae corporis regioni expurgandae destinatis. Ab iis deinde ad ea venietur quae ξ venis maioribus aliquid etiam euellant: tademq; ad venae reserationem. Quod si quis temerarius & rei medicae faciendae ignarus cacochymia manente tentare audeat Luis curationem: Vt ipsa in opus sane quam dissicile tollat; corpus sane variis allectibus
in omne fortasse vitilina obnoxiu reliquerit. Non enim biliosa, melacholica, aliave crassa illuuies circum viscera collecta tota in sudores digeri dissiparive potest; ut quς circum in Umbranas, neruosas ac solidas omnes partes maligna luis congestione succrescit; sed tenuiore parte resoluta sic sc;t impingiturque viscerib iis, ac tandem acrem malignamque qualitatem contrahens, ipsor . substantiam labefactat.
559쪽
Hine profecto curata Lue lienis scirrhus comparet vel coris tensio: hinc & herpetes saepius in manibiis , nonnui quam & in alii; corporis sedibus maligni erumpunt: qui non nisi longa viscerum detersione, humectatione & refrigeratione mitescunt. Contrario errore tenentur, qui partibus externis iam impactam crassam lentamque materiam, ahium ducentibus,aut vomitoriis medicamentis validiori bus reuocare contendunt,atque ita luem curare Veneream. Hi certe ventriculum & viscera omnia grauiter offendunt, ac multis symptomatis nullo paene usu laborantem conuellunt,etiasque vires adeo prosternunt, ut nequeat postea propriam curationis viam perficere Neque igitur, quae in prismis est corporis sedibus humorum illuuiem per urinas, aut
sudores evacuare,neque quod externis partibus tenacius iainhaesit per aluum reuocare tentandum, sed Hippocrati auscultandum, Quae ducere oportet: per loca conserentia. quo natura vergit, ducere monenti. At vero si per uniue sum corpus fusa iam sparsaque crit cacochymia, quae tamea visceribus prodierit: non modo ante Luis curationem primat ac secuniae corporis sedes iustis purgationibus identidem repetitis detergendae erunt,ac omni illuvie liberando sed & per totam curationem , ne quae in affectis visceribus denuo succrescant sordes, diligenter petouidendum. Nam si bene habiti l vi recte censuit Alexander Apluodi saeusὶΩ-mescentes solito cibi usu praetermisso bilescunt, & materia congerunt acriorem , multo certὰ magis, quibus viscera latenti vitio & prima affectione laborant, per inediam alimenti portionem corrumpent. Itaque purgatione, quod sc quotidie cumulabunt extrahetur,ut Vacuum maneat aegri corpus tuti Hrque sit alterius affectus curatio. Consideranda & consuetudo. Haec enim nec sanis nec aegris repen-
id mutari potest sine discrimine. oportet igitur ad insueta paulatim transire. Videndum, & quod anni tempus sit, quae regio; quae ambientis acris conditio. Haec enim si alcalidum declinarint blandioribus agendum esse suadent: si vero ad frigidum , validioribus. AEtas quoque puerilis
di senilis eandem indicationem praebent, ceterae contraria.
Sed & symptomata grauia cum superuenerint, si vires adu
merint,curationis ordinem peruertent,dum leniantur.
560쪽
. Eia Luis curandae ratio ed nunus persem.
OVA Μ paulo ante proposuimus curandi rationem,quet argenti viui inunctione inefficacem & parum
tutam multorum periculo experti ellent maiores; aliam. tentare aggressi sunt. Itaque purgabant valide saepius Deinde quibus competebat,sanguine .n mittebat: mox reliquias . idoneis strupis praeparabant: quas postea purgationibus identidem repetitis ea hauriebant ; ita Luis radwem multiplici prςparatione miluatam penitus euelli citra ullam virium iacturam aut corporis noxam sperantes. Haec quidem spcuratio si vitium recens contractum sit, solusque spiri tus aut humor contaminatus,interdum liberat. at certe, si lainobsessa est partium sit antia impetum quidem & humoris surorem reprimit ac mitigat: sed qui postea crudelius excandescat,sensim & clanculum radice altius defixa: ita ut vix ullis remediis inueteratum vitium possit extirpari. Hoc igitur lenit,non causam eorum euacuat: diffisi perniciem, non aufert. Interuenerunt & alij, qui ratione non admodum dissimili, tenui extenuanteque victu & potu ex hebeno, Guaiaco, vel ex sancta Chynaru in radice corpus absu
anuni,humores detergunt, dissipantque in urinas & sudores. Hinc necesse est pustulas & ulcera cum corpore siccari & sanescere,topho ς praeduros incidi atque distblui, ex hisque natos dolores mitescere. At symptomata isthaec putato; morbi vero essentiam multo diueriam quae illis abeuntibus etiamnum tanquam radix soli substantiae firmius inhaereicit. Quocirca tametsi haec, quam euntibus etiamnum tanquam radix solidarum partium superiores, multo tutior & efficacior curatio; minime tamepericulo recidivae liberat: cum praesertim Lues initium prς-terlapsa ipsam partium substantiam obsedit. Itaque quibus remediiς, quaque methodo usin patis persecta compleri possit tanti morbi curatio tradendii, ut nos quoq; Chri- stianae Rei p. pro viribus consulamus. At quoniam hic Guaiacum causae sine qua non,no commode, aut cito pur-sci queat curatio,locu obtinet;de eius ortu & viribus prius .icendum. Duari inuentis,uomen σ Ascriptio.