장음표시 사용
301쪽
Epistola IV. 289 Deus , hoccine est pestem remittere
Quot moriebantur cum faeviret maxime 3 ad mille, aut mille & ducentos. Turcas a peste securos, sed non tutos praestat opinio , qua mortis temPus & genus, uniuscujusque fronti a Deo inscriptum persuasum habent. Si mori fatum sit, frustra declinari; sin contra, stulte metui.
Itaque vestes & lintea in quibus peste
aegri animam eissarunt, etiamnum a mortifero sudore madentes contrectant,
imo iis perfricant faciem. Si Deo, i quiunt , visum ut sic moriar, fieri necesse est; sin minus, obesse non poterit. Sic contagioni latus patefit aditus, tota que interdum familiae ad unum emorium tur. Fuit mihi dum in illis insulis viri. notitia cum Metrophane Metropolita, qui coenobio in Chalci, una istarum imsularum praeest , viro humano & non indocto, concordiae inter Latinam & Graecam Ecclesias percupido, praeter consuetudinem reliquae gentis, quae fere nostrae religionis homines ut impuros &profanos aversatur. Adeo suus cutique mos placet. Cum jam ferme duo-hus mensibus in illa insula versatus essem.
Bassarum quibusdam mea mora suspecta esse coepit: cum Halty colloquuntur, &sibi conmodius videri Hunt, si in urbem
302쪽
g9o Aug. Busbequii revocer. Quid enim si profugiam 3 esis mihi paratas fugae instrumenta naVes, nec reliqua, si velim, defutura. Hally ju-het eos sine cura esse, de mea fide nihil se dubitare. Chiaussum nihilominus summittit, qui haec nunciet. Is dissimulanter circumspectis omnibus, nulloque indicio comperto quod fugae suspicionem faceret,
revertitur, accepto a me munusculo, jus sus renunciare Halty Bassar, ne quid ver retur, non commissurum me ut fides, quam mihi habuisset, ei noceret. Ita in tertium mensem mea rusticatio eXtenditur, ac tum demum cum est visum, nullo revocante in urbem me refero. A quo tempore In
gna mihi intercessit cum eo Bassa familiariatas, perpetuaque de pace actio. Est natione Dalmata, quem quidem solum vidi in illa barbarie meo judicio minime ham
harum, natura miti & sedata, comem, acria ter intelligentem , ingenio quantumVis magnarum rerum capaci, multi usus cum
domi, tum militiae. Nam est aetate provectior, & minimis muneribus semper praefuit. Statura ei procera, plena, amabilis cujusdam gravitatis facies. Summa erga dominum pietate, ut cui nihil sit optatiusquam ut & otium & quietem conficiat, quo tol6rabilius aetatem, annis morbisque gravem serat. Quae Rustanus saevitia, ter-
303쪽
lisola IV. 29 Irore & minis perficere studebat: hic operam dat ut comitate & aequitate, ac Vel ti per amicitiae speciem consequatur. Ru-stanus semper tristis , semper atrox, sua
dicta pro edictis haberi volebat. Non erat nescius ille quidem, quid tempora, quid principis senectus pollularet sed metuebat , ne si quid indulgentius faceret, aut
loqueretur, id avaritiae caussa cujus nomine vehementer domino suspectus erat fecisse videretur. Ideo nihil de consueta importunitate mutabat , tametsi congi tinandae pacis cupiens esset. Ergo ubi non respondebantur volentia , nihil audiebat, jubebat facessere, nec unquam aliter quam velut ab irato discedebatur. Ac meminicum de rebus ad pacem pertinentibus cum eo egissem, quae is tanquam indigna
rejecis hi, dixissetque, si nihil haberem
aliud, abirem : confestim me surgere & redire domum, praelatum mihi liberum non esse quicquam , quam quod a domino
mandatum non haberem , proponere. Quod cum visus essem praeter Consuet dinem fecisse commotior, reV at meum interpretem, percunctatur ecquid iratus
essem y Quum negaret, quid putas, inquit, si ab Imperatore meo obtinuissem, de quo aliquando ipse mecum egit, putasne in quam ipsum servaturum fidem, & donum
304쪽
ruod mihi pollicitus est repraesentaturum 3 itim interpres se nihil addubitare diceret, quin quicquid promisissem, optima fide
praestiturus es iem. Tum Rustinus : Abi domum & quaere ex eo. Erant mihi innumerato quinque millia ducatorum quos vocant, ea seX millia coronatorum conficiunt ; quae habebam in omnem eventum provisa, si quid incidisset, ut Opus essent; illis onero meum interpretem , ac jubeo Rustano ita dicere, haberet hoc meae fidei laecimen & solutionis initium : reliqua sequutura ubi negotium ad eXitum pem ductum esset nam majorem etiam summam promiseram non esse meum fidem fallere. Vidit laetus eam pecuniam R stanus, & attrectavit, deinde reddidit interpreti. Ego, inquiens, de ejus fide non
dubito ; sed illud negotium plenum estratiae dissicultatis, & de quo nihil certiceri possum, neque adhuc scire quae mens domini mei futura sit. J, reser a gentum Oratori, ut mihi servet, donec certum sit quo se negotium del. Int rea ejus arca sit arca mea. Sic argentum
illud tanquam postliminio ad me rediit. Ipsum Rustanum aliquot post mensibus mors e medio sustulit. Cognosce nunc henignitatem optimi Imperatoris, cum se sua diutius ea pecunia sexVati videretur,
305쪽
Epistola IV. 293 ipso prius certiore facto , conVerto eam in unius anni expensas ctantum enim in singulorum annorum sumptus mihi eXpensum ferebatur,) cujus me postea poeniatuit, cum coepissem mecum cogitare , quot jam annos & quantis in laboribus periculisque in ea legatione Versarer : VL1iis sum mihi defuille, qui cum recte fi ctis praemia deberi scirem , & haberem optimum & liberalissimum dominum, me ritorum cujusque aequissimum aestimatorem, uti Occasione , & eam pecuniam praeter spem salvam veluti agnam e lupi faucibus ereptam, mihi petere non memunissem. Esse in aula multos, qui nequaquam paribus meritis majora praemia consequuti essent. Visum est haec in memtem redigere Imperatori, erratum meum
confiteri, & postulare ut restitueret integrum : & quod ego per imprudentiam neglexissem, ipse pro sua benignitate corrigeret. Facile fuit obtinere caussam apud tam aequum judicem : de suo aerario totidem aureorum millia mihi reponi jussit: cujus si beneficii tanta cum animi proinpensione dati memoriam apud me unquam intermori patiar, tum ego me indignum judicabo, qui lucem diutius aspiciam. Sed redeo unde digressus sum. Diversi Bassi rum Halty & Ruitani mores, dispar inge-T 3 nium.
306쪽
nium. Vita illi sine sordium suspicione,
non metuS, nec ejus comitas aut facilitas apud principem reprehensionem haberet. At contra Rustanus, semper aVarUS , se
. per sordidus, & qui primam utilitatis &pecuniae rationem duceret. Quae Rultanus colloquia mecum brevissima habere solitus erat, Halty dabat Operam , ut in plures horas extenderet, & multa hum nitate condiret. Fremebant interea Tum cor, qui vel ossicii vel negotii caussa con- Venerant , quod propter meam praese tiam tamdiu a Bassae aditu prohiberentur. Me vero cruciabat fames, quod poli meridiem ad eum arcessebar, nec sere nisi jejunus accedebam , quo solutiore ingenio hominis acuti colloquio vacarem. In his sermonibus erat in eo multus, ut quod uterque in rem domini sui maxime judicaret, id ei suaderet; se quidem non ignorare, nulla re magis indigere dominum suum quam quiete, decursa jam aetate Victoriis & gloria satiatum. Nec a domini mei rationibus quod ipse scire possem pacem & Otium aliena. Si saluti& tranquillitati populorum suorum consultum vellet, non esse quiescentem leonem denuo in arenam revocandum. Antimos principum habere se ad modum speculorum : ea esse natura vacua, sed in illa migrare
307쪽
migrare quarumcunque rerum imagines, quemadmodum objectae essent. Sic anitimos principum per se purOS, earum rerum simulachris velut imprimi quae objecta essent. Proinde debere nos animis dominorum nostrorum ea eXhibere, quae ipsorum rationibus maXime conducerent. Debere item imitari bonos coquos, qui non ad hujus vel illius palatum cibos condirent, sed consulerent in commune: sic nos in conditionibus constituendis ita debere moderari, ut ea sequeremur, quae utrique parti convenirent & tolerari possent. Haec atque hujus generis plura non nimis insulse congerebat. Ubicunque Vero res patiebatur, non alienam a me V
luntatem prae se ferebat : ac si quid vicissim a me ossiciosius in eum profectum esset, id quam illustri gratia excipiebat.
Evenerat per eos dies, ut cum ipse a DiaVano domum rediret, Ventumque esset ad viae flexum, ubi salutatos collegas dumittere consueVerat, ut dum equum celerius circumagit, falutationique intentus toto corpore in equi cervicem propendet, magnitudinem ponderis. equus haud dum firmiter fixis pedibus non ferret, sed una Cum domino in terram praeceps iret :quod cum est a me auditum , do nemintium hominibus meis, ut eum invisant, &
308쪽
29s Aug. Bussequii percunctentur, num hic casus aliquid os.fensae attulisset Τ laetatus hoc ossicio, cum mihi gratias egisset; res iidit se nulla pariste laetum, neque esse mirandum, si miles aetate confectus, ad lapsum proclivis esset. Tum conversus ad eos, qui astabant: Dici, inquit, non potest , quanta beneV Ientia me prosequatur iste Christianus. Commemorabat mihi aliquando sibi opum honoris ac dignitatis abunde contigisse: nihil aliud nunc studere, quam ut de mutitis bene merendo praeclaram ad posteros nominis sui memoriam transmitteret. Cum jam aliquandiu nos pacis negotium t misset, ac magna eslem in eXpectatione desiderati eventus, casus intervenit, qui labefactare & pervertere . totum posset. Graecus quidam natione, quem Despo-tae nomine honestabant , praesidio Caesi riani militis , qui fines Hungariae tutis tur , in Moldariam irruperat , eamque VeΠoda exacto , a quo possidebatur, insederat. Quae res Turcas graViter CO- morit, Verentes ne tale principium lom us procederet, tametsi sane illud per se haud exiguum videri poterat : sed pr dentiae suae esse arbitrabantur curam i gere, neque malum indecora trepidatione majus facere. At Halty sibi non praetereundum existimavit, quin mecum communia
309쪽
Epistola IV. 29 municaret, & quid sentirem cognosceret. Fit mihi. notum indicio cujusdam eX ejus domesticis, paucis post horis ea de re me ad eum accerssitum iri. Nonnihil ut fatear ) is nuncius animum meum momo
diti Erat pene ad catastrophen perducta
actio nostrae fabulae, & tantum ultimus actus restare videbatur. Eram in magno timore, ne haec noVitas Omnia turbaret, nosque e conspectu portus in altum denuo referret. Vocor, ut eram praemonitus , ad Halty Bassam. tacipit me solita comitate. Sermonem confert de V
riis rebus, praesertim ad pacis clausulam spectantibus : nullum in vultu neque in verbis novitatis signum , donec jam abire pararem, & surrexissem ei valedicturus: tum ac si demum Moldavia in memoriam venisset jubet me residere, ac, Mehercule,
inquit, pene fui oblitus, quod tibi dictum volui prorsus quemadmodum sole S, quum quid levius in memoriam redit.) A distine tuos Germanos venisse in Mold viam 3 In Moldaviam inquam 3 ego Vero, minime, neque mihi fit verisimile. Nam quid Germanis cum Moldavia , tanto terrarum spatio disjunctis 3 Atqui hoc Verum est, inquit, & ita esse comperies. Tum idem pluribus inirmare, & venisse certos nuncios, asserere coepit. Denique
310쪽
a98 Aug. Εwbequii quo minus dubites, inquit, curabimus, ut
Germanum aliquem capiamuS, . quem ad te mittam, ut eX eo cognoscas. Hic in
eum sermonem defleXi, ut dicerem, qui quid hujus es iet, unum scire me, nihil f ctum jussu neque mandato Imperatoris. Germanos gentem es e liberam, peregrianis stipendiis assuetam. Ex iis sorte dimissos aliquos, qui ducibus Caesareis militassent, cui conducto milite esset opus, d disse nomen. Ac meo judicio nihil erra- ltum iri, si hujus motus caus, ad optimates ejus viciniae Hungaros referretur, qui pertaesi quotidianarum injuriarum , quihus a Turcis onerarentur , de referenda gratia cogitassent. Ac si1 mihi licet dicere, quod sentio, non Video, inquam, quo nomine accusari possint, si toties lacessiti &veluti stimulis fidicati, se Viros meminerunt , & ultum iri injurias Voluerunt.
Quid jam multis annis vestri milites sibi licere in Hungaria non putant Τ quod ρο nus maleficii aut hostilitatis a nostris abstinuerunt 3 Hic quidem pacis spes praesemtur, sed illic nullum atrocissimi belli exemplum praetermittitur. MO ut captivus multos jam annos detineor, nec est qui apud nos certum sciat, etiamnum Vivam, an in vivis es e desierim. Qui vestras contumelias tulerunt tam diu, laude non